I SA/Wa 433/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2011-07-29
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościgospodarka komunalnasprzedaż lokaliprawo najmuprawo pierwszeństwauchwałazarząd dzielnicysąd administracyjnynaruszenie prawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność uchwały Zarządu Dzielnicy w sprawie zmiany przeznaczenia lokalu mieszkalnego do sprzedaży, uznając naruszenie prawa pierwszeństwa najemcy w jego nabyciu.

Skarżący, M. G., złożył skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy zmieniającą wcześniejszą uchwałę o przeznaczeniu lokalu mieszkalnego do sprzedaży. Skarżący, będący najemcą lokalu, domagał się jego wykupu, powołując się na prawo pierwszeństwa wynikające z ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd uznał, że uchwała Zarządu naruszała to prawo, ponieważ została podjęta po złożeniu przez skarżącego wniosku o wykup, a organ nie miał podstaw do wyłączenia lokalu ze sprzedaży z uwagi na jego powierzchnię.

Sprawa dotyczyła skargi M. G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy zmieniającą wcześniejszą uchwałę z 2005 r. w sprawie projektu wykazu lokali mieszkalnych przeznaczonych do sprzedaży na rzecz najemców. Skarżący, który wstąpił w stosunek najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w miejsce swojej zmarłej matki, domagał się zawarcia umowy najmu i skorzystania z prawa pierwszeństwa w nabyciu lokalu. Po zawarciu umowy najmu i złożeniu ankiety wykupu, organ początkowo informował o czynnościach wyjaśniających, a następnie odmówił sprzedaży lokalu, powołując się na zmianę polityki miasta. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności art. 34 ust. 1 pkt 3, który przyznaje najemcom prawo pierwszeństwa w nabyciu lokalu. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność zaskarżonej uchwały. Sąd podkreślił, że prawo pierwszeństwa najemcy do nabycia lokalu aktualizuje się po ogłoszeniu zamiaru sprzedaży przez jednostkę samorządu terytorialnego i spełnieniu przez najemcę warunków określonych w ustawie, w tym złożeniu oświadczenia o zgodzie na cenę. Sąd uznał, że Zarząd Dzielnicy nie miał podstaw prawnych do wyłączenia lokalu ze sprzedaży po tym, jak skarżący złożył wniosek o wykup, a argument o dużej powierzchni lokalu zajmowanej przez jednego najemcę nie stanowił uzasadnienia dla odmowy sprzedaży zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ wykonawczy nie może wyłączyć lokalu z wykazu przeznaczonego do sprzedaży na rzecz najemców, jeśli najemca złożył wniosek o wykup i spełnia warunki ustawowe do skorzystania z prawa pierwszeństwa, a zmiana taka następuje po złożeniu wniosku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że prawo pierwszeństwa najemcy do nabycia lokalu mieszkalnego, wynikające z art. 34 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest bezwzględnie obowiązujące. Organ nie może jednostronnie wyłączyć lokalu z obrotu prawnego, jeśli najemca spełnił przesłanki ustawowe do skorzystania z tego prawa, a zmiana taka nastąpiła po złożeniu przez niego wniosku o wykup. Argumenty dotyczące wielkości lokalu lub zmiany polityki miasta nie stanowią podstawy prawnej do pozbawienia najemcy jego ustawowych uprawnień.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.g.n. art. 34 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Najemca lokalu mieszkalnego, który nawiązał najem na czas nieoznaczony, ma prawo pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości, jeśli zostanie o tym powiadomiony i złoży oświadczenie o zgodzie na cenę ustaloną zgodnie z ustawą.

Pomocnicze

u.g.n. art. 34 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Organ nie może wprowadzać dodatkowych przesłanek warunkujących możliwość skorzystania z prawa pierwszeństwa, które nie są przewidziane w ustawie.

u.g.n. art. 35

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 25 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

p.p.s.a. art. 58 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 58 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 58 § 1

Kodeks cywilny

Uchwała Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 2 października 2008 r.

Wieloletni program gospodarowania mieszkaniowym zasobem m.st. Warszawy na lata 2008-2012 nie wprowadza dodatkowych wymagań w związku z uprawnieniami płynącymi z zasady pierwszeństwa w stosunku do przepisu art. 34 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Uchwała Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. art. XLVI/1422/2008

Uchwała ma charakter typowo kompetencyjny.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie prawa pierwszeństwa najemcy w nabyciu lokalu mieszkalnego. Organ nie miał podstaw prawnych do wyłączenia lokalu ze sprzedaży po złożeniu przez najemcę wniosku o wykup. Zmiana uchwały dotyczącej sprzedaży lokalu nastąpiła po złożeniu przez skarżącego wniosku o wykup, co narusza jego interes prawny.

Odrzucone argumenty

Skarżący uchybił terminowi do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa (argument organu odrzucony przez sąd). Sprzedaż lokalu jednej osobie, mimo jego dużej powierzchni, jest nieracjonalna i sprzeczna z polityką miasta (argument organu odrzucony przez sąd).

Godne uwagi sformułowania

Zaskarżona uchwała została wydana z rażącym naruszeniem przepisów wskazanych w petitum skargi. Zasada pierwszeństwa najemcy do nabycia lokalu aktualizuje się wówczas, gdy jednostka samorządu terytorialnego ogłosi swój zamiar sprzedaży nieruchomości i osoby, którym przysługuje roszczenie nabycia nieruchomości skorzystają z pierwszeństwa, jeśli spełnią warunki wskazane w przepisie art. 34. Zmiana uchwały o przeznaczeniu lokali do sprzedaży tylko w zakresie dotyczącym lokalu, którego najemcą jest skarżący, już po złożeniu przez niego wniosku o jego wykup w dacie kiedy obowiązywała, z tego wyłącznie powodu, iż jest to mieszkanie mogące w przyszłości zaspokoić potrzeby rodziny (a skarżący zajmuje je sam) jest pozbawiona zdaniem Sądu podstaw prawnych i została podjęta z naruszeniem art. 34 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skład orzekający

Dariusz Chaciński

przewodniczący

Elżbieta Lenart

członek

Elżbieta Sobielarska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie przepisów dotyczących prawa pierwszeństwa najemców w nabywaniu lokali komunalnych, możliwość zaskarżania uchwał organów wykonawczych gmin, warunki formalne skargi do sądu administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej najemców lokali mieszkalnych w zasobach gminnych i możliwości ich wykupu. Interpretacja przepisów o gospodarce nieruchomościami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak prawo pierwszeństwa najemcy w nabyciu lokalu może być naruszone przez działania organów samorządowych, co prowadzi do interwencji sądu administracyjnego. Jest to przykład walki jednostki o swoje prawa majątkowe przeciwko decyzjom administracyjnym.

