I SA/Wa 560/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-10-17
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościużytkowanie wieczystePKPkomunalizacjaSkarb PaństwaKodeks postępowania administracyjnegoustawa o komercjalizacji PKPdecyzja administracyjnaprawo rzeczowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę PKP S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, uznając, że spółka nie nabyła z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu, ponieważ nie należał on do Skarbu Państwa w kluczowych datach.

Sprawa dotyczyła skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Śląskiego odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu. Kluczowym zarzutem PKP było naruszenie art. 34 ustawy o komercjalizacji przedsiębiorstwa PKP. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że podstawowy warunek uwłaszczenia – własność gruntu przez Skarb Państwa w określonych datach – nie został spełniony, gdyż grunt został skomunalizowany na rzecz Gminy K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. (PKP S.A.) na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Śląskiego odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w K. Skarżąca spółka zarzucała organom naruszenie przepisów postępowania administracyjnego oraz prawa materialnego, w szczególności art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Minister Rozwoju i Technologii, podobnie jak Wojewoda Śląski, uznał, że nie zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego. Podstawowym argumentem było to, że sporna nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani na dzień 5 grudnia 1990 r., ani na dzień 27 października 2000 r. (data wejścia w życie ustawy). Z akt sprawy wynikało, że działka ta została skomunalizowana na rzecz Gminy K. na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody Śląskiego z 2016 r., co znalazło odzwierciedlenie w księdze wieczystej. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów. Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy, uwłaszczeniu z mocy prawa podlegają grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w posiadaniu PKP w określonym dniu. Sąd podkreślił, że wszystkie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie, a brak własności Skarbu Państwa wyklucza możliwość uwłaszczenia. Ponieważ grunt nie należał do Skarbu Państwa, sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały prawo materialne i postępowanie było zgodne z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, spółka PKP S.A. nie nabyła z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu, ponieważ warunek własności gruntu przez Skarb Państwa w dniu wejścia w życie ustawy o komercjalizacji PKP nie został spełniony.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowym warunkiem uwłaszczenia z mocy prawa na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP jest to, aby grunt był własnością Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (27 października 2000 r.). Ponieważ sporna nieruchomość została skomunalizowana na rzecz Gminy K. na mocy ostatecznej decyzji Wojewody Śląskiego, nie stanowiła już własności Skarbu Państwa w istotnych datach, co wykluczyło możliwość uwłaszczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

ustawa art. 34

Ustawa o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

PPSA art. 151

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

ustawa art. 35

Ustawa o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawy o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 5 § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa w istotnych datach (5 grudnia 1990 r. i 27 października 2000 r.), ponieważ została skomunalizowana na rzecz Gminy K.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez brak podjęcia niezbędnych czynności i nierozpatrzenie materiału dowodowego. Zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP) poprzez odmowę stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego.

Godne uwagi sformułowania

Za niedopuszczalne należałoby bowiem uznać usankcjonowanie z mocą wsteczną posiadania PKP poprzez uwłaszczenie w dniu wejścia w życie ustawy, na gruntach innych niż będących własnością Skarbu Państwa, zwłaszcza, że uwłaszczenie odbywa się nieodpłatnie oraz nie może naruszać praw osób trzecich. wymienione w powyższym przepisie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Skład orzekający

Łukasz Trochym

przewodniczący

Przemysław Żmich

sprawozdawca

Anna Falkiewicz-Kluj

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A. na podstawie ustawy o komercjalizacji, w szczególności wymogu własności gruntu przez Skarb Państwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej PKP S.A. i przepisów przejściowych związanych z komercjalizacją przedsiębiorstwa. Wynik sprawy zależy od konkretnego stanu własnościowego gruntu w przeszłości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego dla PKP S.A. prawa do nieruchomości, ale opiera się na dość standardowej interpretacji przepisów przejściowych i własnościowych. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.

PKP S.A. straciło szansę na wieczyste użytkowanie gruntu – kluczowa była jego własność.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 560/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj
Łukasz Trochym /przewodniczący/
Przemysław Żmich /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 693/24 - Wyrok NSA z 2025-12-11
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art 34
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), Protokolant referent Radosław Fijałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2023 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 12 stycznia 2023 r. nr DO-II.7610.232.2022.BK w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rozwoju i Technologii (zw. dalej "ministrem" lub "organem") decyzją z 12 stycznia 2023 r. nr DO-II.7610.232.2022.BK po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie (zw. dalej "skarżącą", "spółką" lub "PKP"), od decyzji Wojewody Śląskiego (zw. dalej "wojewodą" lun "organem I instancji") z 17 listopada 2022 r. znak NWIV.752.187.2.2015 odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w Warszawie, prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w K., obręb D., oznaczonego jako działka nr [...] o pow. 235 m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że wojewoda, działając podstawie art. 34 i art. 35 ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2021 r., poz. 146 ze zm., dalej jako "ustawa") decyzją z 17 listopada 2022 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego wyżej opisanego gruntu.
Pismem z 9 grudnia 2022 r. skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji, podnosząc, że wydana decyzja pozostaje nieprawidłowa i nie zawiera uzasadnienia pozwalającego na przyjęcie, że organ podjął czynności niezbędne dla załatwienia sprawy oraz dokonał właściwej oceny stanu faktycznego sprawy.
Po rozpatrzeniu odwołania oraz zbadaniu akt sprawy minister przywołał treść art. 34 ustawy i wskazał, że nieruchomości będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których spółka nie legitymowała się dokumentami o przekazaniu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP.
Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Minister podkreślił, że nabycie wyżej wskazanych praw nie może naruszać praw osób trzecich.
Odnosząc się do kwestii własności przedmiotowego gruntu, minister wskazał, że z treści księgi wieczystej nr [...], wynika, że jako właściciela działki nr [...] ujawniono w dziale II Miasto K. na podstawie decyzji komunalizacyjnej Wojewody Śląskiego z 10 czerwca 2016 r. nr NWXVa.7532.664.2015, zatem mając na uwadze powyższe minister stwierdził, że przedmiotowa działka nie stanowiła własności Skarbu Państwa, zarówno według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. jak i na dzień 27 października 2000 r.
Spółka pismem z 14 lutego 2023 r. zaskarżyła w całości decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 12 stycznia 2023 r., zaskarżonej decyzji zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: kpa) poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy, poprzez odmowę stwierdzenia nabycia na rzecz Spółki z dniem 27 października 2000 r. z mocy prawa użytkowania wieczystego spornej nieruchomości.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją aktu Wojewody Śląskiego z 17 listopada 2022 r., nr NWIV.752.187.2.2015, oraz o rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącej i zasądzenie kosztów według norm przypisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego aktu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z 34 ust. 1 ustawy uwłaszczeniu z mocy prawa podlegają grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się na 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu spółki, co oznacza, że oprócz posiadania przez PKP, (także 5 grudnia 1990 r.) grunt musiał być własnością Skarbu Państwa. Za niedopuszczalne należałoby bowiem uznać usankcjonowanie z mocą wsteczną posiadania PKP poprzez uwłaszczenie w dniu wejścia w życie ustawy, na gruntach innych niż będących własnością Skarbu Państwa, zwłaszcza, że uwłaszczenie odbywa się nieodpłatnie (ust. 2 i ust. 3) oraz nie może naruszać praw osób trzecich (ust. 4). Podkreślić przy tym trzeba, że wymienione w powyższym przepisie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy.
W rozpatrywanej sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 34 powołanej ustawy, bowiem sporna nieruchomość, według stanu na 27 października 2000 r. (data wejścia w życie ustawy), nie stanowiła własności Skarbu Państwa.
Jak wynika z akt sprawy, działka nr [...], na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody Śląskiego z 10 czerwca 2016 r., została z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. skomunalizowana na rzecz Gminy K.
Poza sporem pozostaje, że akt ten jest ostateczny i pozostaje w obrocie prawnym, co znajduje odzwierciedlenie w zapisie działu II, księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy K. – Wschód w K. – XI Wydział Ksiąg Wieczystych.
W tej sytuacji wyjaśnić należy, że decyzja komunalizacyjna, została wydana na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawy o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy stanowi, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
Z wyżej wskazanych przyczyn Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły stan sprawy w odniesieniu do art. 34 ustawy nie doszło zatem, wbrew zarzutom skargi, do naruszenia tego przepisu.
Organ przeprowadził postępowanie, stosując się do zasad wynikających z przepisów art. 7, 8, 75 § 1, 77 § 1 i 80 kpa, dokonał też trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 kpa. Skarżący zarzucając naruszenie przepisów postępowania, poza powołaniem ich treści, nie wskazuje na czym naruszenia te miałyby polegać, w tym jakie inne dowody organ miałby przeprowadzić i jakie czynności podjąć. Jak wyżej zaznaczono brak tytułu własności Skarbu Państwa na datę istotną w sprawie czyniło niemożliwym uwłaszczenie skarżącego na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd, z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI