I SA/Wa 422/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie stwierdził nieważność orzeczenia SKO w Warszawie dotyczącego opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, uznając je za wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Sprawa dotyczyła opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie orzekło, że oświadczenie Prezydenta dotyczące ustalenia stawki procentowej i wysokości opłaty rocznej nie wywołało skutków prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził jednak nieważność tego orzeczenia, wskazując na rażące naruszenie prawa, w tym brak potwierdzenia przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oraz wcześniejsze prawomocne ustalenie wysokości opłat.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 26 maja 2021 r., które stwierdziło, że oświadczenie Prezydenta [...] z dnia [...] września 2020 r. dotyczące ustalenia stawki procentowej opłaty rocznej i wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego części nieruchomości nie wywołało skutków prawnych. Sąd uznał skargę za uzasadnioną, stwierdzając nieważność zaskarżonego orzeczenia z powodu rażącego naruszenia prawa. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że dla spornej nieruchomości nie zostało potwierdzone przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zgodnie z ustawą przekształceniową, a co więcej, prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego została już wcześniej ustalona wysokość stawki procentowej opłaty rocznej (1%) oraz opłaty rocznej (3.293,29 zł) dla całej nieruchomości, a nie tylko dla udziału. Sąd podkreślił, że SKO wydało orzeczenie o treści innej niż przewidziana w przepisach, co stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 79 ust. 7 u.g.n. Sąd zwrócił również uwagę na błędne pouczenie przez SKO o możliwości wniesienia sprzeciwu do sądu powszechnego, co skutkowało koniecznością zastosowania art. 112 k.p.a. i uznania skargi za dopuszczalną pomimo uchybienia terminowi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
SKO wydało orzeczenie o treści innej niż przewidziana w art. 79 ust. 3 u.g.n., pomijając kluczowe okoliczności faktyczne i prawne, takie jak brak potwierdzenia przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oraz wcześniejsze prawomocne ustalenie wysokości opłat.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (11)
Główne
u.g.n. art. 79 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
SKO wydało orzeczenie o treści innej niż przewidziana w tym przepisie.
ustawa przekształceniowa art. 21 § 2
Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów
Nie można było przyjąć zastosowania tego przepisu, gdyż nie było potwierdzenia przekształcenia prawa i ustalono już wcześniej opłaty.
ustawa przekształceniowa art. 21 § 2a
Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów
Nie można było przyjąć zastosowania tego przepisu, gdyż nie było potwierdzenia przekształcenia prawa i ustalono już wcześniej opłaty.
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, co stanowiło podstawę do stwierdzenia jego nieważności.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzeczenia o stwierdzeniu nieważności zaskarżonego orzeczenia.
Pomocnicze
k.p.a. art. 112
Kodeks postępowania administracyjnego
Błędne pouczenie strony o środkach zaskarżenia nie może jej szkodzić.
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne postanowienie sądu powszechnego jest wiążące dla WSA.
k.p.c. art. 373 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna postanowienia sądu o odrzuceniu sprzeciwu z powodu niedopuszczalności drogi postępowania cywilnego.
p.p.s.a. art. 58 § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny nie może odrzucić skargi, gdy sąd powszechny uznał się za niewłaściwy.
u.g.n. art. 78 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Podstawa wniosku użytkownika wieczystego o uznanie, że ustalenie opłaty jest nieuzasadnione.
u.g.n. art. 80 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepis dotyczący utraty mocy orzeczenia SKO w przypadku wniesienia sprzeciwu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
SKO wydało orzeczenie o treści innej niż przewidziana w art. 79 ust. 3 u.g.n. Dla spornej nieruchomości była już wcześniej prawomocnie ustalona wysokość stawki procentowej opłaty rocznej i opłaty rocznej. Nie było potwierdzenia przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Błędne pouczenie o środkach zaskarżenia skutkuje dopuszczalnością skargi mimo uchybienia terminu.
Odrzucone argumenty
SKO argumentowało, że spory o wysokość opłat za użytkowanie wieczyste należą do kognicji sądów powszechnych. SKO twierdziło, że wniesienie sprzeciwu spowodowało utratę mocy zaskarżonego orzeczenia. SKO wniosło o odrzucenie skargi z powodu uchybienia terminu.
Godne uwagi sformułowania
orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa w zupełnym oderwaniu od okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy wady, które legły u podstaw wydania zaskarżonego orzeczenia mają charakter kwalifikowany i są nie do zaakceptowania w praworządnym państwie błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania [...] nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia
Skład orzekający
Gabriela Nowak
przewodniczący
Przemysław Żmich
sprawozdawca
Nina Beczek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, skutków błędnego pouczenia o środkach zaskarżenia oraz zasad stwierdzania nieważności orzeczeń administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku potwierdzenia przekształcenia prawa i wcześniejszego ustalenia opłat.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne organu administracji i nieprawidłowe ustalenia faktyczne mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności orzeczenia, co jest istotne dla zrozumienia granic działania administracji publicznej.
“Nieważność orzeczenia SKO: Jak błędy proceduralne i faktyczne podważają decyzje administracyjne?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 422/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-10-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Gabriela Nowak /przewodniczący/ Nina Beczek Przemysław Żmich /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Stwierdzono nieważność zaskarżonego orzeczenia Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1990 art. 79 ust. 3 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriela Nowak sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) asesor WSA Nina Beczek Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2023 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 26 maja 2021 r. nr KOX/221/Po/21 w przedmiocie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego 1. stwierdza nieważność zaskarżonego orzeczenia; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz Miasta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Orzeczeniem z 26 maja 2021 r. nr KOX/221/Po/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu wniosku G. S. o uznanie, że ustalenie stawki procentowej opłaty rocznej i wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego części (udział 0,48318043) nieruchomości gruntowej, oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. 327 m2, położonej w [...], dokonane oświadczeniem Prezydenta [...] z [...] września 2020 r., jest nieuzasadnione, orzekło na podstawie art. 79 ust. 3 ugn, że ww. oświadczenie z [...] września 2020 r. nie wywołało skutków prawnych. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Oświadczeniem z [...] września 2020 r. Prezydent [...] ustalił użytkownikowi wieczystemu od 1 stycznia 2019 r. stawkę procentową opłaty rocznej i wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego części (udział 0,48318043) nieruchomości gruntowej, opisanej w Kw nr [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. 327m2, położonej w [...] przy ul. [...], wskazując, że stawka procentowa opłaty rocznej wynosi 1% wartości gruntu, a wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, stanowiąca wymiar opłaty przekształceniowej, wynosi 3324,32 zł. 30 października 2020 r. użytkownik wieczysty złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wniosek o uznanie, że ustalenie stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu oraz wysokości tej opłaty jest nieuzasadnione. Zaskarżonym orzeczeniem z 26 maja 2021 r. nr KOX/221/Po/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, działając na podstawie art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1990) – dalej zwanej "ugn" w zw. z art. 21 ust. 2 i 2a ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2020 r. poz. 2040) – dalej zwanej "ustawa przekształceniowa", orzekło na podstawie art. 79 ust. 3 ugn, że ww. oświadczenie z [...] września 2020 r. nie wywołało skutków prawnych. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że przedmiotowy wniosek o uznanie, że ustalenie stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu oraz wysokość tej opłaty jest nieuzasadnione, został złożony przez użytkownika w wieczystego w ustawowym terminie. Z uwagi na wyrażone w piśmie z dnia 25 marca 2021 r. stanowisko Prezydenta [...] nie doszło do załatwienia niniejszej sprawy w drodze ugody. W związku z powyższym, zgodnie z art. 79 ust. 3 zd. 2 ugn, uprawnienie do ustalenia stawki procentowej oraz opłaty rocznej w wysokości wiążącej strony przeszło na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie. Jak wskazało dalej Kolegium w aktach sprawy znajduje się akt notarialny Rep. A-II nr [...] z [...] marca 1984 r. – umowa użytkowania wieczystego, z której wynika, że grunt o pow. 6556 m2, położony przy ul. [...] i [...] w [...], w Dzielnicy [...], uregulowany w KW nr [...], został oddany w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" (dalej "[...]") w [...] na lat 99, tj. do 21 marca 2083 r., z przeznaczeniem pod zabudowę budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi. Zgodnie z § 4 tegoż aktu notarialnego SBM [...] za cały okres trwania użytkowania wieczystego uiściła jednorazową opłatę w kwocie 1.147.300 zł. Następnie aktem notarialnym Rep. A nr [...] z [...] grudnia 1991 r. SBM [...] przeniosła na rzecz G. S. własność domu jednorodzinnego wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu o pow. 327 m2, położonego przy ul. [...] w [...], oznaczonego obecnie jako działka nr [...] (dawniej nr [...]), która powstała z podziału nieruchomości uregulowanej w KW nr [...]. W treści tegoż aktu wskazano, że G. S. rozliczyła się wobec SBM [...] ze wszystkich kosztów poprzez wniesienie udziału członkowskiego, wkładu budowlanego oraz opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Jak wskazało Kolegium z dołączonego do wniosku użytkownika wieczystego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] października 2018 r. sygn. akt [...] wynika, że Sąd ten po rozpoznaniu sprawy z powództwa G. S. przeciwko [...] o ustalenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] marca 2018 r. sygn. akt. [...], zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że ustalił wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] o pow. 327 m2, stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest Kw nr [...], na kwotę 2.126 zł za rok 2012, na kwotę 3.293,29 zł od 1 stycznia 2014 r. Ponadto Kolegium wskazało, że z treści Kw nr [...] wynika, że G. S. jest użytkownikiem wieczystym, co do całości przedmiotowego gruntu (działki nr [...] z obrębu [...]) przy ul. [...] w [...], a nie – jak wskazał Prezydent [...] w oświadczeniu z [...] września 2020 r. – co do udziału wynoszącego 0,48318043 nieruchomości gruntowej. W tym stanie rzeczy, zdaniem Kolegium, brak było podstaw do ustalenia przez Prezydenta [...], na podstawie przywołanych wyżej art. 21 ust.2 i ust. 2a ustawy przekształceniowej, stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego oraz wysokości tej opłaty na dzień przekształcenia, tj. 1 stycznia 2019 r., która następnie miała stanowić podstawę wymiaru opłaty określonej w art. 7 ust. 1 ustawy przekształceniowej. Z treści przywołanego wyżej wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] października 2018 r. sygn. akt [...] wynika bowiem, że wysokość opłaty rocznej z tytułu wieczystego przedmiotowego gruntu była ustalona i od 1 stycznia 2014 r. wynosiła 3293,29 zł. W orzeczeniu Kolegium pouczyło strony o sposobie i terminie wniesienia sprzeciwu do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Sąd Rejonowy dla [...] postanowieniem z 22 sierpnia 2022 r. sygn. akt [...] postanowił odrzucić sprzeciw Miasta [...] wskazując, że od orzeczenia Kolegium nierozstrzygającego merytorycznie sprawy, co do jej istoty (orzeczenia oddalającego wniosek lub ustalającego nową wysokość opłaty rocznej) właściwym środkiem podważenia zaskarżonego orzeczenia była skarga do sądu administracyjnego, a nie sprzeciw. Sąd Okręgowy w [...] postanowieniem z 5 grudnia 2022 r. sygn. akt [...], sprostowanym postanowieniem z 11 stycznia 2023 r. sygn. akt [...], oddalił zażalenie Miasta [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że od orzeczenia Kolegium jako decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Postanowienie z 5 grudnia 2022 r. zostało doręczone skarżącemu 17 stycznia 2023 r. Miasto [...] wniosło 24 stycznia 2023 r. za pośrednictwem poczty od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 26 maja 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciło naruszenie: 1) art. 79 ust. 3 zd. pierwsze i drugie ugn poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy; 2) art. 21 ust. 2 i ust. 2a ustawy przekształceniowej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy; 3) art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, błędne przyjęcie, że dla nieruchomości przy ul. [...] w [...] jest ustalona opłata roczna w całości, podczas gdy co do udziału wynoszącego 0,48318043 w prawie użytkowania wieczystego zarówno stawka procentowa, jaki opłata roczna nie jest ustalona, a w konsekwencji także błędną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Miasto [...] wniosło o: 1) na podstawie art. 106 § 3 ppsa przeprowadzenie dowodu z dokumentów: a) aktu notarialnego nr [...] z [...] grudnia 1991 r., b) aktu notarialnego Rep. [...] z [...] lipca 1995 r.,c) kopii wyroku wraz z uzasadnieniem Sądu Okręgowego w [...] z [...] października 2018 r. sygn. akt [...]; 2) uchylenie w całości orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 26 maja 2021 r.; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania skargowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego według norm przepisanych. W piśmie z 20 stycznia 2023 r. Miasto [...] wniosło o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o odrzucenie przez Sąd skargi, ewentualnie o jej oddalenie - w przypadku gdyby Sąd uznał się za właściwy do rozpoznania skargi i orzekł o przywróceniu terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu podniosło, że zgodnie z art. 80 ust. 1-3 ugn wniesienie sprzeciwu w terminie powoduje, że orzeczenie Kolegium traci moc, a wniosek o ustalenie, o którym mowa w art. 78 ust. 2 ugn zastępuje pozew. Wobec tego nie jest możliwe wniesienie innego środka zaskarżenia od orzeczenia Kolegium. Poza tym SKO w Warszawie podało, że spory o wysokość opłat za użytkowanie wieczyste mają charakter cywilny i należą do kognicji sądów powszechnych i dlatego zawarte w orzeczeniu pouczenie o środkach zaskarżenia było prawidłowe. Kolegium zauważyło, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Alternatywnie Kolegium wniosło o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia i podtrzymało stanowisko, co do zasadności umorzenia postępowania aktualizacyjnego. Zarządzeniem z 1 czerwca 2023 r. WSA w Warszawie pozostawił wniosek o przywrócenie terminu bez nadawania mu dalszego biegu, uznając skargę za dopuszczalną, mając na uwadze art. 112 kpa (stosowany odpowiednio w sprawach aktualizacyjnych na mocy art. 79 ust. 7 ugn). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, choć z innych względów, niż w niej podniesione. W pierwszej kolejności trzeba wskazać, że niniejsza skarga była dopuszczana. Kolegium błędnie pouczyło stronę o prawie do wniesienia sprzeciwu od zaskarżonego orzeczenia do sądu powszechnego. Potwierdził to w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy w [...] w postanowieniu z [...] grudnia 2022 r. sygn. akt [...] wskazując, że od niniejszego orzeczenia nierozstrzygającego sprawy co do istoty w sposób określony w art. 79 ust. 3 zd. drugie ugn jako decyzji administracyjnej, w rozumieniu art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kończącej postępowanie w tej sprawie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z [...] sierpnia 2022 r. sygn. akt [...] o odrzuceniu sprzeciwu Miasta [...], jako niedopuszczalnego z innych przyczyn w rozumieniu art. 373 § 1 kpc (braku właściwości sądu powszechnego do jego rozpoznania w postępowaniu cywilnym) uzyskało procesową skuteczność z dniem uprawomocnienia się. Z tym to bowiem dniem definitywnie utracił swój byt procesowy sprzeciw. Dopiero prawomocnym postanowieniem sądu powszechnego związany jest WSA w Warszawie, co wynika z art. 365 § 1 kpc. Przy czym w sprawach aktualizacyjnych na mocy art. 79 ust. 7 ugn zastosowanie ma art. 112 kpa. Zgodnie z tym przepisem błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przepis ten dotyczy wszystkich stron postępowania administracyjnego, niezależnie od tego czy są reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika. Taka strona może skutecznie wnieść środek zaskarżenia w każdej chwili, gdyż nie utraciła prawa do dopełnienia tej czynności w myśl wyraźnego przepisu prawa. Ochrona strony przewidziana przez ten przepis działa z mocy samego prawa, a tym samym nie ma podstaw do odsyłania strony na inną drogę ochrony prawnej, np. poprzez złożenie prośby o przywrócenie terminu (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1553/11; wyrok NSA z 22 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 37/21). Za tym, że wniosek o przywrócenie terminu, generujący dodatkowe czynności, nie jest konieczny do merytorycznego rozpoznania środka zaskarżenia wniesionego po upływie ustawowego terminu, skoro strona została pouczona wadliwie o prawie do wniesienia tego środka, przemawia dodatkowo zasada szybkości postępowania, określona w art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa". Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie miał także zastosowanie art. 58 § 4 ppsa który przewiduje, że sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w art. 58 § 1 pkt 1 (jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego), gdy w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Z treści uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] – [...] w [...] z [...] sierpnia 2022 r. sygn. akt [...] wynika wyraźnie, że powodem odrzucenia sprzeciwu na niniejsze orzeczenie Kolegium jest niedopuszczalność drogi postępowania sądowego przed sądem powszechnym, powodowana właściwością sądu administracyjnego do rozpatrzenia skargi na powyższe orzeczenie. Zatem to, że postanowienie sądu powszechnego zostało wydane nie na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 kpc, ale na podstawie art. 373 § 1 kpc, ma znaczenie drugorzędne. Nie jest rolą sądu administracyjnego ocena, czy sprzeciw traktować w postępowaniu cywilnym jako pozew, czy jako inny środek zaskarżenia (środek odwoławczy). To jest kwestia dokonywanej przez sądy powszechne wykładni przepisów procedury cywilnej i praktyki tychże sądów. Wobec tego postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu z powodu niedopuszczalności drogi postępowania cywilnego przed sądem powszechnym należy do kategorii postanowień sądu powszechnego, o których mowa w art. 58 § 4 ppsa, ponieważ przepis ten nie odwołuje się do konkretnej podstawy prawnej orzeczenia sądu powszechnego, ale do jego treści. Poza tym nie można się zgodzić z SKO w Warszawie, że zgodnie z art. 80 ust. 3 ugn wniesienie sprzeciwu spowodowało utratę mocy zaskarżonego orzeczenia w całości. Zdaniem Sądu przesłanka z art. 80 ust. 3 ugn (utrata mocy zaskarżonego orzeczenia) ziściłaby się w niniejszej sprawie tylko wówczas, gdyby: przedmiotem zaskarżenia sprzeciwem było orzeczenie o ustaleniu nowej wysokości opłaty, o którym mowa w art. 79 ust. 3 ugn, sprzeciw Miasta [...] był dopuszczalny i wówczas wniosek z art. 78 ust. 2 ugn byłby rozpatrywany jak pozew, co do jego istoty. W art. 80 ust. 3 ugn chodzi o utratę mocy jednego z orzeczeń merytorycznych, o których mowa w art. 79 ust. 3 ugn. Orzeczenie samorządowego kolegium odwoławczego traci moc tylko w wypadku, gdy sprzeciw nie tylko zostanie wniesiony, ale będzie on skuteczny, tzn. jego wniesienie do sądu powszechnego skutkuje przeniesieniem postępowania na dalszy etap i możliwość wzruszenia orzeczenia. Skutek ten dotyczy zatem postępowania sądowego, które może się toczyć i wówczas sąd nie odnosi się do ustaleń kolegium i treści jego orzeczenia, ale bada sprawę na nowo. Gdy postępowanie sądowe faktycznie nie zostaje wdrożone - nie ma racjonalnych i prawnych powodów do upadku orzeczenia kolegium (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 19 kwietnia 2018 r. sygn. akt I ACa 932/17). Skoro zaś niniejszy sprzeciw był niedopuszczalny wobec braku drogi sądowej (uzasadnienie prawomocnego postanowienia z [...] grudnia 2022 r. sygn. akt [...]), to nie wywołał skutku, o którym mowa w art. 80 ust. 3 ugn. W takim przypadku nie doszło do sytuacji, że wniosek G. S. z 30 października 2020 r. zastąpił pozew na mocy art. 80 ust. 2 ugn oraz że zaskarżone orzeczenie utraciło moc w trybie art. 80 ust. 3 ugn. W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy sprawa administracyjna zainicjowana wnioskiem z art. 78 ust. 2 ugn (wnioskiem o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona) została zakończona ostatecznym orzeczeniem SKO w Warszawie z 26 maja 2021 r., które funkcjonuje w obrocie prawnym i podlegało kontroli WSA w Warszawie. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego orzeczenia z 26 maja 2021 r. trzeba wskazać, że akt ten rozpatrywał wniosek złożony na podstawie art. 78 ust. 2 ugn, a jego podstawę prawną stanowił art. 79 ust. 3 ugn w zw. z art. 21 ust. 2 i 2a ustawy przekształceniowej. Według art. 21 ust. 2 ustawy przekształceniowej jeżeli w dniu przekształcenia nie była ustalona stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, właściwy organ po tym dniu ustala tę stawkę, stosując odpowiednio art. 77-81 ugn. Do czasu zakończenia postępowania w tej sprawie przyjmuje się stawkę w wysokości 1% wartości nieruchomości gruntowej, określonej na 1 stycznia 2019 r. Wedle zaś ust. 2a tego przepisu jeżeli w dniu przekształcenia nie obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego, właściwy organ ustala po tym dniu tę opłatę, stosując odpowiednio art. 72 ust. 3 ugn, na podstawie wartości nieruchomości określonej na dzień przekształcenia. Opłata, o której mowa w zdaniu pierwszym, stanowi podstawę wymiaru opłaty określonej w art. 7 ust. 1. Tymczasem z akt sprawy wynika, że: 1) na dzień wydania zaskarżonego orzeczenia SKO w Warszawie księga wieczysta określająca, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. 2019 r. poz. 2204) – dalej zwanej "ukwh", stan prawny niniejszej nieruchomości zabudowanej – działki nr [...] z obrębu [...] dokumentuje to, że właścicielem spornej nieruchomości jest Miasto [...], a użytkownikiem wieczystym gruntu jest G. S. Nie zostało wydane jak dotychczas zaświadczenie potwierdzające przekształcenie praw, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 ustawy przekształceniowej; 2) z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] października 2018 r. sygn. akt [...] oraz jego uzasadnienia wynika, że dla spornej nieruchomości została ustalona wysokość stawki procentowej opłaty rocznej przed 1 stycznia 2019 r. wynosząca 1% ceny nieruchomości gruntowej oraz przed tym dniem została ustalona wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości o pow. 327 m2 stanowiącej działkę nr [...] zapisaną w Kw nr [...]. Opłata ta od 2014 r. wynosi 3.293,29 zł. Wysokość stawki procentowej i opłaty rocznej ustalona jest dla całej nieruchomości gruntowej, jako rzeczy (art. 45 i art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego), a nie dla prawa w postaci udziału we współużytkowaniu wieczystym obciążającego nieruchomość gruntową. Nie można mylić przedmiotu opłaty rocznej ze sposobem jej naliczenia, uwzględniającym fakt wcześniejszego uiszczenia od części gruntu (158 m2) opłaty jednorazowej za cały czas trwania użytkowania wieczystego. Z powyższego wynika, że w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia nie można było przyjąć, że w niniejszej sprawie zastosowanie miały art. 21 ust. 2 i 2a ustawy przekształceniowej, skoro: 1) nie zostało potwierdzone zdarzenie prawne w postaci przekształcenia praw i nie wiadomo, czy ustawa przekształceniowa ma zastosowanie w sprawie – treść działu II Kw nr [...] nie potwierdza przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości z dniem 1 stycznia 2019 r., a na podstawie art. 3 ust. 1 ukwh domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, czego organ administracji w postępowaniu administracyjnym szczególnym (aktualizacyjnym) nie może kwestionować; 2) dla spornego gruntu była przed 1 stycznia 2019 r. ustalona zarówno wysokość stawki procentowej opłaty rocznej (1% ceny nieruchomości gruntowej), jak i wysokość (3.293,29 zł) opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...]. Dalej trzeba wskazać, że zgodnie z art. 79 ust. 3 zd. drugie ugn, jeżeli do ugody nie doszło, kolegium wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. W niniejszej sprawie SKO w Warszawie mimo, że powołało w rozstrzygnięciu art. 79 ust. 3 ugn, to wydało zaskarżone orzeczenie o ustaleniu, że oświadczenie Prezydenta [...] z [...] września 2020 r., nie wywołało skutków prawnych. Zatem SKO w Warszawie wydało orzeczenie o treści innej, niż przewidziana w art. 79 ust. 3 ugn. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa – art. 79 ust. 3 ugn w zw. z art. 21 ust. 2 i ust. 2a ustawy przekształceniowej, a więc w warunkach nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 79 ust. 7 ugn. Zaskarżone orzeczenie narusza wskazane wyżej przepisy prawa w sposób oczywisty. Zostało wydane w zupełnym oderwaniu od okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, pomijając zupełnie kwestie: braku dowodu przekształcenia praw w reżimie ustawy przekształceniowej, stanu prawnego spornej nieruchomości wynikającego z treści księgi wieczystej, prawomocnego ustalenia na mocy wyroku sądu powszechnego przed 1 stycznia 2019 r. dla spornej nieruchomości wysokości stawki procentowej opłaty rocznej i wysokości opłaty rocznej. Dodatkowo Kolegium wydało rozstrzygnięcie o treści nieprzewidzianej w art. 79 ust. 3 ugn. Zdaniem Sądu wady, które legły u podstaw wydania zaskarżonego orzeczenia mają charakter kwalifikowany i są nie do zaakceptowania w praworządnym państwie. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiły przeszkody do stwierdzenia nieważności z art. 156 § 2 kpa w zw. z art. 79 ust. 7 ugn, skoro zaskarżone orzeczenie nie odbiera i nie ogranicza żadnych praw rzeczowych żadnej ze stron postępowania administracyjnego, których odwrócenie byłoby niemożliwe dla organu administracji na drodze postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI