I SA/Wa 396/15

I SA/Wa 396/15 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2015-07-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Apostolidis
Elżbieta Lenart /sprawozdawca/
Emilia Lewandowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 267
art. 107§ 3  i art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1977 nr 32 poz 140
art 45
Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2015 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...].
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Naczelnik Gminy G. decyzją z dnia [...] września 1979 r., nr [...] orzekł o przejęciu nieodpłatnie na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, położonego we wsiach R. i G., stanowiącego współwłasność Z. W. oraz K. i H. małżonków W.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia wystąpił H. W. (następca prawny byłych właścicieli) podnosząc, iż w chwili wydania decyzji przez Naczelnika Gminy w G. nie były uregulowane sprawy dziedziczenia gospodarstwa, zaś ani Z. W., ani K. W. nie mieli prawa rozporządzania gospodarstwem. Ponadto wnioskodawca wskazał, że był w 1/3 części właścicielem gospodarstwa, zatem przeniesienie własności tego gospodarstwa wymagało jego zgody.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] września 1979 r., nr [...].
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie powołał podstawy ustalenia legitymacji H. W. do działania w niniejszym postępowaniu oraz stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż podstawę prawną decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] września 1979 r., orzekającej o przejęciu na własność Państwa wskazanego gospodarstwa rolnego - będącego przedmiotem współwłasności Z. W. oraz K. i H. małż. W. - nie stanowił powołany w niej art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118), lecz art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). Jednak zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 1997 r., sygn. akt I SA/Kr 970/96 powołanie wadliwego przepisu prawnego samo przez się nie powoduje nieważności decyzji, jeśli rozstrzygnięcie znajduje oparcie w innym przepisie prawnym. Jest to uchybienie przepisom postępowania administracyjnego, które może skutkować uchyleniem decyzji tylko w razie stwierdzenia, że miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak wynika z treści decyzji przejęcie gospodarstwa nastąpiło nieodpłatne (w stosunku do Z. W.) oraz za rentę (w stosunku do małżonków W.). Małżonkowie W. nie spełniali więc przesłanek określonych w powołanym art. 9 ust. 2. Natomiast art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. stanowił, iż w razie braku następców lub gdy następca nie spełnia warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne, na wniosek rolnika, przejmuje Państwo. Przy czym pojęcie "następcy" zostało określone w art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 27 października 1977 r. i oznaczało ono zstępnych, rodzeństwo i dzieci rodzeństwa rolnika, a także jego pasierbów i wychowanków, którzy mieli kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie przekroczyli 55 lat życia, nie byli inwalidami I lub II grupy. W przypadku braku takich osób, następcą mógł być spełniający te warunki współwłaściciel przekazywanego gospodarstwa rolnego. Wydane w wykonaniu delegacji ustawowej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 37, poz. 166) w § 37 stwierdzało ponadto, że następcą rolnika powinna być osoba dająca również gwarancje należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Ustawa z dnia 27 października 1977 r. nie precyzowała bliżej warunku posiadania kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego, ani nie zawierała delegacji upoważniającej inny organ do sprecyzowania tego wyrażenia. Wobec tego organ przyjął, iż treść tego warunku odpowiadała pojęciu "kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego", określonego w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz.U. z 1972 r., Nr 31, poz. 215 ze zm.). Zgodnie z ust 1 tego ostatniego przepisu - w brzmieniu aktualnym na dzień wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa - dowodem stwierdzającym posiadanie kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego było świadectwo ukończenia szkoły rolniczej lub przysposobienia rolniczego, jak też zaświadczenie wydane przez biuro gromadzkiej rady narodowej stwierdzające kwalifikacje spadkobiercy, który w chwili otwarcia spadku ukończył co najmniej 45 lat a praca w gospodarstwie rolnym stanowiła dla niego zawód dający główne źródło utrzymania (§ 3 ust. 4 powołanego rozporządzenia).
Organ podniósł, że ze znajdującego się w aktach sprawy aktu własności ziemi z dnia [...] lipca 1979 r., nr [...] wynika, iż Z. W. oraz K. i H. W. byli właścicielami wskazanego uprzednio gospodarstwa rolnego. Bezzasadny jest zatem zarzut wnioskodawcy, że był on w 1/3 części właścicielem tego gospodarstwa. Przy czym z protokołu sporządzonego w dniu [...] lipca 1979 r. na okoliczność wydania wskazanego aktu własności ziemi, podpisanego przez H. W., jednoznacznie wynika, iż w dniu 4 listopada 1971 r. K. W. oraz Z. W. byli samoistnymi użytkownikami przedmiotowego gospodarstwa. Ponadto H. W. wskazał, że jako spadkobierca nie wnosi sprzeciwu do uregulowania stanu prawnego gospodarstwa na rzecz rodzeństwa.
W dalszej części uzasadnienia Minister podniósł, że w aktach sprawy znajdują się wnioski K. W. oraz Z. W. o przejęcie gospodarstwa. Brak jest natomiast wniosku H. W. Przepisy ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, nie uzależniały przejęcia gospodarstwa rolnego objętego wspólnością ustawową, w zamian za emeryturę lub rentę inwalidzką, od konieczności złożenia w powyższym zakresie wniosku przez obydwoje małżonków. Brak jest bowiem w ww. ustawie uregulowania, które wskazywałoby na taką powinność. Natomiast art. 44 tej ustawy wskazywał, iż przekazanie następcy lub Państwu gospodarstwa rolnego objętego wspólnością ustawową nie wymaga zgody małżonka mającego prawo do emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie niniejszej ustawy lub innych przepisów albo dla którego praca w gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła utrzymania bądź też jeżeli gospodarstwo rolne wykazuje niski poziom produkcji rolnej w rozumieniu przepisów szczególnych.
Z treści decyzji Naczelnika Gminy w G. wynika, że gospodarstwo rodziny W. wykazywało niski poziom produkcji wskutek zaniedbania, a rodzina W. nie posiada następcy. Z. W. jak i K. W., wnosząc o przejęcie gospodarstwa, wskazywali, iż stan zdrowia nie pozwala im na prowadzenie gospodarstwa. Z tych też względów nie była potrzebna zgoda H. W. na przekazanie gospodarstwa na własność Państwa.
Ponadto pismami z dnia [...] sierpnia 2014 r. oraz [...] września 2014 r. organ zwrócił się do H. W. o udzielenie informacji, czy w dniu wydania przedmiotowej decyzji istnieli następcy posiadający kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz o nadesłanie uwierzytelnionej kopii dowodów posiadania takich kwalifikacji. Do akt sprawy nie zostały jednakże nadesłane żądane dokumenty. Wprawdzie H. W. mógł należeć do kręgu potencjalnych następców, to jednak nie legitymował się odpowiednimi kwalifikacjami formalnymi do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Uznać zatem należy, że Naczelnik Gminy G. uprawniony był do podjęcia w dniu dnia [...] września 1979 r. decyzji o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rodziny W., zaś decyzji tej nie można przypisać zarzutu rażącego naruszenia prawa.
Organ nadmienił, iż byli właściciele gospodarstwa otrzymali świadczenia emerytalno-rentowe. Przy czym brak zaskarżenia przez nich wskazanej uprzednio decyzji Naczelnika w sposób pośredni potwierdza, że zgadzali się z nią.
Podkreślił ponadto, że do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa niezbędne jest stwierdzenie oczywistego charakteru naruszenia normy prawa materialnego przez organ orzekający w sprawie lub dokonanie przez ten organ oceny materiału dowodowego w sposób oczywiście sprzeczny ze zgromadzoną w aktach dokumentacją sprawy lub innymi oczywistymi, znanymi temu organowi faktami (por. wyroki NSA w Warszawie z dnia 4 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 1342/98, z dnia 26 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 470/08).
Przy czym dokumentacja zgromadzona w toku niniejszego postępowania nie wskazuje na zaistnienie pozostałych podstaw stwierdzenia nieważności decyzji przewidzianych w art. 156 § 1 kpa.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zwrócił się H. W., wskazując na swoje prawa do opisanego wyżej gospodarstwa, wynikające z postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] listopada 2007 r., sygn. akt [...].
Po rozpoznaniu tego wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...].
W uzasadnieniu podniósł, że art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, stanowiący podstawę prawną decyzji Naczelnika Gminy w G. z dnia [...] września 1979 r., wskazywał na wymóg złożenia wniosku przez zainteresowanego rolnika. Powołany przepis, ani inne regulacje tej ustawy nie przewidywały żadnych wyjątków od tej zasady.
Dodał, iż w dniu wydania kwestionowanej decyzji Naczelnika Gminy w G. właścicielami opisanego wyżej gospodarstwa, na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] lipca 1979 r., nr [...] byli Z. W. oraz K. i H. małżonkowie W. W zgromadzonej dokumentacji brak jest wniosku H. W. Przy czym przepis art. 44 ustawy z dnia 27 października 1977 r., wskazywał, że przekazanie następcy lub Państwu gospodarstwa rolnego objętego wspólnością ustawową nie wymagało zgody małżonka mającego prawo do emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie niniejszej ustawy lub innych przepisów albo dla którego praca w gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła utrzymania bądź też jeżeli gospodarstwo rolne wykazuje niski poziom produkcji rolnej w rozumieniu przepisów szczególnych.
Następnie organ zwrócił uwagę, iż z treści decyzji z dnia [...] sierpnia 1979 r. wynika, że gospodarstwo rodziny W. wykazywało niski poziom produkcji wskutek zaniedbania. Ponadto zarówno Z. W. jak i K. W. w swoich wnioskach z dnia [...] sierpnia 1978 r. o przejęcie gospodarstwa rolnego kierowanych do Urzędu Gminy w G. wskazywali, iż stan ich zdrowia nie pozwala na jego prowadzenie. Powyższe świadczy o tym, że nie była potrzebna zgoda H. W. na przekazanie gospodarstwa na własność Państwa.
Odnosząc się do kwestii posiadania następców Minister wskazał na treść decyzji Naczelnika Gminy w G. z dnia [...] sierpnia 1979 r., gdzie stwierdzono, iż byli współwłaściciele opisanego wyżej gospodarstwa nie posiadali następców.
W związku z tym zwrócił się do H. W. o udzielenie informacji, czy w dniu wydania przedmiotowej decyzji istnieli następcy posiadający kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz o nadesłanie uwierzytelnionej kopii dowodów posiadania takich kwalifikacji. Jednakże do akt sprawy nie zostały nadesłane żadne dokumenty potwierdzające posiadanie odpowiednich kwalifikacji.
Organ skonstatował, iż wprawdzie H. W. mógł należeć do kręgu potencjalnych następców, to jednak nie legitymował się odpowiednimi kwalifikacjami formalnymi do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Skoro zatem - w myśl przepisu art. 45 omawianej ustawy - brak następcy lub niespełnienie przez niego warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego umożliwiało właścicielowi przekazanie gospodarstwa na własność Państwa, to zatem w niniejszej sprawie bezsprzecznie przesłanki te wystąpiły, a decyzji z dnia [...] września 1979 r. nie można przypisać zarzutu rażącego naruszenia prawa.
Odnosząc się do zarzutu podniesionego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Minister stwierdził, że w trakcie postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] września 1979 r. Naczelnik Gminy w G. dysponował aktem własności ziemi z dnia [...] lipca 1979 r., nr [...], z którego wynikało, iż współwłaścicielami opisanego wyżej gospodarstwa byli Z. W. oraz K. i H. małż. W. Przy czym z dokumentacji poprzedzającej wydanie tego aktu własności ziemi, a w szczególności z protokołu spisanego w dniu [...] lipca 1979 r. wynika, że Z. W. i K. W. objęli opisane wyżej gospodarstwo w użytkowanie od 1963 r. i byli samoistnymi użytkownikami tego gospodarstwa w dniu [...] listopada 1971 r. W protokole tym H. W. oświadczył, iż do uregulowania stanu prawnego gospodarstwa na rzecz Z. W. i K .W. nie wnosi zastrzeżeń i zgodnie z wolą rodziców wyrażoną ustnie w 1960 r. powinno ono odbyć się na rzecz Z. W. i K. W.
Przy czym po dniu wejścia w życie art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2012 r., poz. 1187 ze zm.) brak jest możliwości weryfikowania przez organy administracji publicznej, w trybie nadzoru, aktów własności ziemi.
Na zakończenie Minister stwierdził, że kwestionowana ostateczna decyzja Naczelnika Gminy G. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa - przede wszystkim dlatego, iż trudno dostrzec oczywistą sprzeczność między rozstrzygnięciem, a stanowiącą jego podstawę, normą prawa materialnego. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wskazuje również, aby w sprawie zaistniały inne podstawy do stwierdzenia nieważności tej decyzji, określone w art. 156 § 1 kpa
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył H. W., wnosząc o uchylenie powyższej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2015 r. i poprzedzającego ją orzeczenia tego samego organu z dnia [...] grudnia 2014 r. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Uzasadniając skargę stwierdził, że decyzja Naczelnika Gminy G. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż pomijała skarżącego (będącego współwłaścicielem gospodarstwa rolnego), jako stronę postępowania. W dniu wydania kwestionowanej decyzji z 1979 r. jego posiadacze nie mieli uregulowanych spraw spadkowych, tym samym nie mogli przekazać w całości przedmiotu ich współwłasności.
Ojciec skarżącego – K. W. zmarł dnia [...] grudnia 1963 r., pozostawiając troje dzieci i żonę. Osoby te stały się jego spadkobiercami - co zostało potwierdzone postanowieniem Sądu Rejonowego. Gospodarstwo rolne po zmarłym K. W., w dniu wydania decyzji przez Naczelnika Gminy G., stanowiło współwłasność jego trojga dzieci. Tym samym tylko wszyscy współwłaściciele mogli podjąć decyzję o przekazaniu gospodarstwa na rzecz Państwa, gdyż zgodnie z art. 199 Kodeksu cywilnego była to czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu. Pominięcie H. W. było oczywistym i rażącym błędem przy sporządzaniu decyzji, który wpłynął na jej ważność.
Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, bowiem nie wnosi ona nowych okoliczności uzasadniających zmianę zajętego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzające ją orzeczenie, nie naruszają prawa.
W niniejszej sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] września 1979 r., orzekającej o przejęciu nieodpłatnie na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, położonego we wsiach R. i G., stanowiącego współwłasność Z. W. oraz K. i H. małż. W.
Oceniane przez Sąd decyzje zostały zatem wydane w nadzwyczajnym trybie postępowania, tj. stwierdzenia nieważności decyzji.
Postępowanie takie stanowi formę nadzoru i prowadzone jest na podstawie art.156-158 kpa. Przy czym podlega ono takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa.
Istotą stwierdzenia nieważności decyzji jest to, aby przesłanka będąca przyczyną stwierdzenia nieważności istniała już w dacie wydania tej decyzji. Inaczej mówiąc, orzeczenie wydane zostało niezgodnie z prawem obowiązującym w dacie jego wydania, przy czym niezgodność ta spełnia, co najmniej jedną z przesłanek, ustawowo określonych, jako przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji.
Jednocześnie, aby mogło dojść do przełamania zasady trwałości decyzji, wady prawne orzeczenia muszą znajdować potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Brak dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie istnienia wad prawnych decyzji, wyklucza możliwość eliminacji z obrotu prawnego. Decyzja ostateczna korzysta bowiem z domniemania legalności, co ma fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych.
Wśród przyczyn skutkujących stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, ustawodawca wymienił m.in. "rażące naruszenie prawa"- art.156 § 1 pkt 2 kpa. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest przy tym pogląd, iż rażące naruszenie prawa występuje wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie.
W swojej skardze do Sądu skarżący podniósł, że wskazane uprzednio gospodarstwo zostało przejęte bez jego wniosku, tj. osoby, która była jego współwłaścicielem - na mocy postanowienia Sądu Rejonowego o stwierdzeniu nabycia spadku.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprawdza się przede wszystkim do rozstrzygnięcia, czy skarżący był w dniu [...] września 1979 r., tj. w dacie wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa, jego właścicielem - a wiec, czy przejęcie to mogło nastąpić bez jego wniosku.
Kontrolowane w trybie nadzorczym orzeczenie zostało w rzeczywistości wydane na podstawie art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) – mimo, iż organ błędnie wskazał w treści orzeczenia inną podstawę prawną. Przejęcie gospodarstwa rolnego w trybie tego przepisu mogło nastąpić tylko na wniosek właściciela. Kolejną sformułowaną w tym przepisie przez ustawodawcę przesłanką przejęcia gospodarstwa było nieposiadanie przez rolnika następcy lub następcy niespełniającego warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmawiającego przejęcia gospodarstwa.
W tym miejscu wskazać jednak należy, że mylne wskazanie w kwestionowanej decyzji podstawy prawnej nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa, skoro wydanie tego orzeczenia znajduje oparcie w innym przepisie ustawy. W orzecznictwie i doktrynie prawa administracyjnego ugruntowany jest uzasadniony pogląd, że brak zamieszczenia w decyzji podstawy prawnej jej wydania lub zamieszczenie wadliwej podstawy nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności wydanej w ten sposób decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 1997 r., sygn. akt l SA/Kr 970/96, LEX nr 29336, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2003 r., sygn. akt l SA 371/03, zam. zb. LEX nr 149553, zob. C. Martysz: Komentarz do art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom l i II, Zakamycze, 2005).
W niniejszej sprawie H. W. - wbrew jego twierdzeniom - nie był w dacie wydania kwestionowanej decyzji, tj. w dniu [...] września 1979 r. współwłaścicielem przedmiotowego gospodarstwa.
W obrocie prawnym znajdował się bowiem akt własności ziemi wydany przez Naczelnika Gminy w G. z dnia [...] lipca 1979 r., nr [...]. Okoliczność ta powoduje, że akt ten - jako decyzja ostateczna, która weszła do obrotu prawnego - wywołuje skutki rzeczowe w stosunku do wskazanego powyżej gospodarstwa rolnego. Na jego podstawie - jako właściciele przedmiotowego gospodarstwa rolnego - ujawnieni zostali Z. W. oraz K. i H. W.
Żadnego wpływu na powyższą konstatację nie wywiera fakt - powoływany przez stronę skarżącą - wydania przez Sąd Rejonowy w G. Wydział I Cywilny postanowienia z dnia [...] listopada 2007 r., sygn. akt I Ns [...] stwierdzającego, że spadkobiercą po uprzednim posiadaczu tego gospodarstwa K. W. był m.in. skarżący. Po dacie otwarcia spadku został bowiem wydany ostateczny akt własności ziemi ujawniający właścicieli przedmiotowego gospodarstwa. Przy czym skarżący wiedział o toczącym się postępowaniu w przedmiocie wydania tego aktu, gdyż brał w nim udział i składał wyjaśnienia. Do protokołu w dniu [...] lipca 1979 r. sporządzonym na okoliczność wydania aktu własności ziemi na rzecz rodzeństwa zeznał, że gospodarstwo zostało objęte po śmierci ojca w użytkowanie przez jego brata oraz siostrę, którzy wzięli na utrzymanie matkę, zmarłą w 1966 r. Oświadczył też, iż byli oni samoistnymi użytkownikami gospodarstwa w dniu [...] listopada 1971 r., a rodzice ustnie przekazali je na brata i siostrę. Nie wnosił wtedy również sprzeciwu do uregulowania jego stanu prawnego na rzecz rodzeństwa.
Na marginesie rozważań należy powołać treść przepisu art. 1 obowiązującej w dacie przejęcia ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.), który stanowił podstawę do wydania powołanego aktu własności.
Ust. 2 wskazanego art. stanowił, że rolnicy, którzy do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy posiadają nieruchomości jako samoistni posiadacze nieprzerwanie od lat pięciu, stają się z mocy samego prawa właścicielami tych nieruchomości, chociażby nie zachodziły warunki określone w ust.1. Jeżeli jednak uzyskali posiadanie w złej wierze, nabycie własności następuje tylko wtedy, gdy posiadanie trwało co najmniej przez lat dziesięć.
Jak z powyższego wynika tylko rodzeństwo skarżącego stało się z mocy prawa właścicielami tej nieruchomości - co potwierdził akt własności ziemi, który znajduje się w obrocie prawnym. Przy czym Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt III CZP 4/13, opubl LEX nr 1312518 uznał, że Sąd jest związany aktem własności ziemi, jeżeli został on uznany przez właściwy organ administracyjny za ostateczny. Co prawda powołane orzeczenie dotyczyło sytuacji postępowania przed sądem powszechnym, jednak wskazuje na uznanie przez Sąd Najwyższy mocy wiążącej w systemie prawnym aktu własności ziemi.
Resumując, skoro w dacie wydania kwestionowanej decyzji z 1979 r., a także w chwili składania wniosku o przejęcie gospodarstwa przez Państwo, skarżącemu nie przysługiwał tytuł prawnorzeczowy do niego, to jego wniosek nie był konieczny, a organ był uprawniony do wydania kwestionowanej decyzji o przejęciu, na podstawie złożonych wniosków.
Odnosząc się do pozostałych przesłanek warunkujących przejęcie gospodarstwa rolnego, tj. dotyczących posiadania przez rolnika następcy, mającego wymagane prawem kwalifikacje umożliwiające przejęcie, podnieść należy, że jak wynika z akt archiwalnych sprawy właściciele gospodarstwa nie mieli następcy. Skarżący, który mógłby nim teoretycznie być, mimo żądania organu prowadzącego postępowanie nadzorcze (wezwanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r. i [...] września 2014 r.), nie przedstawił żadnego dowodu na taką okoliczność, tj. że w dniu wydania decyzji z 1979 r. posiadał odpowiednie, przewidziane wówczas przez prawo kwalifikacje, wymagane do ewentualnego objęcia tego gospodarstwa.
W tym stanie rzeczy wskazać należy, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo ustalił, iż przedmiotowa decyzja nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa, ani innymi określonymi w art. 156 § 1 kpa.
Organ rzetelnie, wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu oraz przekonująco uzasadnił swoje decyzje, zgodnie z art. 107 § 3 kpa - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.