I SA/Wa 537/23

I SA/Wa 537/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-06-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Dargas
Magdalena Durzyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Nina Beczek
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 3028/23 - Wyrok NSA z 2025-11-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 66 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) sędzia WSA Jolanta Dargas asesor WSA Nina Beczek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o. o. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 22 listopada 2021 r. nr KOX/1948/Ob/21 w przedmiocie zwrotu podania oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 listopada 2021 r. znak: KOX/1948/Ob./21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako organ/SKO) utrzymało w mocy swoje postanowienie z 13 października 2021r. nr KOX/2012/Ob./20 o zwrocie "podania" tj. wniosku o ustalenie stawki opłaty za użytkowanie wieczyste działki nr [...] położonej w [...].
W uzasadnieniu organ podał, że [...] sp. z o.o. w [...] (dalej jako spółka/skarżąca) pismem z 27 grudnia 2018r., działając na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 344, dalej jako "ugn"), zwrócił się do Skarbu Państwa - Prezydenta m.st. Warszawy - Zarząd Mienia Skarbu Państwa o zmianę na 1% dotychczasowej 3% stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...] (nr kw. w aktach sprawy), od dnia 1 stycznia 2019r. (...). Skarb Państwa - Prezydent m.st. Warszawy odmówił dokonania wnioskowanej zmiany z wysokości stawki procentowej opłaty rocznej z 3% na 1% wskazując na treść art. 73 ust. 2 ugn. Stanowi on, że jeżeli po oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości powodująca zmianę celu, na który nieruchomość została oddana, stawkę procentową opłaty rocznej zmienia się stosownie do tego celu, co, jak wskazano, nie nastąpiło w ww. przypadku. W tej sytuacji skarżąca [...] sp. z o.o. w [...] zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie o ustalenie, że odmowa dokonania zmiany stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości z 3% na 1% od dnia 1 stycznia 2019r. jest nieuzasadniona.
Wg SKO, w aktualnym stanie prawnym podanie skarżącej nie podlega jego kognicji, stąd zostało zwrócone. Organ podał, że na skutek ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1309) nie zawierającej przepisów przejściowych, samorządowe kolegia odwoławcze nie są już właściwe do rozpatrywania wniosków użytkowników wieczystych złożonych na podstawie art. 81 ust. 1 w zw. z art. 73 ust. 2 ugn w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2019r. Jak wskazano, od 15 sierpnia 2019r. brak zgody właściciela nieruchomości lub użytkownika wieczystego na propozycję dotyczącą zmiany określenia celu użytkowania wieczystego ma ten skutek, że wyłącznie właściwym do rozpoznania sporu w tym zakresie staje się sąd powszechny właściwy ze względu na położenie nieruchomości. Jak podał organ podstawę prawną dla zwrotu podania stanowi art. 66 § 3 kpa, zgodnie z którym "jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. (...)". W dalszej części uzasadnienia SKO przytoczyło treść art. 72 ugn, art. 73 ust. 2 ugn i 81 ugn i wskazało na brak przepisów intertemporalnych.
W skardze na ww. postanowienie spółka zarzuciła organowi naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik postępowania, a w szczególności art. 3 kc przez jego niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że do wniosku [...] sp. z o.o. o zmianę wysokości stawki opłaty za użytkowanie wieczyste, złożonego do Skarbu Państwa (właściciela działki nr [...]) w dniu 28.12.2018r. oraz do wniosku złożonego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w dniu 11.06.2019r., zastosowanie mają przepisy art. 73 ust.2 oraz ust. 2d ugn w brzmieniu obowiązującym od dnia 15.08.2019r.,
2) przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik postępowania, a w szczególności art. 66 § 3 kpa przez jego błędną interpretację oraz błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy z wniosku spółki z 11.06.2019r. nie wynikało, aby właściwy do rozpoznania sprawy był sąd powszechny,
3) przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik postępowania, a w szczególności art. 107 § 3 kpa w zakresie uzasadnienia postanowienia przez nie odniesienie się do przedłożonych dowodów w sprawie, przez brak wskazania w ramach uzasadnienia faktycznego postanowienia faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,
4) przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik postępowania, a w szczególności art. 8 kpa konstytuującego zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji poprzez powołanie się przez SKO w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 marca 1993r. sygn. akt K 9/92, którego teza jest nieaktualna, a po wtóre poprzez powołanie w treści uzasadnienia rzekomego stanowiska aprobującego przez TK zasadę retroakcji prawnej podczas gdy TK nie odmówił - w określonych przypadkach - uzasadnienia dla stosowania tej zasady, jednak stwierdził, że stosowanie tej zasady wymaga zastosowania techniki przepisów przejściowych, a co najmniej odpowiedniego vacatio legis.
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i na zasadzie art. 135 ppsa o uchylenie w całości poprzedzającego go postanowienia SKO z dnia 13 października 2021r. KOX/2021/Ob./20 orzekającego zwrot podania (tutaj wniosek o ustalenie) [...] sp. z o.o., a także o zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (na zasadzie art. 145a ppsa) do wydania orzeczenia rozstrzygającego złożony przez użytkownika wieczystego wniosek i wskazanie SKO przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku tj. w dacie 11 czerwca 2019r., jako właściwych do rozpoznania wniosku.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Sąd zważył co następuje;
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W toku zainicjowanego w 2018r. postępowania aktualizacyjnego dotyczącego wysokości stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości doszło do zmiany przepisów regulujących jego tryb. W dacie złożenia do SKO wniosku przez skarżącą ówczesne brzmienie art. 73 ust. 2 ugn, (obowiązujące do dnia 14 sierpnia 2019 r.), wskazywało, że w pierwszej kolejności właściwe do rozstrzygnięcia sporu pomiędzy właścicielem a użytkownikiem wieczystym jest samorządowe kolegium odwoławcze. Przywołany wyżej przepis stanowił, że jeżeli po oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości, powodująca zmianę celu, na który nieruchomość została oddana, stawkę procentową opłaty rocznej zmienia się stosownie do tego celu. Przy dokonywaniu zmiany stawki procentowej stosowało się tryb postępowania określony w art. 78-81 ugn. Zanim sprawa wysokości opłaty rocznej trafiła do właściwego sądu powszechnego, sprawę rozpoznawało, na zasadzie tzw. obligatoryjnego "przedsądu", z odpowiednim stosowaniem w określonym zakresie przepisów kpa, samorządowe kolegium odwoławcze.
Natomiast w brzmieniu nadanym przez art. 10 pkt 5 lit. a-b ustawy z 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1309), przepis art. 73 ust. 2 ugn przewiduje, że jeżeli po oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości, powodująca zmianę celu użytkowania wieczystego, z wnioskiem o zmianę celu użytkowania wieczystego występuje właściwy organ albo użytkownik wieczysty. Dodany ust. 2e do powyższego przepisu stanowi z kolei, że w przypadku złożenia przez użytkownika wieczystego wniosku, o którym mowa w ust. 2 lub 2b, właściwy organ przedstawia pisemne stanowisko w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli organ nie zgadza się na zmianę celu użytkowania wieczystego lub nie przedstawił stanowiska, użytkownik wieczysty może wnieść powództwo do sądu powszechnego właściwego ze względu na położenie nieruchomości.
Powyższe oznacza, że w toku zainicjowanej przez spółkę procedury aktualizacyjnej co do wysokości stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości uległ zmianie dotychczasowy stan prawny. Ustawą z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1309) ustawodawca zmienił procedurę aktualizacyjną wskazując w razie sporu jako jedynie właściwy w tym zakresie jest sąd powszechny (z pominięciem quasimediacyjnego trybu postępowania przedsądowego prowadzonego dotychczas przez samorządowe kolegium odwoławcze). Skutkiem wprowadzenia ww. regulacji bez wskazania przepisów intertemporalnych, było odpadnięcie w dniu wejścia jej w życie, prawa samorządowego kolegium odwoławczego do procedowania w ww. zakresie niezależnie od daty zainicjowania przez którąkolwiek ze stron kwestii opłaty dotyczącej prawa na rzeczy cudzej w postaci użytkowania wieczystego nieruchomości. W konsekwencji, zgodnie z zastosowanym przez SKO (w dacie orzekania o zwrocie podania) przepisem zawartym w art. 73 ust. 2e ugn, w razie braku porozumienia stron co do wysokości stawki procentowej spornej opłaty jedynie właściwy jest sąd powszechny właściwy dla miejsca położenia nieruchomości. W kontrolowanej sprawie mamy zatem do czynienia z tzw. następczą, bo wynikającą z nowelizacji przepisów ugn, niedopuszczalnością procedowania w tym zakresie przez SKO (z tym, że nie chodzi też o niedopuszczalność typowej procedury administracyjnej, bo postępowanie aktualizacyjne przed SKO nie miało charakteru postępowania administracyjnego, przepisy kpa ów organ mógł stosować tylko w ograniczonym zakresie, i to jedynie odpowiednio). W dacie wejścia w życie ww. nowelizacji art. 73 ugn dla sporów dotyczących wysokości stawki procentowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego otworzyła się bezpośrednio droga sądowa, która uprzednio, przed dodaniem art. 73 ust. 2e do ugn, była drogą czasowo niedopuszczalną, i warunkowana była przedsądowym postępowaniem prowadzonym przez SKO. Chybione są zatem zarzuty co do naruszenia art. 3 kc i zasady lex retro non agit, ponieważ organ nie stosował w dacie orzekania nowego prawa do stanu faktycznego zaistniałego uprzednio lecz przyjmując wolę ustawodawcy uznał się niewłaściwy do rozpoznania ww. sprawy w jej całokształcie.
Skutkowało to oddaleniem skargi. Organ rzeczowo wyłożył zaistniały stan prawny, uzasadnienie zawiera wszystkie wymogi wynikające z art. 107 § 3 kpa. Niezasadne wobec tego okazały się zarzuty odnośnie do naruszenia ww. przepisu, zwłaszcza te dotyczące niewyjaśnienia, którym dowodom organ dał wiarę – skoro w zaistniałym stanie faktycznym organ nie prowadził postępowania dowodowego, a więc i nie oceniał dowodów. Bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostają też zarzuty co do interpretacji przywołanego w skardze wyroku TK, skoro przepis zawarty w art. 10 pkt. 5 c ustawy nowelizującej z 2019r., wszedł w życie zgodnie z jednoznacznym brzmieniem jej art. 30, tj. 15 sierpnia 2019r. i od tej daty obowiązuje.