I SA/Wa 399/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Infrastruktury stwierdzającą naruszenie prawa przy wywłaszczeniu nieruchomości w 1953 r., uznając, że mimo wadliwości, nie można było stwierdzić nieważności decyzji po upływie 10 lat.
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1953 r. Minister Infrastruktury stwierdził naruszenie prawa, ale nie stwierdził nieważności decyzji ze względu na upływ czasu. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że choć mogły wystąpić naruszenia prawa, nie można było stwierdzić nieważności decyzji po ponad 10 latach od jej doręczenia, zgodnie z art. 158 § 2 k.p.a.
Sprawa dotyczyła skargi W. K. i H. C. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2004 r., która stwierdzała wydanie orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] stycznia 1953 r. z naruszeniem prawa. Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności pierwotnego orzeczenia wywłaszczeniowego. Po uchyleniu przez NSA decyzji organów centralnych z lat 1999 i 2001, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. stwierdził naruszenie prawa przy wywłaszczeniu nieruchomości. Następnie, decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., utrzymał w mocy tę decyzję, wskazując, że nieruchomość została wywłaszczona na podstawie dekretu z 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny. Minister uznał, że przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia zostały spełnione, a sposób zawiadomienia o postępowaniu (obwieszczenie w dzienniku urzędowym) był zgodny z prawem. Odnosząc się do postanowienia Sądu Grodzkiego w L. z 1950 r. o przywróceniu posiadania, Minister stwierdził, że nie dowodzi ono, iż wywłaszczenie nie było dopuszczalne. Minister uznał również, że choć mogła wystąpić przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. (skierowanie do podmiotu niebędącego stroną), to ze względu na upływ ponad 10 lat od doręczenia decyzji, nie można było stwierdzić jej nieważności na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. Skarżący zarzucali m.in. naruszenie prawa przy ogłoszeniu o wszczęciu postępowania, brak rozprawy wywłaszczeniowej i brak niektórych dokumentów. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły brak możliwości stwierdzenia nieważności decyzji po upływie terminu, mimo potencjalnych naruszeń prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, stwierdzenie nieważności decyzji jest możliwe tylko w określonych przypadkach, a po upływie 10 lat od doręczenia decyzji, organ może jedynie stwierdzić, że została ona wydana z naruszeniem prawa, ale nie może jej unieważnić.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 158 § 2 k.p.a., jeśli od doręczenia decyzji upłynęło ponad 10 lat, nie jest możliwe stwierdzenie jej nieważności, nawet jeśli wystąpiły wady wymienione w art. 156 § 1 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 158 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Po upływie 10 lat od doręczenia decyzji nie jest możliwe stwierdzenie jej nieważności.
Dz. U. Nr 20, poz. 138 art. 1 § ust. 1
Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945
Dopuszczalne było wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele określone w art. 2 pkt 1, jeżeli znajdowały się we władaniu Skarbu Państwa, samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych w dniu wejścia w życie dekretu (16 kwietnia 1948 r.).
Dz. U. Nr 153, poz. 1270 art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do orzekania przez WSA.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Rażące naruszenie prawa nie jest błędem wykładni, lecz przekroczeniem jasnych i niedwuznacznych przepisów, które powoduje, że rozstrzygnięcie nie da się pogodzić z porządkiem prawnym.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie.
Dz. U. Nr 20, poz. 138 art. 2 § pkt 1
Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945
Określa cele, na które mogły być wywłaszczane nieruchomości (np. komunikacja publiczna, gospodarka narodowa, cele wojskowe, tereny zielone, użyteczność publiczna).
Dz. U. Nr 20, poz. 138 art. 4 § ust. 1 pkt 3
Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945
Wnioski wywłaszczeniowe były dla wojewody wiążące, jeżeli dotyczyły potrzeby, przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia.
Dz. U. Nr 20, poz. 138 art. 4 § ust. 4
Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945
Zawiadomienie o wszczęciu postępowania i doręczenie właścicielowi mogło być zastąpione przez ogłoszenie w dzienniku urzędowym i wywieszenie w siedzibie zarządu gminnego/miejskiego.
Dz. U. Nr 20, poz. 138 art. 6 § ust. 1
Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945
Posiadanie majątku opuszczonego nie mogło zostać przywrócone, jeżeli jego wywłaszczenie było dopuszczalne na podstawie art. 1 dekretu.
Dz. U. Nr 13, poz. 87
Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich
Podstawa prawna do przywrócenia posiadania majątków opuszczonych i poniemieckich.
Dz. U. Nr 86, poz. 776
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1934 r. - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym
Przepisy stosowane odpowiednio do postępowania wywłaszczeniowego na podstawie dekretu z 1948 r., z uwzględnieniem zmian wprowadzonych przez dekret.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomość została zajęta przez władze okupacyjne w 1941 r. i znajdowała się we władaniu organów państwowych od 1945 r., co stanowiło materialną przesłankę dopuszczalności wywłaszczenia na podstawie dekretu z 1948 r. Wywłaszczenie nastąpiło na wniosek Zarządu Miasta w L. i teren został przeznaczony pod tereny zielone, co odpowiadało celom określonym w dekrecie. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej Miasta L., a plany wyłożone do wglądu. Postanowienie Sądu Grodzkiego o przywróceniu posiadania nie dowodzi, że wywłaszczenie nie było dopuszczalne, gdyż nie ustalono braku przeszkód do wywłaszczenia. Po upływie ponad 10 lat od doręczenia decyzji, nie jest możliwe stwierdzenie jej nieważności, nawet jeśli wystąpiły wady prawne (art. 158 § 2 k.p.a.).
Odrzucone argumenty
Orzeczenie wywłaszczeniowe zostało skierowane do osoby, która w dacie jego wydania nie była już właścicielem nieruchomości (zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). Naruszenie prawa przy ogłoszeniu o wszczęciu postępowania, brak rozprawy wywłaszczeniowej, brak dokładnego celu wywłaszczenia i rodzaju robót. Brak niektórych oryginalnych dokumentów lub ich urzędowo poświadczonych odpisów w aktach sprawy wywłaszczeniowej.
Godne uwagi sformułowania
stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych wykładnia tych przesłanek powinna mieć charakter ścieśniający rażące naruszenie prawa nie w błędach jego wykładni, lecz w przekroczeniach prawa jasnych i niedwuznacznych rozstrzygnięcie nie da się pogodzić z panującym w Państwie porządkiem prawnym po upływie ponad 10 lat i nie jest możliwe stwierdzenie nieważności wadliwej decyzji
Skład orzekający
Jerzy Siegień
sprawozdawca
Joanna Banasiewicz
przewodniczący
Sławomir Antoniuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych po upływie terminu, zasady prowadzenia postępowań wywłaszczeniowych w okresie powojennym, znaczenie postanowień o przywróceniu posiadania w kontekście wywłaszczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego z okresu PRL i specyficznych okoliczności faktycznych sprawy. Interpretacja art. 158 § 2 k.p.a. jest utrwalona.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy historycznego wywłaszczenia i długotrwałego sporu o jego legalność, co może być interesujące ze względu na kontekst historyczny i złożoność prawną.
“Czy można odzyskać ziemię wywłaszczoną 50 lat temu? Sąd rozstrzyga długi spór o naruszenie prawa.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 399/05 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2005-12-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-02-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Jerzy Siegień /sprawozdawca/ Joanna Banasiewicz /przewodniczący/ Sławomir Antoniuk Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Skarżony organ Minister Budownictwa Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Banasiewicz Sędziowie asesor WSA Sławomir Antoniuk asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant referendarz sądowy Aneta Trochim- Tuchorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi W. K. i H. C. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji wywłaszczeniowej z naruszeniem prawa oddala skargę Uzasadnienie Prezydium Rady Narodowej Miasta L. orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1953 r. Nr [...] wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w L., przy ul. [...], oznaczoną jako działki nr [...] i nr [...], o łącznej pow. [...] m2. Pismem z dnia [...] października 1998 r. H. C. i W. K. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] stycznia 1953 r. Decyzją z dnia [...] października 1999 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] stycznia 1953 r. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 1999 r. organ centralny wskazał, że brak jest podstaw do wzruszenia orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta L. z dnia [...] stycznia 1953 r. w części dotyczącej wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 1999 r. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli: H. C. i W. K.. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2003r. sygn. akt l SA 2470/01 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2001 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 1999 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że decyzje organu centralnego zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 77 § 1 i 80 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd nakazał przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego dotyczącego domniemania, czy Sąd Grodzki w L. orzekający w sprawie przywrócenia skarżącym i ich matce posiadania działek Nr [...] i [...] (postanowienie z dnia [...] lutego 1950 r. sygn. akt [...]), na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87, z późn. zm.) ustalił, iż działki te nie podlegają wywłaszczeniu na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 -1945. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. Minister Infrastruktury stwierdził, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej Miasta L. z dnia [...] stycznia 1953 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w L., przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], o łącznej pow. [...] m2, zostało wydane z naruszeniem prawa. Po rozpatrzeniu wniosku H. C. i W. K. o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. stwierdzającą, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Miasta L. z dnia [...] stycznia 1953 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w L., przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], zostało wydane z naruszeniem prawa, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. Minister Infrastruktury wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 (Dz. U. Nr 20, poz. 138). Zgodnie z art. 1 ust. 1 powołanego wyżej dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. dopuszczalne było wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od dnia 1 września 1939 r. do dnia 9 maja 1945 r. na cele określone w art. 2 pkt 1 dekretu, jeżeli znajdowały się one w dniu jego wejścia w życie, tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r. we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Natomiast, zgodnie z art. 2 pkt 1 dekretu wywłaszczeniu podlegały nieruchomości przeznaczone na cele: budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa, na cele wojskowe, pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki, place sportowe i cmentarze, pod zalesienia lub na melioracje oraz na cele użyteczności publicznej. Przedmiotowa nieruchomość została w 1941 r. zajęta przez niemieckie władze okupacyjne, które dokonały jej zalesienia. Następnie od 1945 r. w okresie wymaganym przepisami powołanego dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. nieruchomość ta znajdowała się we władaniu organów państwowych - władz Gminy Miejskiej L. - i ta okoliczność stanowiła w przedmiotowej sprawie materialną przesłankę dopuszczalności wywłaszczenia. Organ orzekający ustalił, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na wniosek Zarządu Miasta w L. - Wydziału Gospodarczego z dnia [...] grudnia 1949 r. znak [...]. Teren objęty wnioskiem wywłaszczeniowym został przez władze miejskie przeznaczony pod tereny zielone Miasta L.. A zatem, jak ustalił Minister Infrastruktury, zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Zgodnie z art. 4 ust. 4 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz doręczenie do rąk właściciela lub posiadacza nieruchomości, w toku czynności wstępnych postępowania przygotowawczego i wywłaszczenia, zastępowane było przez ogłoszenie w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym i przez wywieszenie odpisu tych ogłoszeń w siedzibie właściwego zarządu gminnego lub miejskiego. Z archiwalnych akt sprawy wynika, że obwieszczenie Prezydium Rady Narodowej Miasta L. z dnia [...] maja 1952 r. w sprawie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego zostało zamieszczone w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej Miasta L. z dnia [...] czerwca 1952 r. Nr [...], poz. [...], w którym wskazano m. in. przedmiotową nieruchomość, wraz z informacją, iż plany sytuacyjne i inne załączniki wniosków wywłaszczeniowych zostały wyłożone w lokalu Prezydium Rady Narodowej Miasta L. do przejrzenia w okresie dni 14. Minister Infrastruktury, mając na uwadze wskazówki zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2001 r. (sygn. akt III RN 214/00), w którym to Sąd stwierdził, iż jeżeli z uzasadnienia postanowienia o przywrócenie posiadania – jak w niniejszej sprawie - na podstawie art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, jak i protokołu rozprawy nie wynika, że postanowienie to zostało wydane po ustaleniu nieistnienia przeszkody, o której mowa w art. 6 ust. 1 powołanego dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., to nie może być ono uznane za dowód, że nieruchomość ta nie spełnia przesłanek wynikających z powołanego dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Organ orzekający w sprawie ustalił, że z akt sprawy, a w szczególności z zaświadczenia Urzędu Miejskiego w L. - Wydział Planowania Przestrzennego z dnia [...] listopada 1949 r. wynika, że matka wnioskodawców – I. K. - wiedziała, że przedmiotowa nieruchomość przeznaczona została pod tereny zielone Miasta L. co oznacza, że mogła być wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Następnie zaświadczenie to I. K. przesłała do Sądu Grodzkiego w L., który przy wydawaniu postanowienia o wprowadzeniu w posiadanie powinien był tę okoliczność uwzględnić, bowiem zgodnie z zakazem wynikającym z art. 6 ust. 1 powołanego dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., posiadanie majątku opuszczonego nie mogło zostać przywrócone, jeżeli jego wywłaszczenie było dopuszczalne na podstawie art. 1 dekretu. A zatem, zdaniem Ministra Infrastruktury, postanowienie Sądu Grodzkiego w L. z dnia [...] lutego 1950 r. (sygn. akt [...]) o wprowadzeniu w posiadanie przedmiotowej nieruchomości I. K., H. K. i W. K., nie miało wpływu na możliwość dokonania wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, wobec braku uwzględnienia przez Sąd art. 6 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Odnosząc się natomiast do zarzutu wnioskodawców, iż orzeczenie o wywłaszczeniu w części dotyczącej wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości zostało skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie, Minister Infrastruktury stwierdził, że nieruchomość tę nabył we wrześniu 1927 r. od Spółdzielni [...] w S. B. C., który nie ujawnił swojego prawa w księdze wieczystej. Następnie działki te nabyli na mocy aktu notarialnego z dnia [...] maja 1939 r. nr [...], I. K., H. K. i W. K., którzy również tego faktu nie ujawnili w księdze wieczystej. A więc, zdaniem Ministra Infrastruktury, z winy nabywców w księdze wieczystej nr [...] w dalszym ciągu jako właściciel omawianych działek figurowała Spółdzielnia [...] w S.. Z aktów notarialnych dotyczących kupna powyższych działek wynika bowiem, iż notariusz uprzedził strony o obowiązku ujawnienia tego faktu w księdze wieczystej. W związku z powyższym, organ wywłaszczający przyjął, na podstawie danych z księgi hipotecznej nr [...], że sporne działki nr [...] i [...] stanowiły w momencie wywłaszczenia własność Spółdzielni [...] w S., pomimo że faktycznie stan prawny tych działek był inny. Zaistniała więc przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Jednakże mając na uwadze fakt, iż od dnia doręczenia decyzji upłynęło ponad 10 lat i nie jest możliwe stwierdzenie nieważności wadliwej decyzji, Minister Infrastruktury stwierdził, na podstawie art. 158 § 2 k.p.a., że zaskarżone orzeczenie, w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w L., przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], zostało wydane z naruszeniem prawa. Skargę na decyzję, Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2004 r. złożyli: H. C. i W. K., wnosząc o jej uchylenie, jako wydanej niezgodnie z prawem. Skarżący podnieśli, że z dokumentów archiwalnych sprawy sądowej o przywrócenie I. K. i skarżącym posiadania spornych działek, jaka toczyła się w latach 1948-1950 przed Sądem Grodzkim w L., nie wynika wprost, że Sąd Grodzki przed wydaniem postanowienia z [...] lutego 1950 r., nie zajmował się tą kwestią, skoro w tych aktach jest zaświadczenie z dnia [...] listopada 1949 r. Zarządu Miejskiego w L. - Wydział Planowania Przestrzennego, złożone przez matkę skarżących – I. K., na żądanie Sądu. Treść tego zaświadczenia wprawdzie głównie zawiera informację o niemożliwości zabudowy przedmiotowych placów, w myśl planu zagospodarowania przestrzennego Miasta L., ale jest w nim również wzmianka, że jest to teren zalesiony. Z akt sądowych wynika również, że w tej sprawie Skarb Państwa - Zarząd Majątków Opuszczonych i Poniemieckich był reprezentowany przez Prokuratorię Generalną - Oddział w L., a także został wezwany przez Sąd do udziału w sprawie Zarząd Miejski w L.. Jego pełnomocnik często nie stawiał się na rozprawy (np. protokół z rozprawy z dnia [...] listopada 1949 r.). Świadczy to o tym, że Sąd działał zgodnie z prawem i niewątpliwie rozważał ewentualne zastosowanie art. 6 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., a w aktach tylko brak jest takiego dowodu. Zarówno Skarb Państwa, jak i Zarząd Miejski w L. mieli pełne prawa strony w tym postępowaniu sądowym i nie zgłosili Sądowi wniosków w zakresie ewentualnego zastosowania art. 6 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., a nadto mieli wszelkie informacje o stanie sprawy, jak i prawie własności spornych działek, łącznie z aktualnymi adresami aktualnych właścicieli działek. A zatem, zdaniem skarżących, skierowanie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta L. z dnia [...] stycznia 1953 r. w zakresie działek [...] i [...] do osoby, która w tej dacie nie była już właścicielem przedmiotowych działek nastąpiło przede wszystkim z winy tych organów i ich przedstawicieli. Skarżący podtrzymali również zarzuty odnoszące się do naruszenia prawa przy ogłoszeniu o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, polegające na nieprzeprowadzeniu rozprawy wywłaszczeniowej oraz niewykazaniu w treści orzeczenia dokładnego celu wywłaszczenia i niepodania rodzaju robót, jakie będą przeprowadzone na nieruchomości. Ponadto skarżący podkreślili, że w aktach sprawy wywłaszczeniowej, brak jest niektórych oryginalnych dokumentów, bądź co najmniej ich odpisów, urzędowo poświadczonych za zgodność z oryginałem, a zwłaszcza planu sytuacyjnego wywłaszczanych działek, dowodu ogłoszenia zawiadomień w toku czynności wstępnych postępowania przygotowawczego i wywłaszczenia przez wywieszenie odpisu tych ogłoszeń w siedzibie właściwego zarządu gminy lub zarządu miejskiego, dowodu ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej Miasta L. decyzji o wszczęciu postępowania uwłaszczeniowego m. in. spornych działek. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie jest uzasadniona. Kontrola sądowo-administracyjna decyzji organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania danej sprawy, czy organy te nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych zawartej w art. 16 § 1 k.p.a. Może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek powinna mieć charakter ścieśniający. We wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta L. z dnia [...] stycznia 1953 r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa, nieruchomości położonej w L., przy ul. [...], jako podstawę do stwierdzenia nieważności przywołano art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w części dotyczącej rażącego naruszenia prawa oraz art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" nie zostało w Kodeksie postępowania administracyjnego zdefiniowane, doczekało się jednak bogatej wykładni doktrynalnej. Przeważa pogląd, który upatruje rażące naruszenie prawa nie w błędach jego wykładni, lecz w przekroczeniach prawa jasnych i niedwuznacznych i to takich, które z uwagi na ich skutki powodują, że dotknięte wadą rozstrzygnięcie nie da się pogodzić z panującym w Państwie porządkiem prawnym. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia prowadząca do nadania prawa lub jego odmowy wbrew wszystkim przesłankom przepisu. Podstawę prawną do wydania przez Prezydium Rady Narodowej Miasta L. orzeczenia z dnia [...] stycznia 1953 r. stanowił dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 (Dz. U. Nr 20, poz. 138, z późn. zm.). Do wywłaszczenia na jego podstawie odpowiednie zastosowanie miały również przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 24 września 1934 r. - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. Nr 86, poz. 776, z późn. zm. ) z tym, że dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. wprowadzał szereg zmian do procedury wywłaszczeniowej określonej przepisami powołanego rozporządzenia, znacznie ją upraszczając. Jako zasadę wprowadzono, że zawiadomienie i doręczenie do rąk właściciela w toku czynności wstępnych postępowania przygotowawczego i wywłaszczenia zastępuje się przez ogłoszenie w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym i przez wywieszenie odpisu tych ogłoszeń w siedzibie właściwego zarządu gminnego lub miejskiego. Ubiegający się o wywłaszczenie nie musiał też dołączać do wniosku wywłaszczeniowego wyciągu z ksiąg hipotecznych wywłaszczanych nieruchomości, jeżeli takowe były urządzone oraz wykazu właścicieli wywłaszczanych gruntów ze wskazaniem ich imion nazwisk i adresów - czego wymagało rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym. Dane te obowiązany był przedstawić wówczas, gdy był w ich posiadaniu. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., wnioski wywłaszczeniowe były dla wojewody wiążące, jeżeli dotyczyły potrzeby, przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia. Jednoznaczne brzmienie tego przepisu oraz odesłanie w art. 4 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. zobowiązujące do odpowiedniego stosowania przepisów powołanego rozporządzenia z dnia 24 września 1934 r. nie daje podstaw do przyjęcia, że organ wywłaszczeniowy rażąco naruszył zasady prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Odpowiednie stosowanie tych przepisów oznacza, że niektóre z nich mają zastosowanie wprost, niektóre są stosowane po dokonaniu odpowiednich modyfikacji, a niektóre z uwagi na charakter wywłaszczenia w trybie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. nie mają zastosowania w ogóle. Rażącego naruszenia zasad postępowania wywłaszczeniowego przedmiotowej nieruchomości nie stwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 kwietnia 2003 r. sygn. akt l SA 2470/01. Bezsporne jest w rozpatrywanej sprawie, że przedmiotowa nieruchomość została w 1941 r. zajęta przez niemieckie władze okupacyjne, które dokonały jej zalesienia. Następnie od 1945 r. w okresie wymaganym przepisami powołanego dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. nieruchomość ta znajdowała się we władaniu organów państwowych - władz Gminy Miejskiej L. - i ta okoliczność stanowiła w przedmiotowej sprawie materialną przesłankę dopuszczalności wywłaszczenia. Wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na wniosek Zarządu Miasta w L. - Wydziału Gospodarczego z dnia [...] grudnia 1949 r. Teren objęty wnioskiem wywłaszczeniowym został przez władze miejskie przeznaczony pod tereny zielone Miasta L.. W aktach sprawy nie zachował się szkic sytuacyjny z oznaczeniem granic terenu, który miał ulec wywłaszczeniu, ale z treści uchwały Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1949 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia wniosku Zarządu Miejskiego w L. dotyczącego wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości oraz decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta L. z dnia [...] marca 1952 r. w sprawie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, wynika jednoznacznie, że szkic taki został sporządzony, a granice nieruchomości oznaczono na nim kolorem czerwonym. Rada Państwa na posiedzeniu w dniu [...] stycznia 1950 r. zatwierdziła uchwałę Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1949 r. nr [...] dotyczącą wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. W Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej Miasta L. z dnia [...] czerwca 1952 r. Nr [...], poz. [...] zamieszczono obwieszczenie Prezydium Rady Narodowej Miasta L. z dnia [...] maja 1952 r. w sprawie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, w którym wskazano m. in. przedmiotową nieruchomość, wraz z informacją, iż plany sytuacyjne i inne załączniki wniosków wywłaszczeniowych zostały wyłożone w lokalu Prezydium Rady Narodowej Miasta L. do przejrzenia w okresie dni 14. W Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej Miasta L. z dnia [...] kwietnia 1953 r. Nr [...], poz. [....] zamieszczono natomiast obwieszczenie Prezydium Rady Narodowej Miasta L. o orzeczeniu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano w szczególności, że w toku postępowania w związku z obwieszczeniem o wszczęciu postępowania i o uprawnieniach zainteresowanych do składania wniosków i sprzeciwów, takie wnioski i sprzeciwy kwestionujące zasadność wywłaszczenia nie wpłynęły. Minister Infrastruktury wykonał zalecenia zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2003 r. sygn. akt l SA 2470/01, w którym nakazano przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego dotyczącego domniemania, czy Sąd Grodzki w L. orzekający w sprawie przywrócenia skarżącym i ich matce posiadania działek Nr [...] i [...] (postanowienie z dnia [...] lutego 1950 r. sygn. akt [...]), na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87, z późn. zm.) ustalił, iż działki te nie podlegają wywłaszczeniu na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 -1945. Mając na uwadze wskazówki zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2001 r. (sygn. akt III RN 214/00), Minister Infrastruktury prawidłowo ustalił na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że z uzasadnienia postanowienia Sądu Grodzkiego w L. z dnia [...] lutego 1950 r. o przywrócenie posiadania jak i z protokołu rozprawy nie wynika, że postanowienie to zostało wydane po ustaleniu nieistnienia przeszkody, o której mowa w art. 6 ust. 1 powołanego dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Nie może być ono tym samym uznane za dowód, że nieruchomość ta nie spełnia przesłanek wynikających z powołanego dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Zdaniem Sądu organy orzekające dokonały prawidłowej oceny w zakresie wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 4 oraz art. 158 § 2 k.p.a. Sąd nie podzielił jedynie ustaleń organu orzekającego w kwestii winy poprzedników prawnych skarżących w zakresie odnoszącym się do skierowania decyzji wywłaszczeniowej do podmiotu nie będącego stroną w sprawie. Ustalenia te zostały dokonane w sposób jednostronny, a ponadto są one w rozpatrywanej sprawie bezprzedmiotowe, bowiem stwierdzenie wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. zobowiązuje organ orzekający do stwierdzenia nieważności decyzji, niezależnie od tego kto ponosi winę za błędne ustalenie stron postępowania. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na prawidłowość podjętego przez Ministra Infrastruktury rozstrzygnięcia. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI