I SA/Wa 539/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-07-16
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościuwłaszczeniekomunalizacjapostępowanie administracyjnezagadnienie wstępnek.p.a.WSAprawo rzeczowegospodarka nieruchomościami

WSA w Warszawie uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, uznając brak bezpośredniego związku z postępowaniem komunalizacyjnym.

Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Ministra Rozwoju o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej z 1990 r. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że postępowanie komunalizacyjne nie stanowi zagadnienia wstępnego dla postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Sąd podkreślił, że oba postępowania dotyczą odmiennych praw i nie wykluczają się wzajemnie, a decyzja uwłaszczeniowa nie wymagała uprzedniego rozstrzygnięcia kwestii komunalizacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę [...] S.A. na postanowienie Ministra Rozwoju utrzymujące w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 2003 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa. Minister zawiesił postępowanie, uznając postępowanie komunalizacyjne dotyczące tego gruntu za zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd uznał jednak, że nie ma bezpośredniej zależności między postępowaniem o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej a postępowaniem komunalizacyjnym. Podkreślono, że postępowanie nieważnościowe ma charakter weryfikacyjny wobec istniejącej decyzji, a postępowanie komunalizacyjne i uwłaszczeniowe dotyczą odmiennych praw (własności i użytkowania wieczystego) i nie wykluczają się. Sąd stwierdził naruszenie przez Ministra art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i uchylił zaskarżone postanowienie, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie komunalizacyjne nie stanowi zagadnienia wstępnego dla postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, ponieważ nie ma między nimi bezpośredniej zależności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że postępowanie nieważnościowe ma charakter weryfikacyjny, a postępowanie komunalizacyjne i uwłaszczeniowe dotyczą odmiennych praw (własności i użytkowania wieczystego) i nie wykluczają się. Brak jest bezpośredniego związku przyczynowego, który uzasadniałby zawieszenie postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Pomocnicze

Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Dotyczy nabycia mienia ogólnonarodowego z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., stwierdzenie nabycia następuje w drodze decyzji wojewody.

Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 18 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Wojewoda wydaje decyzje w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa.

k.p.a. art. 100 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ zawieszający postępowanie występuje do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego lub wzywa stronę do wystąpienia o to.

k.p.a. art. 156 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymienia wady powodujące nieważność decyzji administracyjnej.

u.g.n. art. 200 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Stwierdza nabycie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa oraz własności budynków przez państwowe i komunalne osoby prawne posiadające grunty w zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak bezpośredniego związku między postępowaniem komunalizacyjnym a postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Postępowanie komunalizacyjne i uwłaszczeniowe dotyczą odmiennych praw i nie wykluczają się. Decyzja uwłaszczeniowa nie wymagała uprzedniego rozstrzygnięcia kwestii komunalizacji.

Godne uwagi sformułowania

Przez zagadnienie wstępne rozumie się zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do rozstrzygnięcia którego nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd, a rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania orzeczenia przez organ administracji. Organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Powyższa zależność musi być bezpośrednia. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. Z istoty postępowania nieważnościowego wynika, że ma ono charakter weryfikacyjny w odniesieniu do decyzji, która została już wprowadzona do obrotu prawnego. Z przepisu tego [art. 200 ust. 1 u.g.n.] nie wynika też zasada pierwszeństwa postępowania komunalizacyjnego nad postępowaniem uwłaszczeniowym prowadzonym na podstawie tego przepisu.

Skład orzekający

Joanna Skiba

przewodniczący

Jolanta Dargas

sprawozdawca

Łukasz Trochym

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia zagadnienia wstępnego w kontekście postępowań nadzwyczajnych (stwierdzenie nieważności) oraz postępowań dotyczących uwłaszczenia i komunalizacji nieruchomości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z transformacją ustrojową i uwłaszczeniem nieruchomości w latach 90. XX wieku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z własnością nieruchomości i procedurami administracyjnymi, które mogą być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.

Czy postępowanie komunalizacyjne blokuje stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej? WSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 580 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 539/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-07-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Skiba /przewodniczący/
Jolanta Dargas /sprawozdawca/
Łukasz Trochym
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 554/21 - Wyrok NSA z 2024-05-07
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
art 5 ust 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Dz.U. 2020 poz 256
art 97 par 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: sędzia WSA Łukasz Trochym sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na postanowienie Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju na rzecz [...] S.A. w [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony)
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] Minister Rozwoju utrzymał w mocy postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2019 r. [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Wojewoda [...], działając na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), decyzją z dnia [...] września 2003 r., nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r., przez [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], obręb [...] ark. mapy [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...], nr [...] o pow. [...] m2, zapisanego w księdze wieczystej nr [...] cz. oraz prawa własności budynków, budowli i urządzeń znajdujących się na ww. gruncie.
Pismem z dnia [...] października 2018 r. Prezydent Miasta [...], działając w imieniu Miasta [...], wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. ostatecznej decyzji.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie z wniosku Prezydenta Miasta [...] o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r., nr [...] do czasu ostatecznego i prawomocnego zakończenia postępowania administracyjnego dotyczącego komunalizacji przedmiotowego gruntu w trybie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych oraz wezwał Prezydenta Miasta [...] do wystąpienia w terminie miesiąca od dnia doręczenia postanowienia, do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez Miasto [...] na podstawie art. 5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r., Nr 32, poz. 191 ze zm.), prawa własności nieruchomości położonej w [...], obręb [...], ark. mapy [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, zapisanego w księdze wieczystej nr [...] cz.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła spółka [...] S.A. [...] w [...].
Ponownie rozpatrując sprawę Minister Rozwoju wskazał, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie zawieszające postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r., wydane zostało na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
W myśl art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Przez zagadnienie wstępne rozumie się zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do rozstrzygnięcia którego nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd, a rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania orzeczenia przez organ administracji. Jest to poza tym zagadnienie otwarte, to znaczy nie było przedtem prawomocnie przesądzone na właściwej drodze. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub stosunku prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 1256/07).
Organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Powyższa zależność musi być bezpośrednia.
Jak słusznie zauważył organ I instancji w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 20 nr [...] w niniejszej sprawie zagadnienie wstępne stanowi kwestia ostatecznego i prawomocnego zakończenia postępowania administracyjnego dotyczącego komunalizacji przedmiotowego gruntu w trybie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Organ zwrócił uwagę, iż jak wynika z wniosku Prezydenta Miasta [...] o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej, grunt objęty niniejszym postępowaniem stanowi własność Miasta [...]. Do wniosku nie dołączono jednak decyzji potwierdzającej komunalizację na rzecz gminy.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., powołanym we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, nabycie mienia ogólnonarodowego następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r. Jednakże stwierdzenie nabycia z mocy prawa dokonuje się w drodze decyzji wydawanej przez wojewodę. Zgodnie bowiem z art. 18 ust.1 powołanej ustawy, wojewoda wydaje decyzje w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa, w sprawie jego przekazania - w zakresie unormowanym ustawą.
Zatem skoro postępowanie komunalizacyjne rozstrzyga stan prawny nieruchomości na dzień [...] maja 1990 r., a więc datę wcześniejszą niż data uwłaszczeniowa ([...] grudnia 1990 r.), to wynik postępowania komunalizacyjnego ma bezpośredni wpływ na ustalenie właściciela gruntu na dzień [...] grudnia 1990 r. Dlatego też organ uznał, że postępowanie prowadzone w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. dla niniejszego postępowania.
Ponadto, Minister wskazał, iż zgodnie z aktualnym orzecznictwem decyzja o stwierdzeniu przekształcenia "prawa zarządu" nieruchomości w prawo użytkowania wieczystego ma charakter decyzji deklaratoryjnej w odniesieniu do stanu prawnego, jaki istniał w dniu [...] grudnia 1990 r. i niezależnie od daty jej wydania wywołuje skutki prawne z mocą wsteczną (ex tunc), tzn. od dnia [...] grudnia 1990 r. Postępowanie toczące się w trybie art. 5 ust. 1 z dnia 10 maja 1990 r. stanowi zatem zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. dla postępowania uwłaszczeniowego, a tym bardziej w postępowaniu nadzwyczajnym, skutkującym wzruszeniem ostatecznej decyzji o uwłaszczeniu (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2003 r. sygn. akt I SA 1003/01; publ. CBOSA).
Zgodnie z art. 100 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4, wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu.
W niniejszej sprawie organ I instancji, działając w trybie art 100 § 1 k.p.a., wezwał Prezydenta Miasta [...] do wystąpienia w terminie miesiąca od dnia doręczenia postanowienia z dnia [...] kwietnia 2019 r. do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nabycia z mocy prawa na podstawie art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. prawa własności działki nr [...], nr [...] oraz nr [...].
Ze znajdujących się w aktach przedmiotowej sprawy dokumentów nie wynika, aby aktualnie toczyło się postępowanie komunalizacyjne na podstawie art. 5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę pracownikach samorządowych względem nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działki nr [...], nr [...] oraz nr [...].
A zatem, z uwagi, iż organ nie może ustalić powyższej kwestii własnym działaniem, niezbędne jest przeprowadzenie postępowania komunalizacyjnego przed Wojewodą [...].
Skargę na postanowienie Ministra Rozwoju do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły [...] Spółka Akcyjna [...] w [...] zarzucając mu:
I. naruszenie przepisów prawa procesowego tj.:
1) art. 77 § 1 w związku z art. 7 k.pa. poprzez błędne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990r - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, w szczególności:
a. art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 przez błędną jego interpretację i błędne rozumienie zwrotu: "należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego",
b. art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 poprzez błędne przyjęcie, że przedmiotowe nieruchomości stanowiły mienie ogólnonarodowe należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i w związku z tym stały się w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990., z mocy prawa mieniem gminy,
c. art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 poprzez przyjęcie, iż sam wniosek Prezydenta Miasta [...] o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej bez jakichkolwiek dokumentów jak min. karta inwentaryzacyjna jest podstawą do unieważnienia decyzji wiążącej organy administracji,
2) art. 80 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego w trakcie prowadzonego postępowania materiału dowodowego i w konsekwencji tego przyjęcie, że:
a. stan faktyczny jak i prawny przedmiotowych nieruchomości uległ jakiejkolwiek zmianie uzasadniającej wszczęcie postępowania komunalizacyjnego,
b. nieruchomości mogły nie być wykorzystywane przez przedsiębiorstwo państwowe [...], a następnie przez [...] S.A. pomimo faktu, że służyły, służą i do dnia dzisiejszego są związane z działalnością kolejową,
c. nieistotny jest fakt znajdujących się na przedmiotowych nieruchomościach naniesień w postaci torów kolejowych, rozjazdów, budynku dworca, które jednoznacznie potwierdzają ich przeznaczenie i istnieją na nieruchomościach od co najmniej 1952 r.
3) art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwą interpretację przepisów i błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie występuje zagadnienie wstępne wymagające uprzedniego rozstrzygnięcia przez organ lub sąd,
4) art. 16 k.p.a. dotyczącej zasady trwałości decyzji administracyjnych odnoszącej się do decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2003r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], obręb [...], arkusz mapy [...], oznaczonego jako działki o nr. [...] o pow. [...]ha, [...] o pow. [...]ha, [...] o pow. [...]ha, zapisanej w księdze wieczystej [...] cz. oraz prawa własności budynków, budowli i urządzeń znajdujących się ww gruncie - w szczególności w sytuacji, gdy zarówno stan faktyczny jak i prawny nie uległ zmianie. Nieruchomości te zawsze były wykorzystywane na potrzeby transportu kolejowego na niej znajduje się bowiem stacji węzłowej [...] wraz z budynkiem i torami, powstałej w 1879r. co potwierdza wpis w KW z [...].12.1952 - Dział I - nieruchomość położona w [...] [...] i [...] i [...] i inne. 5) art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w szczególności poprzez:
- niezebranie i nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy niezbędnych do wydania postanowienia, a w szczególności, czy jest prowadzone przed Wojewodą [...] postępowanie komunalizacyjne w przedmiotowej sprawie,
- nie dokonanie przez Ministra Rozwoju wszechstronnej oceny materiału dowodowego w szczególności błędne przyjęcie, że wynik postępowania komunalizacyjnego ma bezpośredni wpływ na ustalenie właściciela gruntu na dzień [...] grudnia 1990 r. ,
- nie dokonanie przez Ministra Rozwoju wszechstronnej oceny materiału dowodowego, w szczególności decyzji Kierownika Wydziału [...] Urzędu Miejskiego z dnia [...].01.1986 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania (zarządu) przedmiotowymi gruntami,
- błędną ocenę dowodów i faktów dotyczących przedmiotowej sprawy,
- nie zgromadzenie kompletnego materiału dowodowego i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.,
6) art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnianie, które fakty Minister Rozwoju uznał za udowodnione, dowodów na których oparł rozstrzygnięcie oraz dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności,
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego
1) art. 5 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 10.05.1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiły ku temu ustawowe przesłanki, ponieważ to poprzednik prawny [...] S.A. a nie Miasto [...] władało sporną nieruchomością.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za zasadną.
Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art.119 pkt 3 p.p.s.a.
Z treści art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej ma obowiązek zawiesić postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. A zatem, musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. Z tych względów organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Powyższa zależność musi być bezpośrednia. Gdy w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego.
W przedmiotowej sprawie nie ma zależności bezpośredniej pomiędzy postępowaniem nieważnościowym a postępowaniem w przedmiocie komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, bowiem zawieszenie dotyczy postępowania nieważnościowego, a więc postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym, w którym ocenia się czy decyzja zawierała, którąś z wad nieważności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Zagadnienie wstępne jest zagadnieniem tamującym, uniemożliwiającym rozpoznanie sprawy. Z istoty postępowania nieważnościowego wynika, że ma ono charakter weryfikacyjny w odniesieniu do decyzji, która została już wprowadzona do obrotu prawnego. Decyzja o stwierdzeniu nieważności innej decyzji, niezależnie od stanowiska co do charakteru i skutków jakie ona wywołuje (por. szerzej M. Kamiński, Nieważność decyzji administracyjnej. Studium teoretyczne, passim, Zakamycze 2006; T. Kiełkowski, Sprawa administracyjna, Zakamycze 2004, s. 149-151) ma charakter następczy względem decyzji ocenianej w trybie nadzorczym. Rzeczą organu prowadzącego postępowanie w trybie nadzorczym jest ocena ewentualnych wad prawnych decyzji już istniejącej w obrocie prawnym.
Dodać należy, że przepis art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami będący podstawą prawną decyzji kontrolowanej obecnie w postępowaniu nadzorczym stanowi o stwierdzeniu nabycia, z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków i innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie. Analiza przepisu art. 200 u.g.n. pozwala stwierdzić, że nie zawiera on żadnych postanowień, które wyłączałyby możliwość uwłaszczenia się co do nieruchomości uprzednio skomunalizowanych. Ustawodawca możliwości uwłaszczenia się w oparciu o art. 200 ust. 1 u.g.n. nie obwarował również żadnymi innymi warunkami, czy spełnieniem dodatkowych przesłanek. Brak jest również w tym przepisie odwołania do jakichkolwiek pozaustawowych okoliczności, które ograniczałyby lub wyłączałyby uwłaszczenie. Jedynym i podstawowym warunkiem uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych w oparciu o art. 200 ust. 1 u.g.n. było legitymowanie się przez te osoby w dniu [...] grudnia 1990 r. prawem zarządu gruntami oraz budynkami. Z przepisu tego nie wynika też zasada pierwszeństwa postępowania komunalizacyjnego nad postępowaniem uwłaszczeniowym prowadzonym na podstawie tego przepisu. Nie ulega wątpliwości, że jedno i drugie postępowanie ma za przedmiot zupełnie odmienne prawo. O ile bowiem skutkiem wydania decyzji komunalizacyjnej jest nabycie prawa własności gruntu (co nie niweczy uprawnień użytkownika wieczystego do korzystania z gruntu na dotychczasowych zasadach) o tyle postępowanie uwłaszczeniowe prowadzi do nabycia przez państwową osobę prawną użytkowania wieczystego tego gruntu (co również nie wpływa na uprawnienia właścicielskie gminy). Z istoty użytkowania wieczystego wynika, że polega ono na korzystaniu z gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Postępowania te nie pozostają wobec siebie konkurencyjne ani nie wykluczają się.
Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że w sprawie nie wystąpiło zagadnienie wstępne, w związku z czym Minister wydając zaskarżone postanowienie naruszył art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który to przepis Sąd uznaje za przepis prawa materialnego.
W konsekwencji pozostaje do rozpatrzenia wniosek Miasta [...] o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji uwłaszczeniowej, przy czym organ winien rozważyć legitymację wnioskodawcy do zainicjowania przedmiotowego postępowania nieważnościowego, biorąc pod uwagę okoliczność, że nie została dotychczas wydana decyzja komunalizacyjna, a tylko w sytuacji, gdy taka decyzja jest wydana, jednostka samorządowa może w obrocie prawnym występować jako właściciel danej nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 oraz w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI