I SA/WA 564/17

I SA/Wa 564/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2017-04-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/
Elżbieta Lenart /sprawozdawca/
Monika Sawa
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), sędzia WSA Monika Sawa, Protokolant referent stażysta Kamila Lewikowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2023 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 21 lutego 2017 r. nr 760/2017 w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewoda Mazowiecki decyzją z 21 lutego 2017 r., nr 760/2017, po rozpatrzeniu odwołania J. W., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 8 listopada 2016 r., nr 34/O/DW/2016, w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawie.
Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" nr rej. hip. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej jako dekret/dekret warszawski. W dniu 21 listopada 1945 r., tj. z dniem wejścia w życie dekretu grunt przedmiotowej nieruchomości na podstawie przepisu art. 1 dekretu przeszedł na własność Gminy [...], a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa.
Objęcie gruntu w posiadanie przez gminę nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r.,
tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 20 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy. Zatem termin na złożenie wniosku upływał w dniu 16 lutego 1949 r.
A. W. oraz S. i R. małż. S. złożyli w dniu
31 stycznia 1949 r. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" nr rej. hip. [...]. Do wniosku zostało dołączone zaświadczenie Oddziału Ksiąg Wieczystych Sądu Grodzkiego w W. z [...] listopada 1948 r., z którego wynika, że w "[...]" (dotychczasowa nazwa "[...]" - Nr Rej. Hip. [...]) uregulowana jest nieruchomość położona przy ul. [...] i stanowi parcelę zabudowaną o obszarze [...] a [...] m2, tytuł własności zapisany jest na imię A. W. co do 4/5 części oraz S. i R. małż. S. co do 1/5 części.
Po rozpatrzeniu tego wniosku Prezydent m.st. Warszawy orzeczeniem administracyjnym z 20 maja 1950 r., nr PB/3392/50U - utrzymanym w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 17 kwietnia 1951 r., nr MT.VII.2-2799-1/51 - odmówił byłym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr hip. [...] oraz stwierdził równocześnie, że wszystkie budynki znajdujące się na gruncie przeszły na własność Gminy [...].
Następnie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z 17 lipca 1998 r., nr 05.053-R-112/97, stwierdził, że orzeczenie z 20 maja 1950 r. oraz utrzymująca je w mocy decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 17 kwietnia 1951 r. w części określonej w aktach notarialnych dotyczących sprzedanych w budynku przy ul. [...] lokali mieszkalnych nr: [...], [...] i [...] wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste części gruntu - zostały wydane z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził ich nieważność.
Zaś decyzją z 6 sierpnia 1999 r., nr GN.5.3-P-96/99, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uchylił własną decyzję z 17 lipca 1998 r. oraz stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 17 kwietnia 1951 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast
z 19 maja 2000 r., nr PO.N.5.3.-WP-96/99.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 maja 2002 r.,
sygn. akt I SA 1076/00, oddalił skargę na ww. decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa
i Rozwoju Miast z 19 maja 2000 r.
Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją
z 29 listopada 2002 r., nr KOC/2051/Go/02, uchyliło w całości orzeczenie administracyjne nr PB/3392/50U z 20 maja 1950 r., o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 17 grudnia 2014 r., nr 610/GK/DW/2014, ustanowił na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli prawo użytkowania wieczystego do części gruntu przedmiotowej nieruchomości stanowiącej obecnie własność [...] (dz. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2).
Ustalił także, iż działka nr [...] z obrębu [...] oddana została w użytkowanie wieczyste na rzecz Instytutu Hematologii do dnia [...] marca 2090 r. - co wynika z wypisu księgi wieczystej KW nr [...].
Wobec powyższego Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 8 listopada 2016 r., nr 34/O/OP/DW/2016, odmówił J. W., M. T. i Z. N. przyznania prawa użytkowania wieczystego do części gruntu dawnej nieruchomości położonej przy ul. [...], hip. "[...]" nr rej. hip. [...], stanowiącego część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] stanowiącego obecnie własność Skarbu Państwa.
Kwestionując powyższą decyzję z 8 listopada 2016 r. J. W. pismem
z dnia 7 grudnia 2016 r. złożył odwołanie - wskazując na fakultatywny charakter przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji organu I instancji, tj. art 214 a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Po rozpatrzeniu tego odwołania Wojewoda Mazowiecki decyzją nr 760/2017 z 21 lutego 2017 r., utrzymał w mocy decyzję z 8 listopada 2016 r., nr 34/O/OP/DW/2016.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z dodanym ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami - art. 214 a pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami "Można odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, także ze względu na:
1) przeznaczenie lub wykorzystywanie na cele określone w art. 6,
2) sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich."
Wskazał również, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 19 lipca 2016 r., orzekł
"Art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w części dotyczącej dodawanego do ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
(Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 i 1777 oraz z 2016 r. poz. 65) art. 214 a i art. 214 b,
w związku z art. 3 ust 1 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy: a) jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3 oraz z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji."
Wojewoda dodał, że ww. regulacja dotycząca przesłanek warunkujących przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości objętej działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oznacza, że prócz zbadania przesłanek zawartych w obowiązującym art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego konieczne jest w takiej sprawie zbadanie dodatkowych przesłanek "niezależnych od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu" wymienionych
w art. 214 a pkt 1 i 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
(Dz. U. 2016 r., poz. 1274 ze zm.), dalej jako u.g.n. Przy czym, w ostatnim przepisie mowa jest o tym, że organ administracji publicznej "może" odmówić przyznania użytkowania wieczystego z tych przyczyn. Tym samym - jeśli w przypadku spełnienia w sprawie przesłanek negatywnych przyznania prawa użytkowania wieczystego zawartych w art. 214 a ust. 1 i 2 u.g.n. - organ I instancji skorzysta z możliwości odmowy przyznania tego prawa niezależnie od spełnienia przesłanek zawartych w art. 7 ust. 2 dekretu, nie można czynić mu skutecznego zarzutu naruszenia prawa materialnego ani przepisów odnoszących się do ochrony interesu strony.
Następnie podniósł, iż zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] - przedmiotowa nieruchomość położona jest w strefie oznaczonej [...], dla której podstawowym ustaleniem jest zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna i/lub usługi.
Zgodnie zaś z art. 6 u.g.n. celami publicznymi są: budowa i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów organów władzy, administracji, sądów i prokuratur, państwowych szkół wyższych, szkół publicznych, państwowych lub samorządowych instytucji kultury w rozumieniu przepisów o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, a także publicznych: obiektów ochrony zdrowia, przedszkoli, domów opieki społecznej, placówek opiekuńczo-wychowawczych, obiektów sportowych.
Wobec powyższego Wojewoda stwierdził, że organ I instancji - biorąc pod uwagę treść cytowanych wyżej przepisów prawa oraz stan faktyczny nieruchomości - słusznie uznał, że nie jest możliwe ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych dawnego właściciela hipotecznego z następujących powodów:
1. grunt pochodzący z dawnej nieruchomości hip. "[...]" nr rej. hip.[...], oznaczony w ewidencji gruntów jako część działki nr [...] z obrębu [...] jest wykorzystywany na cele statutowe Jednostki Badawczo-Rozwojowej Instytutu Hematologii i Transfuzjologii - co oznacza, że spełniona została przesłanka określona w art. 214 a pkt 1 w związku z art. 6 pkt 6 u.g.n. - publiczny obiekt ochrony zdrowia,
2. rozdysponowano prawo użytkowania wieczystego do gruntu na rzecz osób trzecich, gdyż Sąd Rejonowy dla [...] w księdze wieczystej KW nr [...] dokonał wpisu prawa użytkowania wieczystego na rzecz Instytutu Hematologii i Transfuzjologii - co oznacza, że spełniona została także przesłanka określona w art. 214 a pkt 2 u.g.n.
Wskazał także, iż odmowa przyznania byłemu właścicielowi prawa do gruntu na podstawie artykułu 7 dekretu warszawskiego jest dopuszczalna tylko wówczas, jeżeli organ orzekający w sprawie wyraźnie i jednoznacznie ustalił przeznaczenie gruntu na podstawie obowiązującego planu zabudowy (zagospodarowania przestrzennego) i jednocześnie stwierdził, że korzystania z gruntu nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu wynikającym z tego planu.
Zatem organ I instancji spełnił powyższy obowiązek, gdyż w decyzji z dnia 8 listopada 2016 r. uznał, że sposobu korzystania z gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej "[...]" nr rej. hip. [...] w zakresie działki nr [...] z obrębu [...] przez spadkobierców dawnego właściciela nie można pogodzić z przeznaczeniem gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego - tym samym teren ten nie spełnia warunków określonych w art. 7 ust. 2 dekretu.
Przeznaczenie bowiem przedmiotowej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo wielorodzinne (np. bloki mieszkalne wielorodzinne, osiedle mieszkaniowe) wraz z usługami (sklepy, zakłady usługowe itp.) nie może być do pogodzenia z korzystaniem z gruntu przez kilka osób fizycznych i dla ich prywatnych celów.
Podsumowując Wojewoda stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I instancji zapadło zgodnie z przepisami art. 7 ust. 2 dekretu oraz art. 214 a u.g.n., a także przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., a zarzuty odwołania nie mają wpływu na prawidłowość badanego rozstrzygnięcia.
Wskazał także, że zawarty w odwołaniu wniosek w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego zostanie rozpatrzony w odrębnym rozstrzygnięciu.
Następnie Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z 21 lutego 2017 r.,
nr 213/2017, odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego.
Na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. W. - zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) naruszenie przepisu art. 214 a pkt 1 i 2 u.g.n. i art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego poprzez przyjęcie, że organ I instancji był uprawniony do odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz skarżącego;
2) naruszenie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania, w szczególności, że rozpatrzenie sprawy
i wydanie decyzji nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Okręgowy w W. [...] Wydział Cywilny w procesie o ustalenie (sygn. akt [...]);
3) naruszenie przepisu art. 7, art. 8, art. 10 i art. 77 k.p.a. przez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m.st. Warszawa z 8 listopada 2016 r.,
nr 34/O/DW/2016 oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wydanym na rozprawie w dniu 19 stycznia 2018 r. postanowieniem zawiesił postępowania sądowe z uwagi na śmierć skarżącego J. W., zaś postanowieniem z 29 sierpnia 2018 r. podjął zawieszone postępowanie.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydanym na rozprawie w dniu 7 grudnia 2018 r. postanowieniem zawiesił postępowania sądowe
z uwagi na to, że toczące się postępowanie apelacyjne od wyroku Sądu Okręgowego
w W. wydanego w sprawie o sygn. akt [...] o ustalenie, że Instytut nie nabył prawa użytkowania wieczystego spornej nieruchomości - ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a prawomocne ustalenie w procesie cywilnym nieistnienia bądź istnienia prawa użytkowania wieczystego po stronie Instytutu stanowiłoby nową okoliczność w postępowaniu administracyjnym o zwrot przedmiotowej nieruchomości.
Sąd Apelacyjny w W. wyrokiem z [...] września 2019 r., sygn. akt [...], zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w W. z [...] lipca 2017 r., nr [...], w ten sposób, że oddalił powództwo S. W. przeciwko Instytutowi Hematologii i Transfuzji w W. i nie obciążył powoda kosztami procesu.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem
z 31 października 2019 r. podjął zawieszone postępowanie sądowe.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem
z 19 sierpnia 2020 r. zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na toczące się postępowanie kasacyjne od ww. wyroku Sądu Apelacyjnego w W.
z [...] września 2019 r., sygn. akt [...].
Sąd Najwyższy wyrokiem z [...] marca 2022 r., sygn. akt [...], uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w W. z [...] września 2019 r. i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w W. do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Następnie Sąd Apelacyjny w W. prawomocnym wyrokiem z [...] września 2022 r., sygn. akt [...], oddalił apelację pozwanego - Instytutu Hematologii
i Transfuzji w W., wskazując, że nabycie z mocy prawa przez pozwany Instytut prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy
ul. [...] nie nastąpiło - ponieważ zachodziła przesłanka negatywna z art. 64 ust. 2 ustawy z 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych w postaci praw osób trzecich, które zostałyby naruszone na skutek uwłaszczenia. Przy czym nabycie użytkowania wieczystego z mocy prawa, a nie na podstawie czynności prawnej, wyłącza ochronę nabywcy na podstawie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem
z 25 stycznia 2023 r. podjął zawieszone postępowanie sądowe.
W piśmie z 23 maja 2023 r. pełnomocnik uczestnika postępowania - Instytutu Hematologii i Transfuzji w W. poparł w całości stanowisko dotychczas wyrażone przez uczestnika w toku postępowania i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, są zgodne z prawem.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Mazowieckiego z 21 lutego 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 8 listopada 2016 r. o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" nr rej. hip. [...].
Przepis art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego stanowi, że gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.
Jednakże nowelizacją z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U z 2016 r.,
poz. 1271) został dodany art. 214 a ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zgodnie z art. 214a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 1274 ze zm.), dalej jako u.g.n. - w wersji obowiązującej na dzień wydania zaskarżonej decyzji - można odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, także ze względu na:
1) przeznaczenie lub wykorzystywanie na cele określone w art. 6;
2) sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich;
3) zabudowę przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego dokonaną po dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności
i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, której wartość przenosi znacznie wartość zajętego na ten cel gruntu;
4) odbudowę lub remont, dokonany ze środków publicznych, budynków, o których mowa w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, zniszczonych w latach 1939-1945 więcej niż
w 66%;
5) brak możliwości dokonania zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, której jedynie część jest przedmiotem roszczenia określonego w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.
Celem art. 214 a u.g.n. jest umożliwienie organowi wydanie decyzji o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu nieruchomości warszawskiej w przypadkach wymienionych w tym przepisie, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego. Dotychczas bowiem decydujące znaczenie dla orzekania o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego miały przesłanki dekretowe.
Przy czym zgodnie z art. 3 ust. 1 nowelizacji z 25 czerwca 2015 r. do spraw wszczętych i niezakończonych stosuje się przepisy tej nowelizacji - co oznacza, że przepis art. 214 a u.g.n. ma zastosowanie również do niniejszej sprawy.
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z 4 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 3794/18: "Regulacja zawarta w art. 214 a u.g.n., dotycząca przesłanek warunkujących przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości objętej działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oznacza, że oprócz zbadania przesłanek zawartych w art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, konieczne jest - w sprawie takiej jak niniejsza - zbadanie także przesłanek wymienionych w art. 214 a pkt 1 i 2 u.g.n. W art. 214 a u.g.n. mowa jest o tym, że "można" odmówić przyznania użytkowania wieczystego z przyczyn w nim wskazanych. Nie oznacza to jednak, że decyzje administracyjne wydawane na jego podstawie są podejmowane w ramach uznania administracyjnego. Użycie przez ustawodawcę w art. 214a u.g.n. słowa "można" nie oznacza fakultatywności działań organu orzekającego. Wyrażenie "można" odnosi się do kompetencji organu administracji. Spełnienie choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 214 a u.g.n. jest wystarczające do odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu. Z powyższego wynika, że decyzja administracyjna wydawana na podstawie art. 214 a u.g.n. ma charakter obligatoryjny, a nie fakultatywny."
Oznacza to, że zaistnienie którejkolwiek z przesłanek z art. 214 a u.g.n. uniemożliwia ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na gruncie nieruchomości warszawskiej. Co istotne ww. przesłanki negatywne z art. 214 a u.g.n. mogą być stosowane niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu, tj. niezależnie od tego, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dawało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.
Należy też podnieść, że przepisy nowelizacji z 25 czerwca 2015 r. były przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 19 lipca 2016 r.,
KP 3/15, uznał m.in., że art. 1 pkt 3 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy
o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w części dotyczącej dodawanego do ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami art. 214a, w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 2015 r.
o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny
i opiekuńczy jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3 oraz z art. 2 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji.
W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny odniósł się szerzej do przepisów
art. 214 a u.g.n. stwierdzając, że wskazane w tym przepisie okoliczności uzasadniające odmowę ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu na rzecz byłego właściciela
- po pierwsze - do 1 sierpnia 1985 r. były ustawowymi przesłankami odmowy
(na podstawie ustawy) i - po drugie - w okresie późniejszym, w sprawach rozpatrywanych przez sądy wielokrotnie, były podstawą nieuwzględnienia wniosku restytucyjnego. Trybunał odniósł się kolejno do wszystkich pięciu przesłanek odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego, przewidzianych w art. 214 a u.g.n. - stwierdzając konstytucyjność przewidzianej w art. 214 a pkt 1 u.g.n. odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przeznaczonych na cel publiczny wskazany w art. 6 tej ustawy. Trybunał przypomniał, że wykonywanie zadań publicznych przez administrację państwową i samorządową jest obligatoryjne. Skoro cele publiczne wskazane w art. 6 u.g.n. uzasadniają pozbawienie prawa własności nieruchomości (art. 21 ust. 2 Konstytucji), to - tym bardziej - mogą stanowić podstawę nie uwzględnienia roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego. W ocenie Trybunału skrajnie nieracjonalne byłoby przyznawanie prawa rzeczowego po to, by następnie wszczynać właściwą procedurę wywłaszczeniową. Uznał więc, że realizacja celu publicznego - w świetle art. 31 ust. 3 Konstytucji - może uzasadniać odmowę ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu na rzecz byłego właściciela. Odmowę tę należy jednak badać w każdym konkretnym przypadku. Podsumowując konstytucyjną ocenę art. 214 a u.g.n. Trybunał stwierdził, że mocą tego przepisu ustawodawca dokonał ujednolicenia i uporządkowania obowiązujących i stosowanych w praktyce przesłanek odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz byłego właściciela gruntu. Dzięki temu nastąpi wyjaśnienie stanu prawnego nieruchomości położonych w centrum W. Przy czym bezpieczeństwo prawne i stabilizacja sytuacji prawnej - zwłaszcza gdy chodzi o nieruchomości - stanowią wartość konstytucyjną.
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] - przedmiotowa nieruchomość położona jest w strefie oznaczonej [...], dla której podstawowym ustaleniem jest zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna i/lub usługi.
Jednakże sporna działka nr [...] wykorzystywana jest na cele statutowe jednostki badawczo-rozwojowej Instytutu Hematologii i Transfuzjologii w W.
Mając powyższe na uwadze oraz treść art. 6 pkt 6 u.g.n. - stanowiącym, że celami publicznymi w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów organów władzy, administracji, sądów i prokuratur, państwowych szkół wyższych, szkół publicznych, państwowych lub samorządowych instytucji kultury w rozumieniu przepisów o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, a także publicznych: obiektów ochrony zdrowia, przedszkoli, domów opieki społecznej, placówek opiekuńczo-wychowawczych, obiektów sportowych - należy stwierdzić, że zaistniała negatywna przesłanka z art. 214 a pkt 1 u.g.n. uniemożliwiająca ustanowienie odnośnie spornej działki nr [...] prawa użytkowania wieczystego na rzecz J. W., M. T. i Z. N.
Wskazać też należy - w związku z powołanym prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w W. z [...] września 2022 r., sygn. akt [...], oddalającym apelację pozwanego Instytutu Hematologii i Transfuzjologii w W., w którym stwierdzono, że nie nastąpiło nabycie z mocy prawa przez Instytut prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ponieważ zachodziła przesłanka negatywna z art. 64 ust. 2 ustawy z 25 lipca 1985 r.
o jednostkach badawczo-rozwojowych w postaci praw osób trzecich, które zostałyby naruszone na skutek uwłaszczenia – że odpadła negatywna przesłanka odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego określona w art. 214 a pkt 2 u.g.n.
Zgodnie bowiem z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ustalenia dokonane przez sąd powszechnych są wiążące w tej sprawie. Dlatego też, podstawą odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego nie może stanowić pkt 2 art. 214 a u.g.n.
Jednak, w warunkach niniejszej sprawy, z uwagi na to, że sporna działka nr [...] wykorzystywana jest na cele statutowe jednostki badawczo-rozwojowej Instytutu Hematologii i Transfuzjologii w W., a więc działka ta została przeznaczona na cel publiczny w rozumieniu pkt 6 art. 6 u.g.n. (utrzymanie publicznych obiektów ochrony zdrowia) - zachodzi negatywna przesłanka uniemożliwiająca ustanowienie prawa użytkowania wieczystego określona w art. 214 a pkt 1 u.g.n.
Wobec powyższego nieuprawnione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia
art. 214 a pkt 1 u.g.n. oraz art. 7, art. 8, art. 10 i art. 77 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego braku zawieszenia postępowania odwoławczego - należy zauważyć, że nie miało to istotnego wpływu na wynik postępowania, gdyż rezultat postępowania przed sądem powszechnym spowodował, iż odpadła jedynie jedna negatywna przesłanka ustanowienia prawa użytkowania wieczystego określona w art. 214 a pkt 2 u.g.n.
Natomiast podstawą odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w niniejszej sprawie jest występująca od samego początku negatywna przesłanka określona w art. 214 a pkt 1 u.g.n. (cel publiczny).
Podsumowując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, odpowiadają prawu, a organy orzekające obu instancji wnikliwie rozpatrzyły cały materiał dowodowy zebrany w sprawie oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy podejmowaniu rozstrzygnięć. Uzasadniły przy tym przekonująco swoje stanowisko zgodnie z wymogami określonymi w art. 107
§ 3 k.p.a. - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak
w sentencji wyroku.