Czy gmina może odebrać Ci mieszkanie, które miałeś kupić? Sąd administracyjny odpowiada.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 433/11 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2011-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Chaciński /przewodniczący/
Elżbieta Lenart
Elżbieta Sobielarska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2466/11 - Wyrok NSA z 2012-04-04
Skarżony organ
Zarząd Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 147, 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 34
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2011 r. sprawy ze skargi M. G. na uchwałę Zarządu [.. ] W. z dnia [..] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zmiany uchwały z dnia [..] lipca 2005 r., nr [..] w sprawie projektu wykazu lokali mieszkalnych stanowiących własność [..] W. przeznaczonych do sprzedaży na rzecz najemców 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Zarządu [..] W. na rzecz skarżącego M. G. kwotę 560 zł (pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
M. G. wniósł do WSA w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w sprawie zmiany Uchwały nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2005 r. w sprawie sporządzenia projektu wykazu nr [...] lokali mieszkalnych stanowiących własność [...] położonych w budynku przy ul. [...] przeznaczonych do sprzedaży na rzecz najemców wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste ułamkowej części gruntu i przedstawienia ich pod obrady Rady Dzielnicy [...] w celu zaopiniowania.
Powyższej uchwale skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 25 ust.1 oraz art. 34 ust. 1 pkt. 3 i art. 35 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wnosząc o stwierdzenie jej nieważności.
W uzasadnieniu skarżący podniósł między innymi, że:
wyrokiem z dnia [...] grudnia 2008 r. Sąd Rejonowy dla [...] ustalił, że M. G. wstąpił z dniem [...] lipca 2006 r. w stosunek najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w miejsce zmarłej w dniu [...] lipca 2006 r. A. G., jego matki.
Następnie, pismem z dnia [...] marca 2009 r. skarżący zwrócił się do organu o zawarcie umowy najmu lokalu. Jednocześnie oświadczył, iż chce skorzystać z przysługującego mu prawa pierwszeństwa w nabyciu lokalu.
Umowa najmu lokalu została zawarta w dniu [...] sierpnia 2009 r. Następnie skarżący złożył organowi ankietę w sprawie wykupu lokalu nr [...] przy ul. [...].
Organ pismem z dnia [...]. 01. 2010 r. powiadomił skarżącego, iż sprawa nie może być załatwiona z uwagi na "prowadzone czynności wyjaśniające".
Następnie pismem z dnia [...] lutego 2010 r. organ poinformował skarżącego, iż Zarząd Dzielnicy [...], "korzystając ze swoich uprawnień właścicielskich", nie wyraził zgody na sprzedaż lokalu.
O treści powyższego rozstrzygnięcia skarżący powiadomił Wojewodę [...], który w trybie nadzoru stwierdził jej nieważność.
Wobec treści orzeczenia Wojewody [...] skarżący ponownie pismem z dnia [...].06.2010 r. ponownie wezwał Zarząd Dzielnicy do zbycia nieruchomości. Mimo wezwania i ponagleń organ nie zajął stanowiska w sprawie.
Dopiero pismem z dnia [...] października 2010 r. organ poinformował skarżącego, że sprawie nie zostanie nadany bieg, albowiem Zarząd podjął uchwałę o zmianie uchwały o przeznaczeniu lokalu do zbycia, zgodnie z którą lokale mieszkalne znajdujące się w budynku przy [...]nie są już przeznaczone do zbycia.
Skarżący wskazał, że w budynku przy ul. [...] znajduje się wyłącznie jeden lokal mieszkalny, który należy do zasobu gminy (pozostałe lokale zostały sprzedane). Jest to lokal zamieszkiwany przez skarżącego i oznaczony numerem [...]. Drugi niesprzedany lokal znajdujący się w tym budynku jest lokalem użytkowym, użytkowym, natomiast uchwała Zarządu Dzielnicy dotyczy wyłącznie lokalu wynajmowanego przez skarżącego.
O podjęciu powyższej uchwały skarżący zawiadomił Wojewodę [...] wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w trybie nadzoru. Wojewoda tym razem nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały.
Następnie skarżący wystąpił do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, którego organ nie wykonał. Zdaniem skarżącego zaskarżona uchwała została wydana z rażącym naruszeniem przepisów wskazanych w petitum skargi.
Zarząd Dzielnicy, jako organ wykonawczy, jest uprawniony do gospodarowania mieniem komunalnym na podstawie art. 30 ust. 2 pkt. 3 u.s.g. Przepisem szczególnym w stosunku do nieruchomości pozostających w zasobach gminnych jest przepis art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zgodnie z którym gminnym zasobem nieruchomości gospodaruje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Zasady obowiązujące przy gospodarowaniu gminnymi nieruchomościami poprzez dokonywanie czynności sprzedaży w niniejszej sprawie wynikają z art. 34 i art. 35 u.g.n. oraz uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 2.10.2008 r. w sprawie uchwalenia wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem m.st. Warszawy na lata 2008 – 2012. Treść tej uchwały wskazuje, że również lokal nr [...] przy ul. [...] był przeznaczony do sprzedaży.
Zdaniem skarżącego, ustawa o gospodarce nieruchomościami nie zawiera na chwilę obecną żadnych regulacji upoważniających organ wykonawczy do odstąpienia lub do zmiany kolejności któregokolwiek z etapów procedury sprzedaży nieruchomości gminnych określonych w powyższych przepisach. Nie zawiera również przesłanek uzasadniających wyłączenie z wykazu któregokolwiek z zamieszczonych w nim uprzednio lokali, i to zdaniem skarżącego niezależnie od momentu, w którym taka decyzja jest podejmowana. W konsekwencji zdaniem skarżącego każde podjęte przez Zarząd Dzielnicy rozstrzygnięcie sprzeczne z powyższymi zasadami rażąco narusza reguły gospodarowania nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu gminnego, a tym samym w sposób istotny narusza przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W przedmiotowej sprawie wykaz przeznaczonych do sprzedaży konkretnych lokali mieszkalnych stanowiących mienie gminy został ogłoszony na podstawie uchwały Zarządu Dzielnicy z dnia [...] lipca 2005 r. Zamieszczenie pod poz. [...] wykazu lokalu zajmowanego przez skarżącego oznaczało, iż sytuacja prawna i faktyczna przedmiotowego lokalu uzasadnia zaliczenie go do kategorii lokali zbywanych w drodze bezprzetargowej (z pierwszeństwem nabycia).
W dacie ogłoszenia wykazu najemcą lokalu była A. G., poprzedniczka prawna skarżącego. Natomiast umowę najmu zawarto ze skarżącym nie z jego winy dopiero w dniu [...] sierpnia 2009 r. W przeciwieństwie do swojej poprzedniczki prawnej, skarżący nie został powiadomiony odrębnym pismem o przeznaczeniu lokalu do sprzedaży, choć jego zdaniem organ miał taki obowiązek. Zdaniem skarżącego, wstąpienie w stosunek najmu oraz zawarcie stosownej umowy spowodowało ten skutek, że uzyskał on przewidziane przepisem art. 34 ust. 1 pkt. 3 u.g.n. prawo ubiegania się o bezprzetargowe nabycie lokalu.
Mimo braku zawiadomienia od organu, skarżący już w piśmie z dnia [...] marca 2009 r. oświadczył, że chce skorzystać z przysługującego mu prawa pierwszeństwa. Potwierdził to żądanie składając ankietę w sprawie wykupu lokalu na urzędowym formularzu. Przystał przy tym na wszystkie warunki , które stawiała gmina.
Zdaniem skarżącego, ma on interes prawny w zaskarżeniu uchwały Zarządu Dzielnicy, ponieważ w rozumieniu art. 101 ust.1 u.s.g. źródłem interesu prawnego lub uprawnienia jest zawsze norma prawna ogólna i abstrakcyjna (akt normatywny) albo też jednostkowa i konkretna. Interes prawny powinien bezpośrednio konkretnie i realnie dotyczyć sytuacji prawnej skarżącego. Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie ponieważ zaskarżona uchwała dotyczyła tylko lokalu mieszkalnego najmowanego przez skarżącego. Tylko ten lokal mieszkalny nie został jeszcze sprzedany w budynku przy ul. [...] w W. Pozostawienie w obrocie prawnym zaskarżonego aktu definitywnie uniemożliwiłoby zdaniem skarżącego realizację przysługujących mu ustawowo uprawnień, podczas gdy podmioty znajdujące się w identycznej jak on sytuacji uprawnienia te mogły zrealizować. To zdaniem skarżącego dowodzi realności naruszenia jego interesu prawnego, bowiem ustawa o gospodarce nieruchomościami stanowi, że najemcy lokali mieszkalnych korzystają z pierwszeństwa a nabyciu nieruchomości, jeżeli złożą oświadczenie, że wyrażają zgodę na cenę ustaloną w sposób określony w ustawie. Takie oświadczenie zostało przez skarżącego złożone, zatem zarząd Dzielnicy podejmując uchwałę o wyłączeniu spornego lokalu ze sprzedaży naruszył jego zdaniem zasadę pierwszeństwa kupna przysługującego najemcy lokalu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie w trybie art. 58 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi względnie o jej oddalenie jako bezzasadnej, w podnosząc uzasadnieniu, że - informację o wyłączeniu lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. ze sprzedaży na rzecz najemców, uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. Zarządu Dzielnicy [...], uzyskał skarżący z pisma Urzędu Dzielnicy [...] – Wydziału Zasobów Lokalowych z dnia [...] października 2010 r. doręczonego mu 14 października 2010 r. Zgodnie z art. 52 § 3 ustawy p.p.s.a. skarga na akty, o których mowa w art. 3 § 2 pkt. 4 tej ustawy, może być wniesiona po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu – do usunięcia naruszenia prawa.
Skarżący zdaniem Zarządu Dzielnicy [...] uchybił temu terminowi, jako że z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa wystąpił dopiero w piśmie z dnia [...] grudnia 2010 r. doręczonym organowi [...] grudnia 2010 r.
Wprawdzie skarżący, w piśmie z dnia [...].10.2010 r., złożył za pośrednictwem Zarządu Dzielnicy [...] odwołanie do Wojewody [...] wnosząc o uchylenie uchwały nr [...] Zarządu Dzielnicy [...], ale Wojewoda pismem z dnia [...].11.10 r., odwołanie to odrzucił, w obszernym wyjaśnieniu wskazując, że Wojewoda nie jest organem rozpatrującym skargi, a organem rozpatrującym uchwały jednostek samorządu terytorialnego w trybie nadzoru, z urzędu. Wojewoda wskazał także, że Zarząd Dzielnicy, a także Prezydent W. mają możliwość władczego kreowania stosunków wewnętrznych, a pośrednio także zewnętrznych w zakresie prawa własności nieruchomości stanowiących mienie Gminy.
Przedmiotowy lokal został wytypowany do sprzedaży uchwałą nr [...] z dnia [...].07.2005 r. Zarządu Dzielnicy [...]. Najemca lokalu nie wyraził zainteresowania nabyciem tego lokalu w trybie pierwszeństwa aż do marca 2009 r., kiedy to skarżący powiadomił urząd, że zamierza skorzystać z prawa pierwokupu.
W międzyczasie zmianie uległa polityka miasta, co do sprzedaży mieszkań. Miasto uznało, że przy stałym braku lokali mieszkalnych dla zabezpieczenia podstawowych potrzeb społeczności lokalnej, polityka sprzedaży winna kierować się zasadami racjonalności i przemyślanego działania. Znalazło to potwierdzenie w piśmie prezydenta W. z dnia [...].10.10 r.: "Sprzedaż lokali ma być bowiem efektem przemyślanej, uporządkowanej koncepcji gospodarowania nieruchomościami, a nie jedynie rezultatem chaotycznych decyzji podejmowanych jedynie ze względu na oczekiwania najemców". Dlatego też organ uznał za nieracjonalne sprzedaż 3-pokojowego mieszkania jednej osobie, podczas gdy w przyszłości może ono zabezpieczyć potrzeby mieszkaniowe wieloosobowej rodziny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Z przepisu tego wynika, iż koniecznym warunkiem formalnym do skutecznego wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust. 1 powołanej ustawy jest uprzednie wezwanie organu gminy, który wydał zaskarżoną uchwałę lub zarządzenie do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego, dokonanego poprzez wydanie zaskarżonego aktu. Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę podziela pogląd wyrażony w postanowieniu wydanym, w składzie siedmiu sędziów NSA z dnia 24 czerwca 2002 R. (sygn. akt.. OSA 2/02), że wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, określone w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, jest czynnością prawną, która przysługuje danemu podmiotowi w stosunku do określonej uchwały jednokrotnie, a następne pisma w tej samej sprawie, pochodzące od tego samego podmiotu, nie są wezwaniami w rozumieniu tego przepisu. Podobne stanowisko dominuje w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2010 r., II OSK 1199/10, postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2010 r., II OSK 289/10, postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2008 r., II OSK 552/08, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 3 września 2008 r., IV SA/Wa 887/08, wszystkie publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl).
Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest czynnością procesową powodującą wszczęcie postępowania mającego na celu kontrolę uchwały rady gminy lub zarządzenia organu wykonawczego gminy pod względem ich zgodności z prawem. Wezwanie to konkretyzuje podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone oraz zaskarżoną uchwałę (zarządzenie). Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wniesione w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym jest surogatem środka odwoławczego w postępowaniu administracyjnym.
Należy zauważyć, że jedynie wniesienie skargi w trybie art. 101. ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jest ograniczone terminami o których mowa w art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie dotyczy on natomiast wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, zatem zarzut skargi dotyczący tej kwestii Sąd uznał za nieuzasadniony. Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy wynika bezspornie, że skarżący wezwał Zarząd Dzielnicy [...] do usunięcia naruszenia jego praw zaskarżoną uchwałą i we wskazanym terminie wniósł skargę do sądu administracyjnego.
W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim, że naruszenie interesu prawnego składającego taką skargę musi mieć charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Uchwała, czy też konkretne jej postanowienie musi naruszać rzeczywiście istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny skarżącego. Takie rozumienie legitymizacji skarżącego znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z 4 listopada 2003 r. sygn. akt. SK 30/02-OTK-A 2003 nr 8, poz. 4) i od dawna w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyrok NSA z 13 grudnia 1999 r. sygn. IV SA 872/99 – Lex nr 48 223, postanowienie NSA z 9 listopada 1995 r. sygn. II SA 1933/95 – ONSA 1996/4/170, wyrok NSA z 15 czerwca 2010 r. sygn. I OSK 455/10 – nie publik.). Mając na uwadze takie rozumienie legitymacji skarżącego należy uznać, że skarżący w niniejszej sprawie legitymację taką posiada, a wynika ona z naruszenia interesu prawnego skarżącego jako najemcy lokalu nr [...] położonego w W. przy ulicy [...], przeznaczonego do sprzedaży uchwałą Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...], którą to uchwałę wyłącznie w zakresie odnoszącym się do skarżącego zmieniła zaskarżona uchwała tego organu z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], podjęta po dacie złożenia przez skarżącego wniosku o wykup tego lokalu. Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę w pełni podziela stanowisko, że zgodnie z przepisem art. 34 ust. 1 pkt 3 w przypadku zbywania nieruchomości osobom fizycznym i prawnym pierwszeństwo w ich nabyciu przysługuje m.in. osobie, która jest najemcą lokalu mieszkalnego, a najem został nawiązany na czas nieoznaczony. Osoby takie zawiadamia się na piśmie o przeznaczeniu nieruchomości do zbycia oraz o przysługującym im pierwszeństwie w nabyciu tej nieruchomości, pod warunkiem złożenia wniosków o nabycie w terminie określonym w zawiadomieniu. Wskazane osoby korzystają z pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości, jeśli złożą oświadczenie, że wyrażają zgodę na cenę ustaloną w sposób określony w ustawie, co miało miejsce w stanie faktycznym niniejszej sprawy.
Podkreślenia wymaga, że przywołane przepisy art. 34 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wprowadzają żadnej dodatkowej przesłanki, która warunkowałaby możliwość skorzystania z przysługującego prawa pierwszeństwa. Taką dodatkową przesłankę wprowadził natomiast, bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, Zarząd Dzielnicy [...]wskazując, że odmowa zgody na wykup lokalu przeznaczonego do sprzedaży uzasadniona jest na dużą powierzchnią mieszkalną lokalu zajmowanego przez jednego najemcę.
Uprawnienia do odstąpienia od gwarantowanego ustawą prawa pierwszeństwa nie zawierają przepisy wskazane jako podstawa prawna podjętej uchwały. Uchwała Nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m. st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy, ma charakter typowo kompetencyjny, natomiast treść rozdziału VIII pt. "Działania w zakresie poprawy wykorzystania i racjonalizacji gospodarowania mieszkaniowym zasobem Miasta Stołecznego Warszawy" - załącznik Nr 1 do uchwały Nr XLI/1272/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 2 października 2008 r. w sprawie uchwalenia wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem miasta stołecznego Warszawy na lata 2008-2012 nie wprowadza żadnych dodatkowych wymagań w związku z uprawnieniami płynącymi z zasady pierwszeństwa w stosunku do zawartych w przepisie art. 34 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Z powyższej uchwały wynika jedynie, że wobec zmniejszających się zasobów lokalowych stanowiących własność miasta W. dzielnice powinny w sposób przemyślany i racjonalny typować lokale do sprzedaży najemcom. Zdaniem Sądu dotyczy to sytuacji de lege ferenda i nie może odnosić się do uchwał dotyczących sprzedaży lokali najemcom podjętych znacznie wcześniej jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Z przepisu art. 34 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że pierwszeństwo najemcy do nabycia lokalu aktualizuje się wówczas, gdy jednostka samorządu terytorialnego ogłosi swój zamiar sprzedaży nieruchomości i osoby, którym przysługuje roszczenie nabycia nieruchomości skorzystają z pierwszeństwa, jeśli spełnią warunki wskazane w przepisie art. 34 tj.: wyrażą zgodę na cenę ustaloną zgodnie z przepisami ustawy w związku z zawiadomieniem o sprzedaży nieruchomości. Orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie interpretacji charakteru zasady pierwszeństwa uregulowanej w art. 34 ustawy o gospodarce nieruchomościami odwołuje się do rozważań Trybunału Konstytucyjnego na temat zasady pierwszeństwa zawartych w uchwale z dnia 18 czerwca 1996 r. w sprawie sygn. akt W 19/95 (OTK 1996/3/25). Dokonując wykładni przepisu art. 23 ust. 4 nieobowiązującej już ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz. U z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Trybunał wskazał, iż zasada pierwszeństwa byłych właścicieli ma nie mniejsze znaczenie niż zasada przetargu. W konsekwencji, skutki naruszenia pierwszeństwa ustanowionego normą o charakterze bezwzględnie obowiązującym, gdy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca skorzystali już z pierwszeństwa, należy rozpatrywać w kontekście przepisu art. 58 § 1 k.c.(bezwzględna nieważność). Takie same konsekwencje występują w sytuacji, w której uprawnieni zostaną pozbawieni możliwości skorzystania z pierwszeństwa (wyrok WSA z dnia 26 października sygn. akt III SA/Bk 491/06).
Odnosząc powyższe rozważania do realiów rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, że w dacie złożenia przez skarżącego wniosku o wykup lokalu obowiązywała uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] umożliwiająca mu jako spełniającemu wszystkie wymogi przewidziane prawem nabycie na własność lokalu przeznaczonego tą uchwałą do sprzedaży. Na marginesie Sąd zauważa, że wystąpienie przez skarżącego z wnioskiem o wykup dopiero w 2008 r. wynika nie z jego winy, lecz działań organu odmawiającego zawarcia ze skarżącym umowy najmu. Rzeczywiście [...] reprezentowane w tym przypadku przez Zarząd Dzielnicy [...], mogło jako właściciel spornego lokalu zmienić zdanie na temat przeznaczenia go do sprzedaży i zmienić w tym zakresie także powyższą uchwałę, ale zdaniem Sądu można było to zrobić jedynie w okresie pomiędzy upływem terminu do jego nabycia określonym w zawiadomieniu, jakie otrzymała poprzedniczka prawna skarżącego A. G. tj. dniem [...] października 2005 r. do dnia jej śmierci [...] lipca 2006 r. z powodu nieskorzystania z oferty nabycia tego lokalu na zasadach pierwszeństwa, niezależnie z jakich powodów. Jak wynika z akt sprawy w tym czasie organ tego nie uczynił. Natomiast zmiana uchwały o przeznaczeniu lokali do sprzedaży tylko w zakresie dotyczącym lokalu, którego najemcą jest skarżący, już po złożeniu przez niego wniosku o jego wykup w dacie kiedy obowiązywała, z tego wyłącznie powodu, iż jest to mieszkanie mogące w przyszłości zaspokoić potrzeby rodziny (a skarżący zajmuje je sam) jest pozbawiona zdaniem Sądu podstaw prawnych i została podjęta z naruszeniem art. 34 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.)
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 147 § 1 art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI