I SA/Wa 53/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Prokuratora na decyzję SKO, która utrzymała w mocy odmowę stwierdzenia nieważności decyzji zmieniającej decyzję dekretową.
Prokurator zaskarżył decyzję SKO odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 2006 r., która zmieniła decyzję dekretową z 2002 r. w zakresie beneficjentów. Prokurator zarzucił rażące naruszenie prawa, argumentując, że art. 155 k.p.a. nie pozwala na zmianę decyzji w ten sposób i wymaga tych samych stron. Sąd uznał, że decyzja zmieniająca nie była dotknięta wadą nieważności, ponieważ przesłanki z art. 155 k.p.a. zostały spełnione, a wykładnia tego przepisu nie była jednoznacznie wadliwa, co nie uzasadnia stwierdzenia nieważności.
Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 2006 r. Decyzja z 2006 r. została wydana na podstawie art. 155 k.p.a. i zmieniła ostateczną decyzję dekretową z 2002 r. w zakresie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, wprowadzając nowych beneficjentów (spadkobierców). Prokurator zarzucił, że zmiana ta stanowi rażące naruszenie prawa, ponieważ art. 155 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania w ramach tego samego stanu faktycznego i prawnego z udziałem tych samych stron. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że decyzja zmieniająca nie była dotknięta wadą nieważności. Sąd podkreślił, że kryteria "rażącego naruszenia prawa" są restrykcyjne i wymagają oczywistości naruszenia, charakteru przepisu oraz skutków decyzji. W ocenie Sądu, wykładnia art. 155 k.p.a. w kontekście zmiany beneficjentów nie była na tyle jednoznacznie wadliwa, aby uzasadniać stwierdzenie nieważności. Sąd wskazał, że przesłanki z art. 155 k.p.a. zostały spełnione, w tym zgoda stron na zmianę decyzji oraz przemawiał za tym słuszny interes strony. Ponadto, Sąd odwołał się do zasady bezpieczeństwa obrotu prawnego i zaufania obywateli do państwa, które w tym przypadku miały prymat nad wątpliwościami interpretacyjnymi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja zmieniająca nie była dotknięta wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wykładnia art. 155 k.p.a. w kontekście zmiany beneficjentów nie była na tyle jednoznacznie wadliwa, aby uzasadniać stwierdzenie nieważności. Przesłanki z art. 155 k.p.a. zostały spełnione, a zasada bezpieczeństwa prawnego i zaufania do państwa przemawiały za stabilizacją stanu prawnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
k.p.a. art. 155
Kodeks postępowania administracyjnego
Dopuszczalność zmiany ostatecznej decyzji na rzecz innych beneficjentów, jeśli spełnione są przesłanki zgody strony, interesu społecznego lub słusznego interesu strony, a przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie. Wykładnia przepisu nie może być na tyle wątpliwa, by stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja rażącego naruszenia prawa jako podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, wymagająca kumulatywnie: oczywistości naruszenia, charakteru przepisu oraz skutków decyzji. Wątpliwości interpretacyjne nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § 3
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Dekret z dnia 26 kwietnia 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy art. 7
Podstawa do ustanowienia użytkowania wieczystego na gruntach warszawskich.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spełnienie przesłanek z art. 155 k.p.a. przy zmianie decyzji dekretowej. Wykładnia art. 155 k.p.a. nie była na tyle wadliwa, by uzasadniać stwierdzenie nieważności. Zasada bezpieczeństwa prawnego i zaufania do państwa przemawia za stabilizacją stanu prawnego. Zgoda stron na zmianę decyzji. Słuszny interes strony jako podstawa zmiany decyzji.
Odrzucone argumenty
Zmiana decyzji dekretowej w trybie art. 155 k.p.a. w zakresie beneficjentów stanowi rażące naruszenie prawa. Art. 155 k.p.a. wymaga tych samych stron i tego samego stanu prawnego/faktycznego.
Godne uwagi sformułowania
o rażącym naruszeniu prawa decydują – występujące zasadniczo kumulatywnie – trzy przesłanki: "oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja" Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wtedy, gdy "rzuca się w oczy" rozbieżność między treścią decyzji a jej normatywnym wzorcem. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Odmienna wykładania przepisów i oparcie się przy rozstrzyganiu sprawy administracyjnej na jednej z nich, nie może być podstawą skutecznego formułowania zarzutu o obarczeniu decyzji wadą nieważności wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ważenie zasad: praworządności (art. 7 Konstytucji RP), bezpieczeństwa prawnego oraz zaufania obywatela do państwa (art. 2 Konstytucji RP) stanowi podstawę dokonania wykładni art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zgodzie z Konstytucją.
Skład orzekający
Bożena Marciniak
członek
Joanna Skiba
sprawozdawca
Łukasz Trochym
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"rażącego naruszenia prawa\" w kontekście art. 155 k.p.a. oraz zasady bezpieczeństwa prawnego i zaufania do państwa w sprawach dekretowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki spraw dekretowych i stosowania art. 155 k.p.a. w kontekście zmiany beneficjentów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy interpretacji kluczowych przepisów k.p.a. dotyczących nieważności decyzji i zmiany decyzji, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego. Wyjaśnia, kiedy wątpliwości interpretacyjne nie prowadzą do stwierdzenia nieważności.
“Kiedy wątpliwości interpretacyjne nie oznaczają nieważności decyzji? Sąd wyjaśnia granice stosowania art. 155 i 156 k.p.a.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 53/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-10-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-01-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bożena Marciniak Joanna Skiba /sprawozdawca/ Łukasz Trochym /przewodniczący/ Symbol z opisem 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich Hasła tematyczne Nieruchomości Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 155; art. 156 par. 1 pkt 1 i 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2022 poz 329 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi Prokuratora delegowanego do Prokuratury Regionalnej w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 4 listopada 2021 r. nr KOC/5976/Go/21 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej również: "SKO", "Kolegium") decyzją z dnia 4 listopada 2021 r. nr KOC/5976/Go/21, po rozpatrzeniu wniosku Prokuratora delegowanego do Prokuratury Regionalnej w [...] (dalej: "Prokurator") o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją tego organu z 1 września 2021 r. nr KOC/3177/Go/21, dotyczącą odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy nr 83/GK/DW/2006 z dnia 28 lutego 2006 r. którą zmieniono ostateczną decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy Nr 16/2002 z dnia 8 listopada 2002 r. - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ ustalił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Nieruchomość położona przy ul. [...] położona jest na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 kwietnia 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50 poz. 279 – dalej jako: "dekret"). Decyzją nr 16/2002 z dnia 8 listopada 2002 r. Prezydent m.st. Warszawy, rozpoznając wniosek dekretowy z dnia 14 lutego 1949 r., ustanowił na 99 lat użytkowanie wieczyste gruntu oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni 2008 m2 w obrębie [...] położonego przy ul. [...] w W. na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli: E. P. [...], M. J. w [...], B. J. w [...], H. S. w [...], K. K. w [...] i W. M. w [...]. Decyzja została sprostowana postanowieniem z dnia 21 marca 2003 r. nr 37/2003. Decyzją nr 83/GK/DW/2006 z dnia 28 lutego 2006 r., wydaną na podstawie art. 155 k.p.a.Prezydent m. st. Warszawy zmienił za zgodą stron decyzję nr 16/2002 z dnia 8 listopada 2002 r., w ten sposób, że ustanowił na lat 99 prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o pow. 2008 m2, położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...], na rzecz E. P. [...], M. J. w [...], B. J. w [...], H. S. w [...], K. K. w [...] i J. S. w [...], W dniu 31 maja 2021 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wpłyną! sprzeciw Prokuratora delegowanego do Prokuratury Regionalnej wobec decyzji nr 83/GK/DW/2006 z dnia 28 lutego 2006 r. wydanej na podstawie art. 155 k.p.a., zawierający żądanie wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie i stwierdzenia nieważności wydanej decyzji. Pismem z dnia 30 czerwca 2021 r. sygn. akt KOC/3177/Go/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zawiadomiło strony o wszczęciu z urzędu ww. postępowania. Decyzją z dnia 1 września 2021 r., Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 83/GK/DW/2006 z dnia 28 lutego 2006 r. W uzasadnieniu wskazano przede wszystkim, iż decyzja ta nie narusza prawa w sposób rażący, zatem brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Pismem z 21 września 2021 roku Prokurator złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozpoznając ten wniosek, SKO utrzymało w mocy decyzję z 1 września 2021 r. W uzasadnieniu organ zauważył, że decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z 28 lutego 2006 r., zmieniająca decyzję tego organu 8 listopada 2002 r. została wydana m.in. na podstawie art. 155 kpa. Przywołując treść powyższej normy prawnej oraz wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że decyzja ostateczna na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji oraz gdy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Powołując się m.in. na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 2/09 ocenił, że wbrew zarzutom zawartym we wniosku Prokuratora, przesłanki wynikające z art. 155 kpa przy wydawaniu decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 28 lutego 2006 r., zostały zachowane. Podniósł także, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Przy czym, oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy (prima facie) sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Restrykcyjność sankcji nieważności powoduje, że winna mieć ona zastosowanie tylko w wypadkach ściśle wskazanych przez ustawodawcę i tylko z powodu kardynalnego naruszenia przepisów. Według SKO kwestionowana decyzja w żaden sposób nie wywołała skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności zważywszy na okoliczność, że zmiana decyzji doprowadziła do uzyskania prawa użytkowania wieczystego przez spadkobierców następców prawnych dawnych przeddekretowych współwłaścicieli i to na wniosek spadkobierców doszło do zmiany decyzji. W sprawie nie wystąpiły też oczywiste, nie budzące wątpliwości, a przez to "rażące", przeszkody do zastosowania instytucji zmiany decyzji przewidzianej w art. 155 k.p.a., w stosunku do decyzji wydanej w dniu 8 listopada 2006 r. przez Prezydenta m.st. Warszawy. Kontrolowana decyzja nie stanowi zaprzeczenia obowiązującego stanu prawnego (np. narusza nakaz lub zakaz ustanowiony w przepisie prawa albo zapada w zupełnym oderwaniu od podstawy prawnej rozstrzygnięcia i stanu faktycznego sprawy). Przeciwnie, to w następstwie wydania decyzji zmieniającej powzięte rozstrzygnięcie odzwierciedlało prawidłowo ustalony krąg podmiotów uprawnionych i wielkość przynależnych im udziałów w prawie użytkowania wieczystego. Powołując się na powyższe SKO uznało, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Prokuratora i stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 28 lutego 2006 r., gdyż nie była ona dotknięta wadą nieważności. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prokurator delegowany do Prokuratury Regionalnej w [...]. Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie dyspozycji art. 156 § 1 i 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja Prezydenta m.st. Warszawy wydana w trybie art. 155 k.p.a. zmieniająca pierwotną, ostateczną decyzję Prezydenta m.st. Warszawy nr 16/2002 z dnia 8 listopada 2002 r, w zakresie stron postępowania, nie narusza rażąco prawa, podczas gdy możliwość zastosowania art. 155 k.p.a. uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu faktycznego i prawnego z udziałem tych samych stron. Podnosząc powyższe, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wobec naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także zastosowanie innych przewidzianych ustawą środków, w celu usunięcia naruszeń prawa również w stosunku do decyzji poprzedzających zaskarżaną decyzję, zgodnie z przepisem art. 135 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. W niniejszej sprawie istota sporu pomiędzy Prokuratorem, a SKO w Warszawie skoncentrowała się na tym, czy zmiana decyzji dekretowej z 8 listopada 2002 . r., wydanej na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, dokonana w trybie art. 155 k.p.a., nastąpiła w warunkach nieważności z art. 156 § 1 k.p.a. Sprzeciw Prokuratora zawierał bowiem żądanie wszczęcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 28 lutego 2006 r. nr 83/GK/DW/2006, zmieniającej decyzję dekretową tego organu z 8 listopada 2002 r. Poza sporem jest to, że kwestionowana decyzja zmieniająca nie została wydana w warunkach nieważności z art. 156 § 1 pkt: 1, 2 (w zakresie braku podstawy prawnej do jej wydania), 3, 4, 5, 6, 7 k.p.a. Spór dotyczy natomiast tego, czy decyzja zmieniająca (z 28 lutego 2006 r.) zawiera wadę nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.(została wydana z rażącym naruszeniem prawa) przez to, że na podstawie tej decyzji doszło do częściowej zmiany beneficjentów decyzji dekretowej (z 8 listopada 2002 r.), a zatem czy nastąpiło w postępowaniu nadzwyczajnym ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy dekretowej, a organ wydający decyzję zmieniającą nie ustalił przesłanek określonych w art. 155 k.p.a. Na wstępie należy poczynić kilka uwag o charakterze ogólnym. Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Kryteria uznania naruszenia prawa za "rażące" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine były przedmiotem sporu w doktrynie (jego przebieg i najważniejsze głosy w nim przedstawia J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 874–875), ale obecnie uległy dość daleko idącemu skrystalizowaniu. Przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa przesądzają – występujące zasadniczo kumulatywnie – trzy przesłanki: "oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja" (W. Chróścielewski [w:] W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie..., s. 190; podobnie NSA w wyroku z 14.03.2012 r., II OSK 2525/10, CBOSA). Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wtedy, gdy "rzuca się w oczy" rozbieżność między treścią decyzji a jej normatywnym wzorcem. Przedmiotem rażącego naruszenia mogą być tylko przepisy jednoznaczne w swej treści i niebudzące wątpliwości interpretacyjnych. Gdy zaś idzie o skutki decyzji, to liczą się te, których nie da się pogodzić z wymaganiami praworządności (por. W. Chróścielewski [w:] W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie..., s. 190; E. Śladkowska, Wydanie..., 208–244)." (T. Kiełkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019 ). Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną decyzji z 28 lutego 2002 r. stanowił art. 155 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wykładnia tego przepisu, a w konsekwencji jego stosowanie, wywołuje rozbieżności w orzecznictwie. Już tylko z tego powodu, do zagadnienia naruszenia powołanej normy w sposób rażący należy podchodzić z dużą ostrożnością. Analiza treści art. 155 k.p.a. prowadzi do wniosku, że jego zastosowanie warunkuje wystąpienie czterech przesłanek: 1) decyzja ostateczna musi przyznawać stronie prawo, 2) strona musi wyrazić zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji; 3) przepisy szczególne nie mogą sprzeciwiać się jej zmianie lub uchyleniu; 4) za jej uchyleniem lub zmianą przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony. Powołany przepis nie wskazuje jednak wprost jakiego rodzaju decyzje (związane, uznaniowe) mogą być weryfikowane w tym trybie. Tym bardziej, że możliwość weryfikacji takich decyzji w trybie art. 154 i art. 155 k.p.a. nie jest również postrzegana jednolicie w orzecznictwie. W części orzeczeń sądów administracyjnych wyrażono bowiem pogląd o dopuszczalności stosowania do tych decyzji ww. trybów (por. wyroki NSA: z 13 listopada 2012 r. I OSK 1248/11 i 10 stycznia 2011 r. I OSK 1083/10). Inne orzeczenia wyrażają pogląd przeciwny (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r. I OSK 1667/13). Jak zaś już wskazano wyżej, odmienna wykładania przepisów i oparcie się przy rozstrzyganiu sprawy administracyjnej na jednej z nich, nie może być podstawą skutecznego formułowania zarzutu o obarczeniu decyzji wadą nieważności wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto, z art. 155 k.p.a. nie wynika zakaz zmiany decyzji w sposób jaki miał miejsce w rozpoznawanej sprawie, a więc poprzez przeniesienie praw z niej wynikających na inny podmiot. Zatem, z samego faktu zastosowania powołanego przepisu do decyzji Prezydenta z dnia 8 listopada 2002 r. i dokonania na jego podstawie jej zmiany w części określającej krąg podmiotowy, nie można wysnuć wniosku o oczywistej, a więc dostrzegalnej już "na pierwszy rzut oka", obrazie normy prawnej w nim zawartej. Zatem kwestia takiej, a nie innej, wykładni art. 155 k.p.a., na tle niniejszej sprawy, nie mogła doprowadzić do uznania decyzji zmieniającej z 28 lutego 2006 r. za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Niezależnie od powyższego rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, że przy wydaniu decyzji zmieniającej przesłanki wynikające z tego przepisu zostały zachowane. Po pierwsze – z akt sprawy wynika, że decyzja zmieniana stała się ostateczna z dniem 26 maja 2006 r. Po drugie – decyzja zmieniana orzekała o ustanowieniu na 99 lat, za czynszem symbolicznym, prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości na rzecz żyjących osób – następców prawnych przeddekretowych właścicieli. Na podstawie tej decyzji strony niewątpliwie nabyły prawo, a ściślej ukształtowaną tą decyzją ekspektatywę nabycia prawa użytkowania wieczystego, wynikającą ze złożonego w terminie wniosku dekretowego. Po trzecie – nie ma wątpliwości, że zmiana decyzji nastąpiła za zgodą stron. Z akt sprawy wynika, że wniosek z 14 listopada 2005 r. o zmianę decyzji z 8 listopada 2002r. złożyły strony postępowania dekretowego, tj. E. P., M. J., B. J. H. S., K. K. oraz J. S. jako spadkobierczyni strony postępowania dekretowego – W. M. (zmarłej [...] grudnia 2002 r.) Złożenie wniosku o zmianę decyzji jest równoznaczne z wyrażeniem przez autorów wniosku zgody na zmianę decyzji. Jeżeli chodzi o to zagadnienie trzeba wskazać, że w niniejszej sprawie nie była wymagana zgoda Miasta st. Warszawy na zmianę decyzji, mimo, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Miasta st. Warszawy. W sprawie o zmianę decyzji z 8 września 1999 r., w trybie art. 155 k.p.a., Prezydent m.st. Warszawy działał jako organ administracji publicznej – organ gminy (w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 i 6 k.p.a.). Zatem w niniejszej sprawie Prezydent m.st. Warszawy "bronił" interesu właściciela nieruchomości, jako organ administracji publicznej (działając w sferze imperium), a nie jako organ osoby prawnej jaką jest Miasto st. Warszawa (działając w sferze dominium). Wobec tego, że ustawodawca w niniejszej sprawie indywidualnej wyznaczył Prezydentowi m.st. Warszawy rolę organu administracji publicznej, który wydaje decyzję administracyjną, to Miasto st. Warszawa nie miało w niniejszej sprawie statusu strony postępowania, w rozumieniu art. 28 k.p.a., jako osoba prawna. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, aby gmina w administracyjnym toku instancji zajmowała różną pozycję – raz organu wydającego decyzję, a raz strony postępowania (por. postanowienie NSA z 9 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 3600/18). Po czwarte – brak przepisu szczególnego, który wyłączałby zastosowanie art. 155 k.p.a. do spraw dekretowych. Skarżący pomija także to, że na tle spraw dekretowych nie ma jednolitego orzecznictwa na tle stosowania instytucji z art. 154 i art. 155 k.p.a. Po piąte – za zmianą decyzji z 8 listopada 2002 r. przemawiał słuszny interes strony. Niewątpliwie zmiana decyzji dekretowej realizowała zgodny cel aktualnych następców prawnych przeddekretowych właścicieli nieruchomości. Uzyskanie decyzji zmieniającej miało doprowadzić do zawarcia przez Miasto st. Warszawę z tymi osobami umowy o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego, o której mowa w art. 7 ust. 3 dekretu. Po szóste – zmianie decyzji z 8 listopada 2002 r., która wywoływała zmiany w sferze prawnej podmiotów prywatnych, tj. beneficjentów tej decyzji, nie stał na przeszkodzie interes społeczny, w szczególności interes finansowy jednostki samorządu terytorialnego, czy interes ogółu członków wspólnoty samorządowej. Rację ma zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, że postępowanie nadzorcze nie wykazało, aby w niniejszej sprawie wystąpiły oczywiste, a przez to "rażące", przeszkody prawne do zastosowania instytucji zmiany decyzji z art. 155 k.p.a. , w stosunku do decyzji z 8 listopada 2002 r. Za uznaniem decyzji zmieniającej, jako nieobciążonej wadą rażącego naruszenia prawa, przemawia także pojawiająca się w orzecznictwie sądowym tendencja do stabilizacji stanu prawnego ukształtowanego decyzją ostateczną i utrwalenia praw nabytych z decyzji ostatecznej, która leży w interesie porządku publicznego. Ta tendencja została uwidoczniona w poglądach Trybunału Konstytucyjnego zaprezentowanych w uzasadnieniu wyroku z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ważenie zasad: praworządności (art. 7 Konstytucji RP), bezpieczeństwa prawnego oraz zaufania obywatela do państwa (art. 2 Konstytucji RP) stanowi podstawę dokonania wykładni art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zgodzie z Konstytucją. Z kolei wynik tego ważenia ma wpływ na sposób rozumienia ustawowego wyrażenia "z rażącym naruszeniem prawa". Trybunał podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od reguły trwałości ostatecznych decyzji (art. 16 § 1 k.p.a.). Trybunał przewidział możliwość następczej akceptacji niektórych skutków wadliwej decyzji. Trybunał podkreślił, że z analizy praktyki orzeczniczej, jak i wypowiedzi doktrynalnych wynika, że celem nowelizacji kpa w 1980 r. w zakresie wprowadzenia przesłanki "rażącego naruszenia prawa" było zapewnienie decyzjom większej trwałości, co pogłębiać miało zaufanie obywateli do organów administracji. Tym samym zamierzano ograniczyć zasięg zastosowania bezwzględnie rozumianej zasady praworządności. W doktrynie zauważono, że wyjątki od reguły trwałości (stabilności) ostatecznych decyzji administracyjnych "muszą być wyraźnie określone w kodeksie", a ponadto wszystkie próby poszerzenia w tym zakresie uprawnień organów administracji państwowej w toku stosowania prawa muszą być sklasyfikowane jako rażące jego naruszenie. Trybunał wskazał, że tylko w szczególnych okolicznościach, gdy przemawia za tym inna zasada konstytucyjna, jest dopuszczalne odstąpienie od zasady bezpieczeństwa prawnego. Precyzując pojęcie "szczególnych okoliczności", Trybunał stwierdził, że obejmują one sytuacje nadzwyczaj wyjątkowe, gdy ze względów obiektywnych zachodzi potrzeba dania pierwszeństwa określonej wartości chronionej bądź znajdującej oparcie w przepisach Konstytucji. Wyjątkowość sytuacji nakazuje dokonanie oceny pod tym względem w każdej z osobna sytuacji, jako że trudno jest tu o wypracowanie ogólniejszej, uniwersalnej reguły. Trybunał podkreślił też, że prawomocne rozstrzygnięcia organów mają za sobą konstytucyjne domniemanie wynikające z zasady praworządności. Podważenie prawomocności musi każdorazowo być przedmiotem skrupulatnego ważenia wartości. Zdaniem Sądu okoliczności tej konkretnej sprawy świadczą o tym, że w wyniku ważenia zasad konstytucyjnych na gruncie niniejszej sprawy prymat należało przyznać konstytucyjnej zasadzie bezpieczeństwa obrotu prawnego i zasadzie zaufania obywateli do państwa. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329) orzekł, jak w sentencji wyroku. Niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.). Wszystkie przywołane w sprawie orzeczenia publikowane w CBOSA.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI