I SA/Wa 497/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Ministra Skarbu Państwa i Wojewody dotyczących rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami RP z powodu braku podstawy prawnej do ich wydania.
Skarżący domagali się ujawnienia w rejestrze wybranej formy rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami RP. Wojewoda odmówił, a Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. WSA w Warszawie stwierdził jednak, że obie decyzje (Wojewody i Ministra) zostały wydane bez podstawy prawnej, ponieważ ustawa nie przewiduje wydawania decyzji w tej materii, a jedynie postanowień lub adnotacji. W konsekwencji sąd stwierdził nieważność obu decyzji.
Sprawa dotyczyła skargi S. T. i H. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa, która uchyliła decyzję Wojewody i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia w przedmiocie ujawnienia w rejestrze wybranej formy rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący domagali się ujawnienia świadczenia pieniężnego. Wojewoda odmówił, wskazując na wcześniejszą realizację prawa do rekompensaty. Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody, wskazując na konieczność ponownego zbadania spełnienia wymogów ustawowych i właściwość wojewody do merytorycznego rozstrzygnięcia. WSA w Warszawie, kontrolując decyzję Ministra, uznał skargę za zasadną, ale z innych powodów niż podali skarżący. Sąd stwierdził, że ani Wojewoda, ani Minister Skarbu Państwa nie mieli podstawy prawnej do wydania decyzji w sprawie ujawnienia formy realizacji prawa do rekompensaty. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. przewiduje wydanie postanowienia w przypadku pozytywnej oceny lub decyzji w przypadku niespełnienia wymogów, jednak nie określa formy rozstrzygnięcia odmownego w kwestii ujawnienia w rejestrze. WSA uznał, że brak wyraźnego upoważnienia do wydania decyzji w tej materii uniemożliwia jej wydanie na podstawie art. 104 k.p.a. W związku z tym, sąd stwierdził nieważność obu zaskarżonych decyzji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ administracji nie może wydać decyzji w tej sprawie, jeśli ustawa nie zawiera wyraźnego upoważnienia do jej wydania. W takim przypadku decyzje wydane bez podstawy prawnej podlegają stwierdzeniu nieważności.
Uzasadnienie
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. nie przewiduje wydawania decyzji w przedmiocie ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty, a jedynie postanowienia lub adnotacje. Wydanie decyzji na podstawie art. 104 k.p.a. jest niedopuszczalne bez wyraźnego przepisu ustawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (7)
Główne
ustawa o rekompensacie art. 7 § ust. 1, 2, 3, 4
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa nie przewiduje wydania decyzji w przedmiocie ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty. Art. 7 ust. 1 upoważnia wojewodę do wydania postanowienia, a ust. 2 do wydania decyzji w przypadku niespełnienia wymogów. Ust. 3 nie określa formy rozstrzygnięcia odmownego, a ust. 4 stanowi o czynności materialno-technicznej. Wydanie decyzji w tej materii na podstawie art. 104 k.p.a. jest niedopuszczalne.
Pomocnicze
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten nie stanowi samodzielnej podstawy materialno-prawnej do wydania decyzji w każdej sprawie, w tym w niniejszej, jeśli ustawa szczególna nie przewiduje takiej formy rozstrzygnięcia.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzje organów administracji zostały wydane bez podstawy prawnej, ponieważ ustawa nie przewiduje wydawania decyzji w przedmiocie ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżących dotyczące naruszenia art. 6 ust. 3 i art. 13 ust. 3 ustawy oraz krzywdzącego charakteru decyzji Ministra.
Godne uwagi sformułowania
Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zapisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (...) nie wynika uprawnienie organu do rozpatrzenia - pozytywnie lub negatywnie - wniosku dotyczącego ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty (...) - w formie decyzji. Fakt braku w ustawie wyraźnego upoważnienia dla wojewody do wydania w w/w kwestii decyzji, nie stanowi automatycznie, że decyzja ta może być wydana na podstawie art.104 kpa. Tak więc Wojewoda [...] i Minister Skarbu Państwa wydali swoje decyzje bez podstawy prawnej - co spowodowało konieczność stwierdzenia nieważności obu decyzji.
Skład orzekający
Elżbieta Lenart
przewodniczący sprawozdawca
Daniela Kozłowska
sędzia
Przemysław Żmich
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność istnienia wyraźnej podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej, nawet w sprawach dotyczących praw majątkowych i rekompensat. Podkreśla, że brak takiej podstawy skutkuje nieważnością decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy o rekompensacie za nieruchomości pozostawione poza granicami RP, ale zasada braku podstawy prawnej do wydania decyzji ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie formalnych wymogów proceduralnych i istnienie podstawy prawnej dla działań administracji, nawet w sprawach o znaczeniu historycznym i majątkowym.
“Decyzje administracyjne bez podstawy prawnej? Sąd stwierdza nieważność!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 497/08 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2008-08-28 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2008-04-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Elżbieta Lenart /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6079 Inne o symbolu podstawowym 607 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I OSK 1448/08 - Wyrok NSA z 2009-10-05 Skarżony organ Minister Skarbu Państwa Treść wyniku Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418 art. 7 Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi S. T. i H. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ujawnienia w rejestrze 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. S. T. oraz H. B. wnioskami z dnia 2 maja 2006 r. wystąpili do Wojewody [...] o ujawnienie w rejestrze wojewódzkim, wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jako formę realizacji prawa do rekompensaty, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) wnioskodawcy wskazali świadczenie pieniężne wypłacane ze środków Funduszu Rekompensacyjnego. Po rozpatrzeniu wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] odmówił S. T. i H. B. ujawnienia w rejestrze wojewódzkim, wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez L. T. oraz W. T., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w mieście W. (obecnie Litwa) i w miejscowości D., powiat G. (obecnie Litwa) - które zostało potwierdzone zaświadczeniem Prezydenta Miasta S. z dnia [...] października 1999 r., nr [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Wojewoda podniósł przede wszystkim, iż prawo do rekompensaty zostało już wcześniej zrealizowane. W tym zakresie odwołał się do posiadanych wycen, zaświadczenia Prezydenta Miasta S. oraz kwot do jakich prawo do rekompensaty było realizowane. Od tej decyzji odwołanie do Ministra Skarbu Państwa wniósł S. T. kwestionując decyzję organu wojewódzkiego i podnosząc, iż rozstrzygnięcie Wojewody jest dla niego krzywdzące. Po rozpoznaniu odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazał w szczególności na konieczność ustalenia, czy nabycie nieruchomości w ramach realizacji prawa do rekompensaty nie wyczerpało tego prawa. Nadto organ I instancji winien ponownie zbadać, czy skarżący spełniają wymogi określone ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Minister wyjaśnił też, że konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji wynika z art. 7 ust. 3 w/w ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdyż organem wyłącznie właściwym do merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie jest wojewoda. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. T. i H. B. zarzucili, iż decyzja Ministra Skarbu Państwa narusza art. 6 ust. 3 i art.13 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.- a ponadto jest dla nich krzywdząca. Skarżący podnieśli także, iż Wojewoda posiadał wszelkie informacje pozwalające na ujawnienie w rejestrze prawa do rekompensaty w części, w której nie została ono zrealizowane. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że nie ma on prawnej możliwości wydania decyzji w przedmiocie ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty - zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - gdyż zarówno w zakresie potwierdzenia prawa do rekompensaty, jak i ujawnienia formy jego realizacji właściwy jest wojewoda - co wynika wprost z treści art. 5 i art. 7 w/w ustawy. W razie zaś stwierdzenia uchybień - na etapie postępowania przed organem I instancji, tak jak w niniejszej sprawie - Minister Skarbu Państwa może wyłącznie uchylić zaskarżone orzeczenie i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, co też zaskarżoną decyzją uczynił - określając w sposób precyzyjny i dokładny wskazania dla organu I pierwszej instancji, którymi winien się kierować ponownie rozpatrując sprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie - chociaż zupełnie z innych powodów niż podali skarżący. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2008 r. uchylająca decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zgodnie z art. 104 kpa organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji. Jednakże przepis ten nie stanowi podstawy materialno - prawnej do wydania decyzji w każdej sprawie - w tym także w niniejszej. Z zapisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz.1418), zwanej dalej "ustawą", nie wynika uprawnienie organu do rozpatrzenia - pozytywnie lub negatywnie - wniosku dotyczącego ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - w formie decyzji. Art. 7 ust.1 ustawy zawiera upoważnienie wojewody do wydania postanowienia - w przypadku pozytywnej oceny spełnienia wymogów ustawowych - zaś art. 7 ust. 2 przewiduje wydanie decyzji przez wojewodę - w przypadku niespełnienia tych wymogów. Natomiast w treści art. 7 ust. 3 ustawy - na który powołuje się organ I instancji - ani w treści innych artykułów ustawy, nie została określona żadna forma, w jakiej wojewoda ma rozstrzygnąć odmownie wniosek dotyczący ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ustęp 4 art. 7 ustawy stanowi tylko, że na decyzji lub zaświadczeniu, wojewoda zamieszcza adnotację o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty oraz o jej wysokości - czyli jest to czynność materialno-techniczna. Fakt braku w ustawie wyraźnego upoważnienia dla wojewody do wydania w w/w kwestii decyzji, nie stanowi automatycznie, że decyzja ta może być wydana na podstawie art.104 kpa. Tak więc Wojewoda [...] i Minister Skarbu Państwa wydali swoje decyzje bez podstawy prawnej - co spowodowało konieczność stwierdzenia nieważności obu decyzji. Sąd zna wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie sygn. akt I SA/WA 1463/07 i I SA/WA 1320/07, w których Sąd rozpatrzył merytorycznie skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa w przedmiocie odmowy ujawnienia w rejestrze określonej formy realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jednakże Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela tego stanowiska. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji.