I SA/Wa 396/19

I SA/Wa 396/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-09-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-03-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Lenart /przewodniczący sprawozdawca/
Iwona Kosińska
Joanna Skiba
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2884/20 - Wyrok NSA z 2024-03-20
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 119 pkt. 3, art. 120, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi F. R., H. R. i G. R. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku F. R., H. R. i G. R., utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] listopada 2018 r., nr [...], zawieszające
z urzędu postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody L. z [...] sierpnia
2018 r., [....], w sprawie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty
z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym
i prawnym sprawy.
Wnioskiem z [...] grudnia 2007 r. F. R. i R. R. wystąpili do Wojewody L. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. M. majątku ziemskiego położonego we wsi Z. o powierzchni [...] ha, poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
W toku postępowania wydano dotychczas następujące rozstrzygnięcia:
1) decyzją z [...] czerwca 2008 r., nr [...], Wojewoda L. odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami RP przez S. M. we wsi Z., gmina K., pow. C., woj. t. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2009 r.,
nr [...] uchylił decyzję i organu
I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia;
2) decyzją z [...] kwietnia 2011 r., nr [...], Wojewoda L. ponownie odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty za ww. nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami RP przez S. M.. Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] kwietnia 2013 r., nr [...], uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.;
3) decyzją z [...] stycznia 2014 r., nr [...] - utrzymaną w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa z [...] marca 2014 r., nr [...] -Wojewoda L. po raz kolejny odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty za ww. nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami RP przez S. M..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z [...] sierpnia 2014 r., sygn. akt [...], uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Skarbu Państwa
z [...] marca 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody L. z [...] stycznia 2014 r., nr [...].
Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] listopada 2015 r., sygn. akt [...], oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku sądu I instancji.
W wyniku ponownie prowadzonego postępowania Wojewoda [...] decyzją
z [...] sierpnia 2018 r., nr [...], po raz kolejny odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. M. majątku ziemskiego położonego we wsi Z., wskazując, że strony nie przedstawiły dokumentów, które wskazywałyby w jasny i czytelny sposób krąg spadkobierców po właścicielu nieruchomości F. M.
Kwestionując decyzję Wojewody L. odwołanie wniosły F. R., H. R. i G. R.
Podczas wstępnej analizy odwołania organ odwoławczy stwierdził,
że w materiałach sprawy znajduje się informacja nadesłana drogą elektroniczną w dniu [...] sierpnia 2018 r. przez Z. S. do Wojewody L., iż przed Sądem Rejonowym dla K. K. w K. pod sygn. akt [...] prowadzone jest postępowanie spadkowe po jego pradziadku F. M..
W związku z powyższym Minister wystosował do stron pismo z [...] października 2018 r. z pouczeniem, że w związku z trwającym postępowaniem spadkowym zgodnie
z art. 98 k.p.a. strony mają możliwość złożenia wniosku o zawieszenie postępowania odwoławczego.
Z. S. wystąpił o zawieszenie postępowania odwoławczego. Jednak pozostałe strony postępowania wyraziły sprzeciw odnośnie zawieszenia tego postępowania.
W tej sytuacji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] listopada 2018 r., nr [...]- działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem od decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2018 r., nr [...]
Wyjaśnił, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje obecnie ustawa z [...] lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017, poz. 2097).
Wskazał również, że w myśl art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej obligatoryjnie zawiesza postępowanie z urzędu, gdy rozpatrzenie sprawy
i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Podniósł, że zagadnienie wstępne to kwestia materialnoprawna, obejmująca ustalenie stanu prawnego w określonym zakresie sprawy rozpoznawanej przez organ administracji, kiedy w toku postępowania okaże się, że ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia innego organu lub sądu. Przez zagadnienie wstępne rozumie się zagadnienie dotyczące kwestii prawnych, nie zaś faktycznych. Nie ulega wątpliwości, że pojęcie strony jest kategorią materialnoprawną. Posiadanie przymiotu strony oceniane jest w oparciu o treść normy prawa materialnego, z której dla danego podmiotu wynikają określone uprawnienia lub obowiązki prawne.
Obowiązkiem organu jest ustalenie stron postępowania administracyjnego. Pominięcie osoby, której interesu prawnego dotyczy sprawa będąca przedmiotem postępowania, skutkuje wadliwością dającą podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Nie ulega wątpliwości, że skutki stwierdzenia nieważności decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty dotykają sfery praw podmiotowych wszystkich osób, którym to prawo przyznano bądź ich następców prawnych. Z tych względów ustalenie kręgu osób, których interesu prawnego dotyczy takie postępowanie, musi być nacechowane starannością dającą gwarancję nie pominięcia kogokolwiek z tego kręgu.
Obowiązek ustalenia stron postępowania administracyjnego spoczywa na organie administracji. Trzeba jednak odróżnić obowiązek organu administracji ustalenia stron postępowania, tj. kręgu osób, których interesu prawnego dotyczy sprawa administracyjna będąca przedmiotem prowadzonego przez ten organ postępowania administracyjnego, od obowiązku podjęcia stosownych, prawem przewidzianych działań w celu uzyskania dowodów potwierdzających istnienie interesu prawnego
w danej sprawie.
Minister wyjaśnił także, że ustaleniu kręgu podmiotów będących stronami postępowania służyć mają wszelkie dostępne organowi środki dowodowe, przy czym k.p.a. nie ogranicza inicjatywy w zakresie przeprowadzenia dowodów wyłącznie do działań organu prowadzącego postępowanie (art. 77-79 k.p.a.).
W przypadku konieczności ustalenia stron postępowania będących następcami prawnymi nieżyjących osób fizycznych dowodem istnienia tego następstwa prawnego jest dowód w postaci postanowienia właściwego sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzony przez notariusza akt poświadczenia dziedziczenia. Brak postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego poświadczenia dziedziczenia co do którejś ze stron postępowania powoduje, że nie można ustalić bezspornie kręgu osób, które mają prawo uczestniczyć w postępowaniu w charakterze stron
Nie ma zatem wątpliwości, że ustalenie właściwego kręgu spadkobierców po F. M. stanowi zagadnienie wstępne, od którego rozstrzygnięcia uzależnione jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty i wydanie w jego wyniku stosownej decyzji przez organ nadzorczy.
Minister wskazał, że Z. S. jest potomkiem i spadkobiercą jednego
z synów F. M. z pierwszego małżeństwa, zaś F. R., H. R. i G. R. są spadkobiercami po drugiej żonie F. M.
Zaznaczył, że podjęcie postępowania nastąpi po przekazaniu do akt sprawy prawomocnego postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku po F. M., ewentualnie zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia po nim - zgodnie z art. 97 § 2 k.p.a.
Nie zgadzając się z postanowieniem Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji F. R., H. R. i G. R. wystąpiły
z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że brak jest przesłanek do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a zainicjowane przez Z. S. postępowanie spadkowe po F. M. nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Natomiast działanie organu stanowi próbę maksymalnego wydłużenia trwającego 11 lat postępowania.
W rezultacie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. utrzymał
w mocy własne postanowienie z [...] listopada 2018 r. - podzielając w całości ustalenia faktyczne i rozważania prawne zawarte w postanowieniu I instancji.
Minister nie podzielił zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o tym, że: "ustawodawca uzależnił prawo do rekompensaty od legitymowania się tytułem własności do nieruchomości na dzień [...] września 1939 roku. Dokumenty potwierdzające powyższą okoliczność znajdują się w aktach sprawy, a organ tak
I, jak i II instancji, jest w tym zakresie związany oceną prawną wyrażoną przez WSA
w Warszawie na podstawie art. 153 p.p.s.a.".
Wskazał, że zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy określił w sposób odmienny krąg podmiotów, do których należy majątek [...], a który stał się podstawą do wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z 19 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1592/14.
W świetle art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna zawarta w wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego nie posiada charakteru bezwzględnego i traci moc w razie zmiany, po wydaniu orzeczenia, istotnych okoliczności faktycznych sprawy.
Minister zaznaczył, że w związku z pojawieniem się nowych okoliczności sprawy - już po wydaniu powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - rodzących wątpliwości co do tytułu własności do majątku [...] na dzień 1 września 1939 r., zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji, mają obowiązek wyjaśnić zaistniałe rozbieżności i ustalić w sposób nie budzący wątpliwości stan faktyczny i kwestię tytułu własności do nieruchomości.
Dlatego też konieczne stało się zawieszenie z urzędu niniejszego postępowania celem przeprowadzenia postępowania spadkowego po zmarłym F. M. i ustalenia prawidłowego kręgu spadkobierców oraz aktualnych stron postępowania.
Powyższa kwestia mieści się kategoriach przesłanek skutkujących obligatoryjnym zawieszeniem postępowania z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W tym zakresie organ przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 1817/16.
Skargę na powyższe postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły F. R., H. R. i G. R. - zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie dyspozycji przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy poprzez jego wadliwe zastosowanie i uznanie,
że ustalenie spadkobierców zmarłego w 1928 roku F. M. stanowi zagadnienie wstępne uniemożliwiające rozpoznanie sprawy, podczas gdy ostatnim właścicielem majątku [...] była S. R., a okoliczność ta jest potwierdzona znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami oraz oceną prawną wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 19 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1592/14, utrzymanym w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 listopada 2015 roku, sygn. akt I OSK 3150/14
i stanowi zarazem naruszenie powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 153 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie jej zarzutów.
Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z [...] listopada 2018 r., rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł
o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2019 r. utrzymujące w mocy własne postanowienie z [...] listopada 2018 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania odwoławczego wszczętego odwołaniem od decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2018 r., nr [...].
Istota sporu sprowadza się do oceny, czy organ odwoławczy zasadnie z urzędu zawiesił postępowanie odwoławcze na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - zgodnie
z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Zaznaczyć trzeba, że w orzecznictwie podkreśla się, iż zagadnienie wstępne
w rozumieniu tego przepisu to okoliczność warunkująca (bądź jeden z warunków) rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, przy czym ocena tego zagadnienia należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie.
Zgodnie z 61 § 4 k.p.a. o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie - przy czym w myśl art. 131 k.p.a. o wniesieniu odwołania organ administracji publicznej, który wydał decyzję, zawiadomi strony.
Zaś art. 10 §1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Z przepisu tego wynika, iż organ ma obowiązek prawidłowego ustalenia wszystkich stron postępowania.
W uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17, stwierdzono, że złożenie wniosku
o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty
z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy.
Zagadnienie rekompensat za tzw. mienie zabużańskie reguluje ustawa z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z art. 2 tej ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:
1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu powołanych w przepisie przepisów oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić;
2) posiada obywatelstwo polskie.
Zaś z art. 3 ust. 1 i 2 tej ustawy wynika, że w przypadku, gdy nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej były przedmiotem współwłasności, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2, albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej (ust. 1). W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony
w art. 2 pkt 2. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej (ust. 2).
W rozpoznawanej sprawie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem od decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2018 r., gdyż uznał, że rozpatrzenie odwołania od decyzji organu I instancji w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim jest ustalenie właściwego kręgu spadkobierców po F. M. .
Wskazał, że Z. S. jest potomkiem i spadkobiercą jednego z synów F. M. z pierwszego małżeństwa, zaś F. R., H. R. i G. R. są spadkobiercami po drugiej żonie F. M.
W ocenie Sądu stanowisko Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jest prawidłowe.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1353/13, stwierdził, że spadkobranie nie jest kategorią prawa administracyjnego, dlatego organ administracji prowadzący postępowanie administracyjne ma obowiązek żądać udokumentowania tego faktu. Nie może bowiem pominąć, że z art. 1025 § 2 k.c. wynika domniemanie prawne, iż osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą. Następstwo prawne ze spadkobrania nie może zatem stanowić przedmiotu oświadczenia, ponieważ na skutki prawne z tego wynikające może powoływać się jedynie osoba, za którą przemawia ww. domniemanie prawne, określone w powołanym art. 1025 § 2 k.c. Potwierdzenie następstwa prawnego, jak wskazano, wynika z ustawowo określonego domniemania prawnego, a zatem nie może wynikać z domniemania faktycznego. Jedynie sąd powszechny jest uprawniony do stwierdzenia nabycia praw do spadku przez spadkobierców i dokonuje tego w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku,
w którym wymienia wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł, jak również wielkość ich udziałów (art. 677 § 1 k.p.c.). Ponadto zgodnie z art. 95j ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma F. R. z [...] grudnia 2007 r. wynika, że siostra jej ojca S. M. (używająca
w dokumentach również nazwiska R.) była w okresie międzywojennym właścicielką majątku [...]. Majątek ten odziedziczyła po śmierci swego męża szambelana F. M., zmarłego [...] października 1928 r. we Lwowie. Majątek ten obejmował [...] ha gruntów rolnych.
W toku postępowania ustalono również, że pierwszą żoną F. M. była H. C. Z tego związku pochodziło dwoje dzieci: F. M. i F. M. Drugą żoną F. M. była S. R. S. R. zmarła bezdzietnie - co wynika z pisma F. R. z [...] grudnia 2007 r.
Ponadto przed Sądem Rejonowym dla K. w K. toczy się pod sygn. akt [...] z wniosku Z. S. postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po jego pradziadku F. M. Z. S. jest potomkiem i spadkobiercą jednego z synów F. M. z pierwszego małżeństwa.
Wobec powyższego wskazać należy, że dopiero po ustaleniu następców prawnych F. M. możliwe będzie prawidłowe prowadzenie postępowania - z udziałem wszystkich stron - w celu stwierdzenia, czy S. M. była właścicielką majątku [...], a jeśli była, to w jakiej jego części.
Dotychczas nie ustalono w sposób niewątpliwy, że to S. R. była jedyną i wyłączną właścicielką tego majątku - gdyż do akt sprawy nie dołączono dokumentu, z którego wynikałby jej tytuł prawny do tej nieruchomości. Nie przedstawiono dowodu, że majątek ten stanowił jej odrębną własność, a nie majątek jej męża. Gdyby okazało się, że nabyła ona ten majątek w drodze dziedziczenia - vide pismo F. R. z [...] grudnia 2007 r. - to S. R., jako druga żona F. M., nie byłaby jedyną spadkobierczynią, albowiem F. M. miał z pierwszego małżeństwa dwoje dzieci F. M. i F. M. Poza tym obowiązujące na tym terenie - dawny zabór [...] - przepisy dotyczące spadkobrania wyraźnie stanowiły, że małżonkowi należy się odpowiednia część spadku tylko do dożywotniego używania, natomiast własność pozostaje przy dzieciach.
Zatem rozstrzygnięcie, które zapadnie w postępowaniu spadkowym prowadzonym przed Sądem Rejonowym dla K. w K. pod sygn. akt I Ns [...] ma istotne znaczenie dla toczącego się postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty, gdyż w jego wyniku dojdzie do ustalenia następców prawnych F. M. Stanowi więc zagadnienie wstępne,
o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - co uzasadnia zawieszenie postępowania odwoławczego w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Prawidłowo więc Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zaskarżonym postanowieniem zawiesił postępowanie odwoławcze w sprawie.
Wbrew zarzutom skargi nie doszło do zakwestionowania przez organ odwoławczy oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1592/14, od którego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 3150/14, oddalił skargę kasacyjną.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W orzecznictwie przyjmuje się, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania są wiążące tylko o tyle, o ile odnoszą się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. Tracą one moc wiążącą jedynie w czterech przypadkach:
1) w razie zmiany ustawy, 2) w wypadku zmiany (już po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych sprawy, 3) po wzruszeniu orzeczenia, w którym zostały sformułowane, w przewidzianym do tego trybie, a także 4) z uwagi na późniejsze podjęcie uchwały przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego zawierającej ocenę prawną odmienną od wyrażonej we wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 3095/15; 8 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1245/08; 3 listopada 2009 r., sygn. akt I FSK 1170/08, 20 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1492/15).
W rozpoznawanej sprawie po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 3150/14, oddalającym skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1592/14, nastąpiła zmiana istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Należy do nich niewątpliwie konieczność ustalenia następców prawnych po F. M. w ramach toczącego się z wniosku Z. S. postępowania spadkowego po F. M. przed Sądem Rejonowym dla K. w K. pod sygn. akt [...].
W tych okolicznościach nie można uznać, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji naruszył art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej w wydanych wcześniej w sprawie wyrokach sądów administracyjnych.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 119 pkt 3, art. 120 i art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.