I SA/Wa 539/17

I SA/Wa 539/17 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-12-29
Data wpływu
2017-04-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Wirkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 246 par. 1, art. 258 par. 2 pkt 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Starszy Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 539/17 oddalił skargę M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.
M.S. wnioskiem z dnia [...] grudnia 2017 r., złożonym na urzędowym formularzu, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Poza mieszkaniem o pow. [...] nie posiada on żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Nie posiada też papierów wartościowych i innych praw majątkowych ani wierzytelności. Skarżący wskazał, że jest bez środków do życia, nie uzyskuje emerytury, renty ani zasiłków. Oświadczył ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym.
W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje:
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2).
W myśl natomiast art. 249a powołanej ustawy, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zwolnienie to wynika z przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. a powołanej ustawy, zgodnie z którym, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Rozpoznawanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych stało się więc zbędne i postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, stosownie do treści art. 249a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika stwierdzić trzeba, że brak jest przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku we wskazanej części.
Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce wyjątkowo, w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Każdy występując na drogę postępowania sądowego powinien natomiast mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinien uprawdopodobnić, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku.
W rozpoznawanej sprawie w złożonym wniosku M.S. wskazał co prawda, że jest osobą ubogą oraz że nie osiąga jakiegokolwiek dochodu. Zauważyć jednak należy, że wbrew twierdzeniom wnioskodawcy jest on uprawniony do świadczenia rentowego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Uprawnienie do renty z tytułu niezdolności do pracy skarżący nabył w 1998 r. na stałe, jednakże świadczenie od daty przyznania jest zawieszone z powodu odmowy przyjęcia (pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2017 r. oraz z dnia [...] października 2017 r. znajdujące się w aktach sądowych sprawy I SA/Wa 147/17). Od marca 2017 r. wysokość świadczenia wynosi [...] brutto miesięcznie. Z urzędu wiadome jest, że zgromadzone (niepobrane) świadczenie przekracza kwotę [...]. Istotne przy tym jest, że wnioskodawca jest świadomy, iż została przyznana mu renta z tytułu niezdolności do pracy. Okoliczność, że skarżący nie pobiera należnego mu świadczenia jest wyborem osoby uprawnionej. Nie zmienia to jednak faktu, że uprawnienie takie posiada.
W świetle powyższego nie można uznać, że M.S. jest osobą pozbawioną środków do życia oraz że nie jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego - ponieść kosztów ustanowienia adwokata. Jak wskazano instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie prawa pomocy powinno mieć zaś zastosowanie wobec osób, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. M.S. z własnej woli nie odbiera przysługującego mu świadczenia rentowego. Nie można zatem przyjąć, że skarżący znajduje się w obecnej sytuacji materialnej z przyczyn od niego niezależnych. Nie istnieją bowiem jakiekolwiek obiektywne przeszkody uniemożliwiające odebranie należnego mu świadczenia. Instytucja prawa pomocy nie może mieć zastosowania wobec osób, które – jak wnioskodawca - świadomie i celowo nie przyjmują przysługujących im świadczeń pieniężnych. Sytuacji skarżącego – uprawnionego do odebrania świadczenia w tak znacznej wysokości - nie można utożsamiać z sytuacją majątkową osób, które mimo podejmowanych starań nie są w stanie zgromadzić odpowiednich środków finansowych na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowym. Przyznanie prawa pomocy w takiej sytuacji stanowiłoby w istocie niczym nieuzasadnione przeniesienie na budżet państwa negatywnych skutków decyzji skarżącego o niepodejmowaniu przysługującego mu świadczenia pieniężnego.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.
W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.