I SA/Wa 551/25

I SA/Wa 551/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek
Gabriela Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Kołtun-Kulik
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, asesor WSA Anna Milicka-Stojek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2025 r. sprawy ze skargi B. Z. , B. R. i P. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 10 lutego 2025 r. nr KO C/7247/Go/24 w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz B. Z. , B. R. i P. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: "Kolegium"), postanowieniem z 10 lutego 2025 r., nr KO C/7247/Go/24, utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy (dalej: "Prezydent") z 5 listopada 2024 r. nr 799/SD/2024 zawieszające z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku złożonego 23 listopada 1956 r. przez A. K. o zwrot działki położonej w [...] przy ul. [...], pochodzącej z [...], dz. nr [...] ozn. literą [...] o pow. 1874 m2 (dalej: "przedmiotowa nieruchomość") do czasu ustalenia następstwa prawnego po F. U., M. U., A. C., T. S., B. M. oraz A. i L. D.
Postanowienie Kolegium wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stał się własnością Skarbu Państwa. Z opracowania geodezyjnego z [...] czerwca 2023 r. sporządzonego przez geodetę wynika, że nieruchomość pochodząca z [...] Nr [...], dz. nr [...], ozn. literą [...] składa się z części działek ewidencyjnych o nr: [...] [...] [...] [...] z obrębu [...] będących własnością m.st. Warszawy oraz z części działki ewidencyjnej o nr [...] z obrębu [...] będącej własnością Skarbu Państwa.
Wnioskiem z 23 listopada 1956 r. A. K. wystąpił o zwrot przedmiotowej nieruchomości.
Zgodnie z zapisem w § 1 wynikającym z aktu notarialnego z [...] października 1940 r. (Rep. Nr 192) A. S. jest właścicielką dwóch działek gruntu oznaczonych Nr [...] o obszarze 772,63 metrów kwadratowych oraz Nr [...] o obszarze 1 hektar 4080,19 metrów kwadratowych położonych w [...], obecnie w obrębie miasta [...], uregulowanych w księdze hipotecznej [...]. Stosownie do szkicu sytuacyjnego sporządzonego przez mierniczego przysięgłego W. K. w dniu [...] października 1940 r. działka nr [...] podzielona została na 7 działek oznaczonych literami [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i na mocy aktu zeznanego w dniu [...] października 1940 r. za [...] repertorium [...] A. S. sprzedała A. i L. małżonkom D. 11,4 % działki oznaczonej Nr [...], co odpowiada działce oznaczonej na powyższym szkicu literą [...], o pow. 1600 metrów kwadratowych, w myśl warunków powołanego aktu N. Repertorium [...].
Zgodnie z § 2 aktu notarialnego z [...] października 1940 r. Nr [...] A. S. całą należącą do niej działkę Nr [...] i resztę działki Nr [...], darowała tytułem udziałów majątkowych swoim dzieciom i wnukowi, a mianowicie:
• F. U. - działkę, oznaczoną na ww. planie Nr [...], o pow. 772,63 metrów kwadratowych;
• M. U. – działkę, oznaczoną na ww. szkicu sytuacyjnym literą [...], o pow. 664,32 metrów kwadratowych oraz ponad udział, działkę oznaczoną na ww. szkicu literą [...], o pow. 1874 metrów kwadratowych;
• F. U., M. U., w celu uzupełnienia należnych im udziałów, w równych częściach niepodzielnie - działkę oznaczoną na ww. szkicu literą [...], o pow. 2311 metrów kwadratowych;
• A. C. - działkę oznaczoną na ww. szkicu literą [...], o pow. 1874 metrów kwadratowych;
• T. S. - działkę oznaczoną na ww. szkicu litera [...] o pow. 1874 metrów kwadratowych;
• wnukowi B. M. - działkę oznaczoną, na ww. szkicu literą [...] o pow. 1874 metrów kwadratowych.
Zaś zgodnie z § 5 ww. aktu obdarowani oraz A. S. oświadczają, że o ile powyższy szkic sytuacyjny nie zostanie zatwierdzony, wówczas każdy z nich staje się niepodzielnym właścicielem działki nr [...] w następującym stosunku: F. U. 8,2 %, M. U. 26,2%, A. C. 13,3%, T. S. 13,3%, B. M. 13,3% oraz A. i L. małżonkowie D. 11,4%".
Na podstawie aktu notarialnego z [...] września 1941 r. Repertorium numer [...], B. M. sprzedał działkę oznaczoną literą [...] o pow. 1874 m2 wchodzącą w skład nieruchomości uregulowanej w księdze hipotecznej [...] stanowiącej części większej działki, ozn. Nr [...] na rzecz współstawających A. i J. małżonków K. w równych między nimi częściach niepodzielnie. Z zastrzeżeniem, że w ww. akcie [...] rep. [...] w § 5, zastrzeżony został warunek, że o ile szkic sytuacyjny sporządzony przez mierniczego przysięgłego W. K. zawierający stosownie do tegoż szkicu 1874 metry kwadratowe nie zostanie zatwierdzony, wówczas B. M. stanie się niepodzielnym właścicielem 13,3 % całej powyższej działki nr [...].
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie IX Wydział Ksiąg Wieczystych pismem z 16 lutego 2023 r. poinformował, że dla nieruchomości pochodzącej z "[...]" prowadzony jest Zbiór Dokumentów nr [...] zawierający resztki dokumentów z zaginionej księgi hipotecznej "[...]" i w związku z powyższym nie mogą być wydane odpisy działu I, II, III z księgi dawnej pod nazwa "[...]". Stwierdzono, że szkic sytuacyjny sporządzony przez mierniczego przysięgłego W. K. w dniu [...] października 1940 r. w kwestii działki ozn. nr [...] położonej w [...] o ogólnym obszarze 1 jeden hektar 4080,19 cztery tysiące osiemdziesiąt całych i dziewiętnaście setnych metrów kwadratowych nie został zatwierdzony.
Prezydent pismami z 2 października 2023 r. oraz z 10 listopada 2023 r. zwrócił się do wnioskodawców o złożenie w terminie 14 dni pod rygorem zawieszenia postępowania dokumentów z których wynikałoby, iż powyższy szkic został zatwierdzony, a w przypadku nie posiadania takowych dokumentów o przedłożenia do akt sprawy prawomocnych postanowień sądów powszechnych o stwierdzeniu nabycia spadku bądź aktów poświadczenia dziedziczenia po F. U., M. U., A. C., T. S., B. M. oraz A. D.; L. D. z uwagi na fakt, iż w § 5 aktu notarialnego z dnia [...] października 1940 r. sporządzonego za numerem [...] widnieje zapis, iż "....obdarowani oraz A. S. oświadczają, że o ile powyższy szkic sytuacyjny nie zostanie zatwierdzony, wówczas każdy z nich staje się niepodzielnym właścicielem działki nr [...] w następującym stosunku: F. U. 8,2 %, M. U. 26,2%, A. C. 13,3%, T. S. 13,3%, B. M. 13,3% oraz A. i L. małżonkowie D. 11,4%’’.
Postanowieniem z 16 stycznia 2024 r. nr 40/SD/2024 Prezydent zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku złożonego 23 listopada 1956 r. przez A. K. o zwrot przedmiotowej nieruchomości do czasu ustalenia następstwa prawnego po F. U., M. U., A. C., T. S., B. M. oraz A. i L. D. Przy piśmie z 29 stycznia 2024 r. B. Z. nadesłała wypis aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłej w dniu [...] stycznia 2024 r. K. R.
Kolegium postanowieniem z 30 lipca 2024 r. nr KOC/1124/Go/24 uchyliło ww. postanowienie Prezydenta z 16 stycznia 2024 r., a sprawę przekazało do ponownego rozpoznania organowi I instancji, gdyż zostało ono skierowane do osoby zmarłej tj. K R.
W wyniku powtórnego rozpoznania sprawy Prezydent postanowieniem z 5 listopada 2024 r. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku złożonego 23 listopada 1956 r. przez A. K. o zwrot przedmiotowej nieruchomości do czasu ustalenia następstwa prawnego po F. U., M. U., A. C., T. S., B. M. oraz A. i L. D.
Niezgadzając się z powyższym B. Z. złożyła zażalenie, po rozpatrzeniu którego Kolegium postanowieniem z 10 lutego 2025 r. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta z 5 listopada 2024 r. W uzasadnieniu stwierdziło, że na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (wyrok NSA z 29 września 2020 r., II OSK 1452/20, LEX nr 3075574). Tak więc strona powinna przekazać organowi dowody dotyczące okoliczności, których wykazanie leży w jej interesie, pod rygorem negatywnych dla niej skutków procesowych. Wskazał, że pomimo wystosowanych wezwań 2 października 2023 r. oraz 10 listopada 2023 r. wnioskodawcy nie przedłożyli dokumentów świadczących, że przedmiotowy szkic sytuacyjny sporządzony przez mierniczego przysięgłego W. K. w dniu [...] października 1940 r. w kwestii działki ozn. nr [...] został zatwierdzony oraz nie dołączyli do akt sprawy prawomocnych postanowień sądów powszechnych o stwierdzeniu nabycia spadku bądź aktów poświadczenia dziedziczenia po F. U., M. U., A. C., T. S., B. M. oraz A. D. i L. D.
Podkreśliło, że strona nie może ograniczać się do formułowania twierdzeń co do okoliczności faktycznych oczekując, że to organ ma w takim wypadku obowiązek poszukiwania dowodów, by te twierdzenia wykazać. Obowiązek gromadzenia i poszukiwania dowodów, spoczywający na organach administracji, nie może być uznany za nieograniczony. Stwierdziło, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji w celu uzupełnienia materiału dowodowego dotychczas zgromadzonego w sprawie wystąpił do Archiwum Państwowego w Warszawie o nadesłanie aktu notarialnego sporządzonego w dniu [...] października 1940 r., za nr Rep. [...] przed J. P. na mocy którego A. S. sprzedała z działki ozn. nr [...], działkę oznaczoną literą [...] małżonkom D., a także wystąpił do Biura Geodezji i Katastru o przesłanie wszelkich posiadanych dokumentów dot. przedmiotowej nieruchomości. Wskazało, że w nadesłanych materiałach nie odnaleziono dokumentów świadczących o zatwierdzeniu szkicu sporządzonego przez mierniczego przysięgłego W. K. w dniu 28 października 1940 r. w kwestii działki ozn. nr [...].
Na powyższe postanowienie Kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli B. Z., B. R. i P. C. Wskazali, że w zaskarżonym postanowieniu Kolegium nie ustosunkowało się merytorycznie do zawartej w zażaleniu informacji o wydanej 16 marca 2011 r. przez Prezydenta decyzji odszkodowawczej, w której przyznano odszkodowanie za nieruchomość o pow. 1874 m2, przejętą dekretem warszawskim, położoną w [...] przy ul. [...] bez numeru. Podali, że z posiadanych dokumentów wynika, iż ww. działka, oznaczona była literą [...] i pochodziła, podobnie jak działka [...], z działki nr [...], hip. [...]. Wskazali, że jej pierwotną właścicielką była A. C., która otrzymała działkę [...] aktem notarialnym nr Rep. [...] z [...] października 1940 r. Stwierdzili, że obie nieruchomości, oznaczone lit. [...] i [...], były więc objęte tym samym projektem podziału z 28 października 1940 r. sporządzonym przez mierniczego przysięgłego W. K. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w Warszawie z 22 października 1997 r. będącym jednym z istotnych dokumentów stanowiących podstawę wydania ww. decyzji z 16 marca 2011 r. "... przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność G. P. na mocy aktu z dnia [...] listopada 1943 r., Rep. [...]. Nr [...]."(zał. 3). Zgodnie z zapisem wynikającym z ww. aktu notarialnego: "§ 1 A. M. oświadczył, że na mocy aktu zaznanego przed działającym Notariuszem, w dniu 2 stycznia 1941 roku za [...]. Repertorium [...], nabył od A. C. działkę gruntu, oznaczoną literą [...] na szkicu sytuacyjnym sporządzonym przez mierniczego przysięgłego W. K."; "§ 2 A. M. opisaną wyżej należącą do niego działkę gruntu, oznaczoną na powołanym szkicu literą [...], nieobciążoną żadnymi długami, ze wszelkimi prawami i przynależnościami, a w tym z prawami wypływającymi z § 1 pierwszego wzmiankowanego wyżej aktu [...]. Rep. [...], oraz § 5 piątego powołanego aktu [...]. Rep. [...] sprzedaje współstawającej G. P. ...".
Podkreślili, że w związku z powyższym należy zauważyć, że ww. decyzją z 16 marca 2011 r. Prezydent uznał, że działka nr [...] została geodezyjnie podzielona na działki [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] a za działkę [...] wypłacił odszkodowanie. Stwierdzili, że istotnym dla sprawy jest również fakt, że Szkic sytuacyjny podziału działki ozn. Nr [...] był i jest wykorzystywany do tworzenia dokumentacji geodezyjnych tj.: operatu technicznego [...] ze stycznia 1991 r. wraz z mapą sytuacyjną do celów prawnych w skali 1:500 terenu przy ul. [...]; Rejestru powierzchni [...] z lipca 1992 r. oraz Opinii Geodezyjnej z 29 czerwca 2023 r. dotyczącej Nieruchomości hip. [...] dawny [...], działka [...] z działki nr [...]" położonej przy ul. [...], wykonanej na zlecenie Biura Spraw Dekretowych. Podali, że na podstawie podobnej dokumentacji Prezydent decyzją nr 114/GK/DW/2011 z 16 marca 2011 r. ustalił i wypłacił odszkodowanie następcom prawnym G. P. Wskazali również, że 15 kwietnia 2024 r. Prezydent wydał decyzję nr 273/SD/2024 dotyczącą nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] b.nr. róg [...] o powierzchni 2311 m2 ozn. literą [...]. Z jej uzasadnienia wynika, że aktem notarialnym z [...] kwietnia 1941 r. Nr [...], ww. nieruchomość została sprzedana S. i H. S. a nabycie nastąpiło na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej. Tym samym Prezydent uznał, że działka Nr [...] została podzielona na części.
Stwierdzili, że drugą istotną kwestią nieuwzględnioną przez Kolegium jest fakt, że A. i J. K. nabywając nieruchomość oznaczoną literą [...] o pow. 1874 m2, aktem notarialnym o nr Rep. [...] z [...] września 1941 r. byli przeddekretowymi właścicielami nieruchomości objętej działaniem dekretu warszawskiego, a ich następcy prawni posiadają legitymację procesową do ubiegania się o prawo do ustanowienia użytkowania wieczystego działki [...]. Zatem w ocenie skarżących nie było podstaw do zawieszenia przedmiotowego postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w postanowieniu. Wskazał, że strona nie może ograniczać się do formułowania twierdzeń co do okoliczności faktycznych oczekując, że to organ ma w takim wypadku obowiązek poszukiwania dowodów, by te twierdzenia wykazać. Obowiązek gromadzenia i poszukiwania dowodów, spoczywający na organach administracji, nie może być uznany za nieograniczony. Nie sposób żądać, aby organy poszukiwały dowodów w nieskończoność, albo podejmowały szczególne dochodzenie w celu wykrycia dowodów, o których istnieniu nic nie wiadomo, albo których odnalezienie jest wyjątkowo mało prawdopodobne z uwagi na upływ czasu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, w ocenie Sądu, skarga jest zasadna bowiem zaskarżone postanowienie narusza art. 97 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. z 2024 r., poz. 572) dalej: "kpa", w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Zgodnie z powołanym przepisem organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony albo zarządcy sukcesyjnego do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105).
W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny, czy zachodziły przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania, na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 kpa, do czasu ustalenia następstwa prawnego po F. U., M. U., A. C., T. S., B. M. oraz A. i L. D.
Kolegium rozpoznając zażalenie miało obowiązek zbadać, dając temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, czy Prezydent zawieszając postępowanie prawidłowo ustalił krąg stron postępowania, a co za tym idzie czy następcy prawni osób wskazanych w sentencji należą do stron postępowania.
Zaskarżonym postanowieniem Kolegium utrzymało w mocy postanowienie o zawieszaniu postępowania w sprawie wszczętej wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości.
Jak wynika ze znajdujących się w aktach materiałów oraz twierdzeń zawartych w skardze w dniu 16 marca 2011 r. wydana została decyzja nr 114/GK/DW/2011, którą Prezydent rozpoznał wniosek G. P. w sprawie o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] b.n. Jest to istotna okoliczność gdyż z uzasadnienia tej decyzji wynika, że zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w Warszawie z 22 października 1997 r. ww. nieruchomość stanowiła własność G. P. na mocy aktu z [...] listopada 1943 r. Rep. [...] Nr [...]. Z niniejszego aktu, którego kopia również znajduje się w aktach administracyjnych, wynika, że sprzedający A. M. w dniu [...] stycznia 1941 r. nabył od A. C. (tj. osoby wskazanej w sentencji postanowienia Prezydenta utrzymanego w mocy zaskarżonym postanowieniem) działkę gruntu, oznaczoną literą [...] na szkicu sytuacyjnym sporządzonym przez mierniczego przysięgłego W. K.
W związku z powyższym utrzymanie w mocy zawieszenia przedmiotowego postępowania o zwrot do czasu ustalenia następstwa prawnego A. C. narusza przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Prowadząc ponownie postępowanie Kolegium zbada czy następcy prawni po A. C. są uczestnikami postepowania prowadzonego w postępowaniu z wniosku złożonego 23 listopada 1956 r. przez A. K. o zwrot działki położonej w [...] przy ul. [...], pochodzącej z [...], dz. nr [...] ozn. literą [...] o pow. 1874 m2, wobec decyzji Prezydenta z 16 marca 2011 r. przyznającej im odszkodowanie za 13 % dz. nr [...]. Jedynie w przypadku gdy organ dojdzie do przekonania, że spadkodawcy A. C. są uczestnikami tego postępowania zobowiąże wnioskodawców do ustalenia jej następców.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 119 pkt 3, art. 120 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 202 § 2 powołanej ustawy.