I SA/Wa 405/23

I SA/Wa 405/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek
Magdalena Durzyńska
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Anna Milicka-Stojek, Protokolant: specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2022 r. nr KO C/6637/Op/22 w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku stałego oraz odmowy prawa do zasiłku stałego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2022 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania M. L. od decyzji Prezydenta [...] z [...] października 2022 r., nr [...] , utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że Prezydent [...] decyzją z [...] stycznia 2022 r., nr [...] przyznał M. L. zasiłek stały w wysokości 719 zł wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne.
M. L. przedłożył [...] września 2022 r. wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy postanowienie Sądu z [...] lipca 2022 r., sygn. akt. [...] dotyczące wydzielenia wnioskodawcy kwoty [...] ze sprzedaży nieruchomości położonej przy ul. [...]. Wnioskodawca [...] września 2022 r. złożył oświadczenie, że zgodnie z postanowieniem Sądu otrzymał zaliczkę w wysokości [...] zł. W związku z tym nastąpiła zmiana dochodu w zakresie zasiłku stałego, wobec czego od tego dnia zasiłek stały nie przysługuje, ponieważ dochód przekracza kryterium dochodowe uprawniające do jego przyznania. Dochód w wysokości [...] zł należy podzielić przez 12 miesięcy, co daje kwotę [...] zł miesięcznie, począwszy od lipca 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł miesięcznie. Z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego organ I instancji uchylił decyzję o przyznaniu zasiłku stałego na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Odwołanie od decyzji Prezydenta złożył M. L..
Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2021.2268 tj. ze zm.) zasiłek stały przysługuje osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Kryterium to, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy wynosi 776 zł.
Wysokość zasiłku stałego nie jest ustalona na stałe, w zależności od dochodu na osobę w rodzinie zmienia się także wysokość zasiłku stałego.
Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z
miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
W art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zawarto zamknięty katalog źródeł dochodu, których nie zalicza się do dochodu uprawniającego do pomocy społecznej. Nie mieści się w tym katalogu dochód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości, nawet przeznaczony na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych.
Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 8 ust. 11 pkt 1 i ust. 12 ustawy, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej, dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (kwota 3880 zł), kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony, w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód.
Ustawodawca przesądził, poprzez kategoryczne brzmienie, że wymienione normy bezwzględnie obowiązują. Organ orzekający w tym zakresie nie ma prawa do uznaniowości i do własnej ich interpretacji.
Kolegium wskazało, że w lipcu 2022 r. zmieniała się sytuacja dochodowa odwołującego się i w związku z tym organ miał obowiązek zweryfikować prawo do świadczenia z pomocy społecznej. Decyzja w tej sprawie nie jest uznaniowa. Organ ma obowiązek a nie prawo do weryfikacji świadczenia.
Organ przeprowadził wywiad środowiskowy [...] września 2022 r. mający na celu zdiagnozowanie sytuacji M. L..
Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5 ustawy.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył M. L.. Zaskarżonej decyzji zarzucił: wadliwe przyjęcie, że kwota pieniężna przyznana przez Sąd w postępowaniu upadłości konsumenckiej wyłącznie na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych, stanowi jego dochód, brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, poprzez dokonanie jego powierzchownej oceny z pominięciem niepełnosprawności skarżącego, pozostawaniu pod opieką medyczną, wadliwą interpretację pojęć ekonomiczno- finansowych, nie wzięcie pod uwagę aspektów humanitarnych w indywidualnej sytuacji wnioskodawcy.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonych decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy. Zarzuty rozwinął w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z [...] czerwca 2023 r. skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z załączonego e-mailu dotyczącego informacji o zarządzanymi przez syndyka środkami i nierozliczenia tych środków w podatku dochodowym.
Pełnomocnik z urzędu skarżącego w piśmie procesowym z [...] stycznia 2024 r. poparł zarzuty skargi i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Wskazał m.in., że z uzyskanych środków skarżący zakupił domek holenderski, który nie był w pełni przystosowany do zamieszkania i wymagał dalszych nakładów finansowych. Podniósł, że zaskarżone decyzje nie uwzględniają sytuacji życiowej skarżącego.
Na rozprawie przeprowadzonej 10 stycznia 2024 r. Sąd oddalił wniosek dowodowy zawarty w piśmie skarżącego, gdyż zawnioskowany dowód nie jest niezbędny do rozpoznania sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. art. 106 ust. 5 zd. 1 ustawy decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5.
Natomiast zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeśli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Wynosi ono stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy kwotę 776 zł. Przesłanki zmiany decyzji są ściśle powiązane z przesłankami przyznania zasiłku stałego. Jeśli po wydaniu decyzji ostatecznej przyznającej zasiłek wnioskodawca przestaje spełniać przesłanki do przyznania tego zasiłku, to zachodzi tym samym podstawa do uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały.
W niniejszej sprawie przesłanką zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały jest okoliczność przyznania i wypłacenia skarżącemu na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] lipca 2022 r., sygn. akt [...] kwoty [...] zł z sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości przy ul. [...] w [...].
Zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej, dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.
Niewątpliwie przekazanie środków finansowych, zgodnie z postanowieniem Sądu, nastąpiło w okresie na jaki przyznano zasiłek stały decyzją z [...] stycznia 2022 r. Bezspornie jest także, że uzyskana kwota przekracza pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego. Okoliczności tych skarżący nie kwestionuje. Jednakże w ocenie skarżącego przyznana i wypłacona kwota nie powinna być uznana jako dochód, gdyż jak wskazał Sąd Rejonowy przeznaczona była na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych i miała na celu wyjście z bezdomności. Skarżący wskazał, że z części nabytej kwoty zakupił domek holenderski. Pomijając to, że w aktach sprawy nie ma żadnego dowodu na powyższy zakup, nie wynika to także z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, to zważyć należy, że definicja dochodu została powołana w art. 8 ust. 3 ustawy. Natomiast w art. 8 ust. 4 ustawy wskazano, jakich środków nie wlicza się do dochodu. Wyliczenie z tego przepisu ma charakter zamknięty (por. wyroki NSA: z 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1302/21; z 9 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1673/17, z 9 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1673/17). Kwota ustalona i wypłacona na podstawie postanowienia sądu powszechnego w postępowaniu upadłości konsumenckiej nie mieści się w katalogu przypadków wskazanych w przepisie art. 8 ust. 4 ustawy. Należy więc uwzględnić uzyskany przez skarżącego dochód z nabycia kwoty wynikającej z postanowienia Sądu, gdyż jest to zgodne z wyrażoną w ustawie zasadą uwzględniania każdego dochodu uzyskanego we wskazanym z art. 8 ust. 11 ustawy okresie, niezależnie od źródła jego pozyskania (por. wyrok WSA w Łodzi z 26 września 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 696/18; wyrok WSA w Bydgoszczy z 24 października 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 797/23).
Podnieść należy, że ustawa o pomocy społecznej zawiera kompleksowe uregulowanie w kwestiach pomocy społecznej, wobec czego brak jest podstaw do tego, by przy ocenie kryterium dochodowego uprawniającego do tej pomocy brać pod uwagę przepisy znajdujące się w innych aktach prawnych (por. wyrok NSA z 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 162/15). Stosownie do art. 8 ustawy dochodem są wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania (ust. 3), z wyłączeniem przychodów wyraźne wymienionych (ust. 4). Jak wyżej zaznaczono wyłączenia z art. 8 ust. 4 ustawy mają postać katalogu zamkniętego.
Wskazać należy, że decyzja zmieniająca, wydana na podstawie 106 ust. 5 ustawy pozostaje w związku z zaistnieniem określonych przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych, co wpływa na jej temporalną skuteczność (wyrok NSA z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1406/19). Zmiany sytuacji prawnej lub faktycznej mające wpływ na istnienie lub rozmiar owej pomocy muszą być uwzględnione od momentu ich wystąpienia (wyrok NSA z 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3003/19). Decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego. Wobec tego organ nie był uprawniony do uwzględniania przy jej wydaniu, stanu zdrowia skarżącego i jego sytuacji osobistej. Skarżący jest od wielu lat objęty różnymi formami pomocy społecznej. Jak wskazał na rozprawie prawa do zasiłku stałego uzyskał ponownie po upływie okresu objętego zaskarżoną decyzją.
Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani procesowego.
Dlatego Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.