I SA/Wa 424/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę córki na decyzję o ustaleniu jej odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, wskazując, że wniosek o zwolnienie z opłaty należy złożyć w odrębnym postępowaniu.
Skarga dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy o zmianie odpłatności za pobyt M. Z. w DPS. Skarżąca B. K. kwestionowała sam fakt obciążenia jej kosztami, wskazując na trudną sytuację materialną. Sąd administracyjny oddalił skargę, wyjaśniając, że postępowanie o ustalenie odpłatności jest odrębne od postępowania o zwolnienie z tej opłaty, które powinno być prowadzone w osobnym wniosku.
Sprawa dotyczyła skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy ustalającą odpłatność za pobyt jej ojca, M. Z., w Domu Pomocy Społecznej. Skarżąca podnosiła, że jej sytuacja rodzinna i majątkowa uniemożliwia jej wywiązanie się z nałożonego obowiązku. Wójt Gminy ustalił, że dochód rodziny skarżącej przekracza kryterium dochodowe, co uzasadniało obciążenie jej odpłatnością. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając odwołanie, potwierdziło prawidłowość decyzji organu pierwszej instancji, podkreślając kolejność osób zobowiązanych do ponoszenia opłat oraz zasady ustalania ich wysokości. SKO wskazało również, że kwestia zwolnienia z opłaty może być rozpatrywana jedynie w odrębnym postępowaniu. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. poprzez brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu oraz błędną ocenę dowodów. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd wyjaśnił, że postępowanie o ustalenie odpłatności za pobyt w DPS jest odrębne od postępowania o zwolnienie z tej opłaty, które może być wszczęte dopiero po prawomocnym ustaleniu obowiązku i jego wysokości. Sąd uznał również, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, a strona nie wykazała, aby została pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym było uzasadnione stanem epidemii COVID-19.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie o ustalenie odpłatności jest odrębne od postępowania o zwolnienie z tej opłaty. Zwolnienie może nastąpić dopiero po prawomocnym ustaleniu obowiązku i jego wysokości.
Uzasadnienie
Sąd powołuje się na utrwalony pogląd orzecznictwa administracyjnego, zgodnie z którym najpierw musi istnieć prawomocnie orzeczony obowiązek ponoszenia opłaty, a dopiero potem można ubiegać się o zwolnienie z niego w odrębnym postępowaniu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
u.p.s. art. 59 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Określa podstawę do wydania decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w DPS.
u.p.s. art. 60 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 61 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Określa kolejność osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt w DPS (mieszkaniec, małżonek, zstępni, wstępni, gmina).
u.p.s. art. 61 § 2
Ustawa o pomocy społecznej
Określa zasady ustalania wysokości opłaty dla zstępnych, w tym kryterium dochodowe i minimalny dochód pozostający po wniesieniu opłaty.
u.p.s. art. 64
Ustawa o pomocy społecznej
Reguluje możliwość zwolnienia z opłaty za pobyt w DPS, wskazując na odrębność tego postępowania od postępowania ustalającego obowiązek.
Pomocnicze
u.p.s. art. 61 § 2a
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 61 § 2b
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 61 § 3
Ustawa o pomocy społecznej
Określa zastępczy charakter opłat wnoszonych przez gminę.
u.p.s. art. 103 § 2
Ustawa o pomocy społecznej
Dotyczy umowy zawieranej z małżonkiem, zstępnymi lub wstępnymi w celu ustalenia wysokości opłaty.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 78 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie przez sąd.
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 art. 15zzs4 § 3
Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie epidemii.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie o ustalenie odpłatności jest odrębne od postępowania o zwolnienie z opłaty. Strona nie wykazała, aby naruszenie zasady czynnego udziału miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Odrzucone argumenty
Obciążenie skarżącej opłatą w sytuacji jej trudnej sytuacji materialnej. Naruszenie przepisów k.p.a. poprzez brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu. Błędna ocena dowodów i przekroczenie swobodnej oceny dowodów.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło ustalenia osoby zobowiązanej i określenia wysokości opłaty miesięcznej za pobyt, a dopiero później, gdy taka decyzja stanie się prawomocna, w odrębnym postępowaniu prowadzonym na wniosek strony można żądać zwolnienia z opłaty. Naruszenie zasady czynnego udziału nie stanowi w każdym przypadku podstawy do uchylenia decyzji. Aby takie rozstrzygnięcie było możliwe, uchybieniu temu musi towarzyszyć także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które zapewniają realizację czynnego udziału strony w postępowaniu, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skład orzekający
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
sprawozdawca
Iwona Kosińska
członek
Łukasz Trochym
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że postępowanie o ustalenie odpłatności za pobyt w DPS jest odrębne od postępowania o zwolnienie z tej opłaty oraz że naruszenie zasady czynnego udziału nie zawsze skutkuje uchyleniem decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania odpłatności za pobyt w DPS i interpretacji przepisów k.p.a. w kontekście wpływu naruszeń na wynik sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest istotna dla osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt bliskich w DPS, wyjaśniając kluczowe kwestie proceduralne dotyczące ustalania i ewentualnego zwalniania z tych opłat.
“Czy można ubiegać się o zwolnienie z opłaty za DPS, zanim zostanie ona prawomocnie ustalona? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 424/20 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-11-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-03-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /sprawozdawca/ Iwona Kosińska Łukasz Trochym /przewodniczący/ Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 1832/21 - Wyrok NSA z 2023-09-20 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 1507 art. 59, 60, 61, 64 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Trochym Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz (spr.) Sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2020 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej wysokość odpłatności za pobyt w domu opieki społecznej oddala skargę. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] września 2019 r. nr [...] orzekającą o zmianie decyzji z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] dotyczącej odpłatności za pobyt M. Z. w Domu Pomocy Społecznej w [...]. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wójt Gminy [...] decyzją z [...] września 2019 r. orzekł o zmianie decyzji z [...] kwietnia 2018 r. dotyczącej odpłatności za pobyt M. Z. w Domu Pomocy Społecznej w [...] zobowiązując do ponoszenia odpłatności M. Z., B. K. oraz gminę w wysokościach szczegółowo określonych w decyzji. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji przytoczył przepisy stanowiące podstawę materialnoprawną podjętego rozstrzygnięcia oraz dokładnie opisał stan faktyczny sprawy wskazując m.in., że pełny koszt utrzymania mieszkańca DPS w [...] wynosi [...] zł miesięcznie oraz że osobami zobowiązanymi do ponoszenia odpłatności za pobyt M. Z. w DPS są B. K., E. B., B. Z., M. Z., K. Z. oraz C. Z. Jednocześnie zaznaczono, że w stosunku do E. B., B. Z., M. Z., K. Z. oraz C. Z. po przeprowadzeniu u tych osób rodzinnego wywiadu środowiskowego wydane zostaną odrębne decyzję ustalające odpłatność. Wójt Gminy [...] zaznaczył, że dochód rodziny B. K. ustalono na kwotę [...] zł, która przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tj. kwotę 3.084 zł. Nie znaleziono jednocześnie podstaw do zwolnienia ww. od ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS, którą - w ocenie Wójta Gminy [...] - jest ona w stanie ponosić w ustalonej wysokości bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Organ pierwszej instancji wskazał przesłanki zwolnienia (w całości bądź części) z ponoszenia odpłatności oraz poinformował, że rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z tej opłaty może zostać wydane dopiero po ostatecznym ustaleniu osoby zobowiązanej po określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt. B. K. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy wskazał, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Kolegium, które decyzją z [...] sierpnia 2018 r. uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy [...] z [...] czerwca 2018 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania stwierdzając, że organ nie dopełnił ciążących na nim obowiązków, obligujących go do wyczerpującego zebrania i rozpoznania całego materiału dowodowego i podjęcia rozstrzygnięcia po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego, m.in. ustalenia kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt M. Z. w DPS i ustalenia, czy osoby te spełniają kryteria do obciążenia ich przedmiotową odpłatnością. SKO w [...] przytoczyło przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.) określające zasady ustalania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, tj. art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 64 ustawy określający przesłanki dotyczące zwolnienia z obowiązku ponoszenia tej opłaty i podkreśliło, że kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest zasadność obciążenia B. K. kosztami opłaty za pobyt ojca M. Z. w Domu Pomocy Społecznej w [...]. Skarżąca nie kwestionuje sposobu ustalenia opłat za poszczególne miesiące, a jedynie podważa sam fakt obciążenia ją kosztami wskazując przy tym, że nie jest w stanie sprostać nałożonemu obowiązkowi w ustalonej wysokości. SKO w [...] wskazało, że w art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej określone zostały osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Są nimi w kolejności: mieszkaniec domu pomocy społecznej, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Zasada kolejności przyjęta w omawianym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej - na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 ustawy, ale obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie. Zastępczy charakter wnoszenia opłat przez gminę wynika z art. 61 ust. 3 ustawy, w myśl którego gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, wnosi opłaty zastępczo, jeżeli nie wywiązują się z tego osoby zobowiązane w pierwszej kolejności. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych w tym celu kwot. Organ odwoławczy podkreślił, że kolejność dotyczy osób wymienionych w art. 61 ust. 1 w pkt 1-3 ustawy, a nie sytuacji wystąpienia obowiązku ponoszenia opłat przez kilkoro zstępnych. Każdy z zstępnych ma taki sam obowiązek ponoszenia tych opłat, a różnicuje je osiągane kryterium dochodowe każdego z nich. Wysokość obciążeń osoby spełniającej kryterium dochodowe określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy zależna jest od tego, o ile jej dochód przekracza kryterium dochodowe, opłata nie może być wyższa od tej nadwyżki. Bez znaczenia natomiast pozostaje ilość osób zobowiązanych do ponoszenia przedmiotowej opłaty, gdyż jedynym czynnikiem kształtującym jej wysokość w odniesieniu do osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy jest ich sytuacja dochodowa. Możliwa jest zatem sytuacja, w której kilku zstępnych ponosić będzie odpłatność w równych wysokościach, jak również taka, w której jedynie jeden zstępny, ponosić będzie odpłatność w całości, bo tak będzie rozkładać się zdolność finansowa tych osób. Kolegium zaznaczyło, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym za dopuszczalne przyjmuje się określenie obowiązków ponoszenia opłat za pobyt w DPS w odrębnej decyzji w stosunku do beneficjenta tej formy pomocy społecznej, a w odrębnej decyzji w stosunku do osób spośród dalszych zobowiązanych, o jakich mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Tym samym organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił krąg osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt M. Z. w DPS, jak również posiadał prawo do wydania decyzji ustalającej wysokość opłaty za pobyt mieszkańca w DPS odrębnie dla tego mieszkańca i B. K. oraz dla pozostałych zstępnych (w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poinformowano, że w stosunku do E. B., B. Z., M. Z., K. Z. o oraz C. Z. zostaną wydane odrębne decyzję ustalające odpłatność za pobyt ich ojca w DPS). SKO w [...] wskazało, że stosownie do art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej opłatę za pobyt w DPS wnoszą, m.in. zstępni - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 ustawy, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Gmina zgodnie z art. 61 ust. 2a w związku z ust. 2b tej ustawy wnosi opłatę w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby do tego obowiązane. Organ podkreślił, że zgodnie z prezentowanym przez sądy administracyjne stanowiskiem, obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę, czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy kreuje nie umowa, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 ustawy, lecz decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, przewidziana w art. 59 ust. 1 ustawy. Umowa zawierana pomiędzy kierownikiem ośrodka pomocy społecznej a małżonkiem albo zstępnymi bądź wstępnymi mieszkańca domu pomocy społecznej nie jest wyłącznym źródłem obowiązku ponoszenia opłat przez te osoby za pobyt w domu pomocy społecznej. Z samego brzmienia art. 103 ust. 2 ustawy wynika, że celem takiej umowy nie jest nawiązanie cywilnoprawnego stosunku zobowiązującego do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, ale ustalenie wysokości opłaty wnoszonej przez zobowiązane osoby, a więc opłaty, której obowiązek ponoszenia został już ustalony. Zawarcie umowy przewidzianej w art 103 ust. 2 ustawy ma na celu umożliwienie małżonkowi, zstępnym i wstępnym zadeklarowanie opłacania wyższego odsetka opłaty, aniżeli wynika to z przepisów o minimalnych obciążeniach wynikających z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a i b ustawy. SKO w [...] zaznaczyło, że w przedmiotowej sprawie bezspornie dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (wynoszące [...] zł do dnia [...] września 2018 r. oraz [...]zł od dnia [...] października 2018 r.). Zdaniem organu drugiej instancji Wójt Gminy [...] prawidłowo zinterpretował też przepis art. 61 ust. 2 i ust. 2b ustawy o pomocy społecznej, a tym samym, prawidłowo ustalił wysokość opłaty za pobyt M. Z. w DPS zarówno dla samego umieszczonego, jak i dla skarżącej (z uwzględnieniem poszczególnych miesięcy). Odnosząc się do zarzutów skarżącej zawartych w złożonym odwołaniu Kolegium stwierdziło, że nie dopatrzyło się zarzucanych uchybień. Organ posiadał prawną możliwość wydania odrębnych decyzji ustalających odpłatność za pobyt mieszkańca w DPS zarówno dla umieszczonego, jak i pozostałych obowiązanych do jej wnoszenia. Zawiadomieniem z 3 sierpnia 2019 r. (odebrane osobiście 23 sierpnia 2019 r.) poinformowano skarżącą o możliwości zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją oraz możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem rozstrzygnięcia. Organ pierwszej instancji zapewnił zatem stronie możliwość czynnego udziału w postępowaniu - z czego skarżąca nie skorzystała. SKO w [...] podniosło ponadto, że bez wątpienia okoliczności takie jak trudna sytuacja materialna (w tym wysokie koszty utrzymania, czy leczenia) jak i zdrowotna rodziny skarżącej, stanowią przesłanki, które, co do zasady, mogą (ale nie muszą) stanowić podstawę do zastosowania art. 64 ustawy o pomocy społecznej i zwolnienia zainteresowanej (w całości bądź części) z przedmiotowych opłat. Niemniej jednak - jak słusznie wskazał organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - postępowanie w tym zakresie może być prowadzone dopiero po prawomocnym ustaleniu tej opłaty. Kolegium wskazało również, że nie posiada instrumentów prawnych umożliwiających zwolnienie/uchylenie obowiązku alimentacyjnego skarżącej względem ojca M. Z., co jednoznacznie wykluczyłoby B. K. z kręgu osób obowiązanych do wnoszenia odpłatności za jego pobyt w DPS. Jednakże E. B. pismem z [...] listopada 2019 r. przekazała Kierownikowi OPS w [...] kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2019 r. sygn. akt [...], w którym orzeczono o zwolnieniu (uchyleniu) E. B., B. Z., M. Z., K. Z. oraz C. Z. z obowiązku alimentacyjnego względem M. Z. Skarżąca powinna zatem rozważyć wystąpienie do sądu powszechnego z wnioskiem o uchylenie obowiązku alimentacyjnego względem ojca. B. K. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie: - art. 10 § 1 k.p.a oraz art. 78 § 2 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, - art. 7 k.p.a, art. 77 § 1 i 4 80 k.p.a polegające na przekroczeniu swobodnej oceny dowodów, przeprowadzeniu postępowania dowodowego i wydaniu decyzji w oparciu o bliżej nieokreślone fakty, skutkujące nałożeniem obowiązku ponoszenia opłaty przez B. K. w sytuacji kiedy nie jest ona w stanie wywiązywać się z ww. obowiązku z uwagi na sytuację rodzinną i majątkową. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów, tj. zaświadczenia o zarobkach na fakt sytuacji finansowej skarżącej, na fakt niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ nie uwzględnił wcześniejszych zarzutów, nie zważa na fakt braku woli zawarcia umowy, a także na przepisy art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w oparciu o które została zawarta umowa. Zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 opłatę powinni ponosić zstępni M. Z., którymi są B. K., E. B., B. Z., M. Z., K. Z, C. Z. Zdaniem skarżącej opłata powinna obciążać osoby zobowiązane w równym stopniu. Tymczasem cała kwota obciąża skarżącą, narażając ją na znaczną szkodę i trudności finansowe. Zdolności finansowe B. K. są znacznie ograniczone i nie pozwalają na ponoszenie wskazanych w decyzji opłat w sytuacji, kiedy opłaty obciążają ją w całości, pomijając innych zobowiązanych. Rozwiązanie wskazane w decyzji jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W piśmie z [...] kwietnia 2020 r. skarżąca zarzuciła dodatkowo naruszenie: art. 61 ust. 3 oraz art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez ich błędną wykładnię, co skutkowało nieprawidłowym wskazaniem kręgu zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt M. Z. w DPS. W ocenie skarżącej organ powinien określić kwotę zobowiązującą skarżącą oraz jej rodzeństwo jako zobowiązanych do poniesienia opłat za pobyt M. Z. w DPS, a nie ograniczać obowiązek alimentacyjny jedynie do B. K., błędnie uzasadniając zwolnienie pozostałych osób, ich osobistym stosunkiem z M. Z. potwierdzonym wyrokiem sądu powszechnego oddalającym obowiązek alimentacyjny rodzeństwa skarżącej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Celem sądowej kontroli administracji publicznej jest ustalenie czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...], orzekającą o zmianie decyzji dotyczącej odpłatności za pobyt M. Z. w domu pomocy społecznej. Istotę skargi stanowi zarzut B. K., że ze względu na swoją sytuację rodzinną, majątkową i osobistą powinna być zwolniona z ponoszenia opłaty, która została wobec niej ustalona. Zasadniczym, podnoszonym przez Skarżącą argumentem jest okoliczność, że nie jest w stanie wywiązać się z nałożonego na nią obowiązku. Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej w pełni aprobuje ustalenia i oceny przedstawione przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego przytaczania . W nawiązaniu zaś do zarzutów skargi Sąd wyjaśnia, że Skarżąca może ubiegać się o ewentualne zwolnienie z ustalonej opłaty w odrębnym postępowaniu. Przepis art. 64 u.p.s. stanowi, że osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. W orzecznictwie utrwalony jest jednak pogląd, i taki też prezentuje sąd w niniejszej sprawie, że postępowanie o zwolnienie z opłaty jest postępowaniem odrębnym od postępowania o ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty i jej wysokości. Odrębność ta polega na tym, że najpierw musi istnieć prawomocnie orzeczony obowiązek, a dopiero potem możliwe jest zwolnienie z tego obowiązku (por. wyroki NSA: z 6 czerwca 2017 r., I OSK 649/16; z 23 października 2018 r., I OSK 2819/17). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 11 czerwca 2018 r., I OPS 7/17 "zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może dotyczyć sytuacji, w której osoba zobowiązana wnosi opłatę, czyli osoba jak i wysokość opłaty została już wcześniej ustalona w odpowiednim akcie stosowania prawa zgodnie z przepisami ustawy. Zwolnienie musi się bowiem odnosić do skonkretyzowanego obowiązku. Dlatego też rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może zostać wydane dopiero po ostatecznym ustaleniu osoby zobowiązanej i określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt." Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło ustalenia osoby zobowiązanej i określenia wysokości opłaty miesięcznej za pobyt, a dopiero później, gdy taka decyzja stanie się prawomocna, w odrębnym postępowaniu prowadzonym na wniosek strony można żądać zwolnienia z opłaty. Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia art.10 k.p.a. wyjaśnić należy, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jednakże, zdaniem Sądu, naruszenie tej zasady nie stanowi w każdym przypadku podstawy do uchylenia decyzji. Aby takie rozstrzygnięcie było możliwe, uchybieniu temu musi towarzyszyć także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które zapewniają realizację czynnego udziału strony w postępowaniu, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych - czego strona skarżąca w tym postępowaniu nie wykazała (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2010 r. II OSK 881/10, LEX nr 746920, oraz z dnia 1 lutego 2010 r. II OSK 1098/10, LEX nr 786594, 12 października 2010 r. II OSK 1279/09, LEX nr 746442). Wskazać również należy, iż strona skarżąca nie wykazała aby została pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, czy możliwości złożenia konkretnych wniosków dowodowych i wyjaśnień, i aby uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Strona skarżąca nie wskazała również, jakie dowody zgłosiłaby w postępowaniu administracyjnym i jakie okoliczności mogłyby zostać dzięki nim wyjaśnione w sposób odmienny od przyjętego przez organ stanu faktycznego sprawy. Podsumowując, orzekające w sprawie organy w sposób wnikliwy i wyczerpujący ustaliły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, trafnie przypisując je z zachowaniem przepisów postępowania do mających zastosowanie norm prawnych w zakresie podmiotów zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt M. Z. w DPS oraz jej wysokości, co znalazło pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. W konsekwencji należało stwierdzić, że wbrew zarzutom sformułowanym w skardze, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego, co uzasadniałoby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Od 24 października 2020 r. obszar całego kraju objęty został tzw. "strefą czerwoną". W związku z tym, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne, biorąc pod uwagę brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku oraz uznając, że rozpoznanie sprawy na rozprawie mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI