I SA/WA 43/23

I SA/Wa 43/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /sprawozdawca/
Bożena Marciniak /przewodniczący/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Symbol z opisem
6323 Zezwolenie i cofnięcie zezwolenia na prowadzenie domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2023 r. sprawy ze skarg H. Z. i M. K. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 9 listopada 2022 r. nr DPS-I.4133.14.2022.AM w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za prowadzenie placówki bez zezwolenia oddala skargi.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 9 listopada 2022 r., znak: DPS-I.4133.14.2022.AM, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), zwanej dalej: "k.p.a.", oraz art. 131 ust. 3 w związku z art. 130 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 i 2270 oraz z 2022 r. poz. 1, 66, 1079, 1692, 1700, 1812, 2127 i 2140), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez H. Z. oraz przez M.K., dalej "Skarżący" od decyzji Wojewody Warmińsko- Mazurskiego z dnia 31 sierpnia 2022 r. (znak: [...]) wymierzającej karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za wspólne prowadzenie bez zezwolenia Wojewody Warmińsko-Mazurskiego, placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku w [...], przy ul. [...], zwanej dalej również "placówką", utrzymano ją w mocy.
Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.
Decyzją Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z 31 sierpnia 2022 r. wymierzono H.Z. oraz M.K., karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za wspólne prowadzenie bez zezwolenia Wojewody Warmińsko-Mazurskiego placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku w [...], przy ul. [...].
Odwołanie od tej decyzji wnieśli Skarżący.
Minister Rodziny i Polityki Społecznej, rozpoznając odwołanie, ustalił na podstawie protokołu kontroli doraźnej, protokołu kontroli z 25 lipca 2022 r., informacji uzyskanych od M.K., umów najmu, zeznań świadków, że Skarżący prowadzą w budynku przy ulicy [...], bez wymaganego zezwolenia Wojewody, placówkę zapewniającą całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym i w podeszłym wieku. Obowiązek uzyskania zezwolenia jest bezwzględny i wynika z art. 67 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
Organ II instancji w pełni podzielił ustalenia dokonane przez organ I instancji. Wynika z nich, że pod wskazanym adresem, w budynku po dawnym hotelu mieszkają osoby niepełnosprawne, wymagające całodziennej opieki osób trzecich. Budynek znajduje się na ogrodzonej posesji z parkingiem i posiada dwa wejścia, które posiadają barierę architektoniczną w postaci schodów. Na parterze mieści się hol, korytarz oraz schody na pierwsze piętro. W holu znajdują się stoły i krzesła. Osoby przebywające w budynku zakwaterowane są na pierwszym piętrze. Na potrzeby mieszkańców przeznaczonych było 5 pokoi. W czasie kontroli 12 i 20 kwietnia 2022 r. w pokojach znajdowało się 8 osób w podeszłym wieku, z niepełnosprawnościami, często w złym stanie zdrowia lub z utrudnionym kontaktem słowno-logicznym, co oznacza, że wymagały całodobowej opieki. Ponadto, na podstawie informacji przekazanych przez M.K. ustalono, że w obiekcie zamieszkiwała jeszcze jedna osoba, która w dniach prowadzenia kontroli przebywała u rodziny. W pokoju oznaczonym nr [...] przebywała jedna kobieta w wieku ponad 80 lat, leżąca w łóżku rehabilitacyjnym. Kontakt słowno-logiczny z ww. osobą był niemożliwy. Kobieta nie reagowała na przywitanie, ani na próby nawiązania rozmowy. Jak wynikało z informacji Pani M.K., ww. osoba wymagała karmienia. Przy łóżku znajdowały się opakowania z pieluchomajtkami dla osoby dorosłej. Przy pokoju znajdowała się łazienka z WC i prysznicem z zasłonką. Przed drzwiami do WC znajdowało się krzesło sanitarne, natomiast pod prysznicem krzesło kąpielowe.
W pokoju oznaczonym nr [...] przebywały dwie kobiety w podeszłym wieku: pierwsza - ponad 70 lat, druga - ponad 80 lat. Pierwsza z kobiet leżała w łóżku rehabilitacyjnym, wyposażonym w uchwyt do podciągania. Przy jej łóżku zawieszony był cewnik. Kontrolujący nawiązali z kobietą kontakt słowny. Mieszkanka w rozmowie z kontrolującymi podała swoje imię i nazwisko, wiek, datę od kiedy przebywa w placówce, poinformowała że ma problemy z samodzielnym poruszaniem się i w związku z tym korzysta z pomocy opiekunek. Ww. osoba wyraziła zadowolenie ze świadczonej opieki. Druga z kobiet siedziała w fotelu. Kontakt słowno-logiczny był z nią utrudniony. Kobieta miała problem zarówno z niedosłuchem, jak i ze zrozumieniem sensu kierowanych do niej wypowiedzi, a jej odpowiedzi były krótkie, jednowyrazowe i nie w pełni świadome. Mieszkanka przedstawiła się samodzielnie, ale nie potrafiła wskazać daty przybycia do placówki. Kontrolujący zauważyli, że ww. osoba miała trudności w samodzielnym poruszaniu się. Podczas przemieszczania się do toalety korzystała z chodzika oraz pomocy opiekunki. W pokoju znajdowały się dwa chodziki dla osób niepełnosprawnych ruchowo. W przedsionku do pokoju znajdowała się łazienka wyposażona w wannę, umywalkę i miskę ustępową.
W pokoju nr [...] nikt nie mieszkał a M. K. podała, że osoba która była tam zamieszkała aktualnie przebywała poza placówką, pod opieką osób bliskich. W pokoju znajdowało się łóżko rehabilitacyjne, wyposażone w uchwyt do podciągania. Przy pokoju znajdowała się łazienka z prysznicem, WC i umywalką.
W pokoju oznaczonym nr [...] przebywały dwie ponad 80-letnie kobiety. Mieszkanki podczas obecności zespołu inspektorów siedziały na tapczanach. Kontrolujący nawiązali z ww. osobami rozmowę, w wyniku której ustalili, że obydwie mieszkanki wcześniej przebywały w placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku w [...], prowadzonej wówczas przez M.K., na podstawie zezwolenia Wojewody Warmińsko-Mazurskiego. Ustalono, że obydwie kobiety miały trudności w poruszaniu się (korzystają z lasek). Przy pokoju znajdowała się łazienka wyposażona w umywalkę, WC i prysznic.
W pokoju oznaczonym nr [...] przebywał mężczyzna leżący na tapczanie. Kontrolującym mimo podjętej próby komunikacji nie udało się nawiązać kontaktu z ww. osobą. Mężczyzna nie reagował na przywitanie i zadawane pytania. Na podstawie rozmowy z M. K., zespół inspektorów ustalił, że mężczyzna pochodzi z miejscowości [...] (gmina [...], powiat [...]), przebywa w placówce od niedawna i nie ma jeszcze zawartej umowy. Ponadto ww. poinformowała kontrolujących, że mężczyzna cierpi na liczne schorzenia (jest połowicznie sparaliżowany z powodu stanu po wylewie, choruje z powodu nowotworu i ma wyłonioną [...]). Kontrolujący stwierdzili, że przy pokoju nr [...] nie było łazienki.
W pokoju oznaczonym nr [...] przebywały dwie kobiety w podeszłym wieku. Z pierwszą kobietą, niespełna 80-letnią, zespół inspektorów nawiązał rozmowę. Mieszkanka podała swój wiek, imię i nazwisko, wskazała datę, od kiedy przebywa w placówce. Ww. pozytywnie wypowiadała się na temat świadczonej opieki oraz M.K.. Z drugą z kobiet w podeszłym wieku, leżącą w łóżku specjalistycznym, nie udało się nawiązać kontaktu słownego. Mieszkanka nie reagowała na przywitanie oraz pytania kontrolujących, a jej stan wskazywał na ograniczoną świadomość. Pokój wyposażony był w sprzęt ułatwiający funkcjonowanie osobom z niepełnosprawnościami - dwa łóżka specjalistyczne (w tym jedno z materacem przeciwodleżynowym), chodziki.
Ponadto, podczas czynności kontrolnych prowadzonych 20 kwietnia 2022 r. zespół inspektorów zastał w placówce osoby odwiedzające mieszkanki w pokojach nr [...], [...] i [...]. Osoby odwiedzające mieszkanki z pokoi [...] i [...] w rozmowie z kontrolującymi podały swoje imiona i nazwiska oraz przedstawiły się jako osoby z rodziny mieszkanek. Zarówno mieszkanki, jaki i osoby je odwiedzające wyrażały zadowolenie ze świadczonej opieki.
W trakcie czynności kontrolnych, M. K. poinformowała, że pokoje oznaczone nr [...] i [...] wykorzystywane były na potrzeby osób sprawujących opiekę nad mieszkańcami placówki. Kontrolujący przez otwarte drzwi zaobserwowali, że w ww. pomieszczeniach nie przebywały osoby niepełnosprawne, przewlekle chore ani osoby w podeszłym wieku i z uwagi na powyższe nie poddali oględzinom tych pomieszczeń.
W czasie kontroli inspektorzy ustalili, że w pokoju nr [...] przechowywane byty leki przeznaczone dla mieszkańców placówki, posegregowane w indywidualnych pojemnikach, opisanych imieniem i nazwiskiem. Pani K. poinformowała, że sposób dawkowania leków dla poszczególnych mieszkańców, zgodnie ze wskazaniem lekarza, odnotowywała w specjalnie do tego celu prowadzonym zeszycie.
Ustalono też, na podstawie informacji uzyskanych od M.K., że usługi medyczne dla osób przebywających w placówce były świadczone przez lekarza POZ. Zmiany cewnika u osób tego wymagających dokonywała pielęgniarka, w ramach uzgodnionych wizyt w placówce. Jak wynika z informacji Pani K., osoby przebywające w placówce korzystały z cewników silikonowych, wymagających wymiany w dłuższych odstępach czasu. Wymiany worków [...] u mieszkańca z pokoju nr [...] dokonywała samodzielnie M. K., ponieważ - jak stwierdziła - posiada w tym zakresie przeszkolenie. Stwierdziła także, że w sytuacji, gdy zachodzi konieczność opuszczenia placówki przez podopiecznych, np. w celu wizyty w placówce służby zdrowia, wzywa ona pogotowie i zwykle trzech sanitariuszy sprowadza mieszkańca po schodach na dół. Pani K. w rozmowie z kontrolującymi stwierdziła, że sanitariusze znają warunki panujące w placówce i bardzo jej pomagają.
Specjalistyczny sprzęt, z którego korzystają mieszkańcy, tj. 5 łóżek rehabilitacyjnych oraz materac przeciwodleżynowy zmiennociśnieniowy, jest dzierżawiony z firmy [...] w [...]. Opieka jest świadczona osobiście przez M.K. oraz dodatkowo przez osobę, z którą ma zawartą umowę zlecenia polegając na opiece osobom starszym.
Na podstawie okazanych umów, w których jako strony wskazano M.K. oraz poszczególne mieszkanki, stwierdzono, że świadczone przez nią usługi obejmowały: "sprzątanie, robienie zakupów, pranie, podanie posiłków, pomoc w ubieraniu, wymianę pampersów". Zgodnie z zapisami umowy: "Pampersy zapewnia rodzina bądź opiekun prawny". Odpłatność za świadczenie ww. usług na rzecz mieszkańców była zróżnicowana i wynosiła: 2.400 zł, 2.500 zł, 2.900 zł, 3000 zł miesięcznie. Zespół inspektorów stwierdził, że okazane umowy zostały zawarte w zbliżonym czasie, tj. na przełomie ubiegłego i bieżącego roku: [...] grudnia 2021 r. zostało zawartych 5 umów, [...] stycznia 2022 r. została zawarta 1 umowa. Pozostałe dwie umowy zawarte zostały odpowiednio: [...] marca 2022 r. i [...] kwietnia 2022 r. umowy zostały zawarte na czas nieokreślny i obowiązywały od dnia podpisania. Kontrolujący stwierdzili, że pod umowami, w miejscu przeznaczonym na podpis zleceniodawcy figurowały podpisy osób innych niż osoby korzystające z usług (wymienieni na początku umowy jako "zleceniodawcy"). Na podstawie informacji uzyskanych w rozmowie z Panią M. K., ustalono, że osoby podpisane pod umowami były spokrewnione z mieszkańcami placówki.
W dniu 25 kwietnia 2022 r. do Wojewody Warmińsko-Mazurskiego wpłynęły skany umów najmu 7 mieszkanek, wysłane przez H. Z. który oświadczył, że nie posiada zarejestrowanej działalności gospodarczej na terenie miasta [...], jednakże nie wskazał numeru księgi wieczystej budynku, położonego przy ul. [...] w [...], powołując się na brak wiedzy w tym zakresie oraz nadmieniając, że nie jest właścicielem ww. nieruchomości. Ustalono przy tym, że wszelkie sprawy związane z nieruchomością przy ul. [...] w [...], załatwia Pan H. Z..
Zespół inspektorów na podstawie analizy otrzymanych skanów umów najmu mieszkanek, stwierdził, że 6 umów zawartych zostało z dniem [...] stycznia 2022 r., natomiast 1 umowa z dniem [...] kwietnia 2022 r., a dwie osoby nie posiadały zawartych umów najmu. Jak wynika z § 1 umów, Pan H. Z., jako wynajmujący oświadczył, że: "jest dysponentem nieruchomości zabudowanej, położonej w [...] przy ul. [...] na podstawie umowy najmu. W ramach umów (zgodnie z § 2) wynajmujący zobowiązał się oddać każdemu z najemców w najem po jednym pokoju z wyposażeniem, na pierwszym piętrze, w zamian za kwotę 500 zł miesięcznie, płatną gotówką z góry do 5-tego każdego miesiąca. Oprócz pokoju, w ramach umowy najemcy uzyskali również prawo do korzystania z innych pomieszczeń w budynku, w tym wspólnej łazienki oraz terenu ogrodzonego w ramach posesji. W jednym przypadku, w umowie zawartej [...] kwietnia 2022 r. nie wskazano "wspólnej używalności łazienki", a jedynie "używalność łazienki". Sytuację, zakwaterowania pojedynczej osoby w pokoju z łazienką, kontrolujący stwierdzili w przypadku pokoju oznaczonego nr. [...].
Na podstawie zawartych umów, najemcy ponadto zobowiązali się do uiszczenia kaucji za pokój w kwocie 500 zł płatnej gotówką w dniu wprowadzenia (§ 5 zawartej z mieszkańcem umowy), jak również do ponoszenia dodatkowych kosztów utrzymania. Na podstawie analizy przedstawionych umów o świadczenie usług i umów najmu oraz informacji uzyskanych od Pani M.K. ustalono, że: w przypadku 7 osób zawarto umowy dotyczące świadczenia usług oraz umowy najmu (4 osoby pochodziły ze [...], 2 osoby z powiatu [...] /w tym: 1 osoba z [...], 1 osoba z miejscowości [...], gm. [...]/ oraz 1 osoba z [...]), w przypadku 1 osoby, pochodzącej ze [...] (nieobecnej podczas prowadzonej kontroli, której przydzielono pokój nr [...]) przedstawiono jedynie umowę o świadczenie usług. w przypadku 1 osoby, pochodzącej z miejscowości [...], gm. [...], pomimo jej pobytu pod ww. adresem nie przedstawiono zarówno umowy najmu, jak i umowy o świadczenie usług.
Kontrolujący stwierdzili ponadto, że na dzień kontroli M. K. również miała zawartą z Panem H.. Z.. umowę najmu jednego pokoju, od [...] stycznia 2022 r., na analogicznych zasadach, jak ww. osoby korzystające z jej usług.
W świetle powyższego oraz biorąc pod uwagę umowy najmu zawarte z 9 mieszkankami, w dniu [...] kwietnia 2022 r.
Zespół inspektorów ustalił, że według stanu na dzień kontroli {12 i 20 kwietnia 2022 r.) mieszkańcami placówki było 9 osób, w tym jedna z osób (której przydzielono pokój nr [...]) przebywała poza placówką. Jak wynika z obserwacji kontrolujących, osoby przebywające w kontrolowanym obiekcie nie były na tyle samodzielne i niezależne od pomocy innych, by ich pobyt w lokalu ograniczał się jedynie do wynajmu, bądź korzystania z miejsc zakwaterowania. W ocenie zespołu inspektorów osoby przebywające w placówce, ze względu na niepełnosprawność, stany chorobowe lub podeszły wiek wymagały całodobowej opieki.
Ponadto fakt, że większość osób korzystających z usług oraz miejsc zakwaterowania pod adresem ul. [...] w [...] posiada swoje adresy zamieszkania na terenie tej samej miejscowości, w której mieści się placówka, prowadzi do wniosku, że przyczyną wynajmu przez nie pokoi była potrzeba skorzystania ze świadczonej w tym miejscu zbiorowej opieki.
Odnosząc się do rozwiązania przez strony wiążącej je umowy najmu, podkreślić należy, że sam fakt jej rozwiązania nie oznacza zaprzestania świadczenia przez Panią M.K. usług na rzecz osób w podeszłym wieku, niepełnosprawnych, przewlekle chorych, wymagających całodobowej opieki, które przebywały w obiekcie przy ul. [...] w [...], zważywszy na fakt, że w dalszym ciągu obowiązują ją umowy z osobami korzystającymi z jej usług w zakresie opieki.
Organ I instancji zwrócił uwagę na fakt, że Pani M. K., jako zleceniodawca, zawarła z jedną osobą umowę zlecenia, w ramach której zleceniobiorca zobowiązał się do "opieki nad osobami starszymi" w okresie od 10 stycznia 2022 r. do 10 stycznia 2023 r.
Wobec powyższego wynajem przez H. Z. pomieszczeń wiązał się z osobą M.K., ponieważ bez świadczenia przez nią (oraz osobę z nią współpracującą) usług na rzecz osób przebywających w budynku przy ul. [...], w [...], nie byłoby możliwe ich tam zamieszkiwanie. Wykonywanie usług przez M.K. na rzecz osób przebywających pod ww. adresem, wiązało się z osobą H. Z., jako wynajmującego, ponieważ bez zorganizowania dla ww. osób wspólnego miejsca całodobowego pobytu poprzez wynajem pomieszczeń, nie byłoby możliwe świadczenie dla nich opieki w sposób określony w umowach przez Panią M.K..
Fakt, że Pan H. Z. zawarł umowy najmu, których stronami były osoby cechujące się, w chwili ich podpisania, podeszłym wiekiem, przewlekłymi chorobami, bądź dostrzegalnymi niepełnosprawnościami, wskazuje, że liczył się on z sytuacją, w której dojdzie do skumulowania w jednym budynku grupy osób wymagających pomocy do funkcjonowania w codziennym życiu ze strony osób drugich.
Ponadto Pan H. Z. umożliwiając M.K. obecność i działalność w budynku przy ul. [...] w [...], w tym także decydując się na wynajęcie jej (do czerwca 2022 r.) jednego z pokoi w ww. obiekcie, dopuszczał, że ww. osobom będą świadczone przez nią niezbędne usługi. M. K., jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą od [...] sierpnia 2021 r. posiadała wpis do bazy REGON pod nr [...], gdzie jako działalność przeważającą wg PKD wskazano: "[...]".
Bezspornym jest, że dla stwierdzenia funkcjonowania placówki, o której mowa w art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.), niezbędne jest ustalenie jej siedziby. Nie można zatem mówić o istnieniu tego rodzaju placówki bez związku z konkretną lokalizacją.
W świetle dokonanych ustaleń, zespół inspektorów zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego i kontrolerskiego oraz regułami logicznego rozumowania uznał, że pod adresem: ul. [...] w [...] prowadzona jest placówka zapewniająca całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku bez wymaganego zezwolenia wojewody.
Jak wynika z pisma z 23 maja 2022 r. od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działania pracowników socjalnych ww. Ośrodka zostały utrudnione przez osobę przebywającą w budynku przy ul. [...] w [...], gdyż pomimo podjętej 12 maja 2022 r. próby wejścia do obiektu, nie zostali oni wpuszczeni do środka. Ustalono, że osobą tą była pani sprawująca, na podstawie umów, opiekę nad pensjonariuszami. Podała przy tym, że sprawuje opiekę nad osobami, których rodziny wynajmują pokoje w tym budynku.
Lekarz POZ pismem z 6 czerwca 2022 r. poinformował, że po przeanalizowaniu listy pacjentów, stwierdził, że żaden z nich nie ma wpisanego adresu przy ul. [...] w [...], nadmieniając jednocześnie, że: "Do obowiązków lekarza nie należy sprawdzanie poprawności podanego przez pacjenta adresu, opieramy się na oświadczeniu ustnym i pisemnym złożonym przez pacjenta na deklaracji wyboru lekarza POZ".
W trakcie postępowania administracyjnego próbowano przeprowadzić kolejną kontrolę jednakże brama główna (od ul. [...]) i brama boczna (od ul. [...]) prowadzące na posesję były zamknięte na kłódkę z łańcuchem. Przy żadnej z bram nie było domofonu. Na posesję nie prowadziła również żadna furtka. Na posesji zaparkowany był samochód.
W kontekście całokształtu zebranych dowodów, w tym treści zawartej umowy na świadczenie usług, obejmującej m. in. czynności takie jak: "podanie posiłków", "pomoc w ubieraniu", "wymiana pampersów", jak również obserwacji zespołu inspektorów dokonanych podczas kontroli 12 i 20 kwietnia 2022 r. (m. in. spostrzeżeń w zakresie stanu zdrowia mieszkanki opisanych wyżej), biorąc pod uwagę, że przebywająca pod adresem przy ul. [...] w [...] babcia świadka, jest osobą w podeszłym wieku (78 lat), po przebytych udarach, która we wcześniejszym okresie korzystała z usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, a następnie przebywała w szpitalu i w zakładzie opiekuńczo- leczniczym i której stan zdrowia systematycznie się pogarsza, stwierdzono, że wymaga ona opieki całodobowej.
Do dnia wydania przez Organ I instancji decyzji wymierzającej przedmiotowa karę strony nie wystąpiły do Wojewody Warmińsko- Mazurskiego z wnioskiem o zezwolenie na prowadzenie placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku.
W świetle poczynionych ustaleń, kontrolujący uznali, że w [...] przy ul. [...], prowadzona jest placówka zapewniająca całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku bez zezwolenia wojewody.
Z ustaleń i obserwacji dokonanych przez zespół inspektorów oraz ustaleń innych służb, wynikało, że osoby, które przebywały w kontrolowanym obiekcie, nie były na tyle samodzielne i niezależne od pomocy innych, aby ich pobyt w ww. obiekcie ograniczał się jedynie do wynajmu, bądź korzystania z miejsca zakwaterowania. Niewątpliwie osoby te były osobami niepełnosprawnymi, wymagającymi całodobowej opieki.
Ponadto obecność na terenie obiektu sprzętów takich jak łóżka rehabilitacyjne czy chodziki, jak również treść zawartych umów dotyczących świadczenia usług opiekuńczych, przemawiają za uznaniem działalności wykonywanej pod ww. adresem, za prowadzenie placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku.
Przedmiotowe postępowanie administracyjne dotyczy prowadzenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku. Zgodnie z treścią art. 126 oraz art. 126a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, wojewoda posiada kompetencje nadzorcze oraz kontrolne wobec ww. placówek prowadzonych bez wymaganego zezwolenia.
Zgodnie z art. 126a w związku art. 126 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w przypadku powzięcia wiadomości o prowadzeniu bez zezwolenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, wojewoda ma prawo do przeprowadzenia postępowania nadzorczego i kontrolnego, m.in. do: żądania informacji, dokumentów i danych, niezbędnych do sprawowania nadzoru i kontroli; swobodnego wstępu w ciągu doby do obiektów i pomieszczeń jednostki kontrolowanej; - przeprowadzenia oględzin obiektów, składników majątku kontrolowanej jednostki oraz przebiegu określonych czynności objętych obowiązującym standardem;
żądania od pracowników kontrolowanej jednostki udzielenia informacji w formie ustnej i pisemnej w zakresie przeprowadzanej kontroli; wzywania i przesłuchiwania świadków;
przetwarzania danych osobowych w zakresie niezbędnym do realizacji celu kontroli.
Zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej działalność gospodarcza w zakresie prowadzenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku może być prowadzona po uzyskaniu zezwolenia wojewody.
Wymóg uzyskania zezwolenia wynika z troski ustawodawcy o poziom usług świadczonych przez powyższe placówki i konieczność ochrony praw osób w nich przebywających. Należy podkreślić, że są to osoby wymagające szczególnej opieki ze względu na ich stan zdrowia oraz niepełnosprawność i często nie potrafiące zadbać o respektowanie przysługujących im praw. W celu uzyskania zezwolenia na prowadzenie tego rodzaju działalności, Strona zobowiązana jest do złożenia stosownego wniosku wraz z wymaganymi dokumentami (art. 67 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej).
Przepisy art. 67 ust. l-3c i art. 68-68c ustawy o pomocy społecznej wyliczają w sposób enumeratywny wymogi, po spełnieniu których wojewoda wydaje zezwolenie. Podmiot prowadzący placówkę, która nie spełnia wskazanych wymogów, nie uzyskuje zezwolenia na prowadzenie tego rodzaju działalności.
Obowiązek uzyskania zezwolenia wojewody na prowadzenie placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom w podeszłym wieku, przewlekle chorym lub niepełnosprawnym ma charakter bezwzględnie obowiązujący - podmiot prowadzący ww. działalność spełniającą kryteria określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ma obowiązek uzyskania zezwolenia wojewody, zaś w przypadku jego braku (tzn. prowadzenie działalności bez zezwolenia) zastosowanie znajduje - po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie - art. 130 ust. 2 ustawy dotyczący wymierzenia kary pieniężnej.
Zgodnie z art. 130 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, kto bez zezwolenia prowadzi placówkę zapewniającą całodobową opiekę osobom w podeszłym wieku, przewlekle chorym lub niepełnosprawnym, w której przebywa nie więcej niż 10 osób, podlega karze pieniężnej w wysokości 10 000 zł.
Minister Rodziny i Polityki Społecznej wyjaśnił, że art. 130 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie jest przepisem kreującym uznanie administracyjne, lecz wprost wskazuje, że w sytuacji stwierdzenia przez organ, iż działalność danego podmiotu mieści się w dyspozycji ww. przepisu - organ ten ma bezwzględny obowiązek wymierzenia kary pieniężnej. Podmiot zainteresowany prowadzeniem placówki zapewniającej całodobową opiekę powinien najpierw spełnić wymogi zawarte w art. 67 i 68 ustawy, a uzyskawszy zezwolenie wojewody, przyjmować mieszkańców do placówki - nie na odwrót.
Zdaniem organu II instancji, w niniejszej sprawie, nie budzi wątpliwości fakt, że Skarżący prowadzą bez zezwolenia wojewody działalność w zakresie prowadzenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym oraz niepełnosprawnym. Potwierdzeniem powyższego jest fakt, iż w wyniku przeprowadzonych oględzin w budynku zapewniana jest całodobowa opieka osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku dla 9 osób.
Strony prowadzą działalność, która wymaga zezwolenia, o którym mowa w art. 67 ust. 1 ww. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, nie zaś usługi opiekuńcze w rozumieniu art. 50 ww. ustawy. Wprowadzenie obowiązku uzyskania zezwolenia zawsze musi być podyktowane ważnym interesem publicznym, w szczególności koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochroną środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Dla wprowadzenia nowego zezwolenia na podjęcie i wykonywanie działalności gospodarczej niezbędne jest także zachowanie formy ustawowej.
Jak stanowi art. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162, z późn. zm.), podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, zaś zgodnie z art. 8 ww. ustawy przedsiębiorca może podejmować wszelkie działania, z wyjątkiem tych, których zakazują przepisy prawa. Przedsiębiorca może być obowiązany do określonego zachowania tylko na podstawie przepisów prawa.
Minister Rodziny i Polityki Społecznej nie kwestionował faktu obowiązywania zasady wolności obywatelskiej czy wolności działalności gospodarczej oraz zasady "co nie jest prawem zabronione, jest dozwolone", wyrażonych w przepisach ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, natomiast podkreślił, że nie zwalniają one przedsiębiorcy od obowiązku działania zgodnie i w ramach obowiązującego porządku prawnego, w tym respektowania przepisów szczególnych wprowadzających wyjątki od ww. zasad - w tym dotyczących konieczności uzyskania zezwolenia.
Zgodnie z art. 41 ustawy - Prawo przedsiębiorców, uzyskania zezwolenia wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie określonym w odrębnych przepisach. Organy zezwalające oraz warunki wykonywania działalności objętej zezwoleniem, w szczególności zasady oraz tryb udzielania, odmowy udzielenia, zmiany, zawieszenia, cofnięcia albo ograniczenia zakresu zezwolenia, określają odrębne przepisy, o ile ww. ustawa nie stanowi inaczej.
Następnie, jak stanowi art. 42 cytowanej ustawy, organ zezwalający udziela zezwolenia na wykonywanie działalności gospodarczej przedsiębiorcy spełniającemu wymagane prawem warunki uzyskania zezwolenia.
Ustawodawca nie zdecydował się złagodzić wymogów związanych z prowadzeniem placówek, o których mowa w art. 67 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, np. ze względu na pożyteczność danej działalności czy zaspokajanie przez podmiot istotnych potrzeb społecznych. Tym samym, nawet jeżeli prowadzenie bez zezwolenia działalności, która takiego zezwolenia wymaga, odbywało się ze szlachetnych pobudek, to nie zmienia to faktu, że działalność taka będzie - bez zezwolenia - nielegalna, a zatem podlegała karze. Surowość regulacji w tym zakresie może podlegać zmianie tylko w drodze działalności ustawodawczej, a nie poprzez wykładnię contra legem. W postępowaniach dotyczących ustalenia prowadzenia działalności bez zezwolenia bada się rodzaj faktycznie prowadzonej działalności i jej zakres (całodobowa opieka nad osobami niepełnosprawnymi, przewlekle chorymi lub osobami w podeszłym wieku). W związku z tym nazwa przyjęta dla danej placówki (dom pobytu seniora, dom opieki, dom spokojnej starości, pensjonat, schronisko, noclegownia, lokal senioralny czy tez hotel itp.) nie ma decydującego znaczenia dla ustalenia obowiązku uzyskania zezwolenia, gdyż konstrukcja art. 130 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wskazuje na działalność rzeczywiście prowadzoną, a nie na deklarację podmiotu prowadzącego Dodatkowo ustawodawca nie określił również minimalnej liczby mieszkańców w placówce zapewniającej całodobową opieką osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, dla realizacji dyspozycji przepisu art. 130 ust. 2 ustawy wystarczające jest przebywanie co najmniej jednej osoby w placówce, zaś jedynym zastrzeżeniem, elementem mającym wpływ na wymiar kary pieniężnej w odniesieniu do liczby osób przebywających w placówce, jest liczba 10 osób (zgodnie z brzmieniem przepisu: do 10 osób włącznie - kara pieniężna w wysokości 10 000 zł, powyżej 10 osób - 20 000 zł).
W ocenie Organu II instancji w niniejszej sprawie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, zaś zgromadzony materiał w sprawie jednoznacznie przesądza o prowadzeniu przez Stronę placówki bez wymaganego zezwolenia Wojewody, co pozwoliło na właściwe zastosowanie normy przepisu art. 130 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy.
Organ odwoławczy wskazał, że wydanie przedmiotowej decyzji poprzedzało wnikliwe postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji. Organ podjął wyczerpujące czynności w celu ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Przeprowadzono postępowanie wyjaśniające w sprawie również celem ustalenia czy przebywanie osób w w/w placówce nie zagraża ich życiu i zdrowiu, zgodnie z art. 130 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.
Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiedli Skarżący (2), zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o ich uchylenie i zwrot kosztów postępowania.
H. Z. zarzucił:
-naruszenie art 68 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez uznanie , iż prowadzi placówkę zapewniająca całodobową opiekę, podczas gdy ustalona legalna definicja powyższej instytucji określa warunki konieczne do jej uznania, nie pozostające w zgodzie z umowami najmu zawartymi z poszczególnymi mieszkańcami budynku przy ul. [...] w [...];
-rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, polegająca na uznaniu na podstawie komasacji w budynku osób w podeszłym wieku o prowadzeniu placówki opiekuńczej, podczas gdy zgromadzone w sprawie dowody, w szczególności zawarte przeze umowy najmu z osobami tam zamieszkującymi, wynikające z niej obowiązki wobec wymienionych jedynie co do świadczenia w zakresie możliwości zamieszkania wykluczają możliwość prowadzenia przez wynajmującego czynności opiekuńczych;
-naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewystarczające rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego oraz dowolne, sprzeczne ze stanem faktycznym uznanie, iż wspólnie z panią M. K. prowadziłem placówkę zapewniająca całodobową opiekę , podczas gdy z wymienioną nie łączyły mnie żadne relacje prawne, z których wynikałby obowiązek wykonywania z mojej strony czynności opiekuńczych , zaś umowy zawarte przez panią M. K. dotyczyły innych zobowiązań nie mających nic wspólnego z umowami najmu;
-naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewystarczające rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego oraz dowolne, sprzeczne ze stanem faktycznym uznanie, iż w pomieszczeniach przebywają osoby niepełnosprawne wymagające całodobowej opieki podczas gdy z dostarczonych zaświadczeń lekarskich wynika , że osoby wymagają jedynie pomocy drugiej osoby przy wykonywaniu niektórych czynności z zakresu samodzielnej egzystencji;
-rażące naruszenie przepisów art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku w związku z art 680 k.c. w zakresie dyskryminacji i braku równouprawnienia w życiu społecznym i gospodarczym oraz swobody zawierania umów najmu poprzez uznanie wynajmu pomieszczeń osobom starszym za prowadzenie placówki całodobowej opieki, podczas gdy dokonanie powyższych czynności było jedynie realizacją przez wynajmującego przytoczonych powyżej zasad i praw.
M. K. zarzuciła zaskarżonej decyzji:
- naruszenie art 68 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez- uznanie , iż skarżąca prowadziła wspólnie z H. Z. placówkę zapewniająca całodobową opiekę, podczas gdy ustalona legalna definicja powyższej instytucji określa warunki konieczne do jej uznania, nie pozostające w zgodzie z umowami zawartymi z poszczególnymi mieszkańcami budynku przy ul. [...] w [...] w zakresie świadczonych usług;
-rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a. art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 k.p.a. i art. 80 k.p.a.. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, polegająca na uznaniu na podstawie komasacji w budynku osób w podeszłym wieku oraz zawartych umów o częściową opiekę prowadzenia placówki opiekuńcze, podczas gdy zakres obowiązków sprawowania opieki dotyczył niektórych tylko aspektów ich życia i w żaden sposób nie wiązał się z koniecznością całodobowej pielęgnacji;
-naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewystarczające rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego oraz dowolne, sprzeczne ze stanem faktycznym uznanie, iż skarżąca wspólnie z panem H. Z. prowadziła placówkę zapewniająca całodobową opiekę, gdyż prowadzenie usług opiekuńczych uzależnione było od wynajmu pomieszczeń przez dysponenta nieruchomości, podczas gdy do prowadzenia częściowych usług opiekuńczych nie było konieczności zawierania umów najmu ze skarżącą czy też innymi starszymi osobami z uwagi na zakres obowiązków nie wymagających po stronie skarżącej całodobowej obecności , zwłaszcza iż wykonywane były nawet po rozwiązaniu przez panią M. K. umowy najmu;
-naruszenie art. 7, 77 § l oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewystarczające rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego oraz dowolne, sprzeczne ze stanem faktycznym uznanie, iż w pomieszczeniach przebywają osoby niepełnosprawne wymagające całodobowej opieki podczas gdy z dostarczonych zaświadczeń lekarskich wynika , że osoby wymagają jedynie pomocy drugiej osoby przy wykonywaniu niektórych czynności z zakresu samodzielnej egzystencji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Sąd zażądał akt przeprowadzonej kontroli i dołączył je do akt administracyjnych uznając, że mają one kluczowe znaczenie przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Sąd nie podzielił zarzutów zawartych w skardze na tle wskazanych tam przepisów prawa uznając, iż prawidłowo ustalono w sprawie stan faktyczny oraz dokonano w właściwej oceny prawnej.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 dalej "p.p.s.a.") Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 9 listopada 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Warmińsko Mazurskiego z 31 sierpnia 202 r. o nałożeniu kary pieniężnej – art. 130 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, w sytuacji gdy prowadzona jest przez dany podmiot placówka zapewniająca całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, w której przebywa nie więcej niż 10 osób – nakładana jest na taki podmiot kara pieniężna w wysokości 10 000 zł W tym zakresie, jak trafnie wskazuje organ, nie mamy do czynienie ani z miarkowaniem kary ani z uznaniem administracyjnym. Kary administracyjne za prowadzenie placówki opiekuńczo-wychowawczej bez zezwolenia właściwego organu są powszechnie znane i funkcjonują w przestrzeni prawnej od wielu lat. Skarżący zaprzeczają aby prowadzili tego rodzaju placówkę a skarżący H. Z. twierdzi, że zawarł z osobami, które mieszkają w tym budynku umowy cywilnoprawne najmu, co w świetle prawa jest dopuszczalne.
Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, podzielił w pełni ustalenia dokonane przez organy, że sposób, rozmiar, charakter prowadzonej działalności, daje podstawy do przyjęcia, że mamy do czynienia z placówką zapewniającą całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku. Z ustaleń organu wynika, że w budynku przebywają osoby chore, często bez kontaktu słownego, wymagające całodziennej opieki nie tylko higienicznej czy medycznej ale związanej z ich wyżywieniem. Jak wskazała sama Skarżąca opiekę tę sprawuje ona oraz wynajęta w tym celu osoba, która ma obowiązek świadczenia usług pielęgnacyjnych. Wydzielony jest także pokój w którym przechowuje się lekarstwa czy środki czystości, które są niezbędne tym osobom ze względu na ich stan zdrowia. Są to osoby albo leżące albo poruszające się przy pomocy sprzętu rehabilitacyjnego. Czy też osoby sprawne ale wymagające leczenia farmakologicznego. W takim stanie rzeczy nie można przyjąć, za prawdziwe twierdzenia że tymi osobami opiekuje się rodzina. Jest to sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Stan zdrowa większości osób przebywających w tym budynku wyklucza ich samodzielne funkcjonowania a w przypadku gdyby opiekę miała świadczyć rodzina, osoba opiekująca musiałaby zrezygnować z pracy i zająć się opieką nad taką niepełnosprawną osobą. Co znamienne, w czasie kontroli w budynku nie było innych osób niż Skarżąca, co czyni twierdzenia w tym zakresie za niewiarygodne. Przedstawiona w protokole kontroli dokumentacja fotograficzna oraz umowy najmu wskazują, że placówka świadczy usługi opiekuńcze, w tym zapewnia sprzęt rehabilitacyjny i opiekę medyczną. Z przedstawionych umów wynika, że ich przedmiotem jest świadczenie usług: sprzątanie, robienie zakupów, pranie, podawanie posiłków, pomoc w ubieraniu, wymiana pampersów (np. umowy z 31 grudnia 2021 r., 2 kwietnia 2022 r.). Wynagrodzenie z tych umów kształtuje się na poziomie 2400-3000 zł).
Powyższe czynności w powiązaniu z umowami najmu dają obraz placówki świadczącej całodobową opiekę. Zwrócić należy uwagę, że umowy zawarte pomiędzy mieszkańcami budynku a H. Z. opiewające na 500 zł za "wynajem" pokoju a umowy zawarte z M. K. 2400-300 zł. Daje to sumę od 2900 do 3500 zł od każdej z osób mieszkającej w tym budynku. Jest to kwota odpowiadająca przeciętnym kosztom pobytu danej osoby w placówce opiekuńczej.
Sąd przy tym podziela argumentację organu, że działalność Skarżących polegała na tym, że Skarżący jako dysponent lokali "wynajmował" je a Skarżąca dzięki temu mogła świadczyć usługi opiekuńcze i że tego rodzaju przedsięwzięcie wymagało wspólnego porozumienia pomiędzy obojgiem Skarżących.
Wbrew wywodom skargi rozmiar i zakres prowadzonej działalności mieści się w definicji z art. 68 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Opieka o jakiej mowa w tym przepisie polega na świadczeniu przez całą dobę usług: opiekuńczych zapewniających: udzielanie pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, pielęgnację, w tym pielęgnację w czasie choroby, opiekę higieniczną, niezbędną pomoc w załatwianiu spraw osobistych, kontakty z otoczeniem; bytowych zapewniających: miejsce pobytu, wyżywienie, utrzymanie czystości.
Zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy w postaci protokołu kontroli, zdjęć umów najmu, zeznań świadka w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, że budynek ten służy osobom starszym, schorowanym, wymagającym całodobowej opieki. Trudno sobie wyobrazić aby wynajmujący budynek akurat zgromadził tyle osób niepełnosprawnym w jednym miejscu bez gwarancji że będą one mieć opiekę. Opiece tej zresztą nie zaprzecza Skarżąca oświadczając, że zatrudnia osobę do pomocy, wzywa lekarza czy karetkę i organizuje wyżywienie dla tych osób.
Nie ma w sprawie ani jednego dowodu, który wskazywałby że świadczona opieka nie ma charakteru całodziennego. Zawarcie z tymi osobami umów cywilnoprawnych nie wyklucza przyjęciu tezy o prowadzeniu placówki opiekuńczej. Oczywistym jest, że osoby, które przebywają w tego rodzaju placówce muszą być związane umowa na podstawie których ich pobyt w danym miejscu jest uprawniony.
Co do kwestii posiłków, Skarżąca wywodziła, że były one przywożone przez rodziny a Jej rola ograniczała się wyłącznie do ich podgrzania lub podawania. Sąd jest zdania, że argumentacja Skarżącej jest nielogiczna. Zakłada bowiem, że rodzina codziennie przywoziłaby jedzenia dla swych bliskich, co z ekonomicznego i racjonalnego punktu widzenia jest nie uzasadnione tym bardzie, że z umów zawartych z osobami mieszkającymi w budynku a Skarżąca wynika, że zakresem tym objęto robienie zakupów i podawanie posiłków, co wyklucza przywożenie stałe posiłków dla mieszkańców przez rodzinę. Wprost przeciwnie zakres świadczonej przez Skarżącą opieki wskazuje, że to ona kupuje i przygotowuje posiłki, które następnie podaje. Fakt, że kuchnia w budynku w dacie kontroli nie była używana nie wyklucza podawania przez Skarżącą posiłków. Świadczenie tego rodzaju czynności może bowiem następować choćby przez firmę zewnętrzną. Skoro bowiem sama Skarżąca twierdzi, że podgrzewa posiłki to przecież gdzieś te czynności wykonuje i nie musi to być wskazywana w czasie kontroli kuchnia.
Oczywiście ma rację Skarżąca, że w ustawie o świadczeniach rodzinnych brak jest definicji legalnej "placówki" to jednak poprzez odniesienie się do zakresu świadczonej opieki, wymienionej w w art. 68 ust. 1 – zasadne jest przyjęcie, że jest to opieka świadczona w zakresie o jakim mowa w tym przepisie. Są to więc czynności skierowane do podmiotów mieszkających w danej placówce mające służyć zabezpieczeniu ww potrzeby tych osób. Nie wyklucza to jednak pomocy rodziny w opiece nad osobą tego wymagającą.
Co do zakresu świadczonej pomocy i zakresu niepełnosprawności osób zamieszkujących w pokojach usytuowanych w tym budynku nie trzeba specjalnej wiedzy medycznej aby stwierdzić czy osoby są w stanie samodzielnie funkcjonować. Zresztą placówka której prowadzenie wymaga uzyskania zezwolenia wojewody, to nie tylko taka która świadczy pomocy osobom niepełnosprawnym ale i osobom w podeszłym wieku. Twierdzenia zatem skargi, że organ dopuścił się błędu poprzez niewystarczające rozpatrzenie materiału dowodowego i dowolne uznanie, że w pokojach przebywają osoby niepełnosprawne, nie ma istotnego znaczenia skoro opieką może polegać na pomocy osobom, które z uwagi na wiek takiej pomocy wymagają. Zakres używanych przez te osoby i znajdujących się w pokojach sprzętów świadczy o stanie fizycznym tych osób i nie trzeba to tego rodzaju stwierdzenia zaświadczenia lekarskiego. Nawet w sytuacji gdy dana osoba posiada zaświadczenie lekarskie o konieczności okresowej pomocy przy czynnościach życiowych (zaświadczenie dołączone do skargi Skarżącej) nie oznacza to, że nie znajduje się ona w placówce, która zobowiązana jest do świadczenia całodobowej opieki.
Co do skargi Skarżącego argumentacja jest podobna. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, aby pomoc osobom mieszkającym w budynku udzielana była przez Skarżącego wprost. Pomoc tę świadczy przede wszystkim przez Skarżącą, która zawarła z nimi umowy dotyczące opieki, czemu zresztą nie zaprzecza. Zdaniem Sądu, nie byłoby to możliwe gdy Skarżący nie zawarł z tymi osobami umowy najmu. Dlatego dokonując oceny czy mamy do czynienia ze współdziałaniem obojga Skarżących Sąd uznał, że jest ono niewątpliwe. Istnieje bezpośredni związek pomiędzy relacjami jakie wynikają z umów zwartych przez Skarżącego z umowami zwartymi ze Skarżącą. Dzięki Skarżącemu Skarżąca może opiekować się osobami przebywającymi w tym budynku które takiej pomocy wymagają.
Co prawda ustawa nie definiuje pojęcia "współdziałania" pomiędzy podmiotami. Na gruncie tej sprawy, w ocenie Sądu, zasadne jest sięgnięcie do podobnych regulacji występujących m.inn na gruncie postępowania karnego. W art. 18 kodeksu karnego mowa jest o współsprawstwie rozumianym jako akceptacji czynności sprawczych podejmowanych przez inne osoby. Przy tego rodzaju penalizowanym zachowaniu możemy mieć do czynienia z podziałem ról, co oznacza, że w ramach określonego działania podmioty sprawcze wykonują określony, choć często nie pokrywający się zakres działań, które jako całość stanowią jeden czyn. Także na gruncie wykładni językowej pojęcia "współdziałania" jest ono zdefiniowane jako:
1. działanie wspólnie z kimś,
2. przyczynianie się do czegoś razem z innymi czynnikami (Słownik Języka Polskiego PWN - Internetowy).
Zarówno zatem na gruncie definicji ustawowych karnych jak i definicji językowych współdziałanie polega na działaniu wspólnym w określonym celu.
Dlatego w ocenie Sądu w tej sprawie organy w sposób prawidłowy ustalił, że Skarżący współdziałali przy prowadzeniu placówki opiekuńczej zapewniającej całodzienną opiekę.
Legalna działalność gospodarcza polegająca na prowadzeniu placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, uwarunkowana jest uzyskaniem na nią zezwolenia wojewody, o czym przesądza art. 67 ust. 1 ustawy. Takie rozwiązanie jest podyktowane z jednej strony koniecznością ochrony praw osób przybywających w tego rodzaju placówkach, z drugiej zaś strony, przejawem troski ustawodawcy o poziom świadczonych w nich usług. Działalnością gospodarczą z kolei jest - jak stanowi art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162) - zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Jak wynika wprost z treści art. 130 ust. 4a ustawy, wysokość kary jest stała, a przesłanki jej zastosowania są jednoznaczne i nie budzą wątpliwości. W tych ramach Skarżący prowadzą wspólnie przedsięwzięcie polegające na prowadzeniu całodobowej placówki dla osób starszych i przewlekle chorych.
W konsekwencji Sąd przyjął, że minister nie naruszył przywołanych w skardze przepisów procedury a w konsekwencji i przywołanych w skardze przepisów prawa materialnego. Organy w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy który oceniły bez przekroczenia ram swobodnej oceny dowodów. Przedstawiona przez nie argumentacja jest przekonująca w nalżona kara pieniężna zgodna z przepisami prawa.
Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).