I SA/Wa 394/22

I SA/Wa 394/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-02-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący/
Monika Sawa /sprawozdawca/
Nina Beczek
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z  art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczegolnych zasadach usuwania skutków prawnych  decyzji reprywatyzacyjnych dot. nieruchomosci warszawskich wydanych z naruszeniem prawa ( Dz.. U. z 2021 r. poz. 795
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Monika Sawa (spr.) asesor WSA Nina Beczek Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2024 r. sprawy ze skarg M. K., Miasta [...] na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 24 listopada 2021 r. nr KR II R 11/21 w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia (KR II R 11/21) 1. umarza postępowanie ze skargi Miasta [...]; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej M. K..
Uzasadnienie
Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich decyzją z 24 listopada 2021 r. nr KR II R 11/21, działając na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2021 r. poz. 795) - dalej jako ustawa z dnia 9 marca 2017 r., uchyliła w całości decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 8 grudnia 2014 r. nr 598/GK/DW/2014 ustalającą na rzecz [...] odszkodowanie w wysokości 1 732278,75 zł za część gruntu nieruchomości przejętej dekretem z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. nr 50 poz. 279) dla nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], pochodzącej z nieruchomości hipotecznej "[...]", która obecnie stanowi część działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...] i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi m.st. Warszawy.
W uzasadnieniu decyzji Komisja wskazała, że wnioskiem z 13 lipca 2010 r. Spółka [...] z siedzibą w W. (dalej - dawny właściciel nieruchomości) wystąpiła do Urzędu [...] o przyznanie odszkodowania za pozbawienie faktycznej możliwości władania działką położoną w W. przy ul. [...], ozn. w księdze hipotecznej nieruchomości pod nazwą "[...]", która na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeszła na własność państwa.
Na mocy aktu notarialnego z 11 czerwca 2014 r. rep. A nr [...] przedstawiciele dawnego właściciela nieruchomości sprzedali wszelkie prawa i roszczenia do całej nieruchomości, w tym odszkodowawcze, [...] za cenę 300 000 zł.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 8 grudnia 2014 r., działając m.in. na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.) – dalej u.g.n., po rozpatrzeniu wniosku z 13 lipca 2010 r. ustalił na rzecz [...] odszkodowanie w wysokości 1732278,75 zł za przejętą część ww. nieruchomości o pow. 7395 m², która obecnie stanowi część działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...].
Komisja podniosła, że organ w uzasadnieniu decyzji w odniesieniu do przesłanki "planistycznej" wskazał, że zgodnie z ogólnym planem zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., obowiązującym w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., nieruchomość położona przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...] " znajdowała się w strefie III a, w której obowiązywała zabudowa zwarta o 3 kondygnacjach oraz 50 % powierzchni zabudowania oraz w strefie IVa, w której obowiązywała zabudowa zwarta o 4 kondygnacjach oraz 50 % powierzchni zabudowania. Zdaniem organu nieruchomość położona przy d. ul. [...] mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a zatem spełnia pierwszą przesłankę umożliwiającą przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną.
Komisja ustaliła, że w odniesieniu do przesłanki utraty przez dawnego właściciela nieruchomości lub jego następców prawnych pozbawienia faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Prezydent m.st. Warszawy zaznaczył, że działka ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] zajęta została pod ulicę [...] – drogę wojewódzką nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Prezydent m.st. Warszawy wskazał, że zgodnie z pismem Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] z dnia 4 września 2013 r., znak: UD-XVII-WAiB-A. 1634.41.2013.KWE działka ew. nr [...] z obrębu [...] objęta została decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 10 sierpnia 1968 r. Teren objęty w/w decyzją lokalizacyjną przekazany został w użytkowanie Zarządowi Dróg i Mostów przez Prezydium Rady Narodowej [...] decyzją z dnia 6 sierpnia 1968 r., nr GKM.VI25/171/68. Protokół zdawczo - odbiorczy terenu objętego w/w lokalizacją podpisany został dnia 12 września 1968 r. pomiędzy przedstawicielem PDRN a przedstawicielem ZDiM. Z kolei działki ew. nr [...] z obrębu [...] zajęte zostały obecnie pod Aleję [...] - drogę krajową nr [...]. Komisja wyjaśniła, że w uzasadnieniu podniesiono, że na podstawie dokumentacji przekazanej przez Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] przy piśmie z dnia 19 kwietnia 2013 r., znak: UD-XVIl-WAiB-A. 1634.41.2013.KWE ustalono, że działka ew. nr [...] z obrębu [...] objęta została decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 29 kwietnia 1969 r. pod budowę ulicy [...] na odcinku [...], decyzją o lokalizacji inwestycji z dnia 30 grudnia 1975 r. nr 312/75 dotyczącą realizacji Al. [...] na odcinku od tunelu PKP przy ul. Al. [...] do ul. [...] oraz decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji budowlanej z dnia 15 czerwca 1989 r. nr 43/89 dotyczącą budowy ulicy - al. [...] na odc. al. [...] - ul. [...]. Zdaniem Prezydenta m.st. Warszawy z powyższego wynika, że byli właściciele utracili faktyczną możliwość władania nieruchomością położoną przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...] " o pow. 7 395 m2, która stanowi obecnie cz. dz. ew. nr [...] z obrębu [...] po dniu 5 kwietnia 1958 r., a zatem spełnione zostały obie przesłanki łącznie kwalifikujące w/w nieruchomość do przyznania odszkodowania.
Prokurator delegowany do Prokuratury Regionalnej w [...] pismem z 30 czerwca 2020 r. wniósł do Wojewody Mazowieckiego sprzeciw od ww. decyzji z 8 grudnia 2014 r., zarzucając wydanie decyzji w warunkach określonych w treści art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. wydania decyzji w wyniku przestępstwa określonego w treści art. 228 § 1 k.k. polegającego na przyjęciu przez Kierownika Działu Nieruchomości Dekretowych Skarbu Państwa w Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych w Biurze Gospodarki Nieruchomości Urzędu [...] korzyści w zamian za przychylność i pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie odszkodowania w trybie przepisów art. 215 u.g.n.
Komisja ustaliła, że z pisma Ministra Finansów z 28 czerwca 2021 r. wynika, że w zakresie układu z Francją roszczenia wynikające z posiadania akcji spółki [...] są wymienione w dokumentacji francuskiej dotyczącej spraw [...] ". Komisja wskazała, że decyzją nr 508 z dnia 2 czerwca 1961 r. Komisja ds. odszkodowań, po uwzględnieniu decyzji nr 269 z dnia 11 stycznia 1957 r. wedle której [...] (Bank [...]) został wyznaczony jako agencja płatnicza odpowiedzialna za upewnienie się co do narodowości francuskiej, uzyskanej przed datą 19 marca 1948 r., posiadacza akcji oraz jego stawienie się przed Komisją w terminie określonym w tym celu przez ustawę z dnia 24 maja 1951 r., a także zawiadomienia Banku [...] z dnia 28 września 1959 r. oraz z dnia 29 maja 1961 r., ustaliła m.in. dla spółki liczbę akcji podlegających odszkodowaniu w liczbie 1106. Minister Finansów podniósł również, że ilość akcji podlegających odszkodowaniu określono na 1106 szt., przy cenie jednostkowej za akcję na poziomie 34,50 $, co znalazło swoje odzwierciedlenie w decyzjach nr 267 i nr 508. Ostateczna zatem wysokość przyznanego odszkodowania wyniosła 38 157 $. Z wykazu beneficjentów 1970 rozdział XII "Akcjonariusze znacjonalizowanych polskich spółek" (podział wg decyzji) wynika, że decyzją nr 267 z dnia 11 stycznia 1957 r. cenę jednostkową dla jednej akcji dla spółki "[...] " S.A., [...] ustalono na kwotę 34,50 $, zaś decyzją nr 508 z dnia 2 czerwca 1961 r. określono dla tej spółki liczbę akcji w ilości 1106 za które przyznano odszkodowanie. Te same dane zostały odzwierciedlone w Wykazie beneficjentów 1970 rozdział XII "Akcjonariusze znacjonalizowanych polskich spółek" (podział wg nazw spółek).
W piśmie podkreślono jednocześnie, że Ministerstwo Finansów pozyskało z archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych Francji dokumentację postępowań władz francuskich w wykonaniu układów indemnizacyjnych. Nadto wskazano, że materiały te znajdują się obecnie w toku opracowywania, w związku z tym na obecnym etapie nie jest możliwe ostateczne stwierdzenie, w jakim zakresie dokumentacja dotycząca nieruchomości będącej przedmiotem zapytania znajduje się wśród pozyskanych dokumentów i co z tej dokumentacji ostatecznie wynika. Ze względu na niekompletność dokumentacji wykonania niektórych układów oraz na to, że dokładne oznaczenia nieruchomości i przedsiębiorstw nie są podane we wszystkich sprawach, brak danych w dostępnych Ministerstwu Finansów materiałach nie może stanowić ostatecznego dowodu na okoliczność, iż za daną nieruchomość lub przedsiębiorstwo nie ubiegano się o odszkodowanie bądź, że nie przyznano odszkodowania.
Komisja podkreśliła, że z analizy akt sprawy wynika, że jej stan faktyczny nie został przez organ orzekający o przyznaniu odszkodowania wyjaśniony dostatecznie do podjęcia prawidłowej i znajdującej oparcie w zebranym i w całości przeanalizowanym materiale dowodowym decyzji. Warunkiem prawidłowego zastosowania przepisu prawa jest bowiem pokrywanie się hipotetycznego, wynikającego z normy prawnej stanu i stanu faktycznego ustalonego w danej sprawie przez organ. W ocenie Komisji, Prezydent m.st. Warszawy nie przedstawił w sposób zgodny z zasadami postępowania administracyjnego motywów swojego rozstrzygnięcia, a ustalenia faktyczne wskazanego organu administracji nie spełniają wymogów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. W licznych wątkach badanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji naruszył także zasady prowadzenia postępowania dowodowego, w tym m.in. zasadę bezpośredniości. Ponadto badane rozstrzygnięcie narusza normę określoną w treści 107 § 3 k.p.a
Organ nie ustalił w jakiej strefie planu rzeczywiście przedmiotowa działka się znajdowała. Na poczynienie takich kategorycznych ustaleń nie pozwala bowiem materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy Prezydenta m.st. Warszawy - akta [...] T. IV i zawarta w nim m.in. dokumentacja na k. nr 93 - 97 oraz k. nr 159.
Komisja wskazała, że wykreślenie zawarte na k. nr 159 teczki [...] T. IV nie może stanowić opracowania o charakterze specjalistycznym, bowiem nie spełnia wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym § 77 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 tego rozporządzenia, tj. nie wskazuje danych określających przebieg granic działek ewidencyjnych, w powiązaniu z granicami działek sąsiednich, numerów działek ewidencyjnych oraz opisu zawierającego nazwę miejscowości, tytułu mapy i jego skali, imienia i nazwiska lub nazwy podmiotu, który zgłosił prace geodezyjne dotyczące mapy oraz podpisu osoby reprezentującej ten podmiot, oznaczenia kancelaryjnego zgłoszenia prac geodezyjnych oraz daty opracowania mapy.
Zdaniem Komisji z materiału dowodowego uzyskanego z Archiwum Akt Nowych wynika, że na terenie nieruchomości przy ul. [...] znajdowała się m.in. bocznica kolejowa o długości 985 m bieżących oraz składy towarowe.
Tym samym faktyczny sposób wykorzystania przedmiotowego terenu przez dawnego właściciela nieruchomości był ściśle powiązany z handlowo – przemysłowym charakterem Spółki. Teren ten nie był przez Spółkę faktycznie przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne.
Komisja stwierdziła ponadto, że Prezydent m.st. Warszawy nie zbadał w sposób prawidłowy, czy w sprawie została spełniona druga z przesłanek wskazanych w art. 215 ust. 2 u.g.n., tj. pozbawienie byłych właścicieli faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ocenie Komisji Prezydent m.st. Warszawy zaniechał przeprowadzenia z inicjatywy własnej istotnych okoliczności dowodowych zmierzających do wyjaśnienia sprawy i posłużył się niemal wyłącznie dokumentacją przedstawioną przez inne jednostki organizacyjne niniejszego organu. Ponadto podstawę dowodową poczynionych przez organ ustaleń faktycznych stanowiła opinia geodezyjna sporządzona przez geodetę uprawnionego z 14 lutego 2014 r. geodetę uprawnionego [...], która w ocenie Komisji nie posiada wszystkich istotnych elementów składowych pozwalających na zakwalifikowanie jej jako pełnowartościowego dowodu zgodnie z dyrektywami wypływającymi z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz zapatrywań orzecznictwa. Komisja podniosła, że badana opinia pozbawiona jest uzasadnienia. Przedmiotowy dokument w istocie rzeczy został oparty wyłącznie na tezach, że nieruchomość opisana w Hip. [...] o pow. 0,7735 ha, nieruchomość opisana w [...] nr [...] o pow. 1,3968 ha oraz nieruchomość opisana w [...] o pow. 0,8243 ha stanowi określone aktualne działki ewidencyjnej. W opinii nie wskazano również źródeł dowodowych, na podstawie których ustalono jej tezy (mapy, operaty i ewidencje geodezyjne). W analizowanym dokumencie biegły nie opisał metodyki wykonywanych prac, nie przedstawił mechanizmu rozumowania jak i technik stosowanych przy jej opracowaniu. Wreszcie dane przyjęte przez biegłego i sposób ich analizy oraz wykorzystania, a także przeprowadzone obliczenia i otrzymane wyniki w tak opracowanej opinii nie poddają się sprawdzeniu. Komisja wskazała, że w zaświadczeniu z 21 października 2013 r. Sądu Rejonowego [...] wskazano, że nieruchomość "[...] pow. [...] zawierająca przestrzeni 3068,62 sążni kw. oraz [...] A pow [...], zawierająca przestrzeni 24844 % łokci kw. Przedmiotowe zaś dane wymagały przeliczenia i sprawdzenia przez biegłego. W opinii brak odniesienia w tym zakresie.
W ocenie Komisji za wadliwe należy również uznać wykreślenie zawarte k. 158 teczki "[...]" T. IV bowiem nie może stanowić opracowania o charakterze specjalistycznym bowiem nie spełnia wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. (Dz. U. z 2011r., poz. 1572). Przedmiotowe wykreślenie stanowi przy tym najprawdopodobniej załączniki do opinii z dnia 18 lipca 2013, bowiem zostało wykonane przez tożsamego geodetę. Niemniej nie sposób przy tym ustalić przedmiotową kwestię, bowiem wskazana opinia nie zawiera opisu załączników do niej dołączonych. Niemniej wykreślenie to przede wszystkim jest ogólnikowe i niejasne. Przedmiotowe opracowanie nie zawiera przy tym wskazania, czy informacje wymienione w treści § 76 ww. rozporządzenia zostały w nim wykorzystane. W ocenie Komisji przedmiotowej kwestii nie można przy tym domniemywać, winna ona wynikać wprost z wykreślenia. Komisja wskazała, że dokument ten nie może stanowić dowodu w sprawie.
Komisja podkreśliła, że w piśmie z 4 kwietnia 2013 r. Biuro Geodezji i Katastru, Wydział Udostępnienia Danych Ewidencji Gruntów i Budynków wskazało jedynie orientacyjnie, że podane adresy dawnych nieruchomości (ul. [...]) występowały w okolicy skrzyżowania ul. [...] i Al. [...] (rejon obecnych działek [...] z obrębu [...]). Jednakże w operacie ewidencji gruntów i budynków od momentu założenia nie występowały zarówno podane adresy, jak też oznaczenia hipoteczne [...] we wsi [...] i Kolona we wsi [...] nr [...]. W związku zaś z powyższym koniecznym było precyzyjne ustalenie przez organ kwestii lokalizacji dawnej nieruchomości hipotecznej, czego organ pierwszej instancji nie uczynił. Podkreślenia przy tym wymaga, że przedmiotowe ustalenie determinowało w istotny sposób na przebieg dalszego postępowania, tj. kwestie oceny przesłanki utraty przez dawnego właściciela nieruchomości możliwości władztwa nad nieruchomością jak i wycenę przez biegłego rzeczoznawcę.
Zdaniem Komisji Prezydent m.st. Warszawy poprzez zaniechanie dokonania oceny przedmiotowych dowodów tj. opisanej opinii jak i powyższej informacji Biura Geodezji i Katastru naruszył normy art. 80 k.p.a. w sposób mający wpływ na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. W tym bowiem zakresie identyfikacja kluczowych dla sprawy ustaleń opiera się na dowodach które w istocie rzeczy przedmiotowe kwestie wskazują jedynie orientacyjnie oraz w nieweryfikowalny i wysoce wątpliwy sposób co do jego wiarygodności. Komisja uznała, że organ nie dokonał ustalenia rzeczywistej daty utraty faktycznego władztwa nad nieruchomością przez dawnego właściciela nieruchomości.
Komisja podniosła, że w powoływanym w uzasadnieniu decyzji piśmie Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa wskazano, że Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] dysponuje jedynie zaświadczeniami lokalizacji szczegółowej z lat 1958 - 1961 i późniejszymi decyzjami o lokalizacji szczegółowej. "Lokalizacji szczegółowej nr [...], o której mowa w przekazanych dokumentach nie posiadamy". Przy piśmie zaś z 4 września 2013 r. wskazano, że wśród dokumentacji przechowywanej przez Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] nie odnaleziono innych dokumentów dot. przedmiotowego terenu, w szczególności pozwoleń na budowę ul. [...], pozwoleń na budowę osiedla [...]. Z powyższego jednoznacznie wynika, zdaniem Komisji, że Prezydent w dokumentach, które zgromadził w toku postępowania, miał wprost wskazane, że nadesłany materiał dowodowy jest niekompletny. W ocenie Komisji powoływane w uzasadnieniu decyzji zdarzenia nie stanowią wyczerpującego wyjaśnienia istotnych okoliczności niniejszej sprawy. W większości w tym zakresie Prezydent m.st. Warszawy (chociażby w kwestii dot. dz. [...]) odwołuje się do decyzji lokalizacyjnych. Tego zaś typu decyzje zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych nie stanowią podstawy do poczynienia ustalenia, że z dniem ich wydania dawny właściciel nieruchomość utracił możliwość władania przedmiotową nieruchomością
W ocenie Komisji Prezydent m.st. Warszawy zobowiązany był do niezbędnego uzupełnienia materiału dowodowego, tj. winien chociażby ustalić jaki dokument stanowił podstawę wytoczenia drogi, jej projekt jak i szkic, oraz uzyskać dokumentację wskazującą okoliczność kiedy rozpoczęto budowę tej drogi i na jakim odcinku oraz kiedy zakończono budowę całej drogi. Następnie zaś uzyskana w tym zakresie dokumentacja winna zostać przedstawiona biegłemu geodecie, celem sporządzenia specjalistycznego opracowania precyzyjnie wskazującego przebieg określonej inwestycji (tutaj drogi) przez obszar dawnej działki hipotecznej. W tym zaś przedmiocie biegły geodeta winien również dokonać ustalenia, w jaki zakresie określona inwestycja pokrywała się z przebiegiem dawnej działki hipotecznej, tj. czy w całości, czy też np. w połowie.
Komisja zaznaczyła, że Prezydent pominął informacje zgromadzone w teczce "akta własnościowe [...] ", w tym m.in. protokół z 27 października 1951 r. oraz pismo z 2 lutego 1951 r., które w ocenie Komisji miały istotne znaczenie wobec ustalenia i oceny istotnych okoliczności sprawy.
Jak wynika z protokołu z 27 października 1951 r. w wykonaniu orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej z 27 sierpnia 1951 r. i 8 października 1951 r. L.dz. GM/TW/20518/51-21316/51 Komisja delegowana przez Prezydium Rady Narodowej dokonała oględzin budynków znajdujących się na terenie posesji przy ul. [...]. Po dokonaniu powyższych czynności Komisja objęła w posiadanie opisane budynki w imieniu Skarbu Państwa.
Z treści pisma z 2 lutego 1951 r. Zarządu Nieruchomości Miejskich (akta własnościowe [...] k.2) wynika ponadto, że teren nieruchomości położonej przy ul. [...] już w 1951 r. zajmowała Państwowa Centrala [...].
W piśmie z 9 października 2019 r. Archiwum Akt Nowych wskazano, że z pisma z 25 lutego 1947 r. Centrali [...], działającego jako tymczasowy Zarząd Państwowy nad firmą "[...] " z pkt II wynika, że Oddział [...] i skład przy ul. [...] znajduje się na własnej posesji o pow. około 32 000 m² z bocznicą własną.
W ocenie Komisji powołane wyżej informacje mają istotne znaczenie przy ocenie przesłanki utraty przez dawnego właściciela nieruchomości możliwości faktycznego władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Wskazane dokumenty potwierdzają, że przed dniem 5 kwietnia 1958 r. nieruchomością władały inne podmioty.
Powyższe wynika ponadto z innych zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym z dokumentacji zgromadzonej przez Ministra Gospodarki (k.215 t. II), zarządzenia Ministra Finansów z 12 grudnia 1945 r. (k. 217 T. II), pisma z 25 lutego 1947 r. dotyczących ustanowienia tymczasowego zarządu, z orzeczenia Sądu Okręgowego w [...] (k.220 - 219 T. II) oraz zarządzenia Ministra Przemysłu z 30 sierpnia 1946 r. (M.P. z 30 września 1946 r. Nr 98, poz. 182 a) dotyczących nacjonalizacji, a także z postanowienia Sądu Powiatowego w [...] z 15 grudnia 1951 r. sygn. akt [...] o wyznaczeniu kuratora oraz postanowienia Sądu Powiatowego [...] z 28 marca 1955 r. [...] o wykreśleniu Spółki (akta KRS [...]).
W świetle powyższego Komisja stwierdziła, że w sprawie zaistniały przesłanki do uchylenia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 9 października 2014 r. i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Komisji decyzja o ustaleniu i wypłacie odszkodowania została wydana w oparciu o budzące wątpliwości i niezupełne ustalenia w zakresie stanu faktycznego, w szczególności z uwagi na brak prawidłowego ustalenia przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne (tj. w oparciu o prawidłowo przeprowadzone w tym zakresie dowody) oraz ustalenia rzeczywistego momentu utraty przez dawnego właściciela nieruchomości faktycznej możliwości władania nieruchomością gruntową. Nadto organ rozpoznający niniejszą sprawę w pierwszej instancji naruszył przy tym liczne reguły i zasady prowadzenia postępowania dowodowego, w tym m.in. zasadę bezpośredniości. Organ w toku procedowania nie uzyskał również wyczerpującego materiału dowodowego.
Komisja wskazała ponadto, iż w jej ocenie Komisji nałożenie obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia jest wykluczone z uwagi na charakter podjętego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z treścią art. 31 ust. 1 ustawy "w decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1, Komisja może nałożyć obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia na osobę:
1) na rzecz której wydano decyzję reprywatyzacyjną;
2) działającą w postępowaniu o wydanie decyzji reprywatyzacyjnej w imieniu lub na rzecz osoby, o której mowa w pkt 1, jeśli przeniesiono na nią prawo wynikające z tej decyzji lub faktycznie władała nieruchomością, której dotyczyła decyzja."
Komisja podkreśliła, że w niniejszej sprawie wydano rozstrzygniecie na podstawie art. 29 ust. 1 pkt. 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 r., tj. wydano orzeczenie o charakterze kasatoryjnym skutkujące koniecznością ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji.
Komisja uznała, że wydanie decyzji uchylającej w całości decyzję Prezydenta m.st. Warszawy i przekazania sprawy do jej ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wyklucza możliwość orzeczenia w tym samym rozstrzygnięciu o obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia, jednakże warunkuje obowiązek wyegzekwowania zwrotu wypłaconej kwoty na zasadach ogólnych. Ewentualne zaś orzekanie w tożsamym rozstrzygnięciu o obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia pozostawałoby w sprzeczności z charakterem wydanej przez Komisję decyzji, gdyż takie rozstrzygnięcia na obecnym etapie postępowania wzajemnie się wykluczają. Zdaniem Komisji podkreślenia wymaga okoliczność, że w niniejszej sprawie, z uwagi na stwierdzone przez Komisję w badanej decyzji naruszenia prawa rozstrzygnięto o uchyleniu przedmiotowej decyzji w całości i przekazaniu sprawy Prezydentowi m.st. Warszawy do ponownego rozpoznania. Komisja zwróciła uwagę, że wytyczne co do ponownego rozpoznania sprawy nie mogą przy tym narzucać organowi I instancji konkretnego rozstrzygnięcia. Wszak kwestia oceny zasadności wypłaty orzeczonego przez Prezydenta m.s.t Warszawy odszkodowania będzie przedmiotem kompleksowej oceny w toku ponownego rozpoznania sprawy. Powyższe zaś oznacza, że kwestia ostatecznej oceny co do kwestii spełnienia w niniejszej sprawie wszystkich przesłanek określonych w treści art. 215 ust 2 u.g.n. pozostaje kwestią otwartą.
Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniesione zostały przez [...] oraz Miasto [...].
[...] w złożonej skardze zarzuciła naruszenie:
1. art. 215 ust. 2 u.g.n., art 7. k.p.a., art. 77 k.p.a., 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz dokonanie dowolnej, nie zaś swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego poprzez błędne uznanie, że Prezydent m.st. Warszawy nie ustalił w sposób prawidłowy przesłanki planistycznej pozwalającej na przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną,
2. art. 215 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 6 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz dokonanie dowolnej, nie zaś swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkuje błędnym uznaniem, że Prezydent m.st. Warszawy nie ustalił daty faktycznej utraty władania nieruchomością przez byłego właściciela i że nastąpiła ona przed 5 kwietnia 1958 roku;
3. art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. oraz art. 29 ust. 1 pkt 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 4, 4b, 5 i 6 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa w zw. z art. 16 § 1 i 3 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że do wydania decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 9 października 2014 r. doszło z naruszeniem prawa i w związku z tym zachodzą przesłanki do jej uchylenia.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie, w przypadku nie uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
Miasto [...] wniosło skargę na fragmenty uzasadnienia decyzji zarzucając naruszenie:
1) art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3, art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w zw. z art. 215 ust. 2 u.g.n., poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w uzasadnieniu decyzji,
2) art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3, art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w zw. z art. 215 ust. 2 u.g.n. poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w uzasadnieniu decyzji,
3) art. 111 § 1 i § 1b k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. poprzez odmowę - mocą postanowienia z 19 stycznia 2022 r. - uzupełnienia decyzji z 10 listopada 2021 r. w zakresie orzeczenia o obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia przez beneficjentów decyzji reprywatyzacyjnej.
Komisja w odpowiedzi na skargi wniosła o ich oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 19 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 394/22 postanowił połączyć sprawy o sygnaturach akt I SA/Wa 394/22 ze skargi [...] oraz I SA/Wa 870/22 ze skargi Miasta [...], w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić pod jedną sygnaturą akt I SA/Wa 394/22.
Miasto [...] na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2024 r. cofnęło skargę.
Stowarzyszenie [...] w W. wnioskiem z 29 marca 2024 r. wystąpiło o dopuszczenie do udziału w sprawie.
Postanowieniem z 4 kwietnia 2024 r. Sąd postanowił dopuścić do udziału w sprawie jako uczestnika postępowania Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. oraz postanowił dopuścić dowody zgodnie z wnioskiem Miasta [...] z 30 stycznia 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy w pierwszej kolejności, że skarga Miasta [...] została cofnięta na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2024 r. Mając na uwadze okoliczności faktyczne sprawy Sąd uznał cofnięcie skargi za dopuszczalne oceniając, że powyższa czynność nie zmierza do obejścia prawa ani nie spowoduje utrzymania w mocy aktu lub czynności dotkniętej wadą nieważności. Mając to na uwadze Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. umorzył postępowanie w tym zakresie.
Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jednakże z innych przyczyn niż wymienione w skardze [...].
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z 24 listopada 2021r. sygn. KR II R 11/21 uchylająca decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 8 grudnia 2014r., nr 598/GK/DW/2014 przyznającą [...] odszkodowanie za część nieruchomości o powierzchni 7 395 m², położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w księdze hipotecznej nieruchomości pod nazwą "[...] ", która obecnie stanowi część działek ewidencyjnych wymienionych w sentencji decyzji i przekazująca temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia Prezydenta m.st. Warszawy stanowił art. 215 ust. 2 u.g.n., wg którego przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r.
Zdaniem Komisji Prezydent m.st. Warszawy wydał wskazaną decyzję z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności organ ustalił stan faktyczny sprawy z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a motywy rozstrzygnięcia, które zawarł w uzasadnieniu decyzji nie spełniają wymogów art. 107 § 1 pkt 5 i § 3 k.p.a. Wydanie decyzji częściowej nastąpiło ponadto z naruszeniem art. 104 § 2 k.p.a. Komisja zarzuciła, że Prezydent m.st. Warszawy zaniechał sporządzenia synchronizacyjnej mapy geodezyjnej analizowanego terenu przez co nie ustalił prawidłowo zaistnienia lub niezaistnienia przesłanki planistycznej tj., że przedmiotowa nieruchomość przed wejściem w życie dekretu warszawskiego mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, nie pozyskał także dokumentów niezbędnych do ustalenia faktycznego momentu rzeczywistego przejęcia tej nieruchomości przez Państwo.
Jako podstawę swojej decyzji Komisja powołała art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. uznając, że decyzja Prezydenta została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że co do zasady, biorąc pod uwagę podstawę prawną decyzji Prezydenta z 8 grudnia 2014 r. Komisja trafnie oceniła, że Prezydent m.st. Warszawy wydał kontrolowaną przez Komisję decyzję odszkodowawczą nie mając zgromadzonego w sprawie, niezbędnego materiału dowodowego, co oznacza, że organ naruszył art. 7, art. 77 § 1 pkt 5 i § 3, art. 80 k.p.a. oraz art.104 k.p.a., a w konsekwencji nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości stanu faktycznego sprawy, co z kolei prowadzić mogło do naruszenia art. 215 ust. 2 u.g.n. Także motywy rozstrzygnięcia, które Prezydent m.st. Warszawy zawarł w uzasadnieniu swojej decyzji nie spełniają wymogów o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Sąd w całej rozciągłości podziela pogląd Komisji, że Prezydent m.st. Warszawy zaniechał czytelnego odwzorowania położenia spornej nieruchomości na sporządzonej przez biegłego geodetę mapie synchronizacyjnej naniesionej na właściwy fragment planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego [...] z 1931r. w celu jednoznacznego ustalenia na jakim konkretnie obszarze tego planu się ona znajduje co, co do zasady stanowiło warunek zbadania przesłanki stanowiącej podstawę prawną rozstrzygnięcia. Sąd dostrzega także, że organ odszkodowawczy mając wiedzę, że przedwojennym właścicielem nieruchomości był podmiot prawa handlowego z udziałem kapitału zagranicznego - spółka akcyjna, nie poczynił żadnych własnych ustaleń odnośnie jej nacjonalizacji ani zaistnienia okoliczności związanych z ewentualnym układem indeminizacyjnym. W aktach brak było bowiem jakiejkolwiek korespondencji w tym przedmiocie.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja podlega jednakże uchyleniu ponieważ, w dacie jej wydania Komisja dysponowała dowodami wystarczającymi do stwierdzenia, że decyzja odszkodowawcza Prezydenta m.st. Warszawy z 8 grudnia 2014 r. zapadła z rażącym naruszeniem prawa, gdyż przedmiotem procedowania w sprawie niniejszej nie był wskazany w przepisie art. 215 ust. 2 u.g.n. dom jednorodzinny ani niezabudowana w dacie wejścia w życie dekretu warszawskiego działka przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jak również, że utrata władania nieruchomością przez dotychczasowego właściciela nastąpiła przed 5 kwietnia 1958 r.
Istotnym jest, że zgłoszone żądanie [...] dotyczyło wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną w księdze hipotecznej nieruchomości pod nazwą "[...] ", która przed wejściem w życie dekretu Bieruta stanowiła własność [...] Spółki Akcyjnej. Spółka nie złożyła w terminie zawitym prawa materialnego wniosku o przyznanie prawa własności czasowej na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego. Zgodnie zatem z treścią art. 5 tego dekretu, własność budynków posadowionych na spornej nieruchomości gruntowej została utracona przez spółkę po upływie 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę. To oznacza, że przedmiotowy grunt i znajdujące się na nim budynki z mocy prawa zgodnie z art. 1 dekretu przeszły na własność gminy [...], a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14. poz. 130) stały się własnością Skarbu Państwa.
Z dokumentów zgromadzonych w sprawie, w tym także pism znajdujących się w archiwalnych aktach własnościowych oraz dokumentów przedłożonych przez [...] przy piśmie z 30 stycznia 2024r. wynika, że teren Spółki [...] oznaczony przed II wojną światową trzema numerami policyjnymi: ul. [...] i ul. [...] organizacyjnie i funkcjonalnie stanowił jedną gospodarczą, ogrodzoną całość ze zlokalizowaną na nim infrastrukturą odpowiadającą charakterowi działalności spółki właścicielskiej tj. składami materiałów budowlanych, składami przeładunkowymi, niemal kilometrową bocznicą kolejową oraz zabudowaną budynkami biurowymi, garażowymi i magazynami. Sposób zabudowania i zagospodarowania nieruchomości wynika w sposób niewątpliwy z akt własnościowych nieruchomości [...].
W protokole z 27 października 1951 r. zaznaczono m.in., że na terenie posesji istnieją budynki wymienione w załączonym do niego opisie. W piśmie z 2 lutego 1951 r. Zarządu Nieruchomości Miejskich wskazano natomiast, że Państwowa Centrala [...] zajmuje teren przy ul. [...] o pow. całkowitej 2 ha, stanowiący własność byłej firmy "[...] ". Dokument ten potwierdzał, że teren nieruchomości położonej przy ul. [...] nr [...] już w 1951 r. zajmowała Państwowa Centrala [...].
Stan zagospodarowania pod działalność Spółki oraz zabudowanie magazynami i budynkami biurowymi znajduje także potwierdzenie w zapisach zdjęć lotniczych pozyskanych z Wojskowego Biura Historycznego z lat 1947r. ,1951r., 1953r. i 1955r. oraz wykonanym w oparciu o nie opracowaniu fotogrametrycznym mgr inż[...].
(pismo z 30.01.2024r.) a także w materiale dowodowym pochodzącym z Archiwum Akt Nowych ( k.51 oraz k.55 i 56 akt Komisji sygn. KR IIR 16/20).
Mając to na uwadze Sąd zauważa, że skoro przesłanki zastosowania art. 215 ust. 2 u.g.n. odnoszą się do domu jednorodzinnego, w przypadku nieruchomości zabudowanej, albo do działki niezabudowanej w dacie wejścia w życie dekretu Bieruta, przeznaczonej pod budownictwo jednorodzinne, to wobec zlokalizowania przed wojną na spornej nieruchomości budynków biurowych, magazynowych i infrastruktury służącej obsłudze działalności przemysłowo – handlowej spółki [...] S.A., która zajmowała się m.in handlem węglem, koksem i odlewami żeliwnymi, przepis ten nie ma w tej sprawie zastosowania, nawet w przypadku zlokalizowania nieruchomości w planie miejscowym zagospodarowania przestrzennego na obszarze zabudowy mieszkaniowej.
Powyższe oznacza, że wydając zaskarżoną decyzję Komisja nie dostrzegła, że Prezydent m.st. Warszawy wydając decyzję z 8 grudnia 2014 r. w rażący sposób naruszył zasady ustalania odszkodowania określone w art. 215 ust. 2 u.g.n., organ dokonał błędnych ustaleń faktycznych oraz ich nieprawidłowej oceny prawnej gdyż w kontrolowanej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek do przyznania odszkodowania w trybie tego przepisu.
Sąd podziela przy tym stanowisko Komisji co do tego, że Prezydent m.st. Warszawy wybiórczo dokonał oceny zaistnienia przesłanek przyznania odszkodowania, czym naruszył przepisy procedury w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Prezydent badał jedynie te okoliczności, które były korzystne z punktu widzenia wnioskodawcy, nie ustalał natomiast prawdy obiektywnej. Niezależnie jednak od tego, w pierwszej kolejności należało stwierdzić, że Prezydent w rażący sposób naruszył zasady ustalania odszkodowania określone w art. 215 ust. 2 u.g.n., dokonał bowiem sprzecznej z tym przepisem oceny ogólnych zasad przyznawania odszkodowania za grunty dekretowe.
Na marginesie Sąd zaznacza, że w toku postępowania sądowego zapadła w składzie siedmiu sędziów NSA, istotna z punktu widzenia rozpoznania sprawy, uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2022 r. I OPS 1/22, której teza ma zastosowanie do przypadków nabycia w drodze sprzedaży roszczeń odszkodowawczych wynikających z art. 215 ust. 2 u.g.n.
Odpowiadając na przedstawione zagadnienie prawne, czy stronie umowy przelewu wierzytelności zawartej na podstawie art. 509 k.c., której przedmiotem jest roszczenie odszkodowawcze za odjęcie prawa własności nieruchomości w wyniku zdarzenia lub aktu ze sfery prawa publicznego, przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w sprawie o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 128 ust. 1 u.g.n., NSA wskazał, że z samej umowy przelewu ujętej w art. 509 k.c. nabywcy wierzytelności przymiot ten nie przysługuje.
Jakkolwiek uchwała ta została podjęta na tle stanu faktycznego w sprawie wypłaty odszkodowania, które toczyło się na podstawie art. 128 ust. 1 u.g.n., a nie na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. jak w sprawie niniejszej, a nabycie roszczenia odszkodowawczego przez Skarżącą nie nastąpiło w drodze umowy cesji uregulowanej w art. 509 k.c. lecz na podstawie umowy kupna- sprzedaży, ma ona jednakże zastosowanie w realiach rozpoznawanej sprawy.
W uzasadnieniu uchwały NSA wskazał bowiem, że istnieją uzasadnione wątpliwości w kwestii przysługiwania interesu prawnego osobie nabywającej roszczenie odszkodowawcze w drodze umowy zawartej na podstawie art. 509 k.c., z uwagi na publicznoprawny charakter tego roszczenia. Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie niniejszej, analogicznie taki sam publicznoprawny charakter ma roszczenie o odszkodowanie o którym mowa w art. 215 ust. 2 u.g.n. Różnią się one wyłącznie tym, że art. 128 ust. 1 u.g.n. reguluje kwestię odszkodowania za wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego, które dokonywane jest aktualnie, podczas gdy przepis art. 215 ust. 2 u.g.n. dotyczy odszkodowań wypłacanych wyłącznie za nieruchomości wywłaszczone dekretem z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. To zaś kiedy doszło do wywłaszczenia nieruchomości, tj. czy wywłaszczenie dokonywane jest obecnie, czy też nastąpiło dawniej samo w sobie nie może być, zdaniem Sądu, czynnikiem prawnie różnicującym sytuację właściciela, który na skutek wywłaszczenia utracił prawo własności. Zatem niewątpliwie roszczenia przysługujące właścicielom nieruchomości na podstawie art. 128 ust. 1 u.g.n. i art. 215 u.g.n. wykazują szereg zbliżonych cech, oba funkcjonują na gruncie prawa publicznego oraz z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 215 u.g.n. przepisy ustawy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości, a więc też art. 128 ust. 1 tej ustawy, w sposób odpowiedni stosuje się do odszkodowań przyznawanych na zasadach określonych w art. 215 ust. 2 u.g.n. Natomiast umowa cesji zawarta w art. 509 k.c. stanowi w istocie rodzaj sprzedaży, której przedmiotem jest wierzytelność przysługująca wierzycielowi (cedentowi) wobec dłużnika. Wierzytelność ta na skutek cesji zostaje przeniesiona na osobę trzecią (cesjonariusza). Jak zaś przyjmuje się w orzecznictwie w zależności od przedmiotu sprzedaży zastosowanie do takiej umowy znajdą jednocześnie przepisy o przeniesieniu własności, cesji wierzytelności lub zbyciu spadku. Przepisy te stanowią normatywną podstawę nabycia prawa podmiotowego lub zespołu praw podmiotowych (spadek lub przedsiębiorstwo) w wyniku zawarcia umowy sprzedaży (por. wyrok SN z 5.06.1997 r., I CKN 162/97, OSNC 1997/12, poz. 199). Szerzej w tym przedmiocie w uzasadnieniu uchwały I OPS 1/22, z którego wywodów wywieść należy, że wskutek umowy kupna – sprzedaży roszczenia odszkodowawczego za przejęcie na podstawie dekretu Bieruta nieruchomości przy ul. [...], Skarżąca nie nabyła przymiotu strony w sprawie niniejszej.
W świetle powyższego zdaniem Sądu, przekazanie przez Komisję sprawy Prezydentowi w trybie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r., celem prowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność możliwości władania gruntem w 1958 r., jest całkowicie bezprzedmiotowe. Uchylenie decyzji Komisji było więc konieczne, bo w świetle art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. Prezydent m.st. Warszawy jest związany decyzją Komisji i jej zaleceniami, natomiast, zgodnie art. 153 p.p.s.a., wytyczne Sądu wiążą organ, którego działanie zostało zaskarżone, tj. w niniejszej sprawie wyłącznie Komisję. Sąd nie mógł zatem zobowiązać Prezydenta m.st. Warszawy do podjęcia określonych czynności bądź ich zaniechania z powodu lex specialis wynikającego z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r.
Sąd stwierdził także, że Komisja, jako organ specjalny dysponuje o wiele większymi możliwościami i uprawnieniami nieznanymi innym organom administracji czy sądowi administracyjnemu. Na podstawie art. 31 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. ma np. możliwość orzeczenia obowiązku zwrotu wypłaconego niezasadnie świadczenia odszkodowawczego (co powinno nastąpić w kontrolowanej sprawie z wdrożeniem egzekucji administracyjnej), a także posiada szereg innych uprawnień w stosunku do osób winnych zaniechań czy naruszenia prawa w sprawach reprywatyzacji [...]. Zdaniem Sądu, w tej sprawie, mamy do czynienia z oczywistym i rażącym naruszeniem prawa i interesu publicznego poprzez orzeczenie o odszkodowaniu za grunt [...] wbrew wszystkim przesłankom z art. 215 ust. 2 u.g.n. Nie do przyjęcia była bowiem koncepcja, że grunt stricte przemysłowy, już częściowo zabudowany budynkami spółki; w całości wykorzystywany na działalność usługowo-przemysłową w dacie wejścia w życie dekretu, został uznany jako przeznaczony pod budowę domu jednorodzinnego, co było zawsze (i jest nadal) warunkiem sine qua non możliwości otrzymania odszkodowania za grunt [...] w ramach art. 215 ust. 2 u.g.n. Żaden grunt należący do fabryki, a więc grunt stricte przemysłowy i już zabudowany urządzeniami infrastruktury technicznej i budynkami przemysłowymi, nie podlegał pod działanie art. 215 ust. 2 u.g.n. i poprzedzających go regulacji; a przy tym wszelkie prawo własności do gruntu, budynków na nich posadowionych i urządzeń "fabryki" - spółka utraciła przed 5 kwietnia 1958 r., a ponadto częściowo udziałowcy spółki zostali objęci układem indemnizacyjnym. W kontrolowanej sprawie nie zaistniała zatem żadna z przesłanek do przyznania odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. W konsekwencji należało stwierdzić, że podnoszone przez skarżącą w skardze zarzuty nie mogły zostać uwzględnione, bowiem w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki do przyznania odszkodowania za sporną nieruchomość. Ponownie rozpoznając sprawę, Komisja powinna zastosować w stosunku do kontrolowanej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 8 grudnia 2014 r. art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 9 marca 2017 r., a nie art. 29 ust. 1 pkt 3, a więc powinna stwierdzić nieważność decyzji Prezydenta z 2014 r. i jednocześnie, w ramach art. 31 ust. 1 pkt 1 z dnia 9 marca 2017 r. Komisja powinna rozważyć nałożenie obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia na osobę, na rzecz której wydano decyzję reprywatyzacyjną.
Mając te okoliczności na uwadze, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 29 ust. 3 ustawy w zw. z art. 215 ust. 2 u.g.n.
O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 206 p.p.s.a. Sąd uznał bowiem, że jakkolwiek decyzja Komisji została uchylona, to jednak skarżąca nie jest w istocie stroną wygrywającą niniejszą sprawę. Uchylenie zaskarżonej decyzji nie opierało się bowiem na zarzutach sformułowanych w skardze, których Sąd nie podzielił, a na uchybieniach dostrzeżonych przez Sąd z urzędu, z wnioskami i zaleceniami odnośnie do zasadności stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 8 grudnia 2014 r.