I SA/Wa 42/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę I. S. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 listopada 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Świętokrzyskiego o uznaniu świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane. Sprawa dotyczyła dodatku dyferencyjnego za okres od 1 lipca 2017 r. do 31 października 2017 r. Wojewoda odmówił skarżącej prawa do świadczeń, wskazując na zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z uwagi na pracę ojca dziecka w Niemczech. W konsekwencji, uznano świadczenia za nienależnie pobrane i zobowiązano skarżącą do ich zwrotu wraz z odsetkami. Minister podtrzymał tę decyzję, powołując się na art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezastosowanie przepisów dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że zgodnie z orzecznictwem NSA, dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane w oparciu o art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy wystarczy obiektywny fakt wypłacenia świadczenia w warunkach określonych w art. 23a ust. 5 ustawy, niezależnie od winy strony. Sąd podkreślił, że decyzja Wójta uchylająca prawo do świadczeń w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego jest wiążąca, a brak przyznania świadczeń przez instytucję niemiecką z powodu nieprzedstawienia dokumentów nie wpływa na obowiązek zwrotu świadczeń pobranych w Polsce.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o nienależnie pobranych świadczeniach rodzinnych w kontekście koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego UE, zwłaszcza w przypadku braku współpracy z instytucją zagraniczną.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie nie występują elementy transgraniczne lub gdy sytuacja faktyczna jest inna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy świadczenia rodzinne wypłacone w Polsce mogą zostać uznane za nienależnie pobrane w sytuacji, gdy osoba uprawniona lub członek jej rodziny przebywa poza granicami Polski, a zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenia rodzinne wypłacone w Polsce mogą zostać uznane za nienależnie pobrane w sytuacji, gdy zachodzi przypadek określony w art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a następnie została wydana decyzja o uchyleniu decyzji przyznającej te świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie NSA, zgodnie z którym dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wystarczy obiektywny fakt wypłacenia świadczenia w warunkach określonych w art. 23a ust. 5 ustawy, niezależnie od winy strony czy jej świadomości. Kluczowe jest uchylenie decyzji przyznającej świadczenia.
Czy brak przyznania świadczeń przez instytucję zagraniczną z powodu nieprzedstawienia przez wnioskodawcę wymaganych dokumentów wpływa na obowiązek zwrotu świadczeń nienależnie pobranych w Polsce?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak przyznania świadczeń przez instytucję zagraniczną z powodu braku współpracy wnioskodawcy nie wpływa na obowiązek zwrotu świadczeń nienależnie pobranych w Polsce.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że sytuacja, w której instytucja zagraniczna odmawia przyznania świadczeń z powodu braku współpracy wnioskodawcy, uniemożliwia przyznanie prawa do świadczeń w Polsce w drugiej kolejności. Jest to odmienne od sytuacji, gdy instytucja zagraniczna odmawia prawa do świadczeń z powodu niespełnienia kryteriów ustawodawstwa tego państwa.
Czy okoliczność spożytkowania wypłaconych świadczeń rodzinnych zgodnie z przeznaczeniem wstrzymuje możliwość ustalenia i zobowiązania do ich zwrotu jako nienależnie pobranych?
Odpowiedź sądu
Nie, okoliczność spożytkowania wypłaconych świadczeń rodzinnych zgodnie z przeznaczeniem nie wstrzymuje możliwości ustalenia i zobowiązania do ich zwrotu.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że nawet jeśli świadczenia zostały wydatkowane zgodnie z przeznaczeniem, nie ma to wpływu na obowiązek ich zwrotu, jeśli zostały one uznane za nienależnie pobrane.
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 1 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 23a § ust. 2, ust. 5, ust. 6 i ust. 9
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 30 § ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 2b, ust. 8 i 9
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 30 § ust. 2 pkt 1-3 i 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 21
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 17 § pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.p.w.d. art. 4 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że świadczenia są nienależnie pobrane, gdy zostały wypłacone za okres, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń w innym państwie w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia. • Niezależność uznania świadczenia za nienależnie pobrane od winy strony lub jej świadomości. • Brak wpływu nieprzyznania świadczeń przez instytucję niemiecką z powodu braku współpracy wnioskodawcy na obowiązek zwrotu świadczeń pobranych w Polsce. • Brak wpływu spożytkowania świadczeń zgodnie z przeznaczeniem na obowiązek ich zwrotu.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych (art. 7, 77 § 1, 107 § 3, 80 k.p.a.) poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i dowolną ocenę materiału dowodowego. • Zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów materialnych (art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d., art. 68 ust. 3 pkt a) i b) Rozporządzenia 883/2004) poprzez niezastosowanie przepisów i utrzymanie w mocy decyzji Wojewody.
Godne uwagi sformułowania
dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane wymagane jest spełnienie dwóch zasadniczych przesłanek: 1) zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 23a ust. 5 ustawy wypłacenia świadczenia, oraz 2) została wydana decyzja o uchyleniu decyzji przyznającej tak wypłacone świadczenia rodzinne. • Przesłankę określoną w art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy należy zatem traktować jako zobiektywizowaną przesłankę uznania określonych świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane, a więc pomijającą przeświadczenie strony co do prawa pobrania lub pobierania tegoż świadczenia. • Oznacza to, że podstawą uznania świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu wystarcza sam fakt wypłacenia tego świadczenia w warunkach opisanych w art. 23a ust. 5 ustawy. • Na wynik sprawy nie ma też wpływu okoliczność, że ww świadczenia zostały już wydatkowane zgodnie z celem; jak i to, że skarżąca nie otrzymała świadczeń z instytucji niemieckiej. • Sąd jest związany decyzją Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia 3 czerwca 2020 r. uchylającą prawo do spornych świadczeń rodzinnych - w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. • Przesłanka nienależnie pobranych świadczeń określona w art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy pozostaje niezależna od woli strony, jej świadomości czy jej braku a także od oceny czy w sprawie doszło do świadomego bądź nieświadomego wprowadzenia organów administracji w błąd.
Skład orzekający
Magdalena Durzyńska
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Dargas
członek
Anna Falkiewicz-Kluj
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o nienależnie pobranych świadczeniach rodzinnych w kontekście koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego UE, zwłaszcza w przypadku braku współpracy z instytucją zagraniczną."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie nie występują elementy transgraniczne lub gdy sytuacja faktyczna jest inna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa UE - koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i świadczeń rodzinnych, co jest istotne dla osób pracujących za granicą. Pokazuje praktyczne konsekwencje braku współpracy z zagranicznymi instytucjami.
“Pracujesz za granicą? Uważaj na nienależnie pobrane świadczenia rodzinne w Polsce!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.