I SA/Wa 397/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-10-28
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościużytkowanie wieczysteuwłaszczeniegospodarka nieruchomościamiSkarb Państwadecyzja administracyjnazarząd nieruchomościąpostępowanie sądowoadministracyjne

WSA w Warszawie oddalił skargę spółki dystrybucyjnej na decyzję Ministra potwierdzającą nabycie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, uznając, że przesłanki uwłaszczenia z 1990 r. zostały spełnione.

Spółka [...] Dystrybucja S.A. zaskarżyła decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii utrzymującą w mocy decyzję Wojewody, która stwierdzała nabycie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa z dniem 5 grudnia 1990 r. Skarżąca podnosiła m.in. zarzuty dotyczące wadliwego określenia celu nabycia prawa i braku wskazania sposobu zagospodarowania nieruchomości. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że decyzje organów były prawidłowe, a przesłanki uwłaszczenia, w tym istnienie zarządu nad gruntem w 1990 r., zostały udokumentowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę [...] Dystrybucja S.A. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa z dniem 5 grudnia 1990 r. Skarżąca kwestionowała prawidłowość tych decyzji, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w szczególności art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podnosiła, że nie wykazano istnienia zarządu nad nieruchomością w wymaganym terminie oraz że wadliwie określono cel nabycia prawa użytkowania wieczystego i nie wskazano sposobu jego zagospodarowania. Sąd uznał skargę za niezasadną. Wskazał, że decyzje uwłaszczeniowe mają charakter deklaratoryjny i potwierdzają skutek prawny powstały z mocy prawa. Sąd stwierdził, że materiał dowodowy potwierdził własność gruntu przez Skarb Państwa oraz istnienie zarządu nad nieruchomością w dniu 5 grudnia 1990 r., który powstał z przekształcenia użytkowania na podstawie wcześniejszych decyzji administracyjnych. Sąd podzielił również stanowisko organów, że przepisy dotyczące określenia celu i sposobu zagospodarowania nieruchomości (art. 62 ustawy o gospodarce nieruchomościami) nie mają zastosowania do decyzji stwierdzających nabycie prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa, gdyż dotyczą one umownego trybu powstania tego prawa. W konsekwencji, sąd oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja jest prawidłowa. Przepisy dotyczące określenia celu i sposobu zagospodarowania nieruchomości (art. 62 ustawy o gospodarce nieruchomościami) nie mają zastosowania do decyzji stwierdzających nabycie prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa, gdyż dotyczą one umownego trybu powstania tego prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 62 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który nakłada obowiązek określenia celu i sposobu zagospodarowania nieruchomości, odnosi się do umownego trybu powstania użytkowania wieczystego. W przypadku nabycia z mocy prawa, potwierdzanego decyzją administracyjną, przepisy te nie mają zastosowania, a cel użytkowania jest związany z celem, jakiemu służyła nieruchomość w momencie przekształcenia prawa zarządu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 200 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis reguluje tryb potwierdzania nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntów przez państwowe i komunalne osoby prawne, które posiadały grunty w zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r. Decyzje wydawane na podstawie tego przepisu mają charakter deklaratoryjny.

Pomocnicze

u.g.n. art. 62

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis ten, dotyczący określenia warunków użytkowania wieczystego, w tym sposobu i terminu zagospodarowania, ma zastosowanie do umownego trybu powstania użytkowania wieczystego, a nie do decyzji stwierdzających nabycie z mocy prawa.

u.g.g.w.n. art. 87

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych, ustanowionym m.in. na podstawie ustawy z 1961 r., przechodzą w zarząd tych jednostek.

u.g.t.m.i.o. art. 8

Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach

k.c. art. 236

Kodeks cywilny

Dz.U. 1998 nr 21 poz. 81 art. 4 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu

Określa dokumenty potwierdzające prawo zarządu/użytkowania do nieruchomości, w tym decyzję administracyjną i protokół zdawczo-odbiorczy.

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Istnienie prawa zarządu nad nieruchomością w dniu 5 grudnia 1990 r. potwierdzone dokumentami. Przepisy dotyczące określenia celu i sposobu zagospodarowania nieruchomości nie mają zastosowania do decyzji uwłaszczeniowych wydawanych z mocy prawa.

Odrzucone argumenty

Wadliwe określenie celu nabycia prawa użytkowania wieczystego. Niewskazanie sposobu i terminu zagospodarowania nieruchomości. Niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i niepełne rozpatrzenie materiału dowodowego przez organy.

Godne uwagi sformułowania

Decyzje uwłaszczeniowe mają charakter deklaratoryjny. Nabycie z mocy prawa określonego uprawnienia oznacza, że nabycie to jest przewidzianym w ustawie skutkiem, który następuje z dniem wejścia w życie przepisu prawnego, jeżeli są spełnione wymienione w tym przepisie warunki jego nabycia. Przepisy art. 62-65 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mogą być stosowane do przypadków, kiedy użytkowanie wieczyste powstało z mocy prawa.

Skład orzekający

Bożena Marciniak

przewodniczący sprawozdawca

Gabriela Nowak

sędzia

Anna Wesołowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności w kontekście dokumentowania zarządu i zastosowania art. 62 u.g.n."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z uwłaszczeniem państwowych osób prawnych z 1990 r. i interpretacji przepisów przejściowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z uwłaszczeniem nieruchomości z 1990 roku i interpretacją przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Jak udowodnić zarząd nieruchomością sprzed ponad 30 lat? Kluczowa interpretacja WSA ws. uwłaszczenia z 1990 r.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 397/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Wesołowska
Bożena Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/
Gabriela Nowak
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Gabriela Nowak sędzia WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 28 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] Dystrybucja S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] grudnia 2020 r., nr [...], Minister Rozwoju, Pracy i Technologii utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2020 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zakład Energetyczny "[...]" w G., którego następcą prawnym jest [...] S.A. w K., prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu Skarbu Państwa, będącego w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie Zakładu Energetycznego "[...]" w G., położonego w L., u zbiegu ul. [...] i ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła [...] Dystrybucja S.A. w K.
Decyzją z [...] grudnia 2020 r. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2020 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i podniósł, powołując się na zebrany materiał dowodowy, że [...] Dystrybucja S.A. w K. jest następcą prawnym uwłaszczonego decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 2020 r. Zakładu Energetycznego "[...]" w G. Ponadto, z niekwestionowanych ustaleń organu wynika, że przedmiotowy grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz aktualnie stanowi własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji Starosty [...] z [...] czerwca 1999 r. o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa działki oznaczonej nr [...] o pow. [...] m2 na cele reformy rolnej na podstawie przepisów dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Minister podniósł, że spór w sprawie dotyczy tego czy przedmiotowy grunt znajdował się w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie Zakładu Energetycznego "[...]" w G. (poprzednika prawnego [...] Dystrybucja S.A. w K.).
Organ wskazał, że obowiązująca w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Jednocześnie zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać.
Organ podniósł, że stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Prawo zarządu w niniejszej sprawie Wojewoda wywodzi z decyzji Naczelnika Powiatu w [...] nr [...] z [...] czerwca 1974 r. oraz protokołu zdawczo - odbiorczego z [...] sierpnia 1974 r., spisanego na podstawie ww. decyzji z [...] czerwca 1974 r. o przekazaniu działki nr [...] o pow. [...] m2 Zakładowi Energetycznemu "[...]" w G. Ponadto, podstawą zarządu jest decyzja Urzędu Miejskiego w [...] z [...] grudnia 1986 r., nr [...], o ustaleniu opłaty rocznej za grunt pozostający w zarządzie Zakładu Energetycznego "[...]" w G.
Organ odwoławczy wskazał następnie, że decyzją nr [...] z [...] czerwca 1974 r. Naczelnik Powiatu w [...], działając m. in. na podstawie art. 8 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, przekazał Zakładowi Energetycznemu "[...]" w G. w użytkowanie teren położony w G., o pow. [...] m2, należący do Skarbu Państwa, pod budowę stacji transformatorowej. Ponadto, protokołem zdawczo - odbiorczym, spisanym w dniu [...] sierpnia 1974 r., przekazano Zakładowi Energetycznemu "[...]" G. nieruchomość objętą ww. decyzją Naczelnika Powiatu w [...] z [...] czerwca 1974 r. położoną w G., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] m2.
Minister przywołał art. 3 i art. 8 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, a także art. 87 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. i wskazał, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] (obecnie oznaczona jako działka nr [...]) od 1974 roku znajdowała się w użytkowaniu Zakładu Energetycznego "[...]" w G., a następnie od [...] sierpnia 1985 r. w jego zarządzie. Ponadto, jak wynika z pisma [...] Zakładu Elektroenergetycznego S.A. z [...] listopada 1994 r., na działce nr [...] znajdowała się stacja transformatorowa [...] nr [...] L., pobudowana w 1989 r.
Wobec powyższego, organ odwoławczy podzielił stanowisko Wojewody [...], że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie Zakładu Energetycznego "[...]" w G., co zostało udokumentowane zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 i 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r.
Za niezasadny Minister uznał podniesiony w odwołaniu zarzut wadliwego określenia przez Wojewodę celu nabycia prawa użytkowania wieczystego oraz niewskazania sposobu i terminu zagospodarowania nieruchomości. W ocenie organu, z literalnego brzmienia art. 62 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że jego zastosowanie odnosi się do ustanowienia użytkowania wieczystego w drodze umowy. Zatem, zawarte w tym przepisie postanowienia statuujące obowiązek określenia warunków użytkowania wieczystego odnoszą się wprost do umownego trybu powstania użytkowania wieczystego. Natomiast w przypadku powstania użytkowania wieczystego z mocy prawa, w drodze decyzji administracyjnej, co miało miejsce w niniejszej sprawie, zasady te powinno stosować się odpowiednio, a nie wprost. Na poparcie tego stanowiska Minister przywołał poglądy doktryny. Zdaniem organu odwoławczego, decyzja Wojewody zawiera niezbędne warunki użytkowania wieczystego powstającego z mocy prawa, to jest przedmiot użytkowania wieczystego, ustalenie ceny gruntu, określenie opłaty rocznej, a także czas trwania użytkowania wieczystego. Zatem choć cel użytkowania wieczystego nie został w jej treści bezpośrednio wyartykułowany, nie oznacza to, że jest ona niezgodna z prawem, to jest art. 200 i art. 62 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dającym podstawę do jej uchylenia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyła [...] Dystrybucja S.A. w K. zarzucając jej naruszenie:
1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, niepełne rozpatrzenie całego materiału dowodowego, wyrażające się zwłaszcza brakiem poczynienia ustaleń faktycznych wynikających z przedłożonych dokumentów i złożonych wyjaśnień skarżącej,
b) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji,
c) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2020 r. w sytuacji gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego.
2) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:
a) art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że doszło do nabycia przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w L., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], o powierzchni [...] m2 z mocy prawa,
b) art. 200 ust. 1 pkt 3 w z w. z art. 62 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. poprzez stwierdzenie nabycia przez Zakład Energetyczny "[...]" w G. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w L. oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2, wadliwym określeniu celu nabycia prawa użytkowania wieczystego a także niewskazaniu sposobu i terminu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości,
c) § 3 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez błędne przyjęcie, że:
- decyzja Naczelnika Powiatu w [...] nr [...] z [...] czerwca 1974 r. o przekazaniu terenu Skarbu Państwa pod budowę stacji transformatorowej oraz protokół przekazania z [...] sierpnia 1974 r. spisany na podstawie ww. decyzji, a także
- decyzja z [...] grudnia 1986 r., nr [...], o ustaleniu opłaty rocznej za grunt pozostający w zarządzie
stanowią dokumenty potwierdzające prawo zarządu/użytkowania do przedmiotowego gruntu, i w konsekwencji stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu pomimo niewykazania istnienia prawa zarządu, użytkowania do przedmiotowej nieruchomości na podstawie ww. dokumentów;
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2020 r. oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.) dalej zwanej "ustawą" lub "ustawą o gospodarce nieruchomościami".
Zgodnie z powołanym przepisem, w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, ze zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank [...], które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady:
1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych;
2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy;
3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2;
4) na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urządzeń i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty.
Art. 200 ustawy reguluje zatem tryb potwierdzania następującej z mocy prawa konwersji przynależnego państwowej osobie prawnej w dacie 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu nieruchomością w prawo użytkowania wieczystego oraz prawa własności znajdujących się na gruncie budynków. Nie ulega wątpliwości, że wydawane na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. decyzje administracyjne mają charakter deklaratoryjny. Potwierdzają one bowiem zaistniały ex lege skutek prawny w postaci przekształcenia z dniem 5 grudnia 1990 r. przysługującego w tym dniu państwowym osobom prawnym prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego gruntu. Nabycie z mocy prawa określonego uprawnienia oznacza, że nabycie to jest przewidzianym w ustawie skutkiem, który następuje z dniem wejścia w życie przepisu prawnego, jeżeli są spełnione wymienione w tym przepisie warunki jego nabycia. Skutek ten następuje bez względu na późniejsze zdarzenia prawne. Zasady tej nie podważa to, że nabycie prawa stwierdza się w drodze decyzji administracyjnej, która jest niezbędna jedynie dla potwierdzenia prawa nabytego już z mocy ustawy. Decyzja taka w swej istocie potwierdza bowiem, że konkretny podmiot nabył określone prawo z dniem wskazanym w przepisie, a więc odnosi się do ówczesnego stanu prawnego nieruchomości i nie rozstrzyga o stanie prawnym powstałym na skutek zdarzeń późniejszych, które mogły nastąpić po dniu wejścia w życie ustawy (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 1996 r., sygn. akt OPK 2/96 , Lex nr 27846).
Z deklaratoryjnego charakteru decyzji uwłaszczeniowej wynika, że właściwy organ administracji (w niniejszej sprawie Wojewoda [...]), podejmując w tym przedmiocie rozstrzygnięcie bada jedynie czy spełnione zostały pozytywne przesłanki uwłaszczenia oraz czy nie wystąpiła przesłanka negatywna wskazana w art. 200 ust. 4 ustawy. Ziszczenie się w dniu 5 grudnia 1990 r. pozytywnych przesłanek uwłaszczenia (przy braku przesłanki negatywnej) uprawnia organ do wydania decyzji uwłaszczeniowej, niezależnie od tego, jakie czynności prawne zostały podjęte w stosunku do nieruchomości w okresie między powyższą datą a wydaniem tej decyzji.
Wydanie decyzji uwłaszczeniowej w oparciu o powołany przepis jest możliwe, jeśli nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawała własnością Skarbu Państwa oraz istniało prawo zarządu do uwłaszczanego gruntu.
Po analizie akt sprawy Sąd za prawidłową uznał ocenę organów, że w niniejszej sprawie przesłanki wskazane w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami zostały spełnione.
Jak bowiem wynika z akt sprawy grunt oznaczony jako działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz obecnie pozostaje własnością Skarbu Państwa. Ponadto, wbrew stanowisku skarżącej, zebrany materiał dowodowy potwierdza, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie Zakładu Energetycznego "[...]" w G. (poprzednika prawnego skarżącej). Zarząd ten powstał w tym wypadku z przekształcenia ex lege, na podstawie art. 87 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74), użytkowania przyznanego powyższemu przedsiębiorstwu decyzją Naczelnika Powiatu w [...] nr [...] z [...] czerwca 1974 r. Powołaną decyzją Naczelnik Powiatu, działając m. in. na podstawie art. 8 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, przekazał Zakładowi Energetycznemu "[...]" w G. w użytkowanie teren położony w G., o pow. [...] m2, należący do Skarbu Państwa, pod budowę stacji transformatorowej. Ponadto, jak wynika z akt sprawy protokołem zdawczo - odbiorczym, spisanym w dniu [...] sierpnia 1974 r., przekazano Zakładowi Energetycznemu "[...]" nieruchomość objętą ww. decyzją Naczelnika Powiatu w [...] z [...] czerwca 1974 r. położoną w G., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] m2.
Analiza art. 3 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach prowadzi do wniosku, co trafnie dostrzegł organ odwoławczy, że uzyskanie przez państwowe jednostki organizacyjne jakiegokolwiek tytułu prawnego do nieruchomości w dacie wydania ww. decyzji z [...] czerwca 1974 r., w tym użytkowania, mogło nastąpić jedynie w trybie ustawy z 14 lipca 1961 r., a więc poprzez oddanie właściwej jednostce państwowej nieruchomości w użytkowanie w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto, stosownie do art. 87 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ww. ustawy, to jest w dniu [...] sierpnia 1985 r., w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych, które to użytkowanie zostało ustanowione, między innymi, na podstawie ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, przechodzą w zarząd tych jednostek.
Wobec powyższego, trafnie uznały organy, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] (obecnie działka nr [...]) od 1974 roku znajdowała się w użytkowaniu Zakładu Energetycznego "[...]" w G., a następnie od [...] sierpnia 1985 r. w zarządzie tego przedsiębiorstwa. Istnienie prawa zarządu, stosownie do § 4 ust. 1 pkt 2 i 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r., w sposób wystarczający dokumentuje bowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy, to jest decyzja Naczelnika Powiatu w [...] z [...] czerwca 1974 r. oraz protokół zdawczo – odbiorczy z [...] sierpnia 1974 r. o przekazaniu Zakładowi Energetycznemu "[...]" przedmiotowego terenu w użytkowanie. Tym samym za chybiony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 3 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r.
Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 200 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 62 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez wadliwe określenie przez Wojewodę [...] celu nabycia prawa użytkowania wieczystego, a także niewskazanie sposobu i terminu zagospodarowania działki nr [...] o pow. [...] m2. Odnosząc się do powyższego podnieść trzeba, że w myśl art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w sprawach rozstrzyganych w tym trybie stosuje się zasady określone w punktach 1 do 4 powołanego przepisu. Stosownie zaś do art. 200 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2.
Z powyższego wynika, że w art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie sformułowano wprost wymogu określenia celu na jaki nieruchomość oddawana jest w użytkowanie wieczyste w przypadku gdy następuje to w efekcie konwersji istniejącego na dzień 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu, która potwierdzana jest decyzją administracyjną. W ocenie Sądu, przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie jest logicznym następstwem specyfiki w jakiej dochodzi do nabycia prawa użytkowania wieczystego, które powstaje w okolicznościach faktycznych, jakie istnieją w dniu przekształcenia prawa zarządu. W związku z tym następuje to także w tym samym celu, jakiemu służyła wówczas oddana w zarząd nieruchomość. Powyższe prowadzi do wniosku, że wbrew twierdzeniu skarżącej, nie jest konieczne odrębne wskazywanie tego celu w decyzji wydanej na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wbrew podniesionym w skardze zarzutom, przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło również do naruszenia art. 200 w związku z art. 62 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Po analizie art. 62 powołanej ustawy Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że zawarte w tym przepisie postanowienia dotyczące obowiązku ustalenia sposobu i terminu zagospodarowania oddanej w użytkowanie nieruchomości, w tym terminu jej zabudowy, odnoszą się do umownego trybu powstania użytkowania wieczystego. Tym samym brak jest podstaw do określania tych warunków w deklaratoryjnej decyzji potwierdzającej powstanie prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa. W piśmiennictwie trafnie podnosi się, że poza użytkowaniem wieczystym powstałym w wyniku umowy czy decyzji istnieją również przypadki, gdy użytkowanie wieczyste powstało z mocy prawa. W tych wypadkach nie jest zawierana umowa o oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste, a wydawana decyzja administracyjna. Tym samym do tych nieruchomości przepisy art. 62- 65 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. nie mogą mieć zastosowania (tak: J. Jaworski [w:] Jaworski, Prusaczyk, Tułodziecki, Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz, 5. Wyd., art. 62, Nb 2, Warszawa 2017). Tożsamy pogląd wyraża również E. Bończak-Kucharczyk podnosząc, że przepisy art. 62–65 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mogą być stosowane do przypadków, kiedy użytkowanie wieczyste powstało z mocy prawa.. Wtedy bowiem nie mamy do czynienia z umową o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, tym samym nie występują w umowie postanowienia, do których odnoszą się te przepisy. W takim przypadku brak podstaw do określenia sposobu i terminu zagospodarowania nieruchomości, w tym terminu jej zabudowy. Zatem także deklaratoryjna decyzja administracyjna potwierdzająca powstanie prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa nie zawiera postanowień wymaganych przepisami art. 62 u.g.n. (tak: E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, opublik. LEX/el. 2021).
Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 144 k.p.a. Analiza akt sprawy potwierdza, że organ podjął w niniejszej sprawie wszelkie niezbędne czynności dla wyjaśnienia, czy w sprawie zostały spełnione pozytywne przesłanki uwłaszczenia oraz czy nie wystąpiła przesłanka negatywna wskazana w art. 200 ust. 4 ustawy. Przeprowadzona przez organ ocena zebranego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, a przyjęte stanowisko zostało należycie uzasadnione poprzez wskazanie dowodów, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie oraz przyczyn, dla których organ nie podzielił argumentacji skarżącej. Organ wyjaśnił również podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI