I SA/Wa 467/21

I SA/Wa 467/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-04-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Wesołowska /przewodniczący/
Iwona Kosińska /sprawozdawca/
Łukasz Trochym
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 45/22 - Wyrok NSA z 2022-10-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 6,7,8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,  art. 200,  art. 119 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska, sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz J. S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. S., uchyliło decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym bratem. Jednocześnie organ odwoławczy orzekł o przyznaniu J. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym bratem w wysokości:
- 1.830,00 zł miesięcznie począwszy od dnia 1 października 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. oraz
- 1.971,00 zł miesięcznie począwszy od dnia 1 stycznia 2021 r. na czas nieokreślony.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wójt Gminy K. decyzją z dnia [...] października 2020 r. odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym bratem. Decyzja ta została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Skarżący przedłożył oświadczenie z dnia 16 września 2020 r., w którym informuje, że w związku ze złożeniem wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z przyznanego mu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od dnia złożenia wniosku. Organ I instancji nie podzielił przy tym interpretacji art. 3 pkt 15 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawartej w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] dotyczącej zrównania osoby w wieku powyżej 75-go roku życia z osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Wobec powyższego Wójt Gminy odmówił skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, J. S. złożył odwołanie, w którym zarzucił organowi I instancji błędne zastosowanie art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W jego uzasadnieniu skarżący podkreślił, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem brata, nad którym również sprawuje opiekę, tym samym spełnia on przesłanki uprawniające do przedmiotowego świadczenia. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia.
Rozpatrując odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że winno ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] uchylił w całości decyzję Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2020 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, stwierdzając, że organ I instancji błędnie przyjął, jakoby niepełnosprawność/niezdolność do samodzielnej egzystencji brata skarżącego powstała po 18-tym roku życia. Zdaniem organu II instancji, z racji wieku wykluczyć także należało matkę osoby wymagająca opieki z kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny względem brata, tym samym obowiązanych do zapewnienia mu niezbędnej pomocy. Ponadto, z uwagi na fakt pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło również prawidłową wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w związku z art. 27 ust 5 niniejszej ustawy i zobligowało organ I instancji do umożliwienia stronie wyboru korzystniejszego dla niej świadczenia.
Organ II instancji przywołał treść art. 17 ust. 1, ust. 1a i 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b, art. 24 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2020 r. Dz. U. poz. 111 ze zm.) i wyjaśnił, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący w dniu 28 maja 2020 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym bratem urodzonym w 1977 r. Zgodnie z orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia brat skarżącego został zaliczony do pierwszej grupy inwalidów, co w świetle art. 3 pkt 21 lit. d ustawy o świadczeniach rodzinnych jest równoznaczne ze znacznym stopniem niepełnosprawności - wskazano również, że inwalidztwo istnieje od "dzieciństwa". Skarżący oświadczył, że od 2015 r. sprawuje stałą opiekę nad bratem i pobiera z tego tytułu specjalny zasiłek opiekuńczy. Wyjaśnił również, że jego mama z racji wieku (81 lat) i stanu zdrowia nie jest w stanie wypełnić swego obowiązku alimentacyjnego wobec niepełnosprawnego syna. W dniu 16 września 2020 r. przedłożył do organu oświadczenie, w którym poinformował, że rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego decyzją z dnia [...] października 2019 r. Organ I instancji decyzją z dnia [...] października 2020 r. uchylił własną decyzję przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy z dniem 30 września 2020 r. Ostatecznie organ I instancji decyzją [...] października 2020 r. odmówił skarżącemu świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjne, wskazując, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W ocenie organu II instancji stanowisko Wójta Gminy jest błędne. Co prawda zgodzić należy się z organem I instancji, że z literalnego brzmienia art. 3 pkt 15 ustawy o świadczeniach rodzinnych ukończenie 75 lat nie jest równoznaczne z posiadaniem orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednakże, zgodnie z obecnie prezentowaną linią orzeczniczą, istnieje możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dalszych krewnych osoby wymagającej opieki również w sytuacji, gdy osoby spokrewnione w pierwszym stopniu żyją, lecz z uzasadnionych, obiektywnych przyczyn opieki tej nie mogą sprawować. Na poparcie zasadności tego stanowiska organ odwoławczy przywołał odpowiednie orzeczenia sądów administracyjnych. Zdaniem organu II instancji matka skarżącego z przyczyn obiektywnych (niezależnych od niej) nie jest w stanie sprawować prawidłowej opieki nad niepełnosprawnym bratem skarżącego. Uniemożliwiają to podeszły wiek (81 lat) oraz doskwierające problemy zdrowotne (choroby [...], [...]). Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Wójt Gminy decyzją z dnia [...] października 2020 r. przyznał skarżącemu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem, mimo że zgodnie z treścią art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych jednym z warunków uprawniających do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest przesłanka podmiotowa, wyznaczająca krąg osób uprawnionych do rzeczonego świadczenia poprzez odesłanie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, regulujących obowiązek alimentacyjny. Tym samym niezrozumiała jest odmowa skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym bratem z powodu istnienia innych osób (tj. matki), których obowiązek zapewnienia pomocy wyprzedza obowiązek alimentacyjny wnioskodawcy. Organ przyznając skarżącemu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym bratem, stwierdził spełnienie wszystkich przesłanek, tym samym uznał wówczas, że matka skarżącego nie jest w stanie sprostać ciążącemu na niej obowiązkowi alimentacyjnemu względem syna.
Mając na względzie powyższe okoliczności faktyczne i prawne sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że decyzja organu I instancji narusza przepisy prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r.skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył J. S. W uzasadnieniu zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, czyli:
- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego,
- art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.
W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 maja 2020 r. ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego powoduje, że skarga podlegała uwzględnieniu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2020 r. Dz. U. poz. 111). Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1 - matce albo ojcu, 2 - opiekunowi faktycznemu dziecka, 3 - osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4 - innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4 art. 17, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1 - rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 2 - nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3 - nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a). Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli m.in. osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b). Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2). W przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń w tym m.in. świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami (art. 27 ust. 5).
W ocenie Sądu trafnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki warunkującą prawo do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. W tym zakresie Sąd podziela argumentację zawartą w uzasadnieniu wydanej decyzji, której obecnie powtarzanie nie jest zdaniem Sądu potrzebne, ponieważ została przedstawiona w stanie faktycznym niniejszego orzeczenia. Wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, utraciło przymiot konstytucyjności przewidziane art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Również fakt, że skarżący na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz oświadczenia o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, czyli na dzień 25 maja 2020 r., miał już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie jest zdaniem Sądu, w świetle art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przeszkodą w możliwości przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
Zagadnieniem spornym w rozpatrywanej sprawie jest jedynie kwestia ustalenia początkowej daty, od której winno być skarżącemu przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Zdaniem skarżącego jest to dzień 1 maja 2020 r. Natomiast zdaniem organu jest to dzień 1 października 2020 r., czyli dzień od którego skarżącemu nie przysługiwało już prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W ocenie Sądu orzekającego nie można podzielić stanowiska organu wyrażonego w spornej kwestii. Artykuł 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Jednakże zdaniem Sądu organ odwoławczy błędnie pominął znaczenie istotnej dla rozstrzygnięcia spornego zagadnienia okoliczności, że skarżący już w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (25 maja 2020 r.), mając świadomość niedopuszczalnego a występującego w sprawie zbiegu uprawnienia do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego, złożył wraz z wnioskiem, z powołaniem się na art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, oświadczenie o rezygnacji z prawa do tego zasiłku od daty przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca wskazał w art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 omawianej ustawy, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń "... wybrane przez osobę uprawnioną...". Dlatego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b tej ustawy należy rozumieć w ten sposób, że wprawdzie wyklucza on możliwość pobierania dwu świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Z uwagi na to, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, po stwierdzeniu spełnienia przesłanek pozytywnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, organ orzekający winien był orzec o przyznaniu skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 maja 2020 r., a nie jak to uczynił dopiero od dnia 1 października 2020 r.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, przyjmuje się, że w celu zagwarantowania stronie wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy, nie można od strony wymagać rezygnacji z przyznanego wcześniej świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie świadczenie rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w trudnej sytuacji, wprowadza w stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce otrzymywanego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 18 grudnia 2018 r. sygn. I OSK 1676/18, 12 grudnia 2018 r. sygn. I OSK 1175/18, 13 lipca 2018 r. sygn. I OSK 235/18).
Skład orzekający podziela zaprezentowany przez sądy administracyjne pogląd, że na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, który gwarantowałby skarżącemu realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także do przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W zasadzie prawdy obiektywnej, wyrażonej art. 7 kpa zawiera się bowiem obowiązek organu administracji publicznej załatwiania spraw z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został także pogląd, również podzielony przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że jest możliwe rozliczenie obu świadczeń przyznanych na ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone poprzez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego zasiłku opiekuńczego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 września 2018 r. sygn. akt II SA/Op 302/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Po 158/19 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 360/19). Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 omawianej ustawy. Konflikt między wymienionymi wyżej zasadami wynikającymi z kilku przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych należy rozstrzygnąć zgodnie z regułą proporcjonalności, wypełnioną na etapie wykonania decyzji o przyznaniu uprawnienia do korzystniejszego świadczenia.
W konsekwencji zdaniem Sądu wyboru korzystniejszego świadczenia skarżący dokonał już w dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wyrażając zamiar zachowania ciągłości pobieranego świadczenia z tytułu sprawowania koniecznej opieki nad niepełnosprawnym bratem a w konsekwencji nie powinien on zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca złożenia wniosku. Nie jest do przyjęcia w państwie prawa sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne w okolicznościach, gdy zgodnie z przepisami mogła dokonać wyboru świadczenia i to uczyniła. Pobieranie przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego w świetle oświadczenia strony o rezygnacji z tego świadczenia na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego nie mogło zatem stanowić w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przeszkody do przyznania korzystniejszego świadczenia i to od daty złożenia wniosku, czyli od maja 2020 r.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 24 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Naruszenie to miało natomiast istotny wpływ na określenie początkowej daty, od której skarżącemu przysługuje wnioskowane świadczenie, czyli na sposób rozpatrzenia sprawy. Pominięcie przez organ treści oświadczenia skarżącego z dnia 25 maja 2020 r. spowodowało także wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 6, 7 i 8 kpa.
Raz jeszcze podkreślić należy, że w rozpatrywanej sprawie poza sporem jest fakt, że spełnione zostały wynikające z ustawy o świadczeniach rodzinnych warunki do otrzymania przez skarżącego wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże sposób sformułowania sentencji zaskarżonej decyzji czyni niemożliwym uchylenie jej w zakresie, w którym organ II instancji nie dokonywał rozstrzygnięcia. W tej sytuacji Sąd, uznając zasadność złożonej skargi i nie kwestionując uprawnień skarżącego do otrzymania wnioskowanego świadczenia, musiał uchylić całą zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę organowi II instancji do ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem okresu czasu, co do którego organ w wydanej decyzji nie zawarł rozstrzygnięcia. Dlatego też ponownie rozpoznając sprawę, organ winien uwzględnić przedstawioną wyżej wykładnię art. 17, 24 i art. 27 ust. 5 ustawy oświadczeniach rodzinnych i w świetle przedstawionych rozważań prawidłowo określić początkową datę, od której skarżącemu przysługuje wnioskowane świadczenie. Następnie w zgodzie z art. 107 § 3 kpa organ wyjaśni podjęte rozstrzygnięcie w uzasadnieniu wydanego orzeczenia.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 powołanej ustawy.