I SA/Wa 516/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę ze skargi kasacyjnej T. C. od wyroku WSA z dnia 11 października 2023 r., który oddalił skargę T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2021 r. w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Pierwotnie, decyzją z 21 grudnia 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 29 września 2021 r., odmawiającą przyznania prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do gruntów warszawskich, które były własnością m.st. Warszawy. Organ odwoławczy powołał się na art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że odmawia się ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, gdy grunt jest przeznaczony pod drogi publiczne. Wskazano, że część działek objętych wnioskiem była przeznaczona pod drogi publiczne zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca T. C. zarzucała m.in. przewlekłość postępowania, błędną wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym art. 214a ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, oraz naruszenie Konstytucji RP. Kwestionowała objęcie zakazem ustanowienia prawa użytkowania wieczystego całości działek, podczas gdy tylko ich część była przeznaczona pod drogi publiczne, a także brak ustalenia odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził nieważność postępowania zakończonego wyrokiem z 11 października 2023 r. na podstawie art. 179a w zw. z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ jedna z uczestniczek postępowania, E. M., zmarła po wniesieniu skargi, a przed wydaniem wyroku. Jej spadkobiercy nie zostali należycie uwzględnieni w postępowaniu. Po uchyleniu poprzedniego wyroku, sąd na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznał sprawę i oddalił skargę T. C. Sąd podtrzymał stanowisko organów, że grunty przeznaczone pod drogi publiczne nie mogą być oddane w użytkowanie wieczyste na podstawie dekretu z 1945 r., nawet jeśli dotyczy to tylko części nieruchomości. Kwestia przewlekłości postępowania została uznana za wykraczającą poza zakres kontroli sądu w tej sprawie, wskazując na odrębny tryb skargi na bezczynność organu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUchylenie wyroku z powodu nieważności postępowania z uwagi na śmierć strony i brak uwzględnienia następców prawnych. Stosowanie art. 214a u.g.n. do wniosków dekretowych, nawet gdy tylko część gruntu jest przeznaczona pod drogi publiczne. Ograniczenia kontroli sądu w zakresie oceny przewlekłości postępowania administracyjnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej gruntów warszawskich i stosowania przepisów dekretowych w kontekście późniejszych ustaw. Kwestia odszkodowania nie została w pełni rozstrzygnięta w tym postępowaniu.
Zagadnienia prawne (4)
Czy w przypadku, gdy część nieruchomości objętej wnioskiem dekretowym jest przeznaczona pod drogi publiczne, można odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego dla całej nieruchomości, czy tylko dla części przeznaczonej pod drogi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, można odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego dla całej nieruchomości, jeśli choćby część gruntu jest przeznaczona pod drogi publiczne, zgodnie z art. 214a ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Uzasadnienie
Przepis art. 214a ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że negatywne przesłanki (w tym przeznaczenie pod drogi publiczne) stosuje się również, gdy dotyczą one części gruntu. Oznacza to, że jeśli część nieruchomości jest drogą publiczną, nie można ustanowić na niej prawa użytkowania wieczystego, co skutkuje odmową dla całości wniosku.
Czy śmierć strony w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego, bez należytego uwzględnienia jej następców prawnych, powoduje nieważność postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, skierowanie rozstrzygnięcia do osoby nieżyjącej, której spadkobiercy nie zostali uwzględnieni w postępowaniu, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny jest zobowiązany ustalić, czy strony postępowania mają zdolność sądową i czy doszło do następstwa prawnego. Skierowanie wyroku do osoby zmarłej, której spadkobiercy nie zostali prawidłowo wezwani do udziału w sprawie, prowadzi do nieważności postępowania.
Czy sąd administracyjny w ramach kontroli legalności decyzji może rozstrzygać o przewlekłości postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny w ramach kontroli legalności decyzji nie rozstrzyga o przewlekłości postępowania administracyjnego. Do tego służy odrębny tryb skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Uzasadnienie
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale jest to odrębny tryb (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), który wymaga wcześniejszego wniesienia ponaglenia. Sprawa dotycząca legalności decyzji administracyjnej nie obejmuje oceny długotrwałości postępowania, które do niej doprowadziło.
Czy w przypadku odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego z powodu przeznaczenia gruntu pod drogi publiczne, stronie przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. lub art. 7 ust. 4 i 5 dekretu warszawskiego?
Odpowiedź sądu
Sąd nie rozstrzygał tej kwestii w kontekście uchylenia wyroku z powodu nieważności postępowania, ale w pierwotnym uzasadnieniu wskazano, że grunty przeznaczone pod drogi publiczne nie mogą być oddane w użytkowanie wieczyste, co wyklucza możliwość przyznania prawa własności czasowej.
Uzasadnienie
Sąd uchylił swój poprzedni wyrok z powodu nieważności postępowania i następnie oddalił skargę, nie wchodząc w szczegółową analizę zarzutów dotyczących odszkodowania. Jednakże, zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą, przeznaczenie gruntu pod drogi publiczne stanowi przesłankę negatywną do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 179a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 214a § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 214a § ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.g.n. art. 6 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
dekret warszawski art. 7 § ust. 2
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozp. Min. Spraw. z 22.10.2015 art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
k.c. art. 8 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność postępowania z powodu śmierci strony w trakcie jego trwania i brak uwzględnienia jej następców prawnych.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 214a ust. 1 i 2 u.g.n. poprzez objęcie zakazem ustanowienia prawa użytkowania wieczystego całości działek, gdy tylko część była przeznaczona pod drogi publiczne. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 6, 7, 7a, 8, 9, 77, 80 k.p.a.) poprzez niedokonanie ustaleń co do części działek przeznaczonych pod drogi i nieumożliwienie modyfikacji wniosku. • Przekroczenie granic uznania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie wniosku w zakresie części działek nieprzeznaczonych pod drogi. • Błędna wykładnia art. 215 ust. 2 u.g.n. w kontekście wyroku TK SK 41/09 i brak przyznania odszkodowania. • Naruszenie art. 2, 21, 32, 64 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasad demokratycznego państwa prawnego, ochrony własności, równości wobec prawa. • Niewłaściwe zastosowanie art. 95 pkt 4 u.g.n. poprzez niepodzielenie działek. • Niewłaściwe zastosowanie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez nieustalenie odszkodowania. • Niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 4 i 5 dekretu warszawskiego poprzez niezaoferowanie alternatywnych praw lub odszkodowania.
Godne uwagi sformułowania
Skierowanie rozstrzygnięcia Sądu do osób nieżyjących wywołuje konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego z przyczyny, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. • Niniejsza sprawa dotyczy natomiast wyłącznie oceny legalności decyzji o odmowie przyznania użytkowania wieczystego i tylko to rozstrzygnięcie mogło podlegać kontroli Sądu. • Oczywistym jest bowiem, że droga publiczna służąca wszystkim, bliżej nieokreślonym, uczestnikom ruchu drogowego, nie może być traktowana jako obiekt przynależący osobie prywatnej.
Skład orzekający
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
przewodniczący
Bożena Marciniak
sprawozdawca
Monika Sawa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uchylenie wyroku z powodu nieważności postępowania z uwagi na śmierć strony i brak uwzględnienia następców prawnych. Stosowanie art. 214a u.g.n. do wniosków dekretowych, nawet gdy tylko część gruntu jest przeznaczona pod drogi publiczne. Ograniczenia kontroli sądu w zakresie oceny przewlekłości postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej gruntów warszawskich i stosowania przepisów dekretowych w kontekście późniejszych ustaw. Kwestia odszkodowania nie została w pełni rozstrzygnięta w tym postępowaniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania (śmierć strony) i jak mogą one wpłynąć na wynik sprawy, nawet po latach. Dotyczy też ważnej kwestii reprywatyzacji i prawa do nieruchomości w kontekście interesu publicznego (drogi).
“Po 72 latach sprawa reprywatyzacyjna wróciła na wokandę, ale z powodu śmierci strony sąd musiał uchylić własny wyrok.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.