I SA/Wa 535/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii odmawiającą uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie z 1974 r.
Sprawa dotyczyła skargi W. S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która utrzymała w mocy odmowę uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność decyzji z 1974 r. o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie. Spółka domagała się uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność, powołując się na upływ czasu i utrwalony stan posiadania. Sąd uznał, że choć organ błędnie zinterpretował art. 154 k.p.a. co do możliwości stosowania go do decyzji związanych, to ostateczne rozstrzygnięcie o odmowie uchylenia było prawidłowe, gdyż uchylenie decyzji stwierdzającej nieważność doprowadziłoby do 'odżycia' wadliwej decyzji z 1974 r., która została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę W. S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2023 r., która utrzymała w mocy własną decyzję z 13 października 2023 r. o odmowie uchylenia decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 7 grudnia 1994 r. Decyzja ta utrzymywała w mocy decyzję Wojewody Warszawskiego z 15 lipca 1994 r., stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa-Wola z 23 lutego 1974 r. w przedmiocie przekazania w użytkowanie nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...]. Skarżąca spółka wniosła o uchylenie decyzji stwierdzającej nieważność, argumentując, że pomimo upływu lat, nieruchomość pozostaje w jej władaniu, a także powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący art. 156 § 2 k.p.a. Minister odmówił uchylenia, wskazując, że tryb z art. 154 k.p.a. nie ma zastosowania do decyzji związanych oraz że w sprawie występują strony o sprzecznych interesach. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że Minister błędnie zinterpretował art. 154 § 1 k.p.a., wykluczając a priori możliwość jego zastosowania do decyzji związanych. Sąd podzielił pogląd, że tryb ten może być stosowany również do decyzji związanych, jeśli nie narusza to słusznego interesu strony ani interesu społecznego. Jednakże, sąd stwierdził, że uchylenie decyzji stwierdzającej nieważność doprowadziłoby do 'odżycia' decyzji z 1974 r., która została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co zostało prawomocnie stwierdzone wyrokiem NSA z 1996 r. Ponadto, uchylenie takiej decyzji byłoby sprzeczne z prawem i interesem społecznym, gdyż decyzja stwierdzająca nieważność została wydana dla ochrony porządku prawnego. Sąd uznał, że błędna argumentacja Ministra co do sprzecznych interesów stron nie była wystarczająca do uwzględnienia skargi, ponieważ istota rozstrzygnięcia była prawidłowa. Wobec tego, sąd oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, tryb z art. 154 k.p.a. może być stosowany również do decyzji związanych, pod warunkiem, że ich uchylenie lub zmiana nie narusza słusznego interesu strony ani interesu społecznego i jest zgodne z prawem.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ błędnie wykluczył a priori możliwość zastosowania art. 154 k.p.a. do decyzji związanych. Podkreślono, że ocena dopuszczalności uchylenia lub zmiany decyzji związanej zależy od konkretnego przypadku i zgodności z prawem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 154 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd uznał, że przepis ten może mieć zastosowanie również do decyzji związanych, jeśli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes stron i jest zgodne z prawem. Organ błędnie wykluczył jego zastosowanie.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wnioskodawca powołał się na wyrok TK P 46/13 kwestionujący ten przepis w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa po znacznym upływie czasu.
k.p.a. art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wspomniany jako tryb analogiczny do art. 154 k.p.a.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia przez organ poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia przez organ poprzez brak rozpatrzenia w całości materiału dowodowego.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia poprzez załatwienie sprawy w sposób budzący wątpliwość co do zaufania uczestników postępowania do organów.
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut sporządzenia niewystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego.
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, która była wadliwa.
k.p.a. art. 127 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
W zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
k.p.a. art. 16 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
W zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Wspomniana jako podstawa prawna gospodarki nieruchomościami przez Urząd Rejonowy.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa moc wiążącą prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych.
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Nowelizacja, która wpłynęła na możliwość ponownego przeprowadzenia postępowania nadzorczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Tryb z art. 154 k.p.a. może mieć zastosowanie do decyzji związanych. Uchylenie decyzji stwierdzającej nieważność jest niedopuszczalne, gdyż skutkowałoby 'odżyciem' wadliwej decyzji i naruszeniem porządku prawnego. Decyzja stwierdzająca nieważność została wydana dla ochrony porządku prawnego i w interesie społecznym.
Odrzucone argumenty
Organ błędnie zinterpretował art. 154 § 1 k.p.a., wykluczając jego zastosowanie do decyzji związanych. Organ błędnie argumentował, że w sprawie występują strony o sprzecznych interesach, co uniemożliwia uchylenie decyzji.
Godne uwagi sformułowania
uchylenie decyzji eliminującej stan bezprawia, nie może być w tej sytuacji w ogóle rozpatrywane w kategoriach 'słusznego interesu strony', czy 'interesu społecznego' decyzja taka wydana została bowiem dla ochrony porządku prawnego, a więc w interesie społecznym to bowiem, że organ posłużył się nieadekwatną argumentacją, czym naruszył art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., nie jest tego rodzaju uchybieniem procedurze administracyjnej, które w okolicznościach niniejszej sprawy prowadzić powinno do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Skład orzekający
Dariusz Pirogowicz
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
członek
Elżbieta Lenart
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 154 k.p.a. w kontekście decyzji związanych oraz niedopuszczalność uchylania decyzji stwierdzających nieważność w tym trybie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchylania decyzji stwierdzającej nieważność, która sama w sobie eliminuje wadliwą decyzję wydaną z rażącym naruszeniem prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy długotrwałego sporu o nieruchomość i interpretacji przepisów k.p.a. dotyczących wzruszania decyzji ostatecznych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Czy można uchylić decyzję stwierdzającą nieważność? Sąd administracyjny wyjaśnia granice art. 154 k.p.a.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 535/24 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-08-08 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-03-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Dariusz Pirogowicz /przewodniczący sprawozdawca/ Elżbieta Lenart Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Symbol z opisem 6079 Inne o symbolu podstawowym 607 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 154 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Elżbieta Lenart, Protokolant referent Krzysztof Włoczkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi W. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2023 r. nr DO.4.7612.181.2022.RF w przedmiocie odmowy uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji oddala skargę. Uzasadnienie Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 20 grudnia 2023 r., nr DO.4.7612.181.2022.RF utrzymał w mocy własną decyzję z 13 października 2023 r. nr DO-IV.7612.181.2022.AD o odmowie uchylenia decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 7 grudnia 1994 r. nr PO.3-053-0-650-94-94, utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Warszawskiego z 15 lipca 1994 r. nr 460/94, stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa-Wola z 23 lutego 1974 r. nr WT.IV.610/129/69/74/HD w przedmiocie przekazania w użytkowanie nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] (obecnie ul. [...]). Decyzja Ministra Rozwoju i Technologii wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Decyzją z 23 lutego 1974 r. Naczelnik Dzielnicy Warszawa-Wola przekazał [...], w użytkowanie nieruchomość położoną w Warszawie, przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), o pow. 4430 m2. Wojewoda Warszawski decyzją z 15 lipca 1994, utrzymaną w mocy decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 7 grudnia 1994 r., stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa-Wola jako wydanej bez podstawy prawnej. Skarga na ww. decyzję Ministra została oddalona prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 1996 r. sygn. akt I SA 1292/96, w którym stwierdzono, że weryfikowana w postępowaniu nieważnościowym jeżeli nawet nie była wydana bez podstawy prawnej to niewątpliwie rażąco naruszała prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 1 lutego 2016 r. I SA/Wa 1429/15 odrzucił skargę [...] SA w [...] (następcy przedsiębiorstwa [...]) o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z 21 maja 1996 r. Wywiedziona od tego postanowienia skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lutego 2016 r. I OSK 1049/16. Pismem z 26 stycznia 2021 r., uzupełnionym pismem z 25 marca 2021 r. [...] SA wystąpił o uchylenie w trybie art. 154 k.p.a. decyzji Wojewody Warszawskiego z 15 lipca 1994 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa. W motywach żądania wnioskodawca zwracał uwagę, że pomimo upływu przeszło 26 lat od stwierdzenia nieważności decyzji o przekazaniu nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie w użytkowanie, nadal pozostaje ona nieprzerwanie w jego władaniu. Ten stan rzeczy jako utrwalony zasługuje zatem na utrzymanie w mocy. Wnioskodawca ma zaś prawo oczekiwać respektowania jego praw do nieruchomości, którą nieprzerwanie dysponuje od lat 70-ych, którą zabudował, poddaje remontom i konserwacji, a więc dba o nią jak właściciel. Podkreślał nadto, że w obowiązującym stanie prawnym decyzja będąca przedmiotem wniosku nie mogła by mieć miejsca, gdyż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 maja 2015 r. P 46/13 orzekł, że art. 156 § 2 k.p.a. jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Wnioskodawca podważał także samą zasadność stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa-Wola, zwracając uwagę, że w analogicznej sprawie dotyczącej nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 sierpnia 1997 r. I SA 297/97 nie stwierdził by decyzja o przekazaniu jej w użytkowanie przedsiębiorstwu [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej. W następstwie przeprowadzenia zainicjowanego tym wnioskiem postępowania Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 13 października 2023 r. utrzymaną w mocy własną decyzją z 20 grudnia 2023 r., r. odmówił uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 7 grudnia 1994 r. Omawiając nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji ostatecznych uregulowany w art. 154 k.p.a. Minister - odwołując się do poglądów prezentowanych w orzecznictwie - wywodził, że może on mieć zastosowanie (podobnie jak tryb przewidziany w art. 155 k.p.a.) wyłącznie w odniesieniu do decyzji wydanych w warunkach uznania administracyjnego. Zastosowanie go natomiast do decyzji związanych jest niedopuszczalne, gdyż ich treść ściśle regulują przepisy prawa. Przepisy regulujące stwierdzenie nieważności decyzji (a w takim trybie była wydana decyzja, której uchylenia lub zmiany domagał się inicjator postępowania) nie przewidują zaś swobody organu w zakresie wydawanego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia. Nie jest zatem dopuszczalne uchylenie lub jej zmiana wskutek uwzględnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Niezależnie od powyższego Minister zwracał uwagę, że przepis art. 154 § 1 k.p.a. nie będzie miał zastosowania do decyzji dotyczących stron o sprzecznych interesach, co ma miejsce gdy jedna ze stron nabywa prawo z decyzji, a inna na jej podstawie prawa nie nabywa. Taka zaś sytuacja jego zdaniem zaistniała w sprawie zakończonej decyzją z 7 grudnia 1994 r. W sprawie tej występowały bowiem strony o sprzecznych interesach, tj. [...] (poprzednik prawny wnioskodawcy) oraz Skarb Państwa, reprezentowany wówczas przez Kierownika Urzędu Rejonowego w Warszawie (gospodarującego nieruchomościami Skarbu Państwa na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości). Organ wywodził przy tym, że Skarb Państwa – reprezentowany obecnie przez Prezydent m.st. Warszawy, ma interes prawny w przedmiotowej sprawie, albowiem postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji z 7 grudnia 1994 r. ma wpływ na stan prawny nieruchomości położonej przy ul. [...] w Warszawie. Wyeliminowaną nią decyzją z 23 lutego 1974 r. ustanowiono bowiem użytkowanie na rzecz podmiotu będącego poprzednikiem prawnym skarżącej spółki. Uchylenie zatem decyzji nadzorczej spowodowałoby "odżycie" decyzji z 23 lutego 1974 r., która miała bezpośredni wpływ na stan prawny przedmiotowej nieruchomości, a więc i na prawa Skarbu Państwa. Na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii spółka [...] SA w Warszawie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie: 1. art. 154 § 1 k.p.a., poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie i błędne przyjęcie, że: - dopuszczalność zastosowania naruszanego przepisu możliwa jest wyłącznie w sytuacji, gdy przedmiotem rozpatrywania jest decyzja, która została wydana w warunkach uznania administracyjnego, podczas gdy ustawodawca nie przewidział takiego wymogu w naruszanym przepisie; - na gruncie niniejszego postępowania Skarb Państwa - reprezentowany przez Prezydenta m.st. Warszawy ma status strony, podczas gdy w rzeczywistości: a) poprzednik prawny reprezentanta Skarbu Państwa - Prezydenta m.st. Warszawy był organem wydającym decyzję z 23 lutego 1974 r. przekazującą nieruchomość w użytkowanie, b) Skarb Państwa nie był stroną postępowania nieważnościowego w przedmiocie decyzji z 23 lutego 1974 r., ani też adresatem decyzji wydanej w postępowaniu nieważnościowym, c) Skarb Państwa nie uzyskał ani też nie utracił jakichkolwiek praw na podstawie decyzji wydanej w postępowaniu nieważnościowym; 2) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz brak rozpatrzenia w całości materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 3. art. 8 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy w sposób budzący wątpliwość co do zaufania uczestników postępowania do organów administracji publicznej, co przejawia się szczególnie w załatwieniu sprawy o tożsamym dla skarżącego stanie faktycznym nieruchomości skarżącego przy ul. [...] w Warszawie, tj. zmienność stanowisk organu administracji państwowej oraz sądów, raz wedle uznania utrzymujących w mocy, a raz stwierdzających nieważność decyzji dotyczących użytkowania, która nie może być postrzegana jako budząca zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej, o czym stanowi art. 8 k.p.a.; 4. art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania przez Ministra i powielenie własnego orzeczenia wydanego w I instancji, nieprzeanalizowanie zarzutów podnoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie i bezrefleksyjne uznanie za prawidłowe błędnie dokonanych ustaleń w I instancji również w postępowaniu II instancyjnym, 5. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie niewystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, niewyjaśniającego przesłanek faktycznych i prawnych wydanego rozstrzygnięcia, co powoduje niemożność zastosowania się odwołującego się do treści decyzji podjętej w sposób arbitralny, 6. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 16 § 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej przez organ I instancji w sytuacji, gdy była ona wadliwa, a przy tym naruszająca zasadę trwałości decyzji administracyjnych. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, rozwinięte w obszernych motywach skargi, wniosła ona o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga mimo trafności części podnoszonych w niej zarzutów nie mogła być uwzględniona, gdyż rozstrzygnięcie sprawy ujęte w zaskarżonej decyzji odpowiada prawu. Postępowanie zakończone kwestionowaną decyzją prowadzone było w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 154 k.p.a., który w § 1 stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes stron. Zainicjowane ono zostało przez skarżącą spółkę, która domagała się uchylenie na tej podstawie ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 7 grudnia 1994 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Warszawskiego z 15 lipca 1994 r., stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa-Wola z 23 lutego 1974 r. o przekazaniu w użytkowanie nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] (obecnie ul. [...]). Odmawiając uchylenie ww. decyzji, organ stanął na stanowisku, że tryb przewidziany w art. 154 k.p.a. nie znajduje zastosowania do weryfikacji tzw. decyzji związanych, tj. takich, których treść determinowana jest ściśle określonymi przesłankami ustawowymi, niepozostawiającymi organowi administracji publicznej w zakresie rozstrzygnięcia sprawy luzu decyzyjnego. Taką zaś jest decyzja stwierdzająca nieważność kontrolowanej w trybie art. 156 § 1 i n k.p.a. decyzji. Minister wskazywał ponadto na występowanie w sprawie stron o sprzecznych interesach, tj. poprzednika prawnego skarżącej, który na podstawie wyeliminowanej z obrotu prawnego decyzji z 1973 r. użytkował nieruchomość przy ul. [...], oraz Prezydenta m.st. Warszawy jako statio fisci Skarbu Państwa, będącego właścicielem tej nieruchomości. Odnosząc się do wskazywanych przez organ przeszkód w zastosowaniu w stosunku do decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 7 grudnia 1994 r. opisanego wyżej trybu wzruszenia decyzji ostatecznej, w pierwszej kolejności zauważyć wypada, że jakkolwiek istotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych dominującym wydaje się być pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o braku możliwości uchylenia lub zmiany na podstawie art. 154 k.p.a. (jak też art. 155 k.pa.) decyzji, które nie zostały wydane w warunkach uznania administracyjnego, czego wyrazem są choćby stanowiska prezentowane w przywołanych w decyzji wyrokach NSA z 28 września 2018 r. I OSK 2332/16 (Lex nr 2591929), z 26 października 2018 r. I OSK 205/17 (Lex nr 2583505); z 22 czerwca 2020 r. II OSK 274/20 (Lex nr 3028704). Nie jest to jednak pogląd jedyny w tej materii. Prezentowany jest bowiem także pogląd, że ze stanowiskiem co do tego, iż tryb ów nie może być stosowany do decyzji związanych, można by się zgodzić tylko wówczas, gdy przez odwołanie się do związanego charakteru decyzji zostało by wykazane, że uchylenie lub zmiana decyzji będzie naruszać słuszny interes strony, bądź też stać będzie w sprzeczności z interesem społecznym. Takie są wszak przesłanki przewidziane w art. 154 k.p.a. (por. wyrok NSA z 30 listopada 2011 r., II OSK 2404/10, niepubl.). Podkreśla się przy tym, że o ile rzeczą niesporną jest, iż wydanie decyzji w trybie wynikającym z art. 154 k.p.a. nie może prowadzić do stanu sprzecznego z prawem (słuszny interes strony bowiem to przede wszystkim interes zgodny z prawem), "o tyle ustalenie, zgodnie z którym decyzja związana nie podlega zmianie lub uchyleniu w ww. trybie ponieważ naruszać to będzie prawo, nie może przybierać charakteru abstrakcyjnego. Poprawność tego ustalenia zależy bowiem od konkretnego przypadku, w ramach którego rozważenia wymaga to, czy zmiana lub uchylenie decyzji związanej doprowadzi faktycznie do stanu sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym". Wprost na możliwość zastosowania ww. trybu także do decyzji związanych wskazuje się także choćby w przywoływanych przez Skarżącą wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 2017 r. II OSK 1457/17 (Lex nr 2381485); z 27 lutego 2013 r. II GSK 2127/11 (Lex nr 1354897). Pogląd ten skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Nie podziela tym samym i uważa za błędny pogląd wykluczający a priori możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej na mocy której strona nie nabyła prawa, jeżeli decyzja ta ma charakter związany. Warto przy tym zauważyć, że również w doktrynie kwestionowane jest stanowisko jakoby tryb z art. 154 k.p.a. nie znajdował w ogóle zastosowania do tego rodzaju decyzji. W postępowaniu w trybie komentowanego przepisu właściwy organ nie dokonuje bowiem kontroli decyzji ostatecznej pod kątem jej zgodności z prawem, a zatem nie orzeka, czy organ, który ją wydał rozstrzygnął sprawę zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa albo nie przekroczył granic przyznanego mu ustawą uznania administracyjnego, a zatem nie bada, czy decyzja jest wadliwa. Ocenia jedynie, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, co w równym stopniu dotyczy decyzji związanych, jak i uznaniowych (por. A. Wróbel, M. Jaśkowska "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Lex/el, kom. do art. 154 k.p.a.). Rację ma zatem Skarżąca, zarzucając Ministrowi, że odmawiając uchylenia wydanej w postępowaniu nadzorczym decyzji, z uwagi na to, że ma ona charakter związany, w sposób błędny dokonał interpretacji art. 154 § k.p.a. Ta błędna wykładnia przepisu nie doprowadziła jednak do jego niewłaściwego zastosowania i wydania w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy rozstrzygnięcia naruszającego prawo. Godzi się bowiem zauważyć, że sam fakt możliwości uchylenia (zmiany) decyzji związanych, nie oznacza jeszcze dopuszczalności takiego rozstrzygnięcia w odniesieniu do każdego rodzaju mającej walor ostateczności decyzji, w oparciu o którą strona nie nabyła prawa. Warunkiem dopuszczalności uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 154 k.p.a. (lub art. 155 k.p.a.) jest wszak stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem (por. wyrok NSA z 9 maja 2005 r., OSK 1746/04, Pal. 2006, nr 1–2, s. 241). O takim zaś mowy być nie może w sytuacji wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji, co skutkowałoby "odżyciem" tej ostatniej (w tym przypadku decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa-Wola z 23 lutego 1974 r.). Zwłaszcza w sytuacji, gdy w aktualnym stanie prawnym ponowne przeprowadzenie postępowania nadzorczego względem niej jest już prawnie niedopuszczalne, co jest konsekwencją nowelizacji kodeksu postępowania administracyjnego dokonanej ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491). Nie może zaś umykać uwadze, że decyzja z 1974 r., której nieważność w sposób ostateczny stwierdzono decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 7 grudnia 1994 r. (utrzymującą w mocy podjętą w pierwszej instancji w postępowaniu nieważnościowym decyzję Wojewody Warszawskiego z 15 lipca 1994 r.), wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co przesądził kontrolujący decyzję nadzorczą Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 maja 1996 r. I SA 1292/95. Decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, eliminowała zatem ze skutkiem ex tunc istniejący od 1974 r. stan bezprawia. Ocena prawna sformułowana w tym wyroku z mocy art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. , poz. 935) wiąże strony i sąd, który go wydał oraz inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Oznacza to, że podmioty wymienione w tym przepisie muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Postępowanie prowadzone w trybie art. 154 k.p.a., nie może natomiast być ukierunkowane na uchylenie się od konsekwencji tej oceny, czy też zmierzać do jej podważenia – do czego w istocie dąży Skarżąca, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 sierpnia 1997 r. I SA 297/97 o zasadniczo odmiennej treści zapadły na tle analogicznego (w jej ocenie) stanu faktycznego i prawnego. Uchylenie decyzji eliminującej stan bezprawia, nie może być w tej sytuacji w ogóle rozpatrywane w kategoriach "słusznego interesu strony", czy "interesu społecznego". Z tego właśnie względu podzielić także należy wyrażane powszechnie w orzecznictwie sądów administracyjnych zapatrywania, że w omawianym trybie nie można orzekać o uchyleniu lub zmianie decyzji, która stwierdza nieważność innej decyzji. Decyzja taka wydana została bowiem dla ochrony porządku prawnego, a więc w interesie społecznym (por. wyroki NSA: z 28 maja 1990 r. IV SA 224/90, ONSA 1990/2-3/43; z 11 lutego 2005 r. I OSK 1133/13, Lex nr 1794124). W tym stanie rzeczy odmowa uchylenia na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 12 grudnia 1994 r., o czym orzekł Minister Rozwoju i Technologii w decyzji z 13 października 2023 r. odpowiada prawu. Wobec czego nie naruszył także prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji Minister ów, utrzymując ją w mocy. Podniesiony zatem wobec zaskarżonej decyzji zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 16 § 1 k.p.a. pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw. Błędnie było natomiast powoływanie się przez organ na przeszkodę uniemożliwiająca eliminację decyzji nadzorczej w postaci występowanie w sprawie stron o sprzecznych interesach, tj. beneficjenta decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie oraz Prezydenta m.st. Warszawy jako reprezentanta Skarbu Państwa, będącego właścicielem nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie. Jak słusznie bowiem wywodziła Skarżąca Skarb Państwa nie był stroną postępowania nieważnościowego, a wydana w tym postępowaniu decyzja nie oddziaływała na stosunki własnościowe istniejące na gruncie. Wadliwość jednak argumentacji podnoszonej w motywach tej decyzji nie może w ocenie składu orzekającego w sprawie uzasadniać uwzględnienia skargi. To bowiem, że organ posłużył się nieadekwatną argumentacją, czym naruszył art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., nie jest tego rodzaju uchybieniem procedurze administracyjnej, które w okolicznościach niniejszej sprawy prowadzić powinno do uchylenia zaskarżonej decyzji. Jej eliminacja z obrotu prawnego z tego tylko powodu stanowiłoby przejaw nic niewnoszącego do sprawy nadmiernego formalizmu sądowego. Konsekwencją bowiem takiego orzeczenia nie byłaby hipotetyczna możliwość podjęcia w efekcie ponownie przeprowadzonego postępowania odmiennego co do istoty rozstrzygnięcia, ale - wobec wiążącej organ oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku - jego powtórzenie, tyle tylko że inaczej uzasadnionego. Kluczowe zaś elementy stanu faktycznego relewantne z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia (ostateczny charakter decyzji mającej podlegać uchyleniu, jej przedmiot, legitymacja podmiotu żądającego uchylenia decyzji), ustalone zostały w sposób wystarczający dla załatwienia sprawy i znajdują oparcie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym, co czyni zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. chybionym. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI