I SA/Wa 568/23

I SA/Wa 568/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Lenart
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) sędzia WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Mateusz Rogala po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2023 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 2 lutego 2023 r. nr SKO/4111/6/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza [...] z dnia 13 grudnia 2022 r. nr [...].
Uzasadnienie
Decyzją z 2 lutego 2023 r., nr SKO/4111/6/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania I. K., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z 13 grudnia 2022 r., nr [...], o odmowie przyznania dodatku dla gospodarstw domowych.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym;
Wnioskiem z 26 września 2022 r. I. K. wystąpiła o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła.
Decyzją z 13 grudnia 2022 r. Burmistrz [...] odmówił przyznania wskazanego dodatku. Organ uzasadnił, że w złożonej w dniu 22 lutego 2022 r. deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw w pkt B01 jako jedyne źródło ogrzewania wykazano kocioł gazowy. Z kolei w korekcie przedmiotowej deklaracji z 21 września 2022 r. w pkt B01 wskazano dwa źródła ogrzewania: kominek oraz kocioł gazowy z funkcją zasilania centralnego ogrzewania i podgrzewania wody użytkowej. Natomiast we wniosku z 26 września 2022 r. jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego zaznaczono kominek. Wobec powyższego, zdaniem organu, zaistniała niezgodność pomiędzy wnioskiem, a deklaracją złożoną do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, co uniemożliwia przyznanie wnioskowanego dodatku.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła I. K.
Decyzją z 2 lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z 13 grudnia 2022 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść przepisów ustawy z 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw. Kolegium wskazało, że art. 24 ust. 25b ww. ustawy dotyczy wyłącznie sytuacji gdy do 11 sierpnia 2022 r. nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków żadne główne źródło ciepła gospodarstwa domowego. Powołanego przepisu nie można wykładać inaczej niż stanowi jego literalne brzmienie. Nie dotyczy on zatem osób, które złożyły deklarację do 11 sierpnia 2022 r., jako główne źródło ogrzewania zgłaszając zainstalowany i eksploatowany piec gazowy, a dopiero po dniu 11 sierpnia 2022 r.
zmieniły deklarację w ten sposób, że zmieniły główne źródło ciepła, przykładowo jak w niniejszej sprawie, dodając kominek zasilany drewnem kawałkowym.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła I. K. wnosząc o pozytywne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, że posiada dom, który do tej pory był ogrzewany gazem. Skarżąca podniosła, że niestety od początku zimy kocioł gazowy jest popsuty i nie stać jej na jego wymianę. Wyjaśniła, że przy wypełnieniu wniosków jej mąż podał gaz, bo wtedy ten piec jeszcze funkcjonował, oraz kominek, natomiast obecnie budynek jest ogrzewany tylko drewnem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Burmistrza [...] z 13 grudnia 2022 r. o odmowie przyznania skarżącej dodatku dla gospodarstw domowych.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U.2022, poz. 1967), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 15 września 2022 r.".
W myśl art. 24 ust. 1 ustawy, dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest: 1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo 2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo 3) kocioł olejowy - zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Z powyższego wynika, że dla otrzymania wskazanego dodatku konieczne jest spełnienie warunku ogrzewania gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez urządzenie grzewcze wymienione w art. 24 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, to jest w szczególności: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy.
W myśl art. 24 ust. 20 ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Ponadto, zgodnie z art. 24 ust. 21 ustawy, dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
Z kolei art. 24 ust. 22 ustawy stanowi, że jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 24 ust. 23). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych (art. 24 ust. 24).
Powołane przepisy regulują szczegółowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania dodatku do gospodarstw domowych. Przedmiotowe postępowanie wszczyna się co do zasady na wniosek strony, ale także w niektórych przypadkach może być wszczęte z urzędu (art. 24 ust. 25a). Jeśli natomiast podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy aby w jego toku ustalić czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku. Organ musi zatem poddać weryfikacji informacje wskazane we wniosku o wypłatę dodatku.
Na gruncie niniejszej sprawy w deklaracji złożonej w dniu 25 lutego 2022 r. jako źródło ciepła zainstalowane w budynku położonym w D. przy ul. [...] wskazano kocioł gazowy. W dniu 21 września 2022 r. skarżąca złożyła korektę deklaracji, gdzie jako źródła ciepła wskazała kocioł gazowy oraz kominek zasilany drewnem kawałkowym. Zdaniem organów, poczyniona przez skarżącą po dniu 11 sierpnia 2022 r. zmiana w deklaracji CEEB nie ma jednak wpływu na prawo do dodatku dla gospodarstw domowych. Ustawodawca jasno bowiem wskazał, że z punktu widzenia możliwości przyznania dodatku istotny jest wpis jaki istniał w ewidencji na dzień 11 sierpnia 2022 r.
Po analizie akt sprawy Sąd powyższe stanowisko organów uznał za nieprawidłowe. Sąd zwraca uwagę, że sytuacja, w której analiza wniosku o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych już na wstępie potwierdza, że wnioskodawca wskazuje w nim inne główne źródło ogrzewania (tu: kominek zasilany drewnem kawałkowym), niż źródło widniejące w centralnej ewidencji emisyjności budynków, powinna zostać uznana za wystąpienie w sprawie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy. Wątpliwości te organ powinien wyjaśnić przy zastosowaniu ogólnych reguł postępowania dowodowego wynikających z przepisów k.p.a., przy uwzględnieniu że nie są one wyłączone z zastosowania na mocy przepisów ustawy.
W rozpoznawanej sprawie nie można pomijać tego, że we wniosku o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych skarżąca, pod groźbą odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, wskazała, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kominek zasilany drewnem kawałkowym. Wobec sprzeczności pomiędzy treścią powyższego oświadczenia skarżącej, a wpisem ujawnionym w centralnej ewidencji emisyjności budynków niewątpliwie zaistniały wątpliwości co do faktycznego źródła ciepła jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącej. Wątpliwości te powinny zostać w sprawie jednoznacznie rozstrzygnięte jako mające charakter istotny w świetle przepisów ustawy z 15 września 2022 r.
Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika jednak, że organy swoje rozstrzygnięcia oparły wyłącznie na informacji znajdującej się w centralnej ewidencji emisyjności budynków, pomimo niezgodnych ze sobą informacji w zakresie rodzaju źródła ciepła wynikających z deklaracji z 25 lutego 2022 r. oraz korekty deklaracji z 21 września 2022 r. Co więcej, pomimo powyższych sprzeczności organy nie zweryfikowały wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych bądź to w oparciu o inne informacje, o których mowa w powołanym wyżej art. 24 ust. 21 ustawy (którymi organy dysponują z urzędu), bądź też poprzez odebranie wyjaśnień od skarżącej (art. 86 k.p.a.). W istocie zatem organy nie dokonały w niniejszej sprawie prawidłowej weryfikacji wniosku skarżącej dotyczącej głównego źródła ogrzewania zgłoszonego do centralnej ewidencji emisyjności budynków wpisanego lub zgłoszonego do tej ewidencji, do czego zobowiązywał je art. 24 ust. 21 ustawy. Jak bowiem wynika z art. 27g ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r., poz. 438 ze zm.) możliwe jest złożenie nowej deklaracji, w tym deklaracji korygującej uprzednio podane informacje dotyczące uruchomienia źródła ciepła lub źródła spalania paliw. Przyjęcie za zasadne stanowiska organów prowadziłoby do wniosku, że złożenie deklaracji z błędnymi danymi nigdy nie mogłoby podlegać zmianie w celu dostosowania tych danych do stanu zgodnego z rzeczywistością.
W niniejszej sprawie nie można pominąć również wprowadzonych z dniem 4 listopada 2022 r. zmian w ustawie z 15 września 2022 r. na podstawie powołanej wyżej ustawy z 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku. Jak bowiem wynika z art. 42 ust. 1 ustawy zmieniającej, do postępowań w sprawie wypłaty dodatku dla gospodarstw domowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 36, stosuje się przepisy tej ustawy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Powołane zmiany zmierzają do objęcia pomocą finansową w postaci dodatku dla gospodarstw domowych jak największej liczby gospodarstw domowych, uprawniając, a jednocześnie zobowiązując organy gminy, do wnikliwego i wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej w zakresie źródeł ciepła lub źródeł spalania paliw w gospodarstwach domowych. Przy tym nie chodzi tylko o te gospodarstwa, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku, ale także te gospodarstwa domowe, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy. Przepisy ustawy zobowiązują zatem organ do ustalenia, przykładowo w drodze wywiadu środowiskowego, rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych. Wyposażają one właściwe organy gminy w bardzo szeroki wachlarz uprawnień procesowych tak aby możliwe było udzielenie pomocy w postaci dodatku jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. W uzasadnieniu do projektu ustawy (druk nr 2543) wskazano, że "Projektowana regulacja ma także na celu wsparcie gospodarstw domowych, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału, oleju opałowego oraz gazu skroplonego LPG. Proponowana pomoc finansowa w postaci dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, zwanego dalej "dodatkiem dla gospodarstw domowych", o którym mowa w rozdziale 3 ustawy, wspomoże budżety domowe oraz zwiększy poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego. Tym samym rozwiązanie to przyczyni się do ograniczenia negatywnych skutków sytuacji międzynarodowej dla tych z gospodarstw domowych, dla których główne źródło ciepła zasilane jest peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy albo skroplonym gazem LPG albo olejem opałowym."
Z podanych przyczyn pominięcie w niniejszej sprawie przez organy wskazanych wyżej regulacji ustawy z 15 września 2022 r. w celu ustalenia rzeczywistego źródła ciepła używanego przez skarżącą do ogrzewania budynku położonego w D. przy ul. [...] powoduje, że zarówno zaskarżona decyzja, jak również decyzja organu pierwszej instancji nie mogły pozostać w obrocie prawnym i podlegać musiały uchyleniu. Nie sposób bowiem uznać aby w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, w kontekście obowiązujących przepisów prawa, a w szczególności ustawy z 15 września 2022 r., organy podjęły wszelką możliwą inicjatywę procesową w celu ustalenia istotnej dla wyniku sprawy okoliczności, to jest tego jakiego źródła ciepła faktycznie używa skarżąca.
Podsumowując, w stanie prawnym obowiązującym w dacie orzekania przez organy nie miało rozstrzygającego znaczenia to czy skarżąca złożyła korektę deklaracji po 11 sierpnia 2022 r., ale to czy faktycznie źródłem ogrzewania w jej gospodarstwie domowym było źródło, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy z 15 września 2022 r. Wobec powyższego, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy nie dokonały kluczowych dla sprawy ustaleń faktycznych, czym naruszyły przepisy postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), orzekł jak w sentencji.
Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni rozważania poczynione w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności doprowadzi do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła faktycznie używanego przez skarżącą i dopiero wtedy oceni, czy w świetle przepisów ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw występują przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia, po czym wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.