I SA/Wa 421/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-05-16
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dodatek węglowyogrzewaniepaliwa stałeCEEBdeklaracjakorektapostępowanie administracyjneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiKodeks postępowania administracyjnego

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania dodatku węglowego z powodu błędnego ustalenia stanu faktycznego i braku należytego pouczenia strony.

Skarżący złożył wniosek o dodatek węglowy, początkowo deklarując ogrzewanie drewnem, a następnie korygując deklarację na węgiel. Organy odmówiły przyznania dodatku, uznając korektę za spóźnioną i motywowaną jedynie chęcią uzyskania świadczenia. Sąd uchylił decyzje organów, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego i obowiązku informacyjnego wobec strony.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku węglowego W. G. Organy administracji uznały, że Skarżący nie spełniał warunków, ponieważ jego deklaracja CEEB z czerwca 2022 r. wskazywała na ogrzewanie drewnem, a korekta na węgiel została złożona po terminie (11 sierpnia 2022 r.). Skarżący argumentował, że nie został prawidłowo poinformowany o wymogach i wypełnił pierwszą deklarację zgodnie z sugestią urzędniczki GOPS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że organy miały obowiązek dokładnego ustalenia stanu faktycznego (art. 7, 77 § 1 k.p.a.) i poinformowania strony o jej prawach i obowiązkach (art. 9 k.p.a.). Stwierdzono, że organy nie wykazały należytej staranności w wyjaśnieniu wątpliwości co do faktycznego rodzaju paliwa stałego, a także zaniechały przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, mimo istnienia ku temu podstaw. Sąd uznał, że interpretacja przepisów przez organy była błędna i stała w sprzeczności z celem ustawy, jakim jest wsparcie osób faktycznie ogrzewających domy węglem. W związku z tym, zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli organy nie dopełniły obowiązku informacyjnego i nie ustaliły faktycznego stanu rzeczy w sposób wyczerpujący, np. poprzez wywiad środowiskowy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy powinny były wyjaśnić wątpliwości co do faktycznego rodzaju paliwa stałego, a nie opierać się wyłącznie na dacie złożenia deklaracji i jej pierwotnej treści, zwłaszcza gdy strona działała w warunkach braku pełnej informacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (23)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o dodatku węglowym art. 2 § 1

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

ustawa o dodatku węglowym art. 2 § 3

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o wspieraniu termomodernizacji... art. 27a § 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

ustawa o wspieraniu termomodernizacji... art. 27g § 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

ustawa nowelizująca art. 2 § 15a-15e

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa nowelizująca art. 50 § 1 pkt g

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa nowelizująca art. 64

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa nowelizująca art. 52

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa o utrzymaniu czystości... art. 6m

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

ustawa o świadczeniach rodzinnych art. 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

ustawa o świadczeniach rodzinnych art. 8

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

ustawa o pomocy państwa... art. 4

Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

ustawa o dodatku osłonowym art. 2 § 1

Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym

ustawa o dodatkach mieszkaniowych art. 2

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych

ustawa o ewidencji ludności art. 6 § 1

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności

ustawa o ewidencji ludności art. 6a § 1

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie ustaliły wyczerpująco stanu faktycznego. Organy nie dopełniły obowiązku informacyjnego wobec strony (art. 9 k.p.a.). Korekta deklaracji CEEB powinna być rozpatrzona w kontekście całokształtu materiału dowodowego, a nie tylko daty złożenia. Organy zaniechały przeprowadzenia wywiadu środowiskowego mimo istnienia wątpliwości.

Godne uwagi sformułowania

Organy miały obowiązek podjęcia takich działań, aby Skarżący w przypadku braku wiedzy odnośnie regulacji ustawy, nie został pozbawiony realnej możliwości uzyskania dodatku węglowego. Organy winny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma charakter otwarty.

Skład orzekający

Łukasz Trochym

przewodniczący-sprawozdawca

Przemysław Żmich

członek

Nina Beczek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących dodatku węglowego, obowiązki informacyjne organów administracji, zasady postępowania dowodowego w sprawach świadczeń publicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dodatkiem węglowym i przepisami obowiązującymi w określonym czasie. Może być mniej relewantne po zmianach przepisów lub wygaśnięciu programu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z interpretacją przepisów dotyczących świadczeń publicznych i znaczenie prawidłowego informowania obywateli przez organy administracji.

Czy błąd w deklaracji CEEB przekreśla szansę na dodatek węglowy? Sąd wyjaśnia obowiązki urzędników.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 421/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Łukasz Trochym /przewodniczący sprawozdawca/
Nina Beczek
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par 1 pkt 1 lit.a i c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), Sędziowie sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Nina Beczek, Protokolant referent stażysta Kamila Lewikowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2023 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 7 grudnia 2022 r. nr SKO.4000-2083/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 13 października 2022 r., nr GOPS/000047/DW/10/2022.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej również jako "Kolegium/organ"), decyzją z [...] grudnia 2022 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W. G. (dalej jako "Skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej również jako "Wójt/organ I instancji") z [...] października 2022 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego.
Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z [...] sierpnia 2022 r. Skarżący wystąpił do Wójta Gminy [...] o dodatek węglowy, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. poz. 1692, ze zm., dalej również jako "ustawa"). Skarżący wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, które znajduje się pod adresem [...], gmina [...]. Skarżący podał we wniosku, że w gospodarstwie domowym jest wykorzystywane główne źródło ogrzewania w postaci kotła na paliwo stałe.
Decyzją z [...] października 2022 r., Wójt Gminy [...] odmówił przyznania Skarżącemu dodatku węglowego tłumacząc to tym, że z deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z [...] czerwca 2022 r. wynika, że w gospodarstwie domowym Skarżącego wykorzystywany jest kocioł na paliwo stałe zasilane drewnem kawałkowym. Natomiast korektę ww. deklaracji w zakresie wykorzystywanego paliwa (węgiel) Skarżący złożył dopiero w dniu [...] sierpnia 2022 r., a wiec po dniu [...] sierpnia 2022 r., o którym stanowi art. 2 ust. 1 ustawy.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył Skarżący podnosząc, że w pierwszej deklaracji zadeklarował opalanie drewnem, co następnie skorygował w dniu [...] sierpnia 2022 r. poprzez wskazanie węgla jako paliwa stałego do kotła. Przy składaniu pierwszej deklaracji Skarżący wskazał, że nie posiadał wiedzy, że przyznanie dodatku węglowego będzie uzależnione od stosowanego paliwa, w tym przypadku węgla. Skarżący stwierdził, że wniosek złożył [...] czerwca 2022 r. i o treści rozstrzygnięcia winien być uprzedzony przy składaniu kolejnego poprawionego wniosku. W ocenie Skarżącego, osoba przyjmująca wniosek nie wiedziała, że wnioski po [...] sierpnia 2022 r. nie będą przyjmowane, i nie poinformowała go to tym.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Kolegium, decyzją z [...] grudnia 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wyjaśniło, że Skarżący deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw zgłosił do centralnej ewidencji emisyjności budynków (CEEB), w dniu [...] czerwca 2022 r. Z deklaracji tej wynika, że w budynku zainstalowany i eksploatowany jest kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy (funkcja c.o.), w deklaracji wskazano również, że w kotle stosowane jest paliwo w postaci drewna kawałkowego. Organ podkreślił, że korekta deklaracji została złożona w terminie przewidzianym w art. 2 ust. 1 ustawy, tj. do dnia 11 sierpnia 2022 r.
Kolegium wyjaśniło, że w art. 2 ust. 1 ustawy wskazano, że do otrzymania dodatku węglowego niezbędne jest wykazanie w CEEB, iż w kotle na paliwo stałe stosowane jest paliwo wymienione w art. 2 ust. 3 ustawy tj. węgiel kamienny, brykiet lub pellet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Zdaniem organu, wykazane przez Skarżącego w deklaracji z [...] czerwca 2022 r. źródło ciepła nie jest zasilane paliwem zawartym w katalogu paliw stałych wymienionych w art. 2 ust. 3 ustawy uprawniających do przyznania wnioskowanego dodatku, ponieważ Skarżący wskazał w niej drewno kominkowe.
W tym stanie rzeczy Kolegium uznało, że gdy po [...] sierpnia 2022 r. dokonano modyfikacji złożonej deklaracji CEEB, która to modyfikacja spowodowała uzyskanie uprawnienia do pobrania dodatku węglowego, co w realiach niniejszej sprawy nastąpiło poprzez dopisanie przez Skarżącego rodzaju paliwa stałego w postaci węgla i paliw węglopochodnych – świadczenie to nie może być przyznane. Zdaniem organu, modyfikacja treści deklaracji przez Skarżącego została dokonana wyłącznie w celu nabycia prawa do dodatku węglowego, co wynika wprost z treści złożonego odwołania.
Skargę na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Skarżący, wnosząc o przyznanie dodatku węglowego. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że ma [...] lata i nigdy nie korzystał z pomocy społecznej. O dodatku węglowym dowiedział się od sołtysa, który polecił mu zgłosić do GOPS rodzaj ogrzewania z którego korzysta. W GOPS urzędniczka nie wytłumaczyła mu natomiast jakie są podstawy przyznania dodatku węglowego i poleciła wpisać w deklaracji jako paliwo drewno. Podniósł także, że nie został pouczony, że deklaracje można składać jedynie do [...] sierpnia 2022 r. Skarżący wyjaśnił następnie, że na wezwanie GOPS poprawił wspomnianą deklaracje poprzez wskazanie węgla jako paliwa stałego do kotła. To jednak nie został wzięte pod uwagę przez organy, które odmówiły Skarżącemu przyznania dodatku węglowego, z czym Skarżący się nie zgadza.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja z [...] grudnia 2022 r., mocą której, po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] października 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącemu dodatku węglowego.
Podstawę materialnoprawną przyznania przedmiotowego dodatku określają przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym.
Zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 1 ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Stosownie zaś do art. 2 ust. 2 ustawy, przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się:
1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo
2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 ustawy).
W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 ust. 3 ustawy).
Dodatkowo wskazać należy, że na mocy art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967 ze zm.), dodano po art. 2 ust. 15 ustawy nowe ustępy 15a-15e. Zgodnie z ich brzmieniem, dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:
1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519);
2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:
a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140),
b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140),
c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687),
d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456);
3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy.
Zgodnie natomiast z art. 64 ustawy nowelizującej powyższa zmiana przepisów ustawy weszła w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, czyli 20 września 2022 r. Ustawodawca uregulował również kwestie przepisów intertemporalnych (art. 52 ustawy nowelizującej) w których wskazano, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na postawie ustawy o dodatku węglowym stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą zmieniającą.
