I SA/Wa 554/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła sprzeciwu R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która uchyliła decyzję Prezydenta o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Prezydent pierwotnie uznał, że świadczenie wychowawcze wypłacone skarżącemu w okresie od listopada 2017 r. do września 2018 r. było nienależnie pobrane, powołując się na prawomocny wyrok rozwodowy ustalający miejsce zamieszkania dzieci przy matce. Skarżący w odwołaniu podniósł, że późniejsze postanowienie sądu ustaliło miejsce zamieszkania dzieci przy ojcu, a także że rodzice nadal mieszkali razem i on faktycznie sprawował opiekę. SKO uchyliło decyzję Prezydenta, wskazując na potrzebę wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczenia z uwagi na nowe dowody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał sprzeciw za uzasadniony. Sąd stwierdził, że SKO nie miało podstaw do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. (decyzja kasatoryjna), ponieważ organ odwoławczy powinien sam merytorycznie rozstrzygnąć sprawę na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, ewentualnie uzupełniając go w trybie art. 136 § 1 K.p.a. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania kasacyjnego rozstrzygnięcia, jeśli organ pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy. WSA uchylił zaskarżoną decyzję SKO i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu, nakazując mu uwzględnienie przedstawionych w uzasadnieniu rozważań i uzupełnienie materiału dowodowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja i stosowanie art. 138 § 2 K.p.a. przez organy odwoławcze, zasady prowadzenia postępowania administracyjnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, gdzie organ odwoławczy stosuje decyzję kasatoryjną.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ odwoławczy (SKO) prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a. (decyzja kasatoryjna), uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, zamiast merytorycznie rozstrzygnąć sprawę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a. Organ odwoławczy powinien sam dokonać merytorycznej oceny materiału dowodowego, a nie przekazywać sprawy do ponownego rozpatrzenia, jeśli organ pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił zebrany materiał.
Uzasadnienie
Instytucja decyzji kasatoryjnej (art. 138 § 2 K.p.a.) jest wyjątkiem od zasady merytorycznego orzekania przez organ odwoławczy (art. 138 § 1 K.p.a.) i musi być interpretowana ściśle. Organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania kasacyjnego rozstrzygnięcia, jeśli organ pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy. W takiej sytuacji organ odwoławczy powinien sam dokonać oceny prawnej i odnieść się do oceny organu pierwszej instancji, ewentualnie uzupełniając postępowanie dowodowe.
Czy świadczenie wychowawcze przyznane skarżącemu było nienależnie pobrane, biorąc pod uwagę późniejsze ustalenia dotyczące miejsca zamieszkania dzieci?
Odpowiedź sądu
Sąd nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, ale wskazał, że ocena ta powinna być dokonana przez organ odwoławczy na podstawie zebranego materiału dowodowego, z ewentualnym jego uzupełnieniem.
Uzasadnienie
Kwestia nienależnego pobrania świadczenia wychowawczego wymaga ustalenia stanu faktycznego i jego subsumpcji pod normę prawa materialnego. W aktach sprawy znajdowały się dokumenty (wyrok rozwodowy, postanowienie o zabezpieczeniu miejsca zamieszkania dzieci, wyrok zmieniający wyrok rozwodowy), które wymagały rzetelnej oceny przez organ odwoławczy.
Przepisy (7)
Główne
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przepis ten należy interpretować ściśle.
u.p.p.d. art. 25
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Przepis dotyczący przesłanek nienależnego pobrania świadczenia wychowawczego.
p.p.s.a. art. 151a § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez WSA w przypadku uwzględnienia sprzeciwu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 136 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.
k.p.a. art. 12
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasadą jest merytoryczne orzekanie przez organ odwoławczy.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy nie miał podstaw do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ powinien sam merytorycznie rozstrzygnąć sprawę. • Organ odwoławczy powinien dokonać oceny materiału dowodowego, a nie przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Godne uwagi sformułowania
Instytucja decyzji kasatoryjnej niewątpliwie przyczynia do wydłużenia postępowania, co godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 K.p.a.). • Zasadą winno być zatem merytoryczne orzekanie przez organ odwoławczy (art. 138 § 1 K.p.a.), zaś wyjątek od tej zasady, przewidziany w art. 138 § 2 K.p.a., musi być interpretowany ściśle. • Organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania kasacyjnego rozstrzygnięcia w trybie art. 138 § 2 K.p.a., jeśli organ pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy.
Skład orzekający
Anna Wesołowska
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 138 § 2 K.p.a. przez organy odwoławcze, zasady prowadzenia postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, gdzie organ odwoławczy stosuje decyzję kasatoryjną.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w postępowaniu administracyjnym, a mianowicie prawidłowego stosowania przez organy odwoławcze instytucji decyzji kasatoryjnej. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Kiedy organ odwoławczy może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia? WSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.