I SA/Wa 540/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2005-05-13
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościuwłaszczeniedecyzja administracyjnastwierdzenie nieważnościprawo rzeczowestrona postępowaniakpaWSAWarszawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Wytwórni [...] na decyzję Ministra Infrastruktury, uznając, że Wytwórnia nie była stroną postępowania uwłaszczeniowego i nie wykazała tytułu prawnego do gruntu.

Wytwórnia [...] zaskarżyła decyzję Ministra Infrastruktury utrzymującą w mocy odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej z 1996 r. Skarżąca twierdziła, że uwłaszczony grunt stanowi integralną część jej terenu. Sąd uznał jednak, że Wytwórnia nie była stroną postępowania uwłaszczeniowego, nie wykazała tytułu prawnego do gruntu i w związku z tym nie mogła skutecznie żądać stwierdzenia nieważności decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi Wytwórni [...] w W. na decyzję Ministra Infrastruktury, która utrzymała w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z 1996 r. Decyzją z 1996 r. stwierdzono nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu przez Instytucję [...]. Wytwórnia wniosła o stwierdzenie nieważności tej decyzji w części dotyczącej gruntu, który jej zdaniem stanowił integralną część jej terenu i był z nim funkcjonalnie związany. Sąd administracyjny, analizując sprawę, stwierdził, że Wytwórnia nie była stroną postępowania uwłaszczeniowego z 1996 r., ponieważ nie wykazała tytułu prawnego do spornego gruntu. Zgodnie z art. 28 kpa, stroną jest osoba, której interes prawny dotyczy kwestionowana decyzja lub która żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. Ponieważ Wytwórnia nie wykazała takiego interesu ani tytułu prawnego, nie mogła skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Sąd podkreślił, że prawo zarządu do gruntu nie mogło powstać na skutek faktycznego korzystania z niego, a przedłożone przez Wytwórnię dokumenty nie kreowały praw rzeczowych do spornego gruntu. Wobec braku naruszeń prawa procesowego i materialnego, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, podmiot taki nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli nie wykazał swojego interesu prawnego lub obowiązku w tym postępowaniu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zgodnie z art. 28 kpa, tylko strona postępowania lub osoba, której interes prawny dotyczy decyzja, może żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Skarżąca Wytwórnia nie wykazała tytułu prawnego do gruntu, który był przedmiotem decyzji uwłaszczeniowej, a tym samym nie legitymowała się przymiotem strony w tamtym postępowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

k.p.a. art. 157 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Stroną jest każdy, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, a także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy kwestionowana decyzja.

Pomocnicze

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 2 § ust. 1, 2 i 3

Podstawa prawna decyzji uwłaszczeniowej z 1996 r.

u.g.n. art. 200

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Określa krąg osób, które mogą być uczestnikami postępowania uwłaszczeniowego lub których prawa rzeczowe mogą być naruszone.

PPSA art. 3 § § 1 i § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych nad działalnością administracji publicznej.

PPSA art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez sąd w przypadku uznania skargi za nieuzasadnioną.

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada trwałości decyzji administracyjnej.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania (choć sąd uznał rozważania organu za hipotetyczne).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wytwórnia [...] nie była stroną postępowania uwłaszczeniowego. Wytwórnia [...] nie wykazała tytułu prawnego do spornego gruntu. Faktyczne korzystanie z gruntu nie tworzy prawa zarządu ani prawa rzeczowego. Decyzje dotyczące lokalizacji i budowy nie kreują praw rzeczowych do gruntu.

Odrzucone argumenty

Grunt uwłaszczony stanowi integralną część terenu Wytwórni [...] i jest z nim funkcjonalnie związany. Teren został przekazany na polecenie Ministerstwa [...] w związku z budową siedziby Wytwórni.

Godne uwagi sformułowania

brak jest podstaw do stwierdzenia, iż wnioskodawca legitymuje się prawem strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczającej Wytwórnia [...] nie wykazała tytułu prawnego do gruntu o który się ubiega. Powyższe decyzje nie dotyczą bowiem przekazania praw do spornego gruntu na rzecz Wytwórni [...]w W. Prawo do gruntu nie wynika w szczególności z przedłożonej decyzji... Należy wskazać, iż prawo zarządu do przedmiotowego gruntu nie mogło powstać na skutek faktycznego korzystania z gruntu bowiem przepisy prawa nie przewidywały powstania prawa zarządu na skutek zaistnienia powyższej okoliczności. brak tytułu prawno-rzeczowego do przedmiotowego gruntu, będącego fragmentem większej nieruchomości przy ul. [...] nie pozwala uznać, że Wytwórnia ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa w sprawie uwłaszczenia na tym gruncie państwowej osoby prawnej.

Skład orzekający

Anna Łukaszewska-Macioch

przewodniczący

Krystyna Kleiber

sprawozdawca

Jerzy Siegień

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak tytułu prawnego i nieposiadanie statusu strony postępowania uniemożliwia skuteczne żądanie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, nawet jeśli podmiot faktycznie korzystał z gruntu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uwłaszczenia z lat 90. i interpretacji przepisów k.p.a. w kontekście prawa rzeczowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje, jak kluczowe jest posiadanie formalnego tytułu prawnego i statusu strony w postępowaniu administracyjnym, nawet w przypadku długotrwałego korzystania z nieruchomości.

Czy długoletnie korzystanie z gruntu daje prawo do jego odzyskania? Sąd wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 540/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-05-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Łukaszewska-Macioch /przewodniczący/
Jerzy Siegień
Krystyna Kleiber /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie WSA Krystyna Kleiber /spr./ Asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Marta Ways po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2005 r. sprawy ze skargi Wytwórni [...] w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] Minister Infrastruktury na skutek wniosku Wytwórni [...] w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...].
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił Wytwórni [...] wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1996 r.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wyjaśnił.
Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79 poz. 464 ze zm. ) decyzją nr [...] z dnia [...] września 1996 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Instytucję [...] w W., której następcą prawnym jest Państwowa Instytucja [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...], o powierzchni [...] m2 oraz prawa własności budowli i urządzeń położonych na tym gruncie.
Pismem z dnia 27 marca 2003 r. Wytwórnia [...] w W. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] września 1996 r. w części dotyczącej gruntu o powierzchni ok. [...] m², stanowiącego integralną część terenu Wytwórni [...].
Zgodnie z treścią art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
W myśl art. 28 kpa stroną jest każdy kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, a także każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy kwestionowana decyzja.
Z akt sprawy wynika, iż Wytwórnia [...] w W. nie była stroną postępowania uwłaszczeniowego zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 1996 r., a tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, iż wnioskodawca legitymuje się prawem strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczającej przedmiotowym gruntem Instytucję [...] w W., której następcą prawnym jest Państwowa Instytucja [...] w W. Wytwórnia [...] nie wykazała tytułu prawnego do gruntu o który się ubiega.
Prawo do gruntu nie wynika w szczególności z przedłożonej decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta W. przez Przewodniczącego [...] Komisji Planowania nr [...] z dnia [...] lutego1978 r. w przedmiocie ustalenia lokalizacji budynku produkcyjno-uslugowego dla potrzeb Wytwórni [...] na terenie [...] przy ul. [...], jak też decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 1978 r. wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta W. przez zastępcę Głównego Architekta W. w przedmiocie ustalenia miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej na terenie położonym w [...], przy ul. [...] oraz decyzji znak [...] z dnia [...] grudnia 1979 r. wydanej z upoważnienia Naczelnika [...] W. przez następcę Dyrektora Wydziału Architektury i Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu [...] W. w przedmiocie zezwolenia na budowę budynku [...] na terenie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].
Powyższe decyzje nie dotyczą bowiem przekazania praw do spornego gruntu na rzecz Wytwórni [...]w W.
Należy wskazać, iż prawo zarządu do przedmiotowego gruntu nie mogło powstać na skutek faktycznego korzystania z gruntu bowiem przepisy prawa nie przewidywały powstania prawa zarządu na skutek zaistnienia powyższej okoliczności.
Mając na uwadze treść art. 16 § 1 kpa stanowiącego o zasadzie trwałości decyzji administracyjnej należy stwierdzić, iż do czasu ostatecznego wyeliminowania przedmiotowej decyzji z obrotu prawnego nie ma podstaw do skutecznego podważania skutków prawnych przedmiotowej decyzji.
Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy stwierdził, że Wytwórni [...] nie przysługują prawa rzeczowe w stosunku do przedmiotowej nieruchomości a tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, że wnioskodawca legitymuje się prawem strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organu wojewódzkiego z dnia [...] września 1996 r.
Nie jest dowodem, z którego zdaniem wnioskodawcy, ma wynikać tytuł prawnorzeczowy w stosunku do przedmiotowej nieruchomości pismo z dnia [...] listopada 1977 r. ponieważ z jego treści nie wynikają żadne prawa rzeczowe jak również mapa sytuacyjno-wysokościowa dla celów projektowych z dnia [...] lipca 1978 r.
Tytułu prawnorzeczowego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nie można wywieść ani z decyzji z dnia [...] kwietnia 1978 r. wydanej w przedmiocie ustalenia lokalizacji budynku produkcyjno-usługowego dla potrzeb Wytwórni [...] ani z decyzji z dnia [...] sierpnia 1978 r. dotyczącej ustalenia miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej jak również z decyzji z dnia [...] grudnia 1979 r. wydanej w przedmiocie zezwolenia na budowę budynku [...] ponieważ w/w decyzje nie kreują żadnych praw rzeczowych w stosunku do przedmiotowego gruntu. Uzasadnia to utrzymaniem w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
Wytwórnia [...] złożyła na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, podkreślono, że Państwowa Instytucja [...] została uwłaszczona na gruncie, stanowiący integralną część terenu skarżącej Wytwórni, przyległym bezpośrednio do budynku jej siedziby przy ul. [...]. Teren o powierzchni około [...] m² został przekazany na polecenie Ministerstwa [...] w związku z budową siedziby Wytwórni w latach [...] na podstawie decyzji o lokalizacji inwestycji i ustaleniu miejsca i warunków inwestycji. Jest on funkcjonalnie związany z budynkiem siedziby, gdyż znajduje się tam [...], a na utwardzonym terenie mieści się [...] Wytwórni. Teren ten nigdy nie był w użytkowaniu uwłaszczonej nim Państwowej Instytucji [...]. O fakcie, że decyzja uwłaszczeniowa obejmuje teren Wytwórni skarżąca powzięła wiadomość w dacie doręczenia jej pozwu o jego wydanie, do którego załączona była ta decyzja nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] września 1996 r.
Skarżąca Wytwórnia wyjaśniła, że kwestionując zasadność decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] września 1996 r. złożyła w dniu 27 marca 2003 r. do Prezesa Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniosek o stwierdzenie jej nieważności w części wraz z wnioskiem o zawieszenie postępowania w tej sprawie do czasu rozpatrzenia przez Wojewodę [...] jej wniosku z dnia 25 marca 2003 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] W. z dnia [...] grudnia 1988 r. Nr [...] w przedmiocie przekazania w zarząd Okręgowej Instytucji [...] gruntu położonego przy ul. [...] stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...].
Minister Infrastruktury wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył.
Na wstępie należy stwierdzić, że Wojewódzkie Sądy Administracyjne zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) kontrolują działalność administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, orzekając w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym stosownie do § 2 pkt 2 i 3, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz inne akty podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego jak też bezczynność organów w sprawach dotyczących wydania decyzji, postanowień i innych czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Wobec tego, niezależnie od granic zaskarżenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd bada ich zgodność z zastosowanym prawem procesowym i materialnym.
Sąd badając zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury oraz poprzedzającą ją wydaną przez organ pierwszej instancji nie stwierdził uchybień procesowych jak też naruszenia prawa materialnego. Zasadnie została oceniona pozycja Wytwórni [...] w tej sprawie. Brak tytułu prawno-rzeczowego do przedmiotowego gruntu, będącego fragmentem większej nieruchomości przy ul. [...] nie pozwala uznać, że Wytwórnia ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa w sprawie uwłaszczenia na tym gruncie państwowej osoby prawnej.
Dokonane przez Ministra Infrastruktury rozważania dotyczące przedmiotowych dokumentów i ich ocena w płaszczyźnie art. 200 obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46 2000 r. poz. 543 ze zm. ) niewątpliwie są realizacją zasady wyrażonej art. 9 kpa nie mniej pozostają jednak rozważaniami hipotetycznymi.
Wytwórnia [...] nie posiada dokumentu wskazującego, iż w dniu 5 grudnia 1990 r. posiadała tytuł prawny do przedmiotowego gruntu, a więc nie mogła być uczestnikiem postępowania uwłaszczającego na tym gruncie Państwową Instytucją [...]. Nie będąc stroną, nie może obecnie żądać uznania decyzji uwłaszczeniowej za nieważną. Zgodnie z art. 157 § 2 kpa żądanie takie może złożyć jedynie strona zakończonego postępowania chyba, że postępowanie nadzorcze wszczęte zostaje w urzędu. W tej sprawie przypadek ten nie zachodzi.
Krąg osób zakreśla przepis materialny art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i z tego względu skarżący jako osoba w nim nie wymieniona, nie będąc też osobą trzecią, której prawa rzeczowe zostały naruszone, nie mogła skutecznie zgłosić żądania.
Zasadnie więc organy administracji publicznej odmówiły Wytwórni [...] – na podstawie art. 28 w zw. z art. 157 § 2, wszczęcia postępowania.
Z tych względów, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI