I SA/WA 557/17

I SA/Wa 557/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-02-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2017-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/
Łukasz Trochym
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2069/21 - Postanowienie NSA z 2025-03-18
Skarżony organ
Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1949 nr 27 poz 197
art. 17 ust. 1, ust. 3, art. 18 ust. 1, ust. 2, art. 20 ust. 2, ust. 3
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 156 par. 1 pkt 1,3,4,5,6,7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: Sędzia WSA Łukasz Trochym Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 24 lutego 2021 r. sprawy ze skarg A. P. i E. G. [...] G. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii na rzecz A. P. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii na rzecz E. G. [...] G. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2017 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa, po rozpoznaniu wniosku A. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] września 2015 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] sierpnia 1954 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] marca 1954 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości, utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2015 r.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że orzeczeniem z [...] marca 1954 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa - Instytutu Ekspertyz Sądowych w K. Ministerstwa Sprawiedliwości, nieruchomość położoną w K. przy ul. [...] (obecnie [...]) i [...] o pow. [...] m2, objętą księgą wieczystą nr [...] (cd. Iwh [...], dotychczasowej ks. gr. gm. kat. K. Dzielnica VI [...]), parcele nr [...], [...] i [...], stanowiącą własność E. H., C. H. oraz S. z H. F.
Decyzją z [...] sierpnia 1954 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. utrzymała w mocy orzeczenie z [...] marca 1954 r.
A. P. (spadkobierca C. H. i E. H.) pismem z [...] lutego 2009 r. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] sierpnia 1954 r. oraz orzeczenia z [...] marca 1954 r.
Decyzją z [...] grudnia 2011 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził nieważność wyżej wskazanych decyzji i orzeczenia. Decyzją z [...]8 października 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2011 r. Na decyzję z [...] października 2012 r. skargę złożył Skarb Państwa - Minister Sprawiedliwości.
Wyrokiem z 4 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2572/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję z [...] października 2012 r. oraz decyzję z [...] grudnia 2011 r. W uzasadnieniu Sąd nie podzielił poglądu organu nadzoru, że władanie nieruchomością przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych przed zgłoszeniem wniosku o wywłaszczenie, na podstawie umowy najmu zawartej z właścicielami w 1950 r. oraz poczynienie na tej nieruchomości większości z zaplanowanych inwestycji stanowiło okoliczność wyłączającą możliwość jej wywłaszczenia w trybie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U z 1952 r., Nr 4, poz. 31). W ocenie Sądu w opisywanym przypadku nie doszło do oczywistego naruszenia prawa, a konkretnie art. 1 dekretu. Sąd stanął na stanowisku, że do uznania, iż nie doszło do rażącego naruszenia prawa wystarczające było istnienie funkcjonalnego związku nieruchomości z celem wywłaszczenia, co w rozważanym przypadku miało miejsce. W konsekwencji Sąd uznał, że niezasadnie organ stwierdził z powyższej przyczyny nieważność orzeczenia z [...] marca 1954 r. oraz decyzji z [...] sierpnia 1954 r. Sąd stwierdził, że "podziela (...) ocenę Ministra, iż w toku postępowania wywłaszczeniowego nie doszło do istotnego naruszenia zasad tego postępowania uregulowanych w dekrecie, jak też w pełni akceptuje przywołaną na poparcie tej oceny argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji". Wyrokiem z 3 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1252/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne A. P., E. G. oraz Ministra Infrastruktury i Rozwoju złożone od wyroku z [...] lutego 2014 r.
Ponownie rozpoznając sprawę Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] września 2015 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] sierpnia 1954 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia z [...] marca 1954 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] i [...], o pow. [...] m2, ozn. jako parcele nr [...], [...] i [...], stanowiącej własność E. H., C. H. oraz S. z H. F.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że brak jest podstaw do uznania, że decyzja oraz orzeczenie obarczone były którąkolwiek z wad skutkujących nieważnością tych rozstrzygnięć na podstawie przepisu art. 156 § 1 kpa. Organ nadzoru - będąc związanym oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1252/14 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2572/12 nie uznał za przejaw rażącego naruszenia prawa wywłaszczenia nieruchomości, pomimo władania nią przez podmiot publiczny na podstawie umowy najmu oraz poczynienia na tej nieruchomości inwestycji na podstawie umowy jeszcze przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego.
Pismem z [...] września 2015 r. A. P. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z [...] września 2015 r.
Minister wyjaśnił, że w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowych stronami są: dawny właściciel wywłaszczonej nieruchomości (albo jego następcy prawni) oraz obecny właściciel tej nieruchomości (ewentualnie użytkownik wieczysty). Właścicielami wywłaszczonej nieruchomości, zgodnie z treścią księgi wieczystej [...] (dawna Lwh [...]) byli: C. H., E. H. i S. H. (występującej w postępowaniu wywłaszczeniowym pod nazwiskiem: S. z H. F.).
Organ nadzoru powołał dokumenty stwierdzające następstwo prawne po byłych właścicielach nieruchomości. Wskazał, że wywłaszczona nieruchomość ozn. jako parcele nr [...], [...] i [...] odpowiada obecnie działce ewidencyjnej nr [...] (obręb [...], jedn. ewid. [...]), położonej u zbiegu ulic [...] i [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Z treści działu II tej księgi wynika, że prawo własności do działki przysługuje Skarbowi Państwa - Ministrowi Sprawiedliwości. Trwały zarząd nad nieruchomością został ustanowiony decyzją Prezydenta Miasta K. z [...] listopada 2010 r., nr [...] na rzecz Instytutu Ekspertyz Sądowych.
Minister wskazał, że przymiot strony w niniejszym postępowaniu przysługuje: A. P., E. G. (vel G.), Skarbowi Państwa - Prezydentowi Miasta K., Instytutowi Ekspertyz Sądowych - jednostce organizacyjnej, której przysługuje trwały zarząd nad wyżej opisaną nieruchomością stanowiącą własność Skarbu Państwa.
Po rozpatrzeniu wniosku i całości akt sprawy Minister Infrastruktury i Budownictwa
wskazał, że wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony przez podmiot legitymowany (następcę prawnego byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości). Orzeczenie z [...] marca 1954 r. weszło do obrotu prawnego, albowiem zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. od [...] do [...] marca 1954 r. oraz zostało doręczone stronom za pośrednictwem poczty [...] marca 1954 r. Także decyzja z [...] sierpnia 1954 r. weszła do obrotu prawnego, gdyż została doręczona stronom za pośrednictwem poczty [...] września 1954 r. Okolicznością potwierdzającą fakt wejścia do obrotu prawnego tych rozstrzygnięć jest również ujawnienie Skarbu Państwa w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla wywłaszczonej nieruchomości.
Minister przytoczył przepis art. 156 § 1 kpa. Wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 kpa.
Przechodząc do badania poszczególnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 kpa Minister wskazał, że w orzeczeniu z 3 marca 1954 r. oraz w decyzji z 16 sierpnia 1954 r. nie stwierdzono wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 kpa.
Minister podniósł, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie nie można stwierdzić wydania przedmiotowego orzeczenia bez podstawy prawnej, gdyż istniał przedmiot kontrolowanego postępowania w postaci nieruchomości, co do której dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wywłaszczenia na podstawie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. oraz wniosku podmiotu ubiegającego się o wywłaszczenie, tj. Instytutu Ekspertyz Sądowych (pismo z [...].03.1953 r., nr [...]). Brak jest również podstaw do stwierdzenia, aby rozstrzygnięcie organu II instancji zostało wydane bez podstawy prawnej, gdyż decyzja z [...] sierpnia 1954 r. została wydana na podstawie art. 24 dekretu, w wyniku rozpoznania odwołania z [...] marca 1954 r. złożonego przez byłych właścicieli reprezentowanych przez inż. L. H.
Minister wyjaśnił, powołując się na doktrynę i orzecznictwo, co należy rozumieć przez rażące naruszenie prawa.
Wskazał, że orzeczenie z [...] marca 1954 r. zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, zatem na podstawie zgodności z przepisami tego aktu prawnego, z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie orzekania, należy oceniać kwestionowane orzeczenie.
Dekret z 26 kwietnia 1949 r. regulował, m.in. tryb wywłaszczenia nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych. Ową "niezbędność" nieruchomości do realizacji narodowych planów gospodarczych potwierdzało wydanie przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolenia na nabycie nieruchomości w trybie art. 5 ust. 1 dekretu. Przepis ten stanowił, że zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych - na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej - jeżeli uznał, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że przewidziane były środki na jej nabycie. Opinia prezydium wojewódzkiej rady narodowej powinna zawierać stwierdzenie, że nabycie nieruchomości objętej wnioskiem jest niezbędne dla zrealizowania zamierzenia wykonawcy narodowych planów gospodarczych. Opinia powinna uwzględniać zarówno potrzeby wykonawcy narodowych planów gospodarczych, jak i uzasadnione interesy ogólnogospodarcze (art. 5 ust. 2 dekretu).
Z akt archiwalnych nadesłanych przez Archiwum Akt Nowych przy piśmie z [...] grudnia 2009 r., nr [...] wynika, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. w opinii z [...] lipca 1952 r., nr [...] wskazało, że przedmiotowa nieruchomość jest niezbędna do realizacji narodowych planów gospodarczych. Ponadto do wniosku o wydanie zezwolenia załączono zaświadczenie lokalizacyjne z [...] września 1951 r., nr [...] wydane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K.
Na podstawie opinii z [...] lipca 1952 r., nr [...] Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, na wniosek Ministra Sprawiedliwości, wydał [...] grudnia 1952 r., nr [...] zezwolenie na nabycie nieruchomości. Wydanie zezwolenia zostało poprzedzone wnioskiem z [...] listopada 1952 r., nr [...], który zastępował również zezwolenie właściwego ministra na jego zgłoszenie (art. 7 ust. 3 pkt 1 dekretu), bowiem został podpisany przez Ministra Sprawiedliwości, do którego dołączono, m.in. kopię mapy katastralnej dot. parcel [...], [...], [...].
Organ nadzoru podkreślił, że uprawnienie do wykonywania czynności Przewodniczącego PKPG przez jego zastępców wynikało jednoznacznie z treści przepisu art. 6 ust. 2 ustawy z 10 lutego 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej (Dz. U. z 1949 r. Nr 7, poz. 43). , który stanowił, że: "Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zastępują dwaj zastępcy, których mianuje i odwołuje Prezydent Rzeczypospolitej na wniosek Prezesa Rady Ministrów, przedstawiony w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego". Nie doszło zatem do naruszenia przepisu art. 5 ust. 1 dekretu.
Po uzyskaniu zezwolenia na nabycie nieruchomości inwestor (wykonawca narodowych planów gospodarczych) obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości do dobrowolnego jej odstąpienia za cenę określoną zgodnie z art. 28 dekretu (art. 8 ust. 1 dekretu). Zgodnie z art. 8 ust. 4 dekretu, jeżeli w terminie 15- dniowym od doręczenia wezwania, o którym mowa w ust. 1 lub dokonania obwieszczenia, o którym mowa w ust. 3, nie została zawarta umowa sprzedaży albo zamiany lub umowa przedwstępna w przedmiocie sprzedaży lub zamiany nieruchomości, wówczas wykonawca planu mógł nabyć niezbędną dla realizacji nieruchomość w drodze wywłaszczenia.
Z akt archiwalnych wynika, że właścicielami nieruchomości niezbędnej do realizacji narodowych planów gospodarczych byli E. H., S. H. (póżn. F.) i C. H.
Z treści pełnomocnictwa z [...] września 1945 r. oraz pełnomocnictwa z [...] sierpnia 1946 r., złożonych do akt księgi wieczystej prowadzonej ówcześnie (oraz obecnie) dla wywłaszczonej nieruchomości (KW nr [...]) wynika, że właściciele nieruchomości zamieszkiwali poza granicami kraju (w Rio de Janeiro - w Brazylii). Analiza treści pełnomocnictw wskazuje, że C. H. i E. H. (pełnomocnictwo z [...].09.1945 r.) oraz S. z H. F. (pełnomocnictwo z [...].08.1946 r.) umocowali do działania w swoim imieniu inż. L. H., w tym m.in. w sprawach zarządu przedmiotową nieruchomością. Mocodawcy w treści pełnomocnictw expressis verbis umocowali pełnomocnika do odbierania wszelkiej korespondencji dotyczącej przedmiotowej nieruchomości.
Po uzyskaniu zezwolenia z art. 5 dekretu Instytut Ekspertyz Sądowych pismem z [...] lutego 1953 r., nr [...] (doręczonym [...].02.1953 r.) wezwał właścicieli nieruchomości, reprezentowanych przez pełnomocnika inż. L. H., do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Wzywający w treści pisma z [...]z lutego 1953 r. wskazał, że nieruchomość objęta wezwaniem jest niezbędna do realizacji narodowych planów gospodarczych, tj. na potrzeby Instytutu Ekspertyz Sądowych (zaś cena nabycia miała zostać określona na podstawie art. 28 dekretu) oraz poinformował o skutkach niezawarcia umowy we wskazanym terminie (15 dni od
dnia doręczenia wezwania), tj. o możliwości nabycia nieruchomości w drodze wywłaszczenia w trybie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r.
Minister podniósł, że niewskazanie konkretnej ceny w wezwaniu przy jednoczesnym odesłaniu do art. 28 dekretu nie stanowi rażącego naruszenia prawa (uchwała siedmiu sędziów NSA z 21.04.2008 r., sygn. akt I OPS 2/08).
Udzielając odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik właścicieli w piśmie z [...] lutego 1953 r. wskazał, że nie jest uprawniony do zawarcia umowy sprzedaży, lecz niezwłocznie poinformuje właścicieli o fakcie otrzymania wezwania. Jednocześnie zwrócił się z prośbą o odłożenie w czasie złożenia wniosku o wywłaszczenie, wskazując, że zwłoka taka nie stanowi niebezpieczeństwa dla realizacji celu dekretowego.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej zawartych, m.in. we wniosku z [...] września 2015 r. Minister wskazał, że dla skutecznego wezwania właścicieli do odstąpienia nieruchomości nie było konieczne posiadanie pełnomocnictwa obejmującego zbywanie nieruchomości. Funkcją wezwania w trybie art. 8 dekretu było wyczerpanie cywilnoprawnej drogi nabycia nieruchomości, poprzez skuteczne złożenie propozycji jej nabycia. Stosowne do ówcześnie obowiązującego przepisu art. 87 ustawy z 18 lipca 1950 r. Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz. U. z 1950r. nr 34, poz. 311), granice umocowania pełnomocnika określa treść pełnomocnictwa. Z treści pełnomocnictw expressis verbis wynika, że inż. L. H. został umocowany przez właścicieli, m.in. do odbioru korespondencji. Analiza treści pełnomocnictw potwierdza, że L. H. został umocowany do zarządu nieruchomością przez co mocodawcy rozumieli określony przez nich katalog czynności, wśród których znajdował się odbiór dokumentów (w tym również korespondencji), posłużenie się zaś na wstępie ww. katalogu słowem "w szczególności" oznacza, że katalog nie miał charakteru zamkniętego. W treści pełnomocnictwa wprawdzie wykluczono możliwość zbycia nieruchomości i jej obciążania, jednak nie pozwala to wywieść, że pełnomocnik nie mógł odbierać korespondencji dotyczącej tych kwestii. Pełnomocnik mógł zatem odebrać wezwanie, jednak nie mógł na nie odpowiedzieć pozytywnie, tj. zgodzić się na sprzedaż. Tego rodzaju oświadczenie woli musieliby złożyć właściciele, którzy jednak na ofertę nie przystali.
Za nietrafną więc uznał Minister tezę skarżącej, jakoby tylko niektóre rodzaje korespondencji mogły być kierowane do właścicieli za pośrednictwem pełnomocnika, ewentualnie tezę jakoby odbiór wezwania w trybie art. 8 dekretu wymagał pełnomocnictwa szczególnego. Działanie inwestora w ww. zakresie nie miało charakteru arbitralnego, zwłaszcza mając na uwadze, że pełnomocnictwo udzielone L. H. zostało złożone do akt księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości.
Za nietrafny uznał organ nadzoru zarzut, że niedopuszczalne było kierowanie wezwań z art. 8 dekretu do pełnomocników właścicieli nieruchomości, który to pogląd skarżąca wywodzi z treści § 4 ust. 1 zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 17 listopada 1949 r. w sprawie trybu wzywania osób nie będących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji tychże planów (MP z 1949 r. Nr A-89, poz. 1084). Stosownie do treści ww. przepisu wezwanie (co do zasady) należało wysłać pocztą, przesyłką poleconą, za zwrotnym poświadczeniem odbioru na adres właściciela nieruchomości lub jego ustawowego przedstawiciela, ustalonego na podstawie księgi wieczystej (§ 3 ww. zarządzenia). Uszło jednak uwadze skarżącej, że z samej natury stosunku pełnomocnictwa wynika, że wszelkie czynności pełnomocnika rodzą skutki prawne po stronie jego mocodawcy. Tym samym doręczenie wezwania pełnomocnikowi odnosi taki sam skutek prawny, jak doręczenie tego pisma bezpośrednio jego mocodawcy. Nie ma zatem żadnego znaczenia fakt, że w ww. przepisie nie uregulowano skutków prawnych doręczenia wezwania z art. 8 dekretu pełnomocnikowi właściciela nieruchomości, skoro problematyka ta została uregulowana w art. 84 § 2 ustawy z 18 lipca 1950 r. - Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz. U. z 1950 r. Nr 34, poz. 311).
Za niezasadne organ uznał stanowisko dotyczące konieczności oczekiwania przez inwestora - wykonawcę narodowych planów gospodarczych na rezultat skomunikowania się pełnomocnika ze swoimi mocodawcami, albowiem w myśl art. 84 § 2 ustawy z 18 lipca 1950 r. odbiór wezwania przez umocowanego do jego obioru pełnomocnika pociągnął za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanych przez niego właścicieli nieruchomości. Ewentualne trudności stojące po stronie właścicieli nieruchomości, niepozwalające im ustosunkować się w terminie do ww. wezwania, nie mogły w żaden sposób wpływać ujemnie na skuteczność samego wezwania. Przepisy dekretu określały sztywny 15-dniowy termin na zajęcie przez właściciela nieruchomości stanowiska w sprawie dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Tym samym inwestor nie miał obowiązku oczekiwać na odpowiedź dłużej niż przez 15 dni licząc od dnia doręczenia wezwania pełnomocnikowi.
Za nieuzasadnione uznał Minister żądanie skarżącej, aby organ wystąpił do Ministra Sprawiedliwości oraz do Instytutu Ekspertyz Sądowych o nadesłanie dodatkowych dokumentów archiwalnych dotyczących okoliczności, w których doszło do wystosowania powyższego wezwania. Jak wskazano wezwanie zostało skutecznie doręczone właścicielom przedmiotowej nieruchomości (za pośrednictwem ich pełnomocnika).
Minister nie uwzględnił wniosków dowodowych zawartych w piśmie skarżącej z 2 stycznia 2017 r., gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do dokonania oceny legalności przedmiotowych rozstrzygnięć. Sądy nie zgłosiły żadnych zastrzeżeń do procesu gromadzenia materiału dowodowego przez organ nadzoru ani do kompletności tego materiału. Uchylenie decyzji było bowiem wynikiem sformułowania przez Sądy odmiennej wykładni przepisów prawa materialnego.
Minister wskazał, że stosownie do art. 17 ust. 1 dekretu wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie. Wniosek należało złożyć do prezydium wojewódzkiej rady narodowej.
Do wniosku należało załączyć dokumenty wymienione w art. 17 ust. 3 dekretu.
Minister wskazał, że do przedmiotowego wniosku załączono wszystkie wymagane dokumenty, w tym zezwolenie z [...] grudnia 1952 r., dowód wezwania właściciela w trybie art. 8 dekretu, mapę sytuacyjną - kopię mapy katastralnej Dzielnicy VI [...] w K. z [...] czerwca 1951 r. oraz odpis księgi wieczystej nr [...]. Wniosek został złożony ponad miesiąc po złożeniu oferty, co było pozytywną odpowiedzią na zawartą przez pełnomocnika prośbę o opóźnienie złożenia wniosku wywłaszczeniowego. W ocenie organu nie doszło do naruszenia art. 17 ust. 3 dekretu.
Stosownie do art. 18 ust. 1 dekretu, prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiało właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. W przypadku gdy postępowanie wywłaszczeniowe, wszczęte na podstawie jednego wniosku, dotyczyło większej liczby właścicieli, zawiadomienia mogły być dokonane za pomocą obwieszczeń wywieszonych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych. W tym samym trybie zawiadamiany miał być właściciel nieruchomości, którego miejsce zamieszkania nie było znane (art. 18 ust. 2 dekretu).
Stosownie do art. 20 ust. 1 dekretu, po upływie czternastodniowego terminu na zgłoszenie wniosków i sprzeciwów prezydium wojewódzkiej rady narodowej wyznaczało rozprawę. O miejscu i terminie rozprawy prezydium zawiadamiało co najmniej na 7 dni naprzód wykonawcę narodowych planów gospodarczych, który zgłosił wniosek o wywłaszczenie, właściciela nieruchomości oraz inne osoby zainteresowane (art. 20 ust. 2 dekretu). Przepis art. 18 ust. 2 ma odpowiednie zastosowanie (art. 20 ust. 3 dekretu).
Z akt archiwalnych wynika, że pismem z [...] kwietnia 1953 r., nr [...] (wywieszonym na tablicy ogłoszeń od [...].04.1953 r. do [...].05.1953 r. oraz doręczonym właścicielom za pośrednictwem inż. L. H. [...].04.1953 r.) organ poinformował strony postępowania wywłaszczeniowego (właścicieli oraz inwestora - Instytut Ekspertyz Sądowych) o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. Tym samym pismem poinformowano ww. podmioty o terminie rozprawy wyznaczonym na dzień 18 kwietnia 1953 r. Pomimo niezachowania 7 - dniowego odstępu pomiędzy zawiadomieniem, a terminem rozprawy, nie doszło do rażącego naruszenia art. 18 ust. 1 dekretu ani art. 20 ust. 1 dekretu, albowiem na rozprawę stawił się pełnomocnik właścicieli L. H., a następnie złożył [...] kwietnia 1953 r. sprzeciw w kwestii wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 dekretu, po przeprowadzeniu rozprawy prezydium wojewódzkiej rady narodowej orzekało o wywłaszczeniu albo odmawiało wywłaszczenia, jeżeli odpadły podstawy do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.
Orzeczenie powinno w szczególności zawierać (art. 21 ust. 2 dekretu): ustalenie przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia, wskazanie, na czyją rzecz wywłaszczenie nastąpiło, jeżeli wpłynęły wnioski lub sprzeciwy - uzasadnienie ich przyjęcia lub odrzucenia.
W ocenie Ministra orzeczenie z [...] marca 1954 r. zawiera wszystkie wymagane elementy. Określono w nim przedmiot wywłaszczenia poprzez precyzyjne oznaczenie nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu, wskazano, że wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa - Instytutu Ekspertyz Sądowych. Zapadło po przeprowadzeniu rozprawy z udziałem pełnomocnika właścicieli. Nie doszło zatem do naruszenia art. 21 ust. 1 ani ust. 2 dekretu.
W ocenie Ministra, wobec tych okoliczności należy uznać, że przedmiotowe orzeczenie nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, a zatem brak jest podstaw do stwierdzenia jego nieważności.
Minister podkreślił, że zgodnie z oceną prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w wyroku z 3 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1252/14 wiążącą dla organu stosownie do art. 153 ppsa, okoliczności dotyczące zrealizowania inwestycji polegającej na rozbudowie Instytutu Ekspertyz Sądowych przed datą wywłaszczenia oraz korzystania przez Instytut z przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy najmu, obowiązującej w dacie wywłaszczenia, nie stały na przeszkodzie wywłaszczeniu nieruchomości, gdyż do wywłaszczenia wystarczające było istnienie funkcjonalnego związku pomiędzy nieruchomością a celem wywłaszczenia, a taki niewątpliwie istniał w rozważanym przypadku. Sąd wskazał ponadto, że wywłaszczenie nieruchomości było konieczne dla zapewnienia Instytutowi trwałych podstaw do funkcjonowania, których nie zapewniało władanie nieruchomością na podstawie umowy najmu.
Stosownie do art. 24 ust. 2 dekretu w terminie czternastodniowym od doręczenia orzeczenia lub dokonania obwieszczenia strona miała prawo wnieść odwołanie do odwoławczej komisji wywłaszczeniowej przy prezydium wojewódzkiej rady narodowej.
Dokonując oceny legalności decyzji z [...] sierpnia 1954 r. Minister wskazał, że nie doszło do naruszenia art. 93 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. z 1928 r. Nr 36, poz. 341, z późn. zm.), stanowiącego, iż "jeśli odwołania nie należy odrzucić, jako spóźnionego lub niedopuszczalnego, władza odwoławcza wyda orzeczenie w sprawie, nie będąc związana ani zakresem żądań odwołania, ani ustaleniami instancji niższej". Decyzja została wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania byłych właścicieli, reprezentowanych przez Leopolda Hausnera wniesionego w ustawowym terminie.
Podsumowując rozważania w kwestii legalności przedmiotowej decyzji oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Minister uznał, że nie zaistniała żadna z przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 kpa, a zatem brak jest podstaw do wyeliminowania kontrolowanych rozstrzygnięć z obrotu prawnego.
Skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lutego 2017 r. złożyły A. P. (sprawa o sygn. akt I SA/Wa 557/17) i E. G. vel G. (sprawa o sygn. akt I SA/Wa 558/17).
Skarżąca A. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...]września 2015 r. wraz z zobowiązaniem organu do wydania decyzji w określonym terminie wskazując jej rozstrzygnięcie.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 kpa w zw. z art. 1, art. 2 ust. 2 pkt 1, art. 4 ust. 1, art. 7 ust. 2 pkt 1 i 3 w zw. z art. 5 ust. 2 oraz art. 8 ust. 1 i 4 oraz art. 17 ust. 1 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. w zw. z art. 4 ust. 2 i 3 oraz art. 13 i art. 52 ust. 2 Konstytucji PRL z 22 lipca 1952 r. poprzez przyjęcie, że został złożony skuteczny wniosek o wywłaszczenie oraz przyjęcie rozszerzającej wykładni przepisów dekretu, pomimo rażącego naruszenia przepisów prawa,
2) art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 kpa w zw. z art. 68 ust. 1 oraz 75 ust. 1 oraz ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z [...] marca 1928 r., poprzez rażące naruszenie przepisów postępowania w wykonywaniu dekretu wobec nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] i [...] (dawniej [...]), czego dowodem jest brak należytej podstawy orzeczenia o wywłaszczeniu z 3 marca 1954 r., na co wskazał NSA w wyroku z 3 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1252/14, a także art. 94 rozporządzenia z uwagi na wadliwą podstawę prawną i treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] sierpnia 1954 r., gdyż II instancja powinna zatwierdzić decyzję I instancji, a nie "odwołania nie uwzględnić i zaskarżone orzeczenie utrzymać w mocy", a także uzasadnienie abstrahujące od przepisów dekretu, a oparte na "zabezpieczeniu interesów majątkowych Skarbu Państwa".
3) art. 153 ppsa - nadinterpretacja wytycznych NSA zawartych w wyroku z 3 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1252/14, gdyż Sąd orzekał wyłącznie na podstawie przedłożonych dokumentów, bo jak wskazał nie było "antydowodów", m.in. wskazujących na konkretny narodowy plan gospodarczy,
4) art. 7 w zw. z art. 77 kpa, art. 6 i 8 kpa, poprzez brak wyjaśnienia wszystkich aspektów wywłaszczenia w odniesieniu do przepisów dekretu i Konstytucji PRL w zakresie ustalenia:
- jaki konkretny narodowy plan gospodarczy wymagał wywłaszczenia dawnych właścicieli z nieruchomości,
- co było powodem niezbędności tej nieruchomości i jaki jest dowód niemożności wykonania planu bez nieruchomości,
- jaki status miał Instytut Spraw Sądowych w 1954 r., czy był objęty dyspozycją art. 2 dekretu, a także czy jego dyrektor miał prawo reprezentować Skarb Państwa,
- dlaczego nie dokończono procedury dobrowolnego przeniesienia własności,
- czy poszukiwano innej nieruchomości na cele wskazane w orzeczeniu i jaki był efekt tych poszukiwań,
5) art. 107 § 3 kpa wobec braku odniesienia się do wątpliwości zawartych w piśmie skarżącej z [...] stycznia 2017 r. i skwitowania ich stwierdzeniem, że "materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający", a "sądy nie zgłosiły żadnych zastrzeżeń" zapominając, że to organ gromadzi dokumentację i na tej podstawie sądy administracyjne wydają orzeczenia.
Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi.
W piśmie procesowym z 9 marca 2017 r. skarżąca A. P. zarzuciła:
1. naruszenie art. 78 § 1 i 2 w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych z pisma z 16 kwietnia 2015 r. zmierzających do wyjaśnienia okoliczności, które dla ustalenia, czy dekretowe wezwanie zostało skutecznie doręczone właścicielom z pośrednictwem pełnomocnika, mają istotne znaczenie:
- jakie dokumenty, w tym oryginały lub odpisy pełnomocnictw inż. L. H. oraz wszelkie pisma znajdujące się w Instytucie Ekspertyz Sądowych czy w Ministerstwie Sprawiedliwości, mogły wskazywać na jego działanie w charakterze pełnomocnika przebywających za granica współwłaścicieli w sprawie nabycia należącej do nich nieruchomości,
- kiedy i w zakresie jakich czynności prawnych inż. L. H. zgłosił (ujawnił), w tym wobec kierownictwa Instytutu i Ministra Sprawiedliwości, jako pełnomocnik współwłaścicieli "na podstawie pełnomocnictw z daty Rio de Janeiro [...]-8-1946 Nr [...] i z dn. [...].IX.1945 Nr [...]", z czego już we wniosku z [...] listopada 1952 r. do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wysunięto sprzeczny wniosek z ówczesnymi kanonami prawa, że zastępował właścicieli w kraju nie tylko w tej sprawie, ale także w domyśle we wszystkich sprawach,
2. naruszenie prawa materialnego - art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez przyjęcie, że orzeczenie i decyzja nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa materialnego z art. 8 ust. 1 i 4 dekretu, jak i przepisów postępowania z art. 17 ust. 1 i 3 pkt 2 w zw. z art. 21 ust. 1 dekretu w zw. z § 4 ust. 1 i 4 oraz § 7 pkt 1 zarządzenia wykonawczego przewidującego szczególny wobec wszystkich obowiązujących wówczas procedur tryb wezwania stron, podczas gdy postępowanie wywłaszczeniowe wszczęto i prowadzono bez wezwań współwłaścicieli do odstąpienia nieruchomości i ich dowodów, ponieważ:
- dekret wraz zarządzeniem nakazywał wysłanie wezwania wyłącznie "pod adresem właściciela nieruchomości lub jego ustawowego przedstawiciela" ustalonym na podstawie świadectwa z księgi wieczystej, wykluczając tym samym pełnomocnictwo bierne lub dla doręczeń, wobec czego wezwanie L. H. jako rzekomego pełnomocnika współwłaścicieli nie spełniało wymogów z art. 8 ust. 1 i 4 dekretu,
- z oświadczeń woli reprezentowanych współwłaścicieli wyrażonych w ww. dokumentach pełnomocnictw oraz zachowania się L. H. wynika, że doręczenie mu 21 lutego 1953 r. przez pocztę wezwania z dnia poprzedniego zgodnie z art. 84 § 2 w zw. z art. 88, art. 94 § 1, art. 95 i art. 98 p.o.p.c . nie wywołało dla nich skutków prawnych, gdyż nie mieściło się w granicach umocowania i w konsekwencji stało się nieważne albo bezskuteczne.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu pisma.
Skarżąca E. G. vel G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła:
1. nieważność postępowania wobec celowego pominięcia jej pełnomocnika,
2. błędne rozumienie istoty pełnomocnictwa,
3. niezrozumienie sensu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OPS 2/08,
4. niekonsekwencję i dowolność w identyfikacji stron postępowania.
Skarżąca wniosła na podstawie art. 135 ppsa o objęcie kontrolą zezwolenia Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego z 23 grudnia 1952 r. i opinii Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] lipca 1952 r.
Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu decyzji. Odnosząc się do zarzutu E. G. vel G. dotyczącego pominięcia jej pełnomocnika w postępowaniu zakończonym skarżoną decyzją, organ wskazał, że skarżąca była należycie reprezentowana w postępowaniu przez pełnomocnika S. K. Z akt sprawy nie wynika, aby przedmiotowe pełnomocnictwo zostało wypowiedziane.
Organ zaznaczył, że pomimo wezwania r. pr. A. H. pismem z [...] października 2015 r. nadesłał on jedynie kolorową kopię (nieuwierzytelnioną) pełnomocnictwa z [...] października 2015 r. Tym samym pełnomocnik nie wykonał wezwania organu, gdyż w sposób oczywisty niepoświadczona kopia pełnomocnictwa nie spełnia wymogów art. 33 § 3 kpa.
Postanowieniem z [...] maja 2017 r. Sąd, w trybie art. 111 § 1 ppsa, zarządził połączenie spraw o sygn. akt I SA/Wa 557/17 i sygn. akt I SA/Wa 558/17 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i dalszego prowadzenia pod sygn. akt I SA/WA 557/17.
W piśmie procesowym z [...] września 2017 r. uczestnik postępowania Instytut Ekspertyz Sądowych w K. wniósł o oddalenie skarg. W obszernym uzasadnieniu pisma przedstawił stanowisko w sprawie.
Wyrokiem z 4 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 571/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. G. vel G. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lutego 2017 r. w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy od decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] września 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 września 2019 r., sygn. akt I OSK 32/18 uchylił wyrok Sądu I instancji oraz postanowienie z 10 lutego 2017 r. NSA podzielił stanowisko Sądu I instancji, że pełnomocnictwo z [...] kwietnia 2013 r. udzielone przez skarżącą radcy prawnemu nie dotyczyło postępowania administracyjnego. Jednakże w tej sytuacji zasadne było wezwanie przez organ wskazanego pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w trybie art. 64 § 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem możliwie jest pozostawienie bez rozpoznania złożonego podania w sytuacji, gdy pomimo prawidłowego wezwania strona nie uzupełnia braków formalnych, przez które należy rozumieć m.in. dołączenie pełnomocnictwa (art. 33 § 3 kpa).
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 30 grudnia 2020 r. wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 347 ze zm.) sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym pełnomocnicy skarżących, organu, uczestników postępowania i uczestnicy zostali powiadomieni.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skargi są zasadne, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lutego 2017 r. została wydana na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez A. P. Tymczasem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła także E. G. vel G.. W jej imieniu wniosek ten złożył radca prawny A. H. Wprawdzie Minister postanowieniem z [...] lutego 2017 r. (a więc w tej samej dacie, w której wydał zaskarżoną decyzję) stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednakże, jak ocenił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 września 2019 r., sygn. akt I OSK 32/18 organ uczynił to w sposób wadliwy. Konsekwencją tego było uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny także postanowienia z 10 lutego 2017 r. ze wskazaniem, że koniecznym było wezwanie przez organ pełnomocnika do uzupełnienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w trybie art. 64 § 2 kpa.
Jak wynika z nadesłanych akt administracyjnych pismem z [...] stycznia 2020 r. Minister, w trybie art. 64 § 2 kpa, wezwał pełnomocnika skarżącej E. G. vel G. do nadesłania oryginału lub poświadczonej za zgodność kopii pełnomocnictwa udzielonego mu przez mocodawczynię, upoważniającego do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] września 2015 r. w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Przy piśmie z [...] stycznia 2020 r. pełnomocnik nadesłał odpis pełnomocnictwa, poświadczony za zgodność,do reprezentacji E. G. vel G.: "we wszystkich sprawach i postępowaniach sądowych, administracyjnych i sądowo - administracyjnych, przed sądami powszechnymi, w tym przed Sądem Najwyższym, przed organami administracyjnymi i sądami administracyjnymi, a także przed organami egzekucyjnymi, organami ścigania i innymi organami państwa". Pełnomocnictwo opatrzone zostało datą [...] października 2015 r. Pismem z [...] stycznia 2020 r. Minister Rozwoju pozostawił wniosek E. G. vel G. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] września 2015 r. bez rozpoznania uznając, że załączone pełnomocnictwo z [...] października 2015 r. nie potwierdza umocowania do złożenia przedmiotowego wniosku na [...] września 2015 r.
W ocenie Sądu stanowisko organu nadzoru jest błędne. Jak wynika z treści pełnomocnictwa upoważniało ono pełnomocnika do reprezentowania mocodawczymi w wszystkich postępowaniach administracyjnych przez organami administracji, a więc dotyczyło także przedmiotowej sprawy.
Zgodnie z art. 33 § 2 kpa pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone do protokołu, a w myśl art. 33 § 3 zd 1 kpa pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa.
Pojęcie "pełnomocnictwo" ma dwojakie znaczenie. Z jednej strony oznacza ono pochodzące od mocodawcy umocowanie pełnomocnika do działania w jego imieniu, a z drugiej strony - dokument obejmujący (stwierdzający) to umocowanie. Dlatego też należy przyjąć, że udzielenie pełnomocnictwa (rozumianego jako umocowanie) może nastąpić w dowolnej formie, w tym także ustnej, nie tylko pisemnej. Od udzielenia pełnomocnictwa odróżnić należy jego wykazanie przed organem, stanowiące jeden z wymogów skuteczności tego aktu procesowego i tym samym podejmowania czynności procesowych przez pełnomocnika w imieniu mocodawcy. Dokument pełnomocnictwa jest dowodem potwierdzającym istnienie umocowania pełnomocnika do działania w imieniu strony. Prowadzi to do wniosku, że przez pojęcie formy pełnomocnictwa procesowego należy rozumieć istotny, a poza tym zagrożony określoną sankcją, wymóg dotyczący potwierdzenia (zmaterializowania) oświadczenia woli mocodawcy.
Zdaniem Sądu pisemny akt pełnomocnictwa nie musi zawierać daty jego sporządzenia, czy też, brak daty na pełnomocnictwie nie stanowi braku formalnego, a jednocześnie fakt opatrzenia dokumentu pełnomocnictwa datą późniejszą od daty wniesienia przez pełnomocnika środka odwoławczego nie może stanowić przesłanki zastosowania sankcji z art. 64 § 2 kpa.
W świetle orzecznictwa (por. wyroki NSA: z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 1504/11, z 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1772/14, wyrok WSA w Rzeszowie z 1 września 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 430/15, postanowienia SN z 11 marca 2015 r., sygn. akt II CZ 110/14, z 16 marca 2006 r., sygn. akt III CZ 1/06, z 10 lipca 2003 r., sygn. akt III CZP 54/03) uznać należy, że brakiem formalnym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (odwołania) sporządzonego w imieniu mocodawcy jest niedołączenie dokumentu pełnomocnictwa. Jeżeli brak ten zostanie usunięty w zakreślonym terminie, bez znaczenia jest z jaką datą pełnomocnictwo zostało sygnowane. Istotnym jest zakres pełnomocnictwa oraz aby pełnomocnictwo w rzeczywistości zostało udzielone i nie było co do tego wątpliwości. Jeżeli brak podania w postaci niezałączenia pełnomocnictwa został usunięty w terminie przewidzianym prawem, to w tej sytuacji nie ma znaczenia data umieszczona na pełnomocnictwie (pełnomocnictwo mogłoby nie mieć daty). Data ta może być późniejsza od daty wezwania strony do usunięcia braku podania (vide: wyroki NSA: z 4 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 941/05, z 19 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 641/97, postanowienie NSA z 9 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 1044/15).
Wobec powyższego organ wadliwie uznał, że przedłożone pełnomocnictwo nie uprawniało pełnomocnika do złożenia w imieniu E. G. vel G. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] września 2015 r.
Konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, że chociaż została wydana ostateczna decyzja z [...] lutego 2017 r., to pozostał nierozpoznany skutecznie wniesiony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez jedną ze stron tego postępowania. Podkreślenia wymaga, że podstawową zasadą postępowania administracyjnego (określoną w art. 138 § 1 kpa) jest, że wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy czy też wniesienie odwołania przez dwie lub więcej stron postępowania administracyjnego, nakłada na organ odwoławczy obowiązek ich łącznego rozpatrzenia. Jeżeli bowiem organ odwoławczy ograniczy się do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (odwołania) tylko jednej strony, to podjęte w takiej sytuacji orzeczenie definitywnie kończy postępowanie odwoławcze, a w konsekwencji wyłączona jest w ogóle możliwość rozpoznania "drugiego", względnie kolejnych dotychczas nie rozpoznanych wniosków (odwołań), pochodzących od innych stron tego postępowania. Z tego względu niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy (odwołań) traktowane jest jako istotne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a wręcz niekiedy rozważane jest także w aspekcie kwalifikowanej wady prawnej mogącej prowadzić do nieważności obarczonej nią decyzji, jako wydanej bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. (por. wyroki NSA: z 1 kwietnia 2005 r., sygn. akt OSK 1230/04, z 22 grudnia 2008 r. sygn. akt. II OSK 1109/07, z 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2638/12). W niniejszej sprawie Sąd uznał, że rażące naruszenie prawa nie miało miejsca, gdyż organ nadzoru rozpoznał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, chociaż wadliwie. Nie wystąpiła więc sytuacja, że organ pominął wniosek strony. Jednakże wadliwy sposób procedowania naruszył słuszny interes strony, który w toku postępowania musi być przez organ respektowany, a to poprzez brak możliwości zagwarantowania jej czynnego udziału w sprawie, w tym możliwości rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Godzi więc on w zasady ogólne postępowania uregulowane w art. 7, 10 i 15 kpa. Prawo strony do możliwości efektywnego wnoszenia środka zaskarżenia, poprzez wadliwe działanie organu administracji publicznej, zostało zaburzone.
W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa, jako wydana z istotnym naruszeniem art. 138 § 1 kpa w zw. z art. 10 kpa oraz art. 7 i 15 kpa podlegać musi uchyleniu.
Stwierdzone naruszenia procedury administracyjnej zwalniają przy tym Sąd od obowiązku merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji. Kontrola taka byłaby możliwa w sytuacji, gdyby samo rozstrzygnięcie organu wydane zostało w prawidłowo, pod względem procesowym, przeprowadzonym postępowaniu. Obecnie jest to przedwczesne.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono z mocy art. 200 ppsa.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu wyroku i sprowadzają się do obowiązku ponownego, łącznego rozpoznania przez Ministra wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonych przez obydwie skarżące od decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] września 2015 r.