I SA/Wa 516/22

I SA/Wa 516/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-03-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak /sprawozdawca/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/
Nina Beczek
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Sygn. powiązane
I OZ 383/22 - Postanowienie NSA z 2023-05-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), asesor WSA Nina Beczek, Protokolant referent stażysta Krzysztof Włoczkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2023 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2021 r. nr KOC/7436/Go/21 w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z 21 grudnia 2021 r., nr KOC/7436/Go/21, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania T. C., utrzymało
w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 29 września 2021 r., nr 262/SD/2021, o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], [...] i
[...], zapisana w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...] i [...], ozn. miejskim nr hipotecznym [...], wchodząca w skład aktualnie istniejących działek ew.
nr nr [...] z obrębu [...], objęta została działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Zatem, z dniem jego wejścia w tego dekretu życie, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., przeszła na własność gminy m. st. Warszawy.
Pismem z 11 lutego 1949 r. (data wpływu do organu) S. W., P. W., A. G. i S. R. złożyli do Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy wniosek z 31 stycznia 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu pochodzącego z tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...] i [...].
Orzeczeniem administracyjnym z 11 listopada 1957 r., nr [...], Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie odmówiło S. W., P. W, A. G. i S. R. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] pochodzącego z tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...].
Decyzją z 10 kwietnia 1996 r., nr KOC/1701/Go/95, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło orzeczenie z 11 listopada 1957 r. i przekazało
sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Decyzją z 29 września 2005 r., nr 226/GK/DW/2005, Prezydent m. st. Warszawy odmówił P. W., A. Z., J. W., K. W., E. M., M. W., A. W., M. W. i R. W. ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] w rejonie ulic [...] i [...] ozn. nr hip. [...].
Decyzją z 24 maja 2006 r., nr KOC/4477/Go/05, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 29 września 2005 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Decyzją z 27 listopada 2014 r., nr 585/GK/DW/2014, Prezydent m. st. Warszawy przyznał A. Z., T. C., J. I., E. M., K.W., M. W., J. W., R. W.,
M. W. i A. W. prawo użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...]z obrębu [...]o pow. 916 m2, pochodzącego z nieruchomości ozn. hip. nr [...].
Aktem notarialnym z 28 lipca 2015 r., Rep. [...], oddano w użytkowanie wieczyste grunt oznaczony w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...]
o pow. 916 m2.
Decyzją z 29 września 2021 r. Prezydent m.st. Warszawy w pkt 1 odmówił A. Z., T. C., J. I., U. G., E.M., K. W., M. W., J. W., R.
W., M. W. i A. W. uwzględnienia wniosku S. W., P. W., A. G. i S.
R. z 31 stycznia 1949 r. (data prezentaty 11 luty 1949 r.) o przyznanie prawa własności czasowej gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], [...] i [...], pochodzącej z tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...] i [...], oznaczonej miejskim nr hipotecznym [...], stanowiącego obecnie części dz. ew. [...], dz. ew. nr [...], dz. ew. nr [...], oraz dz. ew. nr [...] z obrębu [...] będącego własnością m.st. Warszawy, zaś w pkt 2 stwierdził, że w odniesieniu do obecnie istniejących działek nr [...] cz., [...]cz., [...]cz., [...]cz., [...]cz., [...], [...], [...] cz., [...], [...] cz., [...]cz., [...], [...] cz., [...], [...] cz., [...] cz. i [...] cz. z obrębu [...] wniosek dekretowy zostanie rozpatrzony odrębną decyzją.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła T. C.
Decyzją z 21 grudnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w
Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 29 września 2021 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że aktualnie
rozpoznanie sprawy prowadzonej z wniosku dekretowego odbywa się w oparciu o art.
7 dekretu z 26 października 1945 r., z uwzględnieniem art. 214a ust. 1 pkt 1-12 i ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Art. 214a ust. 1 pkt 1
ww. ustawy stanowi, że odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w
art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r., niezależnie od przyczyn wymienionych
w art. 7 ust. 2 tego dekretu, ze względu na przeznaczenie lub wykorzystywanie na cele określone w art. 6. Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy, celem publicznym jest m. in. wydzielanie gruntów pod drogi publiczne. Ponadto, stosownie do art. 214a ust. 2 ww. ustawy, art. 214a ust. 1 stosuje się także w przypadku, gdy wyłączenia, o których mowa w ust. 1, dotyczą części gruntu, budynku albo ich części składowych.
Organ odwoławczy podniósł, że w aktach sprawy znajduje się opinia geodezyjna
z 26 kwietnia 2021 r., zgodnie z którą dawna nieruchomość warszawska oznaczona miejskim nr hipotecznym [...] wchodzi w skład aktualnie istniejących działek ew. nr
[...] z obrębu [...]. Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji rozpatrzył wniosek z 31 stycznia 1949 r. w części, tj. tylko w odniesieniu do gruntu stanowiącego obecnie części dz. ew. [...], dz. ew. nr [...], dz. ew. nr [...], oraz dz. ew. nr [...], z obrębu
[...], będącego własnością m. st. Warszawy. Natomiast wniosek dekretowy, w zakresie w jakim odnosił się do pozostałych działek gruntu wchodzących w skład
dawnej nieruchomości oznaczonej nr [...], rozpoznany zostanie odrębną decyzją. W ocenie Kolegium, wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji częściowej nie
narusza przepisów postępowania oraz prawa materialnego.
Kolegium wskazało następnie, że dz. ew. nr [...], dz. ew. nr [...], dz. ew. nr [...],
oraz dz. ew. nr [...] z obrębu [...] objęte są miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego "Miasto - [...] Część I" przyjętym uchwałą Rady m. [...] z 16 października 2014 r. nr XCIl/2350/2014 (Dz. U. Woj. Maz. z 27 listopada 2014 r. poz. 10697, ze zm.). Zgodnie z zapisami powyższego planu części działek nr
[...], nr[...], nr [...] oraz nr [...] z obrębu [...] stanowią drogi publiczne powiatowe i gminne.
Organ zaznaczył, że art. 214a ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nakazuje traktować grunty części dawnej nieruchomości warszawskiej stanowiące aktualnie działki nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] z obrębu [...] jako całość. Zatem spełnienie przesłanek wskazanych w art. 214a ust. 1 ustawy choćby przez część
dawnej nieruchomości [...] powoduje automatycznie konieczność wydania decyzji odmawiającej przyznania prawa własności czasowej (aktualnie użytkowania wieczystego bądź prawa własności). Tereny działek nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] z obrębu [...] są w części przeznaczone pod drogi publiczne. Nie można ich zatem oddać w użytkowanie wieczyste w oparciu o przepisy dekretu.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie złożyła T. C. zaskarżając tę decyzję w całości.
Skarżąca zarzuciła, że decyzja o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego została wydana po 72 latach od wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem dekretowym jej poprzedników prawnych. W 1949 roku, gdy ten wniosek był składany oraz przez szereg lat późniejszych, istniały warunki do uwzględnienia przedmiotowego wniosku przewidziane w art. 7 ust. 2 dekretu. Prowadzący postępowanie organ (a ściślej jego kolejne wcielenie), będący zarazem sędzią we własnej sprawie, zwlekał natomiast przez 72 lata z wydaniem rozstrzygnięcia oczekując na zmiany (nierzadko będące wynikiem działania dykasterii tego samego organu) stanu faktycznego i prawnego, uchylając się w ten sposób od obowiązku nałożonego w art. 7 ust. 2 dekretu, tj. obowiązku uwzględnienia wniosku dekretowego. Zdaniem skarżącej, opisany sposób procedowania organu stanowi oczywistą obrazę podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 6, 7 i 8 (obecnie art. 8 § 1) k.p.a.,
a także rażąco narusza art. 12 § 1 i art. 35 § 1 k.p.a. mające niekwestionowany wpływ
na wynik sprawy.
Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji
oraz poprzedzającej ją decyzji w całości, a także zasądzenie na rzecz skarżącej
kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 29 września 2021 r. Decyzją tą organ pierwszej instancji
w pkt 1 odmówił A. Z., T. C., J. I., U. G., E. M., K. W., M. W., J. W., R. W., M. W. i A. W. uwzględnienia wniosku S. W., P. W., A. G. i S. R. z 31 stycznia 1949 r. (data prezentaty 11 luty 1949 r.) o przyznanie prawa własności czasowej gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], [...] i [...], pochodzącej z tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...] i [...], oznaczonej miejskim nr hipotecznym [...], stanowiącego obecnie części dz. ew. [...], dz. ew. nr [...], dz. ew. nr [...], oraz dz. ew. nr [...] z obrębu
[...] będącego własnością m.st. Warszawy, zaś w pkt 2 stwierdził, że w odniesieniu do obecnie istniejących działek nr [...]cz., [...]cz., [...]cz., [...] cz., [...]cz., [...], [...], [...] cz., [...], [...] cz., [...] cz., [...], [...] cz., [...], [...] cz., [...] cz. i [...] cz. z obrębu [...] wniosek dekretowy zostanie rozpatrzony odrębną decyzją.
Zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i
użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz. 279, dalej jako "dekret" lub "dekret z 26 października 1945 r."), gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.
Jednakże, ustawą z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1271) do ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej jako "ustawa" lub "ustawa z 21 sierpnia 1997 r.") dodano art. 214a, zgodnie z którym
odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa
własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, ze względu, między innymi, na przeznaczenie lub wykorzystywanie na cele określone w art. 6 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. Ponadto, ustawą z 17 września 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, ustawy o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1709) do ustawy z 21 sierpnia 1997 r. dodano art. 214a ust. 2, zgodnie z którym przepis ust. 1 stosuje się także w przypadku, gdy wyłączenia, o których mowa w ust. 1, dotyczą części gruntu, budynku albo ich części składowych.
Art. 6 pkt 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. stanowi, że celami publicznymi w rozumieniu ustawy są, między innymi, wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji.
W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie podnosi się, że celem art. 214a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. jest umożliwienie organowi dekretowemu wydawania decyzji o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu nieruchomości warszawskiej w przypadkach wymienionych w tym przepisie, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu. Dotychczas bowiem decydujące znaczenie dla orzekania o ustanowieniu
prawa użytkowania wieczystego miały przesłanki wynikające z dekretu z 26
października 1945 r. Ponadto, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, do spraw wszczętych i niezakończonych stosuje się przepisy tej ustawy. Oznacza to, że art. 214a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. znajdzie zastosowanie również
w niniejszej sprawie.
Z powyższego wynika, że zaistnienie którejkolwiek z przesłanek z art. 214a ust.
1 pkt 1-12 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. uniemożliwia ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na gruncie nieruchomości warszawskiej. Przy tym wymienione w art. 214a ustawy przesłanki negatywne mogą być stosowane niezależnie od przyczyn
wskazanych w art. 7 ust. 2 dekretu, tj. niezależnie od tego, czy korzystanie z gruntu nieruchomości warszawskiej przez dotychczasowego właściciela dawało się pogodzić
z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.
W niniejszej sprawie nie budzi sporu, że stanowiące przedmiot zaskarżonej decyzji nieruchomości, to jest dz. ew. nr[...], dz. ew. nr [...], dz. ew. nr [...], oraz dz. ew.
nr [...], z obrębu [...], objęte są miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego "Miasto - Ogród [...]I" przyjętym uchwałą Rady m.st. Warszawy z dnia 16 października 2014 r. nr [...] (publ. Dz. U. Woj. Maz. z dnia 27 listopada 2014 r. poz. 10697 ze zm.). Nie jest również kwestionowane, że zgodnie z zapisami powyższego planu części działek nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr[...] z obrębu [...] stanowią drogi publiczne powiatowe i gminne. W tej sytuacji prawidłowo uznał organ, powołując się na art. 214a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, że terenów tych jako w części przeznaczonych pod drogi publiczne nie można oddać w użytkowanie wieczyste. Oczywistym jest bowiem, że droga publiczna służąca wszystkim, bliżej nieokreślonym, uczestnikom ruchu drogowego, nie może być traktowana jako obiekt przynależący osobie prywatnej. Tym samym, jak prawidłowo uznały organy, wykluczało to możliwość przyznania prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. Okoliczność ta była już zresztą wielokrotnie sygnalizowana w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie trafnie podnoszono, że właściciel nieruchomości [...]j nie może dochodzić swoich praw w sytuacji gdy na nieruchomości urządzono drogę publiczną (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2391/11, Lex nr 1557190).
Prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia nie zdołały przy tym podważyć podniesione w skardze zarzuty, które dotyczą celowego prowadzenia przez organy postępowania dekretowego w sposób przewlekły i zwlekania z wydaniem decyzji rozpoznającej wniosek dekretowy przez 72 lata - aż do momentu wejścia w życie zmian stanu faktycznego i prawnego umożliwiających organowi uchylenie się od określonego w art. 7 ust. 2 dekretu obowiązku uwzględnienia wniosku dekretowego. W odniesieniu
do powyższego zauważyć trzeba, że stronom przedmiotowego postępowania, w tym skarżącej, przysługiwały stosowne środki ochrony prawnej pozwalające dyscyplinować organ, który, zdaniem skarżącej, dopuszczał się przewlekłego prowadzenia postępowania dekretowego. Przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako "p.p.s.a.") uprawniają bowiem każdą ze stron postępowania do wnoszenia skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji. Taką możliwość przewiduje art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., który stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, które powinno być zakończone decyzją administracyjną. Niniejsza
sprawa dotyczy natomiast wyłącznie oceny legalności decyzji o odmowie przyznania użytkowania wieczystego i tylko to rozstrzygnięcie mogło podlegać kontroli Sądu. Tym samym poza zakresem tej kontroli pozostawały podniesione w skardze zarzuty przewlekłego prowadzenia postępowania i celowego unikania podejmowania rozstrzygnięcia. Rozstrzyganiu tych kwestii, jak już wyżej wskazano, służy bowiem wyłącznie odrębny tryb przewidziany art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., po uprzednim wniesieniu przez stronę ponaglenia.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1364), orzekł jak w sentencji.