I SA/Wa 466/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi T. T. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 grudnia 2021 r., która uchyliła wcześniejszą decyzję i umorzyła postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Maszynowego z 1953 r. dotyczącego zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa i przejęcia nieruchomości. Minister umorzył postępowanie, opierając się na nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2021 r., która wprowadziła 30-letni termin na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Konstytucji RP oraz Konwencji o Ochronie Praw Człowieka, twierdząc, że umorzenie postępowania pozbawiło go możliwości dochodzenia odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że nowa regulacja, wprowadzająca 30-letni termin, jest zgodna z Konstytucją i ma zastosowanie w sprawie, ponieważ od wydania orzeczenia z 1953 r. minęło ponad 55 lat, a od wpisu własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej ponad 37 lat. Sąd podkreślił, że celem nowelizacji było zapewnienie stabilności prawnej i ograniczenie możliwości wzruszania decyzji po upływie znacznego czasu, co jest zgodne z zasadą państwa prawnego i proporcjonalności. Sąd wskazał również, że skarżący nadal może dochodzić roszczeń odszkodowawczych na drodze cywilnej, zgodnie z art. 160 § 1 k.p.a. i art. 4171 § 2 k.c., po stwierdzeniu niezgodności decyzji z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów wprowadzających 30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej oraz ich zgodność z Konstytucją RP i prawem do sądu.
Dotyczy spraw, w których postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało wszczęte po upływie 30 lat od jej doręczenia/ogłoszenia i było w toku w momencie wejścia w życie nowelizacji k.p.a. z 2021 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego z 2021 r., wprowadzająca 30-letni termin na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ma zastosowanie do postępowań wszczętych przed wejściem w życie tej nowelizacji, ale niezakończonych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nowelizacja ma zastosowanie do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, co skutkuje obligatoryjnym umorzeniem postępowania po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. jest zgodny z Konstytucją RP i ma zastosowanie do postępowań w toku, ponieważ celem nowelizacji było zapewnienie stabilności prawnej i ograniczenie możliwości wzruszania decyzji po upływie znacznego czasu, co jest zgodne z zasadą państwa prawnego i proporcjonalności.
Czy umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego z 1953 r. na podstawie nowej regulacji k.p.a. narusza konstytucyjne prawo do sądu i prawo do wynagrodzenia szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umorzenie postępowania nie narusza prawa do sądu ani prawa do wynagrodzenia szkody, ponieważ prawo do sądu nie jest absolutne, a możliwość dochodzenia odszkodowania pozostaje otwarta na drodze cywilnej.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że choć nowa regulacja ogranicza prawo do sądu, jest to ograniczenie proporcjonalne i uzasadnione potrzebą stabilizacji prawnej. Prawo do sądu zostało zachowane, gdyż strona mogła odwołać się do sądu administracyjnego, a roszczenia odszkodowawcze można dochodzić na drodze cywilnej.
Czy orzeczenie Ministra Przemysłu Maszynowego z 1953 r. o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa, które stanowiło podstawę wpisu własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej, mogło zostać uznane za nieważne po upływie ponad 55 lat od jego wydania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tego orzeczenia podlegało obligatoryjnemu umorzeniu z mocy prawa na podstawie przepisów wprowadzonych ustawą z 2021 r.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wpis własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej w 1971 r. pośrednio potwierdza wejście orzeczenia z 1953 r. do obrotu prawnego. Wniosek o stwierdzenie nieważności złożono po 55 latach, co przekracza 30-letni termin wprowadzony nowelizacją k.p.a., uzasadniając obligatoryjne umorzenie postępowania.
Przepisy (28)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 1
Nowe brzmienie art. 156 § 2 k.p.a. i dodanie § 3 do art. 158 k.p.a.
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 2 § ust. 1
Przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem.
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 2 § ust. 2
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej art. 3
Rozporządzenie z 30 stycznia 1947 r. art. § 71
Rozporządzenie Rady Ministrów z 30 stycznia 1947 r. art. § 75a
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. art. 2 § ust. 1
Przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem.
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. art. 2 § ust. 2
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
k.p.a. art. 160 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 4171 § § 2
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.c. art. 172 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 243
Kodeks cywilny
k.c. art. 4421 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
k.p.a. art. 189g § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.k. art. 101 § § 1 pkt 1 i pkt 2
Kodeks karny
k.p.a. art. 145a
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego z 2021 r. wprowadzająca 30-letni termin na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma zastosowanie do postępowań w toku. • Przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. jest zgodny z Konstytucją RP. • Umorzenie postępowania po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji jest obligatoryjne i służy stabilizacji prawnej. • Prawo do sądu nie jest absolutne i jego ograniczenie w tym przypadku jest proporcjonalne i uzasadnione. • Możliwość dochodzenia roszczeń odszkodowawczych na drodze cywilnej pozostaje otwarta.
Odrzucone argumenty
Nowelizacja k.p.a. narusza przepisy Konstytucji RP (art. 2, 45 ust. 1, 77 ust. 2, 64 ust. 1 i 2). • Umorzenie postępowania pozbawia skarżącego możliwości dochodzenia odszkodowania za pozbawienie prawa własności. • Zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej narusza art. 1 Protokołu Nr 1 do EKPC i art. 6 ust. 1 EKPC. • Orzeczenie z 1953 r. powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego jako wydane z rażącym naruszeniem prawa. • Organ naruszył zasady działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania obywateli do państwa (art. 8 k.p.a.).
Godne uwagi sformułowania
brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. po znacznym upływie czasu, skutkuje destabilizacją porządku prawnego • ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności • każdy system prawa przewiduje ograniczenia czasowe w dochodzeniu roszczeń a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu • zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa • nie ma zatem racjonalnego wytłumaczenia powodów, dla których skarżący czekał ponad 55 lat, żeby wzruszyć to orzeczenie
Skład orzekający
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
przewodniczący
Elżbieta Lenart
sprawozdawca
Dorota Kozub-Marciniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów wprowadzających 30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej oraz ich zgodność z Konstytucją RP i prawem do sądu."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało wszczęte po upływie 30 lat od jej doręczenia/ogłoszenia i było w toku w momencie wejścia w życie nowelizacji k.p.a. z 2021 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia stabilności prawnej i ograniczeń czasowych w dochodzeniu praw, co ma znaczenie dla wielu obywateli i przedsiębiorców. Pokazuje, jak zmiany legislacyjne wpływają na historyczne decyzje.
“Czy 30-letni termin na kwestionowanie decyzji administracyjnych to koniec sprawiedliwości dla ofiar nacjonalizacji?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.