I SA/Wa 566/24

I SA/Wa 566/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Przemysław Żmich /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw od decyzji administracyjnej - art 64a ppsa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu E. J. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie rocznej opłaty przekształceniowej oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania E. W., decyzją z 25 stycznia 2024 r. nr KOX/687/Pu/23, na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) - dalej jako "kpa", uchyliło w całości decyzję Prezydenta [...] nr 64/2022 z 16 grudnia 2022 r., którą orzeczono ustalenie wysokości opłaty rocznej przekształceniowej od nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...] w wysokości 4390,20 zł za każdy rok, z zachowaniem 1% stawki opłaty, i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Decyzją nr 64/2022 z 16 grudnia 2022 r. Prezydent [...], po rozpatrzeniu wniosku E. W. z 29 sierpnia 2022 r. o ponowne określenie wysokości i okresów wnoszenia opłat przekształceniowych określonych w zaświadczeniu z 7 lipca 2022 r., nr UD-IV-WNI-G.30534.2022.JSZ, orzekł o ustaleniu wysokości opłaty rocznej przekształceniowej od 1 stycznia 2019 r. od nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], związanej z lokalem mieszkalnym nr [...], stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], w wysokości 4390,20 zł za każdy rok, z zastosowaniem 1% stawki opłaty.
Od powyższej decyzji 9 stycznia 2023 r. E. W. wniosła odwołanie, które zostało przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wraz z aktami sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie rozpatrując wspomniane odwołanie uznało na podstawie art. 21 ust. 1-5 ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2023 r. poz. 904 ze zm.) - dalej jako "ustawa przekształceniowa", że organ I instancji prowadząc postępowanie w sprawie ustalenia wysokości opłaty przekształceniowej jest zobowiązany do ustalenia, czy w dniu przekształcenia, tj. 1 stycznia 2019 r., obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości i w jakiej wysokości oraz ile wynosiła obowiązująca stawka procentowa tej opłaty rocznej, a także czy stawka procentowa tej opłaty rocznej została ustalona prawidłowo, tzn. zgodnie z faktycznym sposobem użytkowania gruntu. W przypadku ustalenia, że w dniu przekształcenia w odniesieniu do danej nieruchomości nie została ustalona wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego albo że stawka procentowa tej opłaty obowiązująca w dniu przekształcenia jest niezgodna z faktycznym sposobem korzystania z gruntu, organ I instancji jest zobowiązany do ustalenia jej w odrębnym postępowaniu. Dopiero po dokonaniu tych ustaleń organ może prawidłowo wymierzyć wysokość opłaty przekształceniowej. Zdaniem SKO z przekazanych akt sprawy wynika, że organ I instancji rozpatrując niniejszą sprawę nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło, że Prezydent [...] wydając zaskarżoną decyzję określił wysokość opłaty rocznej przekształceniowej na 4390,20 zł, podczas gdy do akt sprawy dołączono jedynie wypowiedzenie z 16 listopada 2018 r. nr UD-IV-WNI-D.6843.E G 4403.2018.LDZ, w którym organ wypowiedział wysokość dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu udziału 0,50000 w użytkowaniu wieczystym przedmiotowej nieruchomości gruntowej ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2018 r. i zaproponował od 1 stycznia 2019 r. opłatę roczną z tego samego tytułu w wysokości 9275,22 zł wnoszoną zgodnie z art. 77 ust. 2a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.) w następujący sposób: za 2019 r. - 8780,40 zł, za 2020 r. - 9027,81 zł, od 2021 r. - 9275,22 zł.
Następnie SKO wskazało, że informacją znaną mu z urzędu jest, że po rozpatrzeniu wniosku E. W. o ustalenie, że aktualizacja wysokości opłaty rocznej dokonana przez Prezydenta w wyżej wspomnianym wypowiedzeniu z 16 listopada 2018 r. jest nieuzasadniona, SKO orzeczeniem z 24 lipca 2020 r. nr KOX/5263/Po/19 umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji tej opłaty. Od tego orzeczenia Miasto [...] wniosło sprzeciw 21 września 2020 r. Postanowieniem z 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] w [...], po rozpoznaniu sprawy z powództwa E. W. przeciwko Miastu [...] o ustalenie opłaty rocznej odrzucił wspominany sprzeciw Miasta [...], a następnie Sąd Okręgowy w [...] postanowieniem z 7 lipca 2022 r, sygn. akt [...] oddalił zażalenie pozwanego na wskazane wyżej postanowienie. 22 sierpnia 2020 r. Miasto [...] złożyło na wyżej wymienione orzeczenie SKO skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 31 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2185/22 uchylił zaskarżone orzeczenie. Wskutek wniesienia od tego wyroku skargi kasacyjnej, nadal jest on nieprawomocny.
W związku z powyższym SKO podkreśliło, że postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej nie zostało jeszcze zakończone, a zatem organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję obowiązany był, na podstawie art. 7 ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 5 ustawy przekształceniowej, ustalić wysokość rocznej opłaty przekształceniowej w wysokości odpowiadającej wysokości rocznej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała 1 stycznia 2019 r., tj. przed aktualizacją tej opłaty dokonaną wypowiedzeniem z 16 listopada 2018 r. Zdaniem SKO, organ powinien w tym celu dołączyć do akt sprawy skierowane do użytkownika wieczystego wcześniejsze oświadczenie lub orzeczenie w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Z uwagi na brak takiego dokumentu nie ma podstaw, żeby ustalić czy organ I instancji prawidłowo określił w zaskarżonej decyzji wysokość rocznej opłaty przekształceniowej.
Ponadto, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło, że wniosek skarżącej z 29 sierpnia 2022 r. dotyczył nie tylko określenia wysokości rocznej opłaty przekształceniowej, ale również okresu jej wnoszenia. Skarżąca nie zgodziła się bowiem z treścią zaświadczenia z 7 lipca 2022 r., w którym wskazano iż roczna opłata przekształceniowa powinna być wnoszona przez okres 99 lat od dnia przekształcenia. W sentencji zaskarżonej decyzji brak jest natomiast rozstrzygnięcia w tym zakresie, dopiero na podstawie treści uzasadnienia można stwierdzić, że organ podtrzymuje swoje stanowisko co do okresu wnoszenia opłaty.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że z akt sprawy wynika, że w lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...] zarejestrowana jest aktywna działalność gospodarcza prowadzona przez J. P., NIP [...], pod firmą "[...]", a lokal ten został wskazany jako "stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej" oraz "adres do doręczeń". W aktach znajdują się także oświadczenia E. W. z 20 stycznia 2020 r. oraz z 29 sierpnia 2022 r., z których wynika, że wynajmuje ona część lokalu zajmującą 4 m2 powierzchni użytkowej swojemu synowi, który prowadzi w nim działalność gospodarczą - w przedmiotowym lokalu ma swoje biuro. W oświadczeniach tych E. W. podkreśliła, że jej zdaniem "przychody z tego stosunku najmu nie mogą być traktowane jako przychody z działalności gospodarczej" oraz, że "najem ten nie spełnia kryteriów unijnych, gdyż nie jest prowadzony na zasadach rynkowych, o czym świadczy sama kwota czynszu najmu znacznie odbiegająca od stawek czynszu najmu powierzchni na lokal usługowy".
SKO podkreśliło, że ustalenie na podstawie art. 7 ust 6a pkt 1 ustawy przekształceniowej 99-letniego okresu wnoszenia opłaty przekształceniowej wymaga, aby organ I instancji wykazał na podstawie zebranego materiału dowodowego, że w sprawie występują łącznie trzy przesłanki: 1) nowy właściciel gruntu jest przedsiębiorcą; 2) nieruchomość jest wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221 ze zm.) - dalej jako "Pp"; 3) stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia, wynosi 1%.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że zgodnie z przepisami Pp osoba fizyczna może być uznana za przedsiębiorcę, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą, która jest lub powinna być wpisana do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Zdaniem SKO z akt sprawy wynika, że organ I instancji nie zgromadził materiału dowodowego, który uzasadniałby uznanie skarżącej za przedsiębiorcę wykorzystującego przedmiotową nieruchomość do prowadzenia działalności gospodarczej, w szczególności nie ma podstaw do uznania, że skarżąca z tytułu wynajmowania lokalu osiąga przychód spełniający wymóg z art. 5 ust. 1 Pp. SKO podkreśliło, że z akt sprawy nie wynika, żeby organ ten ustalił na podstawie stosownych dokumentów jaki skarżąca otrzymuje lub powinna otrzymywać przychód z tytułu umowy najmu części lokalu.
Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uznało, że Prezydent [...] nie zgromadził materiału dowodowego w sposób pozwalający na dokładne i zupełne rozpatrzenie sprawy, a zatem na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Od powyższej decyzji 25 lutego 2024 r. E. W. wniosła sprzeciw zarzucając jej naruszenie art. 138 § 2 kpa poprzez bezpodstawne wydanie orzeczenia kasatoryjnego, podczas gdy, jej zdaniem, w sprawie zaistniały przesłanki do wydania przez SKO decyzji uchylającej decyzję Prezydenta [...] i orzekającej co do istoty sprawy, a także naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 Pp poprzez błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że wynajmowanie przez osobę fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej części nieruchomości może stanowić nieewidencjonowaną działalność gospodarczą. Wobec powyższego, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, odstąpienie od wymierzania organowi II instancji grzywny z uwagi na jej bezcelowość oraz zasądzenie od tego organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca wskazała, że jest emerytką i nie prowadzi działalności gospodarczej oraz przychyliła się do opinii organu II instancji w kwestii tego, że fakt wynajmowania synowi powierzchni 4 m2 lokalu nie przesądza o statusie właścicielki nieruchomości jako przedsiębiorcy ani o przeznaczeniu całej nieruchomości na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie skarżącej nie jest jednak konieczne przeprowadzanie dodatkowego postępowania dowodowego ani odwoływanie się do przepisów Pp. Skarżąca przytoczyła treść uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2021 r, sygn. akt II FSP 1/21, według której dla zakwalifikowania najmu jako działalności gospodarczej konieczne jest zidentyfikowanie i wydzielenie z majątku podatnika będącego osobą fizyczną składników majątkowych, które będą służyć prowadzeniu działalności gospodarczej. Skarżąca dodała, że w uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono, iż nawet wynajmowanie 5 lokali nie przesądzało o uznaniu, że podatnik uzyskiwał przychody z działalności gospodarczej. Następnie skarżąca przytoczyła także dwa wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27 października 2023 r., sygn. akt. II FSK 372/21 oraz z 23 czerwca 2021 r. sygn. akt II FSK 398/21, w których wskazano, iż wobec braku wyodrębnionego przedsiębiorstwa, czynsz najmu w takim przypadku jako pożytek cywilny związany jest przede wszystkim z posiadaniem określonego majątku, a nie aktywnością w zakresie wykonywania działalności gospodarczej, której nie można rozciągać na inne formy zarobkowania i uzyskiwania dochodu.
W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, nie jest konieczne przeprowadzenie odrębnego postępowania dowodowego w celu wykazania, że nie prowadziła ona działalności gospodarczej, gdyż wystarczająca w tym zakresie jest analiza orzecznictwa sądów administracyjnych. Wobec tego, w opinii skarżącej, nie zaistniały przesłanki przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu sprzeciwu podkreślono także, że na podstawie doświadczenia skarżącej w postępowaniach przed Prezydentem [...], przypuszcza ona, że postępowanie to może zostać niecelowo i bezpodstawnie przedłużone. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem skarżącej, SKO powinno uchylić decyzję organu I instancji w całości i orzec co do istoty sprawy poprzez wskazanie prawidłowej wysokości opłaty przekształceniowej w kontekście oświadczenia o zamiarze jednorazowego uiszczenia tych opłat z uwzględnieniem bonifikaty przyznanej uchwałą nr LXXV/2128/2018 Rady Miasta [...] z 18 października 2018 r. w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie bonifikaty, o której mowa w art. 9 ust. 1 ustawy przekształceniowej.
W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wskazało, że nie znajduje podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w decyzji z 25 stycznia 2024 r. i tym samym wnosi o oddalenie sprzeciwu.
E. W. w piśmie z 20 marca 2024 r. wniosła o: 1) przeprowadzenie przez Sąd dowodu z odpisu decyzji Prezydenta [...] z 5 marca 2024 r. nr 28/24 na okoliczność faktu, tj. wydania przez organ I instancji kolejnej decyzji co do istoty sprawy z pominięciem znacznej części wskazań i wykładni prawnej zawartej w zaskarżonej sprzeciwem decyzji kasacyjnej i przed rozpoznaniem przez Sąd niniejszego sprzeciwu; 2) w przypadku uwzględnienia sprzeciwu rozważenie uchylenia powyższej decyzji pierwszoinstancyjnej w trybie art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) – dalej "ppsa".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 15 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 566/24 oddalił wniosek E. W. o przeprowadzenie dowodu z odpisu decyzji Prezydenta [...] z 5 marca 2024 r. nr 28/24 na okoliczności wskazane w pkt 1 pisma skarżącej z 20 marca 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sprzeciw jest nieuzasadniony.
Sąd zauważa, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 138 § 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Zdaniem Sądu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 25 stycznia 2024 r. jest zgodna z prawem, choć nie wszystkie argumenty zaprezentowane w zaskarżonej decyzji Sąd podzielił.
W niniejszej sprawie o wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości i okresu wnoszenia opłaty przekształceniowej (art. 6 ust. 1 ustawy przekształceniowej), jak trafnie wskazało SKO w Warszawie, pozostają do wyjaśnienia, rozważenia i oceny istotne dla sprawy następujące kwestie prawne: 1) wysokość opłaty przekształceniowej, która skorelowana jest z wysokością właściwej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste w aspekcie zasad ustalania tej opłaty w oparciu o właściwe przepisy, tj. art. 7 i art. 21 ustawy przekształceniowej oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2019 r. poz. 270) – dalej jako "ustawa zmieniająca" oraz wpływ na to postępowanie i wynik sprawy nieprawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 31 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2185/22; 2) okres wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, który zależy od tego, czy właściciel gruntu nie jest (art. 7 ust. 6 ustawy przekształceniowej), czy jest przedsiębiorcą w odniesieniu do nieruchomości wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 Pp (art. 7 ust. 6a ustawy przekształceniowej), a więc czy wynajem przez E. W. części nieruchomości na rzecz syna J. P. nosi cechy działalności o charakterze zorganizowanym, zarobkowym, wykonywanej we własnym imieniu i w sposób ciągły.
Poza tym – czego nie dostrzegło SKO w Warszawie – przedmiotem wskazanej wyżej sprawy administracyjnej winna być także kwestia udzielenia skarżącej wnioskowanych w piśmie z 29 sierpnia 2022 r. bonifikat w wysokości 99% od rocznych opłat przekształceniowych za lata 2019 i 2020 (w oparciu o § 1 ust. 2 uchwały Nr XXVIII/835/2020) i za rok 2021 r. (w oparciu o § 1 ust. 2 uchwałę Nr XLVI/1411/2021).
Przy czym Sąd nie podzielił stanowiska SKO w Warszawie, że w niniejszej sprawie znaczenie miała opłata roczna za użytkowanie wieczyste przed dokonaniem jej aktualizacji wypowiedzeniem z 16 listopada 2018 r. i że należy w tej sytuacji wyjaśnić w oparciu o stosowne dokumenty jaka była wysokość tej opłaty przed 1 stycznia 2019 r.
Z akt niniejszej sprawy administracyjnej, uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z 31 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2185/22 oraz treści ksiąg wieczystych: Kw nr [...] (gruntowa) oraz Kw nr [...] (lokalowa E. W.) i Kw nr [...] (lokalowa K. T.) wynika, że przed 1 stycznia 2019 r. nieruchomość gruntowa oznaczona jako działka nr [...], położona w [...] przy uil. [...] pozostawała we współużytkowaniu wieczystym E. W. i K. T.. Z tym, że K. T. wypowiedzenie z 16 listopada 2018 r. dotychczasowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste odebrał 17 grudnia 2018 r., natomiast E. W. wypowiedzenie z 16 listopada 2018 r. odebrała 20 grudnia 2018 r. Zatem w świetle art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej roczna opłata przekształceniowa obciążająca E. W. za jej udział w użytkowaniu wieczystym przedmiotowej nieruchomości gruntowej winna być równa opłacie rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązuje po jej aktualizacji dokonanej wypowiedzeniem z 16 listopada 2018 r., skoro wypowiedzenia zostały skutecznie doręczone obu (wszystkim) współużytkownikom przedmiotowej nieruchomości gruntowej przed datą przekształcenia praw, tj. przed 1 stycznia 2019 r. (por. wyrok NSA z 21 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2462/23).
Wobec tego że procedura aktualizacyjna opłat rocznych za użytkowanie wieczyste spornej nieruchomości gruntowej została wszczęta wypowiedzeniami z 16 listopada 2018 r. przed 1 stycznia 2019 r. opłata przekształceniowa winna być wnoszona z uwzględnieniem nowej (zaktualizowanej) wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste (art. 21 ust. 1 i 5 w zw. z art. 7 ust. 2 ustawy przekształceniowej). Okoliczności tej nie zmienia wyrok WSA w Warszawie z 31 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2185/22, ponieważ - jako orzeczenie jeszcze nieprawomocne - uchyla tylko on skutki ostatecznego (wykonalnego) orzeczenia SKO w Warszawie z 24 lipca 2020 r. nr KOX/5263/Po/19, które zakończyło postępowanie aktualizacyjne (art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jeżeli natomiast w toku właściwego postępowania aktualizacyjnego spornego zostanie ustalona nowa wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, wówczas to ewentualne różnice zostaną skorygowane poprzez ustawowy system nadpłat i dopłat, o którym mowa w art. 21 ust. 5 w zw. z art. 6 ust. 3 ustawy przekształceniowej.
Przy czym Sąd nie podziela stanowiska Kolegium, że w niniejszej sprawie nie wiadomo: 1) czy 1 stycznia 2019 r. była ustalona stawka procentowa opłaty rocznej, 2) czy 1 stycznia 2019 r. obowiązywała opłata roczna, 3) czy 1 stycznia 2019 r. obowiązywała stawka procentowa opłaty rocznej niezgodna z faktycznym sposobem użytkowania gruntu.
Z treści wypowiedzenia z 16 listopada 2018 r. wynika, że na 1 stycznia 2019 r. stawka procentowa opłaty rocznej wynosiła 1%, zgodnie z art. 72 ust. 3 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami (cel mieszkaniowy), a z uzasadnienia prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 22 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1779/21 wynika, że grunt przedmiotowej nieruchomości 1 stycznia 2019 r. był wykorzystywany na cele mieszkaniowe, lokal nr [...] ma charakter mieszkalny i nie dokonano w nim zmiany sposobu jego użytkowania. Kwestia ta nie była sporna pomiędzy właściwym organem reprezentującym dotychczasowego właściciela nieruchomości (Miasto [...]) i dotychczasowym użytkownikiem wieczystym E. W.. Z wypowiedzenia wynika również, że właściwy organ wypowiedział skarżącej wysokość "dotychczasowej" opłaty rocznej, a więc zarówno przed 1 stycznia 2019 r., jak i po tym dniu obowiązywała opłata roczna za użytkowanie wieczyste udziału w przedmiotowej nieruchomości gruntowej związanego z własnością lokalu mieszkalnego nr [...].
Zasadnie natomiast zarzuciło Kolegium organowi I instancji, że ten nie wyjaśnił, czy E. W. wynajmując synowi – jak twierdzi niewielką (4 m2) część lokalu mieszkalnego nr [...] (wg księgi wieczystej nr [...] o pow. użytkowej wraz z pomieszczeniami przynależnymi -106,10 m2) - działała w celu typowo gospodarczym, a więc z zamiarem wynajmu części lokalu mieszkalnego tylko i wyłącznie celem uzyskania określonego zysku z tego rodzaju działalności na zasadach rynkowych, tzn. przy założeniu maksymalizacji tego zysku i ponoszeniu jak najmniejszych kosztów uzyskania tego zysku i czy w tym celu traktowała to mienie jako majątek służący wyłącznie do wykonywania działalności gospodarczej (tj. mienie wydzielone z jej majątku osobistego) i wobec tego rozliczała się z osiąganych dochodów dla celów podatkowych w reżimie prawnym właściwym dla osób prowadzących działalność gospodarczą (np. w zakresie podatku dochodowego), czy też E. J. traktuje wynajem części lokalu mieszkalnego nr [...] synowi jako tzw. najem prywatny związany ze zwykłym zarządzaniem własnym majątkiem i dlatego zawarła umowę najmu, nie tyle celem uzyskania zysku na zasadach rynkowych, ale celem ułatwienia członkowi najbliższej rodziny prowadzenia jego własnej działalności zarobkowej (cele pozagospodarcze).
Skoro zatem istotne dla sprawy opisane wyżej zagadnienia nie zostały wyjaśnione, rozważone i ocenione przez Prezydenta [...], to trafnie uznał organ odwoławczy, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa , a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Zdaniem Sądu przekazując sprawę organ odwoławczy wskazał organowi I instancji jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W aktach administracyjnych niniejszej sprawy brak dokumentacji wskazującej, jaka część lokalu mieszkalnego nr [...] jest objęta umową najmu, czy wynajem ten traktowany jest przez E. W. jako prowadzenie przez nią działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 Pp. W aktach brak umowy najmu, dokumentacji podatkowej dotyczącej rozliczania się z fiskusem z dochodów z wynajmu części lokalu synowi.
Odnosząc się do zarzutów sprzeciwu Sąd podziela stanowisko E. W., że w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 5 ust. 1 Pp, ponieważ ustawa przekształceniowa nie odwołuje się do tego przepisu, lecz tylko do art. 3 Pp, który to przepis należy rozpatrywać tylko w powiązaniu z art. 4 ust. 1 Pp.
Sąd zgodził się ze skarżącą, że w niniejszej sprawie znaczenie miało stanowisko judykatury zaprezentowane w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2021 r. sygn. akt II FPS 1/21. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przychody z najmu (a o taką działalność skarżącej w niniejszej sprawie chodzi) są zaliczane bez ograniczeń do źródła przychodów wymienionego w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, chyba, że stanowią składnik majątkowy mienia osoby fizycznej, który został przez nią wprowadzony do majątku związanego z wykonywaniem działalności gospodarczej. NSA uznał, że przy najmie znaczenie ma subiektywna decyzja podatnika - czy wynajmuje składnik swojego majątku w ramach działalności gospodarczej, czy w ramach prywatnego zarządu. Zgodnie z treścią uzasadnienia do uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2021 r., sygn. akt II FPS 1/21 to podatnik decyduje o tym, czy powiązać określone składniki swojego mienia z wykonywaniem działalności gospodarczej, czy też zachować je w zarządzie majątkiem niezwiązanym z działalnością gospodarczą i oddać np. w najem.
Zdaniem Sądu stanowisko NSA wyrażone w tej uchwale winno być wykorzystane przez Prezydenta [...] dla potrzeb niniejszej sprawy, ponieważ definicja działalności gospodarczej określona w art. 5a pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych wykazuje w dużej części zbieżność z definicją działalności gospodarczej wynikającej z art. 3 Pp (charakter zarobkowy, wykonywana we własnym imieniu, prowadzona w sposób zorganizowany i ciągły).
Sąd nie podzielił natomiast argumentacji E. W., że w niniejszej sprawie były podstawy do wydania przez SKO w Warszawie decyzji kasacyjno-reformatoryjnej w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Skarżąca błędnie uważa, że kwestie dotyczące: 1) decyzyjnego ustalenia wysokości rocznych opłat przekształceniowych i okresu wnoszenia tych opłat (art. 6 ust. 1 ustawy przekształceniowej oraz udzielenia bonifikaty od rocznej opłaty przekształceniowej (art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy przekształceniowej), 2) decyzyjnego ustalenia opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty, tj. kwoty opłaty jednorazowej z uwzględnieniem bonifikaty (art. 7 ust. 8a w zw. z art. 9 ust. 4 ustawy przekształceniowej) – są rozstrzygane w jednej indywidualnej sprawie administracyjnej załatwianej poprzez wydanie jednej decyzji administracyjnej orzekającej co do istoty tej sprawy (art. 1 pkt 1 w zw. z art. 104 kpa).
Skoro E. W. po otrzymaniu zaświadczenia z 7 lipca 2022 r. zakwestionowała w piśmie z 29 sierpnia 2022 r. wysokość i sposób wniesienia rocznych opłat przekształceniowych za lata 2019-2021 domagając się jednocześnie udzielenia bonifikat od tych opłat w oparciu o § 1 ust. 2 uchwały Rady Miasta [...] z 19 marca 2020 r. Nr XXVIII/835/2020 (za lata: 2019 i 2020) i § 1 ust. 2 uchwały Rady Miasta [...] z 18 marca 2021 r. Nr XL/VI/1411/2021 (za rok 2021), to Prezydent [...] w pierwszej kolejności zobligowany był do rozpatrzenia tego pisma jako wniosku złożonego w oparciu o art. 6 ust. 1 oraz art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy przekształceniowej. Zdaniem Sądu decyzja dotycząca ustalenia wysokości rocznych opłat przekształceniowych i okresu ich wnoszenia może zawierać również rozstrzygnięcie o udzieleniu bonifikat od rocznych opłat przekształceniowych należnych za dany rok.
Przy czym – wbrew temu co twierdzi skarżąca - w tymże postępowaniu administracyjnym Prezydent [...], czy SKO w Warszawie nie były uprawnione do orzekania w zakresie pisma E. W. z 20 lipca 2022 r. o zamiarze jednorazowego wniesienia rocznej opłaty przekształceniowej w kwocie pozostającej do spłaty (opłaty jednorazowej) za bonifikatą wynikającą z § 1 ust. 2 uchwały Rady Miasta [...] z dnia 18 października 2018 r. Nr LXXV/2128/2018.
Sprawa administracyjna o ustalenie za bonifikatą wysokości rocznych opłat przekształceniowych, a także o ustalenie okresu wnoszenia rocznych opłat przekształceniowych (art. 6 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy przekształceniowej) jest sprawą odrębną od sprawy o ustalenie wysokości opłaty jednorazowej po uwzględnieniu bonifikaty (art. 7 ust. 8a w zw. z art. 9 ust. 4 ustawy przekształceniowej).
Skarżąca pomija to, że wysokość opłaty jednorazowej zależy od wysokości obowiązującej, a więc wcześniej ustalonej (wynikającej z ostatecznej decyzji administracyjnej) rocznej opłaty przekształceniowej (art. 7 ust. 7 i art. 21 ust. 7 ustawy przekształceniowej).
Zatem najpierw musi zapaść ostateczna decyzja administracyjna w przedmiocie rocznych opłat przekształceniowych i bonifikat (jeżeli w takiej sprawie o to wnioskowano) wydana w oparciu o art. 6 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy przekształceniowej, aby można było rozpatrzyć pismo strony zawierające zamiar wniesienia opłaty jednorazowej za bonifikatą.
Wobec tego w sprzeciwie wadliwie E. W. domaga się, aby organ odwoławczy uchylił decyzję Prezydenta [...] z 16 grudnia 2022 r. i wydał decyzję orzekającą o istocie sprawy, także rozpoznając wniosek sprzeciwiającej się o udzielenie bonifikaty od opłaty jednorazowej w oparciu o uchwałę Nr LXXV/2128/2018, skoro: 1) organ I instancji, mimo wniosku strony, nie orzekł w przedmiocie udzielenia bonifikat, a zatem organ odwoławczy nie mógł rozstrzygać tej kwestii za organ I instancji dopiero w postępowaniu odwoławczym, 2) uchwała Nr LXXV/2128/2018 dotyczy bonifikat od opłaty jednorazowej, a nie bonifikat od rocznych opłat przekształceniowych (jej podstawę prawną stanowi art. 9 ust. 4 ustawy przekształceniowej, a nie jak podano w sprzeciwie art. 9 ust. 1 tej ustawy).
Trzeba wskazać, że użyty w art. 138 § 2 kpa zwrot: "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" oznacza konieczność przeprowadzenia przez organ I instancji w niniejszej sprawie postępowania wyjaśniającego w znacznej części poprzez dokładne i wszechstronne wyjaśnienie, rozważenie i ocenę opisanych wyżej zagadnień, co uniemożliwiało rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty przez organ odwoławczy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 kpa), skoro niniejsza sprawa administracyjna wymaga załatwienia w oparciu o tożsamą podstawę prawną w dwóch instancjach, jeżeli zostało wniesione odwołanie, a zwłaszcza gdy organ I instancji w ogóle nie orzekał o udzieleniu wnioskowanych przez stronę bonifikat od rocznych opłat przekształceniowych za lata 2019-2021, a jego rozstrzygnięciu brak odniesienia się do okresu wnoszenia rocznych opłat przekształceniowych, na co zasadnie zwróciło uwagę SKO w Warszawie.
Sąd oddalił wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodu z odpisu decyzji Prezydenta [...] z 5 marca 2024 r. nr 28/24 na okoliczności wskazane w pkt 1 pisma z 20 marca 2024 r. oraz nie uwzględnił wniosku zawartego w pkt 2 tego pisma, ponieważ zakres kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym sprzeciwem wyznacza art. 64e ppsa. Przepis ten przewiduje, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa. W sprawie zainicjowanej sprzeciwem nie mają zatem zastosowania art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa (właściwe dla sprawy ze skargi na akt), ale art. 151a ppsa.
Mając powyższe na względzie i uznając zarzuty sprzeciwu za nieskuteczne Sąd, na podstawie art. 64d § 1, art. 64e i art. 151a § 2 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.