I SA/Wa 415/22

I SA/Wa 415/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Joanna Skiba /sprawozdawca/
Łukasz Trochym /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1495/23 - Wyrok NSA z 2025-06-06
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 924
art. 1 ust. 2 i 3
Ustawa  z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Łukasz Trochym sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2022 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2021 r. nr DSZ.V.5321.1.1006.2021.MK w przedmiocie świadczenia wychowawcze oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społeczne ( Minister lub organ) decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia2021 r., nr [...] orzekającą o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na dziecko I. S. w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r.
Decyzja Ministra została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.
W dniu 14 maja 2021 r. B. M. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko I. S.. Do wniosku dołączyła dokumentację, z treści której wynika, że ojciec dziecka – Z. S. - przebywa i jest zatrudniony na terytorium Konfederacji Szwajcarskiej (dalej: Szwajcaria).
Urząd [...], stosownie do art. 16 pkt 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, przekazał do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] powyższy wniosek skarżącej wraz z załącznikami.
W dniu [...] sierpnia2021 r. Wojewoda [...] wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania B. M. prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na dziecko I. S. w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r.. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że Z. S. jest osobą aktywną zawodowo na terytorium Szwajcarii, a skarżąca w ww. okresie była osobą nieaktywną zawodowo na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Polska), dlatego państwem właściwym do rozpatrzenia wniosku na zasadzie pierwszeństwa w ww. okresie jest Szwajcaria.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem B. M. wniosła od niego odwołanie.
W następstwie rozpatrzenia odwołania, Minister decyzją z [...] listopada 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. Przywołując treść przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, Minister wskazał, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 15 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ilekroć w ustawie jest mowa o przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - oznacza to rozporządzenia powołane w podstawie prawnej. Na mocy art. 1 ust. 1 Załącznika II dotyczącego koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego do Umowy między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Konfederacją Szwajcarską, z drugiej strony, w sprawie swobodnego przepływu osób, przepisy prawa UE dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego stosuje się również w stosunkach ze Szwajcarią.
Wymienione przepisy o koordynacji, tj. rozporządzenie 883/2004 oraz rozporządzenie 987/2009 zawierają normy kolizyjne pozwalające uniknąć sytuacji, w której członkowie rodziny uprawnieni do świadczeń rodzinnych przebywający na terenie różnych państw Unii Europejskiej będą pobierać świadczenia i w jednym i w drugim państwie zgodnie z kryteriami ustawowymi przepisów prawnych tych państw. W ocenie organu odwoławczego, w świetle zapisu art. 1 lit. i akapit 1 ppkt i rozporządzenia nr 883/2004, Z. S., będący ojcem małoletniej I., jest członkiem jej rodziny i może być uznany jako członek gospodarstwa domowego przez ustawodawstwo, na mocy którego przyznawane są świadczenia na rodzinę. W toku postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że w dacie złożenia wniosku przez skarżącą ojciec jej dziecka przebywał i nadal przebywa we Szwajcarii oraz w tym kraju pracuje, co oznacza, że podlega pod zakres podmiotowy rozporządzenie nr 883/2004.
W związku z tym, że ojciec dziecka pracuje w Szwajcarii, a skarżąca jest osobą nieaktywną zawodowo na terytorium Polski, państwem właściwym do wypłaty świadczeń jest Szwajcaria, zgodnie z art. 68 ust. 1 rozporządzenia 883/2004.
W związku z powyższym w myśl powołanych przepisów, tj. art. 68 ust. 2 w związku z art. 68 ust. 3 lit. a rozporządzenia 883/2004 w Polsce, jako państwie właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych, lecz nie na zasadzie pierwszeństwa, za okres od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia 31 maja 2022 r. mógłby przysługiwać skarżącej dodatek dyferencyjny, w przypadku gdyby wysokość świadczenia wychowawczego w Polsce, byłaby wyższa od odpowiedniego świadczenia przysługującego we Szwajcarii.
Organ zaznaczył także, że z informacji zawartych w tabelach porównawczych MISSOC, które są powszechnym źródłem informacji o wysokości świadczeń rodzinnych w państwach członkowskich, wynika że minimalna wysokość szwajcarskiego świadczenia wynosi 200 franków szwajcarskich. Zgodnie z decyzją Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego H3 z dnia 15 października 2009 r. dotyczącą daty, którą bierze się pod uwagę przy ustalaniu kursu
wymiany, o którym mowa w art. 90 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 kursu wymiany należy dokonać na dzień 3 maja 2021 r., tj. pierwszy roboczy dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego jest badane uprawnienie
do świadczenia wychowawczego. Zatem równowartość przysługujących szwajcarskich świadczeń rodzinnych wynosi 826,39 zł (na dzień 3 maja 2021 r. kurs franka szwajcarskiego w stosunku do euro wynosił 1 frank szwajcarski= 1,1016 euro, natomiast kurs euro w stosunku do złotego stanowił 1 euro=4,5518 zł). Zatem kwota ta przekracza
kwotę świadczenia wychowawczego w Polsce. W związku z tym, że zgodnie z art. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, kwota świadczenia wychowawczego w polskim ustawodawstwie wynosi 500 zł, tym samym kwota ta nie przekracza wysokości miesięcznej kwoty świadczeń rodzinnych w Szwajcarii, należało odmówić skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego w okresie od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia 31 maja 2022 r.
Organ podkreślił również, że [...] Urząd Wojewódzki w [...], przekazał do szwajcarskiej instytucji właściwej do wypłaty świadczeń informacje o złożonym przez skarżącą wniosku w Polsce w celu rozpatrzenia wniosku tak, jakby został złożony bezpośrednio w instytucji szwajcarskiej, zgodnie z art. 68 ust. 3 rozporządzenia 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
W końcowej części uzasadnienia Minister odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, uznając je za niezasadne.
Skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społeczne z dnia [...] listopada 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. M. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1. art. 7 kpa, 7a § 1, art. 7b kpa oraz art. 77 § 1 kpa, 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie
kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz do załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes skarżącej oraz interes dziecka jako faktycznego beneficjenta środków, a jedynie do ograniczenia swoich działań do obowiązków wynikających z przekazania sprawy do właściwości władz szwajcarskich z powołaniem się na przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, podczas
gdy słuszny interes skarżącej jako strony wnioskującej o wszczęcie postępowania administracyjnego wymagał m.in. uwzględnienia okoliczności dotyczącej ustalenia składu osobowego rodziny, w szczególności uwzględnienia braku jakiegokolwiek kontaktu ojca dziecka z dzieckiem i skarżącą oraz zatrzymywaniu przez niego świadczeń
rodzinnych wypłacanych w Szwajcarii na dziecko.
2. naruszenie treści art. 1 pkt. i ppkt li rozporządzenia nr 883/2004 w zw. z art. 16 ust. 4
i 5 i art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci z 11 lutego 2016 r.
oraz uznanie, że członkiem rodziny w rozumieniu tych przepisów jest ojciec dziecka tj. I. M., w sytuacji gdy:
a) organy administracji nie wskazały na ustawodawstwo krajowe polskie które nakazywałoby traktowanie ojca dziecka nie opiekującego się nim od wielu lat, nie utrzymującego kontaktu, nie sprawującemu opieki na dzieckiem, który jest objęty postępowaniem o pozbawienie go władzy rodzicielskiej a co najistotniejsze, który nie przekazuje świadczeń rodzinnych dziecku, jako członka rodziny,
b) organy administracji zaniechały rozważenia ustawodawstwa krajowego statuującego
definicję "członka rodziny", w sytuacji gdy sama ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci z 11 lutego 2016 r. takiej definicji nie zawiera,
c) rozporządzenie 883/2004 odnosi się wprost do definicji "członka rodziny" prawa krajowego danego państwa, zaś wskazywanie przez organ orzecznictwa unijnego w sprawach definicji członków rodzin w prawie austriackim i niemieckim nie ma znaczenia
dla prawa polskiego i rozumienia treści art. 1 pkt. i ppkt li rozporządzenia nr 883/2004,
d) ustawodawstwo krajowe z zakresu świadczeń opiekuńczych państwa, a więc ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa z dnia 25 czerwca 1999 r. art. 32 ust. 2 za członków rodziny uważa małżonka, rodziców, rodzica dziecka, ojczyma, macochę, teściów, dziadków, wnuki, rodzeństwo oraz dzieci w wieku powyżej 14 lat tylko jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z ubezpieczonym w okresie sprawowania opieki, zaś ustawa
o świadczeniach rodzinnych w art. 3 pkt. 16 i wydanych w tym zakresie wyrokach statuuje zasadę, że ojciec dziecka niezamieszkujący wspólnie z dzieckiem, który nie utrzymuje kontaktu z dzieckiem, nie może być uznany za członka rodziny osoby uprawnionej do świadczeń wychowawczych.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 4
ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 2 pkt. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci z 11 lutego 2016 r. w zw. z art. 1 pkt. i ppkt li rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poprzez jego błędną wykładnię i uznanie Z. S. za członka rodziny skarżącej, podczas gdy okoliczności braku jakiegokolwiek z nim kontaktu skarżącej i jej córki od 19 miesięcy, nie poinformowaniu o zmianie adresu w Szwajcarii, nie wychowywania przez niego dziecka od lat, nie prowadzenia wspólnego życia i gospodarstwa i nie przekazywania środków wychowawczych rzekomo wypłacanych w Szwajcarii, zawisłej sprawy o pozbawienie Z. S. władzy rodzicielskiej oraz samotnego wychowywania dziecka przez skarżącą uniemożliwiały takie ustalenie,
4. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 68 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 883/2004 poprzez błędne uznanie, że pierwszeństwo znajdują przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, 5. art. 16 ust. 4 i 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji,
6. art. 67, art. 68 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z
dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż właściwym do rozpoznania sprawy będzie organ szwajcarski jako priorytetowy z uwagi na treść art. 68 ust. 1 lit. b rozporządzenia, w sytuacji gdy brak było podstaw do stosowania przepisów koordynacyjnych o pierwszeństwie z uwagi na brak zbiegu praw do świadczeń wobec
niemożliwości kwalifikowania Z. S. jako członka rodziny skarżącej.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W ocenie sądu, w sprawie dokonano prawidłowych ustaleń i podjęto prawidłowe rozstrzygnięcie, które zostało należycie umotywowane. Z tego też powodu Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 1 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2407 ze zm.). Zgodnie z ich treścią prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje m.in. obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Stan faktyczny sprawy, wbrew temu co sugeruje skarżąca, w kluczowych dla wydania decyzji aspektach został ustalony w sposób prawidłowy i znajduje oparcie w zgromadzonych w aktach dokumentach. Wynika z nich mianowicie, że ojciec dziecka (Z. S.) jest zatrudniony w Szwajcarii, gdzie pobiera świadczenie rodzinne na to dziecko (okoliczność przyznana na rozprawie). Szwajcaria jest państwem należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, w którym zastosowanie znajdują wymienione w art. 2 pkt. 15 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 str. 1 ze zm.) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonania rozporządzenia nr 883/2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284, str. 1).
Świadczenie wychowawcze jest jednym ze świadczeń rodzinnych. Zgodnie z treścią art. 67 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 "Osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. Osoba wykonująca w Państwie Członkowskim pracę najemną lub pracę na własny rachunek podlega ustawodawstwu tego Państwa Członkowskiego" (art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia). W przypadkach, w których na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, mają zastosowanie następujące zasady pierwszeństwa: w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia jest następująca:
- w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek,
- w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i
- w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania.
Jak wynika z akt sprawy, skarżąca jest osobą nieaktywną zawodowo, ale ojciec dziecka pracuje zawodowo poza granicami kraju w Szwajcarii. Zgodnie zatem z powołaną zasadą pierwszeństwa wniosek skarżącej winien być przesłany przez Wojewodę do właściwego szwajcarskiego organu w celu jego rozpatrzenia. Z akt sprawy wynika, że Wojewoda prawidłowo zastosował tę procedurę i przesłał wniosek skarżącej do rozpatrzenia właściwej instytucji szwajcarskiej.
Skarżąca podnosi, że ojciec dziecka nie uczestniczy w wychowaniu córki, nie utrzymuje z nią kontaktu od ponad 2 lat i nie sprawuje nad nią pieczy. Ponadto postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] marca 2022 r. sygn. akt [...] został pobawiony władzy rodzicielskiej nad córką I. S.. Taka postawa ojca dziecka winna zdaniem skarżącej skutkować możliwością rozpatrzenia jej wniosku przez organy polskie, tak jakby ojciec dziecka nie był w ogóle członkiem jego rodziny.
Takie stanowisko nie znajduje jednak oparcia w powołanych przepisach prawa. Przedstawione przez organ stanowisko jest racjonalne i określa definicję rodziny, biorąc pod uwagę w pierwszej kolejności względy formalne i prawne. Z art. 1 lit. i rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. UE L 166 str. 1 ze zm.) określenie "członek rodziny" oznacza: każdą osobę określoną lub uznaną za członka rodziny lub określoną jako członek gospodarstwa domowego przez ustawodawstwo, na mocy którego przyznawane są świadczenia. Ustawodawstwo unijne odsyła zatem do przepisów krajowych. Na datę wydania zaskarżonej decyzji, jak też decyzji organu I instancji nie obowiązywał już przepis definiujący "rodzinę" na potrzeby ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Z kolei w myśl art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 z późn. zm.) ilekroć w tej ustawie jest mowa o "rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 i 972); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko". W świetle cytowanej definicji legalnej "rodziny", jej członkiem jest niewątpliwie ojciec dziecka, przy czym ustawodawca nie stawia jakichkolwiek dalszych wymagań - w szczególności, aby był to rodzic "wspólnie zamieszkujący", "prowadzący wspólne gospodarstwo domowe", "uczestniczący w wychowaniu dziecka", itp. Skoro ta ustawa nie wprowadza żadnych dodatkowych kryteriów (warunków) zaliczenia ojca dziecka do grona członków rodziny, to niedopuszczalne jest konstruowanie takich kryteriów (warunków) w drodze wykładni pozajęzykowej (a to zgodnie z zasadą "lege non distinguente nec nostrum est distinguere"). Tym bardziej wówczas, gdy - tak jak w analizowanym przypadku - przedmiotem wykładni jest przepis prawny stanowiący definicję legalną. Taką definicję cechuje bowiem szczególna waga interpretacyjna, która przejawia się m.in. w tym, że sformułowanego przez definicję legalną znaczenia terminu definiowanego (tu: znaczenia terminu "rodzina") nie wolno przełamać nawet w sytuacji, gdyby treść językowa tej definicji podważała inne założenia o racjonalnym prawodawcy (por. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady - reguły - wskazówki, Warszawa 2017, s. 190-191, Nb 380-381).
Należy także zauważyć, że przedstawiona wyżej ocena prawna jest zbieżna z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, zgodnie z którym w zakresie świadczeń rodzinnych ustawodawca określając pojęcie rodziny uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Zatem bez znaczenia dla ustalenia, czy określona osoba wchodzi w skład rodziny w rozumieniu ww. przepisów, jest w szczególności fakt wspólnego zamieszkiwania, gospodarowania i wspólnego wychowywania dziecka. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących statusu rodziny. W przypadku bowiem osób pozostających ze sobą w stosunku pokrewieństwa, niezależnie od łączących ich więzi emocjonalnych czy też innych okoliczności faktycznych jak wspólne zamieszkiwanie, powinni być oni traktowani jako członkowie rodziny. Z samego pokrewieństwa wynikają określone konsekwencje prawne np. uprawnienie do sprawowania władzy rodzicielskiej lub obowiązek alimentacyjny ( art. 93 i 128 k.r.i.o), bowiem na gruncie polskiego prawa rodzinnego obowiązek alimentacyjny stanowi zobowiązanie prawnorodzinne wynikające ex lege z różnych powiązań rodzinnych. Zatem ojciec dziecka jest zawsze dla niego rodziną w sensie prawnym, a właśnie ta kwestia ma w przedmiotowej sprawie znaczenie. Powyższa analiza pozwala tym samym przyjąć za prawidłowe stanowisko przedstawione przez organy obu instancji w zakresie stosowania przepisów o koordynacji ( vide wyrok NSA z 23 września 2005 r. sygn. akt I OSK 150/03, wyrok NSA z 13 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 1128/09, wyrok NSA z 26 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 994/21).
Powyższa analiza pozwala tym samym przyjąć za prawidłowe stanowisko przedstawione przez organy obu instancji w zakresie stosowania przepisów o koordynacji.
Należy także zauważyć, że wymienione wyżej unijne akty normatywne, stanowiąc element porządku prawnego obowiązującego w Polsce, wprowadzają, jak już było wyjaśnione, regulacje przeciwdziałające kumulacji świadczeń, tj. pobierania świadczeń rodzinnych na tego samego członka rodzin w tym samym czasie w różnych krajach, poprzez ustalenie zasad pierwszeństwa ustawodawstwa właściwego przy ich przyznawaniu i zasad zawieszania już ustalonych świadczeń. Gdyby przyjąć zatem interpretację przepisów wskazana przez skarżącą ta regulacja nie spełniłaby swojej funkcji (zapobieżeniu kumulacji świadczeń) w przedmiotowej sprawie, gdyż bezspornie ojciec dziecka pobiera świadczenie wychowawcze w Szwajcarii. Hipotetycznie doszłoby zatem do takiej sytuacji, że mimo pobierania już tego świadczenia przez jednego z rodziców w państwie członkowskim, świadczenie byłoby pobierane również przez drugiego w innym państwie członkowskim. Zatem regulacja mająca zapobiegać kumulacji pobierania świadczeń w dwóch państwach członkowskich, nie spełniłaby zupełnie swojej funkcji.
Wskazać także należy, że co prawda, w świetle art. 135 k.r.i.o. świadczenia wychowawcze nie wpływają na zakres świadczeń alimentacyjnych, to orzecznictwo sądów powszechnych dostrzega jednak tę kwestię, wskazując że świadczenie wychowawcze nie może być traktowane w kategoriach dochodu rodzica je pobierającego. Zatem sąd ustalając obowiązek alimentacyjny nie może pominąć faktu jego pobierania, co ma wpływ na wysokość świadczeń alimentacyjnych od rodzica pobierającego je. W innym przypadku to świadczenie stanowiłoby "zysk" takiego rodzica. (vide np. wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 24 maja 2022 r. sygn. akt III RC 542/21, wyrok Sądu Rejonowego w Chełmie z dnia 22 lipca 2022 r. sygn. akt III RC 135/21 publik. LEX). Zatem kwestia pobierania świadczenia wychowawczego przez rodzica , który nie sprawuje bezpośredniej opieki nad dzieckiem może być podnoszona w postępowaniu dotyczącym alimentów.
Podsumowując Sąd stanął na stanowisku, że w rozpatrywanej sprawie krajem właściwym w pierwszej kolejności do wypłaty świadczenia wychowawczego na mieszkającą w Polsce córkę skarżącej jest kraj właściwy ze względu na miejsce zatrudnienia ojca dziecka, a więc Szwajcaria. Polska jest dopiero w drugiej kolejności państwem właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych, bowiem skarżąca nie jest aktywna zawodowo, co nie jest kwestią sporną w niniejszej sprawie.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 68 ust. 3 lit. a rozporządzenia nr 883/2004 w związku z art. 11 i art. 16 ustawy, w przypadku wydania przez wojewodę decyzji uwzględniającej zasady pierwszeństwa określone w art. 68 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia, obowiązkiem wojewody jest przekazanie wniosku do instytucji właściwej państwa, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, oraz niezwłoczne poinformowanie o tym wnioskodawcy, a także zapewnienie, jeżeli to konieczne, dodatku dyferencyjnego. W przedmiotowej sprawie, wymóg ten został dochowany, bowiem wniosek o ustalenie uprawnień do świadczenia wychowawczego na dziecko skarżącej został przekazany do rozpatrzenia do instytucji właściwej w Szwajcarii.
Na zakończenie, ze względu na postawione w skardze zarzuty wyjaśnić jeszcze należy, aprobując stanowisko Ministra, że skarżąca nie ma możliwości wyboru, z jakiego systemu prawnego będzie pobierała świadczenie wychowawcze, które mieści się w pojęciu świadczeń rodzinnych, gdyż decydują o tym zasady unijne. W sprawie niniejszej zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 883/2004 Szwajcaria jako kraj pierwszeństwa jest właściwa do wypłaty świadczeń ze względu na zatrudnienie ojca małoletniej córki skarżącej. Art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009 stanowi, że wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych kierowany jest do instytucji właściwej. Do celów stosowania art. 67 i 68 rozporządzenia podstawowego uwzględnia się, w szczególności w odniesieniu do prawa danej osoby do ubiegania się o takie świadczenia, sytuację całej rodziny, tak jak gdyby wszystkie osoby zainteresowane podlegały ustawodawstwu zainteresowanego państwa członkowskiego i miały miejsca zamieszkania w tym państwie. W przypadku, gdy osoba uprawniona do ubiegania się o świadczenia nie wykonuje swego prawa, instytucja właściwa państwa członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, uwzględnia wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych złożony przez drugiego rodzica, osobę traktowaną jak rodzic lub przez osobę lub instytucję występującą jako opiekun dziecka lub dzieci.
Podsumowując, Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego (w tym i przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego powołanych w złożonej skardze, w tym m.in. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa). Materiał dowodowy w sprawie został dostatecznie zebrany. Wyjaśnione zostały także wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa organ przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, który prowadzi do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Minister w uzasadnieniu wydanej decyzji prawidłowo wskazał i wyjaśnił również fakty i dowody, na których oparł swoje rozstrzygnięcie.
Na koniec wyjaśnić należy, że istota uzupełniającego postępowania dowodowego określona w art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej p.p.s.a.), polega na jego przeprowadzeniu w sytuacji, gdy brak dowodu z dokumentu uniemożliwia lub znacznie utrudnia ocenę zgodności z prawem stanu faktycznego ustalonego przez organ. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki. Po pierwsze, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Po drugie, gdy nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Należy także zaznaczyć, że Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Zawnioskowane przez pełnomocnika skarżącej dowody w piśmie z dnia 25 października 2022 r. należy w tym kontekście uznać za nie mające wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji. Rozstrzygniecie innego organu w sprawie dotyczącej innego okresu oraz wyrok sądu rodzinnego zapadły już po wydaniu zaskrzonej decyzji nie stanowiły dowodów, które byłyby niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości związanych z oceną przedmiotowej skargi.
W świetle przedstawionych rozważań, w ocenie Sądu, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności kwestionowanej decyzji. Dlatego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.