Mając na uwadze powyższe należy dojść do wniosku, że w postępowaniu przed organami obu instancji miały zastosowanie znowelizowane przepisy art. 2 ust. 15a-15e ustawy, skoro postępowanie zainicjowane wnioskiem Skarżącego zostało wszczęte w dniu 23 sierpnia 2022 r. (data wpływu wniosku do organu) i na dzień 20 września 2022 r. nie było zakończone.
Co do zasady należy zgodzić się z poglądem organów, że w ramach postępowania o przyznanie dodatku węglowego kluczowymi okolicznościami jakie należy ustalić są: rodzaje urządzeń grzewczych zainstalowanych w gospodarstwie domowym (główne źródło ogrzewania, wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy) oraz paliw stałych, wykorzystywanych w procesie spalania (węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego, wymienione w art. 2 ust. 3 ustawy). W przypadku bowiem gdy główne źródło ogrzewania nie jest opalane wskazanym w art. 2 ust. 3 ustawy paliwem stałym dodatek węglowy nie przysługuje.
Powodem odmowy przyznania Skarżącemu dodatku węglowego było uznanie przez organy orzekające w sprawie, że paliwem używanym w gospodarstwie domowym Skarżącego jest drewno kawałkowe. Dodatkowo organy podniosły, że zgłoszona korekta deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw zgłoszonych do CEEB jest spóźniona, ponieważ została złożona po 11 sierpnia 2022 r. oraz wskazuje, że była dokonana przez Skarżącego jedynie na potrzeby uzyskania dodatku węglowego.
Z powyższym poglądem organów nie można się zgodzić.
Wskazać należy przede wszystkim, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Podstawowym obowiązkiem organu jest zatem dokładne, prawidłowe i wyczerpujące ustalenie stanu faktycznego sprawy. Na organie ciąży bowiem obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z prawdą (zasada prawdy obiektywnej). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Dopiero zatem prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może stanowić podstawę rozstrzygnięcia sprawy.
Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy zabrakło jednoznacznych ustaleń ze strony organów dotyczących faktycznego rodzaju paliwa stałego, jakie jest wykorzystywane w gospodarstwie domowym Skarżącego.
Jak wynika z akt sprawy, choć Skarżący początkowo wskazał na drewno kominkowe jako ten rodzaj paliwa jakiego używa w swoim gospodarstwie domowym (vide: deklaracja do CEEB z 20 czerwca 2022 r.), to jednak w kolejnej deklaracji z 24 sierpnia 2022 r. wyjaśnił, że wykorzystuje węgiel, co potwierdził także na rozprawie w dniu 16 maja 2023 r.
Analiza przedmiotowych akt sprawy wskazuje ponadto, że organy w sposób bardzo pobieżny i powierzchowny – w zasadzie skupiając się jedynie na danych zawartych w CEEB – ustaliły stan faktyczny sprawy, w szczególności sytuacje faktyczną gospodarstwa domowego Skarżącego. Jak natomiast konsekwentnie podnosił Skarżący – działał on w warunkach braku pełnej i zrozumiałej dla niego informacji o jego sytuacji faktycznej i prawnej, w szczególności dotyczącej warunków uzyskania dodatku węglowego. Jak wyjaśnił zarówno w odwołaniu, skardze oraz na rozprawie, deklaracje dotyczące źródeł ciepła i źródeł spalania paliw zgłoszonych do CEEB wypełnił zgodnie z sugestiami pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], którzy nie przekazali Skarżącemu istotnych informacji o warunkach uzyskania dodatku węglowego. Organy obu instancji nie pochyliły się jednak nad tą kwestią w jakikolwiek sposób, uznając że w takim przypadku całkowitą winę za podanie błędnych informacji na temat paliwa stałego ponosi Skarżący tym bardziej, że korekta deklaracji nastąpiła po 11 sierpnia 2022 r.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że rolą organów obu instancji było podjęcie takich działań, aby Skarżący w przypadku braku wiedzy odnośnie regulacji ustawy, nie został pozbawiony realnej możliwości uzyskania dodatku węglowego, skoro finalnie wskazał na węgiel jako paliwo stałe, którego używa w swoim gospodarstwie domowym. Takiej aktywności ze strony organów jednak zabrakło. Natomiast kierując się słusznym interesem strony, organy zobowiązane były do poinformowania Skarżącego o warunkach, od których jest uzależnione przyznanie dodatku węglowego. Obowiązek informowania stron wynika bowiem z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy winny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W niniejszej sprawie organy zaniechały jednak poinformowania Skarżącego o przysługujących mu uprawnieniach i warunkach uzyskania świadczenia, czym naruszyły dyspozycje art. 9 k.p.a. Zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie odpowiadają zatem prawu.
Wyjaśnić należy w tym miejscu również, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma charakter otwarty, na co wskazuje użyty przez ustawodawcę w treści art. 2 ust. 15a zwrot "w szczególności", co oznacza zdaniem Sądu, że weryfikacja wniosku o przyznanie przedmiotowego dodatku nie powinna ograniczać się jedynie do sprawdzenia danych zawartych w CEEB i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. Istotne okoliczności faktyczne sprawy, w tym rodzaj wykorzystywanego paliwa stałego, mogą być również ustalone w oparciu o inne dowody, chociażby wywiad środowiskowy. Zgodnie bowiem z cytowanym powyżej art. 2 ust. 15b, 15c oraz 15d ustawy, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego.
Ponadto Sąd stwierdza, że sposób wykładni przez organy przepisu art. 2 ust. 1 ustawy stoi w sprzeczności z celem samej ustawy, którymi jest zagwarantowanie przyznania dodatku węglowego tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe węglem. Jak wskazano w uzasadnieniu do rządowego projektu ustawy o dodatku węglowym (druk sejmowy nr 2471): "Projektowana regulacja ma na celu zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. (...) Zgodnie z przyjętym rozwiązaniem dodatek przysługuje gospodarstwu domowemu, gdy jego głównym źródłem ciepła jest jedno z tych, które zostały wskazane w ustawie. Oznacza to, że przysługuje ono każdemu z gospodarstw domowych, także w sytuacji gdy wspólnie korzystają z jednego źródła ciepła, np. w domach wielorodzinnych, wspólnotach, czy spółdzielniach mieszkaniowych." Nie mają zatem racji organy twierdząc, że wskazana w art. 2 ust. 1 ustawy data 11 sierpnia 2022 r. stanowi jedyny wyznacznik dla weryfikacji źródła ogrzewania danego gospodarstwa domowego jakie figurowało w tej dacie w CEEB.
Wobec sprzeczności pomiędzy treścią obu deklaracji Skarżącego zaistniały uzasadnione wątpliwości co do faktycznego rodzaju paliwa (tzn. drewna albo węgla), które Skarżący wykorzystuje w swoim gospodarstwie domowym. Wątpliwości te winny być zatem jednoznacznie przez organy wyjaśnione jako mające charakter istotny w świetle treści art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 3 ustawy, czego jednak w realiach niniejszej sprawy zabrakło.
Trudno więc w tej sytuacji uznać, że prawidłowe jest ustalenie organów odnośnie tego, że gospodarstwo domowe Skarżącego jest ogrzewane drewnem, skoro zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do wyprowadzenia na jego podstawie kategorycznych wniosków w tym zakresie, w szczególności Skarżący wskazał w deklaracji z 24 sierpnia 2022 r. na węgiel, co potwierdził także w trakcie rozprawy. Z kolei, organy odstąpiły od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w tej sprawie, choć były ku temu uzasadnione podstawy faktyczne i prawne. W ten sposób organy pozbawiły się możliwości dowodowych, co w konsekwencji doprowadziło do niepełnego ustalenia stanu faktycznego.
W świetle powyższych wniosków obecna decyzja odmowna jawi się zatem jako przedwczesna. Należy stwierdzić, że wydając zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję z [...] października 2022 r. organy obu instancji dokonały błędnej wykładni art. 2 ust. 1 ustawy oraz naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 2 ust. 15b ustawy, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku i dokona dodatkowych, koniecznych ustaleń faktycznych, w szczególności przeprowadzi wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania Skarżącego i ustali na jego podstawie jakiego faktycznie rodzaju paliwa stałego używa Skarżący w swoim gospodarstwie domowym. Następnie, na podstawie tak uzupełnionego materiału dowodowego sprawy, Wójt Gminy [...] oceni czy w niniejszej sprawie Skarżący spełnia wszystkie przesłanki do przyznania dodatku węglowego.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw.
z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI