I SA/Wa 563/20

I SA/Wa 563/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-03-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Dorota Apostolidis /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Dargas
Symbol z opisem
6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 397/22 - Wyrok NSA z 2025-04-28
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
art. 73
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.K. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...].
Uzasadnienie
Minister Rozwoju decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. Z. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2019 r., nr [...].
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), decyzją z dnia [...] października 2019 r., nr [...], stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę [...], prawa własności nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, w obrębie [...], zajętej pod część ul. [...].
Od powyższej decyzji odwołania wniosły A. Z. oraz B. K.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] Minister Rozwoju stwierdził uchybienie terminu przez B. K. do wniesienia odwołania.
Minister Rozwoju decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. Z. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2019 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności, ani Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego.
Podkreślono, że w dniu 31 grudnia 1998 r. jak i obecnie współwłaścicielkami nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] (Zd. [...]) są A. Z. i B. K., co potwierdza badanie hipoteczne Zd. [...] sporządzone przez geodetę uprawnionego – K. C. oraz postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 1991 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. Z.
Wskazano również, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną (ul. [...] w [...]) co ustalono na podstawie:
- uchwały nr 245 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 26 maja 1988r. w sprawie zaliczenia niektórych dróg publicznych na terenie m.st. Warszawy
i województwa stołecznego warszawskiego do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz do dróg gminnych (Dz. Urz. Województwa Stołecznego Warszawskiego z 1988 r, Nr 17, poz. 186)
- zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.), z dniem 1 stycznia 1999 r. droga ta stała się drogą gminną,
- mapy sytuacyjnej nieruchomości, przyjętej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] października 2018 r. pod nr [...], z której wynika, że działka nr [...], w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta była pod drogę publiczną,
- protokołu z ustalenia granic zajętości nieruchomości pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998 r. sporządzonego przez geodetę uprawnionego – K. C.,
Organ stwierdził również, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu publicznym, o czym świadczy:
- inwentaryzacja oświetlenia ulicznego i drogowego na ternie Gminy [...], obejmująca ul. [...] (w dniu 8 lutego 1996 r.),
- umowa z dnia 12 maja 1997 r. zawarta pomiędzy Zarządem Miasta i Gminy a J. S. - prowadzącym działalność gospodarczą pn. Wielobranżowy Zakład Usługowy "[...]", dotycząca remontów cząstkowych nawierzchni bitumicznych dróg i ulic lokalnych na terenie Gminy [...], obejmująca ul. [...],
- opis stanu zagospodarowania, zainwestowania i uzbrojenia ulicy [...] na dzień 1 stycznia 1999 r., z którego wynika, że ulica [...] w [...] była drogą o nawierzchni bitumicznej i posiadała chodnik. Na tej ulicy było wykonywane corocznie równanie i profilowanie nawierzchni po sezonie zimowym. Ponadto wskazano, że w tamtym okresie, zgodnie z przeprowadzoną inwentaryzacją oświetlenia ulicznego i drogowego na terenie Gminy [...] na ul. [...] (na dzień 8 lutego 1996 r.) znajdowało się 14 latarni ulicznych z oprawami rtęciowymi. W czasie intensywnych opadów śniegu w okresie zimowym ulica była odśnieżana przez gminę na całej swojej długości.
Minister odnosząc się do kwestii dotyczących odszkodowania wskazał, że ustalenie jego wysokości za grunt, który znajdował się we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, nie stanowiący ich własności, a zajęty pod drogę publiczną, następuje w odrębnym postępowaniu administracyjnym, które toczy się według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczenie nieruchomości, a co za tym idzie nie należy do właściwości rozstrzygającego niniejszą sprawę organu. Sprawa odszkodowania jest rozstrzygana bowiem w odrębnym postępowaniu, które należy do właściwego starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu).
Minister podkreślił, że orzekając w kwestii odszkodowania organ właściwy będzie samodzielnie ustalał, czy skarżącej przysługuje odszkodowanie.
W związku z powyższym organ uznał, że przesłanki określone w ww. art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. zostały spełnione.
Skargę na powyższą decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2020 r. wniosła B. K. wnioskując o jej uchylenie.
W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną, choć z przyczyny która nie została wskazana w skardze.
Podstawę prawną rozpoznania niniejszej sprawy stanowi art.73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz.872 ze zm.), na podstawie którego nabycie własności nieruchomości następuje z mocy prawa, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. zostały spełnione następujące przesłanki:
- nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,
- nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną,
- nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego.
Podkreślić należy, że przesłanki wskazane w art. 73 ust.1 ww. ustawy muszą być spełnione łącznie, a niewystąpienie choćby jednej z nich wyklucza możliwość nabycia przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999r. prawa własności nieruchomości na podstawie tego przepisu. Innymi słowy przepis art. 73 ust. 1 ww. ustawy ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władania nad nieruchomością. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r.
Zatem w postępowaniu opartym na dyspozycji art. 73 ust. 1 ww. ustawy za stronę należy uznać osobę, która 31 grudnia 1998 r. była właścicielem nieruchomości, Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego, a także osoby, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości. W tym względzie Sąd nie dopatrzył się wadliwości.
Minister wskazał, że dla przedmiotowej nieruchomości prowadzony był zbiór dokumentów Zd. [...]. Z akt sprawy wynika, że współwłaścicielką działki nr [...] w dniu [...] grudnia 1998 r. była skarżąca B. K. i A. Z.
Zatem bezspornym jest, co prawidłowo uznały organy, że przedmiotowa nieruchomość, stanowiąca działkę nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego.
Kolejna przesłanka wskazana w przepisie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. dotyczy jedynie tych nieruchomości, które zostały zajęte pod drogi publiczne. Zatem podkreślić należy, że sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" zawarte w art. 73 ust. 1 ww. ustawy oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, a fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r.
Odnosząc powyższe do okoliczności przedmiotowej sprawy za prawidłowe należy przyjąć stwierdzenie organów obu instancji, że uchwałą Rady Narodowej Miasta [...] z [...] maja 1988 r. nr [...] w sprawie zaliczenia niektórych dróg publicznych na terenie [...] i województwa stołecznego do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych (Dz. Urz. Województwa Stołecznego Warszawskiego z 1988 r., nr 17, poz.186) ul. [...] w [...] została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich. Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, drogi lokalne miejskie w dniu 1 stycznia 1999 r. stały się drogami gminnymi.
Sąd dostrzegł, że w aktach sprawy znajduje się opracowanie geodezyjne – mapa sytuacyjna nieruchomości przyjęta do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 października 2018 r. pod nr [...], z której wynika, że przedmiotowa działka była zajęta w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną.
Sąd podkreśla, że organy zupełnie nie odniosły się w uzasadnieniach obu decyzji do równie koniecznej do spełnienia przesłanki władztwa publicznoprawnego nad przedmiotową nieruchomością, czy to przez Skarb Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego. Wskazać przy tym należy za Naczelnym Sądem Administracyjnym, który w wyroku z dnia 17 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2453/14 podał, że "decyzja komunalizacyjna, jakkolwiek ma charakter deklaratoryjny, to wykazuje cechy orzeczenia konstytutywnego", na podstawie tej decyzji dokonany zostaje wpis do księgi wieczystej. Innymi słowy po uprawomocnieniu się decyzji komunalizacyjnej zagadnienie tytułu prawnego do nieruchomości jest przesądzone. Zatem bez zbadania w toku niniejszego postępowania przesłanki władztwa, nie jest możliwe stwierdzenie nabycia prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w [...]. Jednocześnie Sąd podnosi, że samo załączenie do akt sprawy administracyjnej dokumentów mogących stanowić dowody na spełnienie wymaganej przez przepisy prawa ww. przesłanki, nie konwaliduje braku odniesienia się do całości materiału dowodowego i jego oceny przez organy administracyjne obu instancji. Wskazać należy, że brak ustaleń organów w zakresie władztwa publicznoprawnego nie mógł zostać uzupełniony pismem Burmistrza Gminy [...] z 26 lutego 2019 r., w którym odniesiono się do ww. okoliczności.
Reasumując, z uwagi na brak w zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, rozważań i ocen organów administracji w zakresie ustawowej przesłanki władztwa i tym samym przedwczesnego wydania decyzji, co spowodowało naruszenie przepisu prawa materialnego – art.73 ustawy z 13 października 1998 r.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy zobowiązane są do zastosowania powyższych wytycznych i wydania decyzji odpowiadającej prawu.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 §1 ust.1 lit. a p.p.s.a.