I SA/WA 393/23

I SA/Wa 393/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-07-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-02-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak
Elżbieta Lenart /przewodniczący/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 3009/23 - Wyrok NSA z 2025-11-05
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2542
art. 34 i 35 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, , Protokolant referent Radosław Fijałkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 grudnia 2022 r. nr DO-II.7610.222.2022.AB w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 15 grudnia 2022 r., nr DO-II.7610.222.2022.AB Minister Rozwoju i Technologii, po rozpatrzeniu odwołania spółki [...] SA w [...], od decyzji Wojewody [...] z 27 października 2022 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 34 i 35 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U. z 2021 r., poz. 146 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), decyzją z 27 października 2022 r., odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], obręb [...], [...], obejmującego działki nr [...] o pow. 7 ha 1680 m2 oraz nr [...] o pow. 76 m2, uregulowanego w księdze wieczystej nr [...].
Odwołanie od tej decyzji złożyła spółka.
Rozpatrując sprawę Minister Rozwoju i Technologii wskazał, że stosownie do treści art. 34 ust. 1 ustawy z 8 września 2000 r. grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...].
Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 3 budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...].
Organ wskazał, że w dziale II księgi wieczystej, jako właściciela nieruchomości oznaczonej, m.in. nr [...] oraz nr [...] ujawniono Skarb Państwa. Prawo własności Skarbu Państwa przepisano z dawnych ksiąg wieczystych karta [...] Gm. Kat. [...], karta [...] Gm. Kat [...] oraz spis I [...], co potwierdza własność Skarbu Państwa na dzień 5 grudnia 1990 r
Kolejną przesłanką, zgodnie z art. 34 ustawy jest posiadanie gruntu przez [...] w dacie 5 grudnia 1990 r. Jednocześnie przepis art. 34 przewiduje wymóg, by [...] nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów w formie prawem przewidzianej do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorców państwowych.
Stwierdzenie posiadania przez [...] gruntu Skarbu Państwa następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajem dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach.
Organ podał, że na potwierdzenie wykazania ww. przesłanki spółka przedłożyła, m.in. decyzję z 11 grudnia 1986 r. znak [...] ustalającą dla Dyrekcji [...] opłaty za zarząd gruntem o łącznej pow. 839555 położonym na terenie miasta [...] oraz wyciąg z wykazu środków trwałych z 7 lipca 2008 r. potwierdzający, iż na działce nr [...] znajduje się budynek nastawni [...] - [...], budynek [...] oraz budynek wc publiczne [...].
W ocenie Ministra, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, decyzja z 11 grudnia 1986 r. ustalająca opłaty za zarząd nie potwierdza posiadania przez [...] przedmiotowej nieruchomości zgodnie z § 2 ust 1 ww. rozporządzenia z 3 stycznia 2001 r., ponieważ z jej treści nie wynika jakich działek dotyczy. Nie można więc ustalić, czy przedmiotowa nieruchomość była objęta treścią ww. decyzji. Ponadto decyzja z 11 grudnia 1986 r. nie potwierdza czy [...] faktycznie ponosiły opłaty z tytułu użytkowania lub zarządu nieruchomością w dniu 5 grudnia 1990 r.
Również wyciąg z wykazu środków trwałych z 7 lipca 2008 r. nie może zostać uznany za dowód przesądzający o posiadaniu przez [...] działki nr [...], ponieważ został sporządzony wg stanu na 7 lipca 2008 r., w związku z czym nie potwierdza stanu faktycznego na 5 grudnia 1990 r.
Wojewoda [...] pismem z 28 lipca 2022 r. zwrócił się do wnioskodawczyni o nadesłanie wypisu z ewidencji środków trwałych wg stanu na 5 grudnia 1990 r.
W odpowiedzi z 30 września 2022 r. Spółka ponownie nadesłała wyciąg z wykazu środków trwałych z 7 lipca 2008 r. dla działki nr [...] z adnotacją - "potwierdzam aktualność wykazu" oraz oświadczenie osób upoważnionych do składania oświadczeń woli w imieniu [...] SA o zajęciu działki nr [...] pod infrastrukturę kolejową.
Minister wyjaśnił, że w myśl art. 34 ust 4 ustawy z 8 września 2000 r. nabycie przez [...] prawa użytkowania wieczystego oraz własności urządzeń znajdujących się na gruncie nie może naruszać praw osób trzecich. Natomiast w związku z tym, że stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu, w trybie art. 34 ust. 1 ustawy następuje z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. 27 października 2000 r., to uwłaszczenie nie może nastąpić z naruszeniem praw osób trzecich istniejących w tej właśnie dacie.
Jak wynika z pisma Miejskiego Zarządu Dróg w [...] z 25 sierpnia 2022 r. nr [...] działki nr [...]oraz nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. zajęte były pod pas drogowy drogi publicznej wojewódzkiej - ul. [...], która została wymieniona w załączniku nr [...]do rozporządzenia Ministra Komunikacji z 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (Dz. U. Nr 30 poz. 151 ze zm.).
Ponadto działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. zajęta była również pod pas drogowy drogi publicznej wojewódzkiej - ul. [...], która została wymieniona w ww. załączniku nr [...]do rozporządzenia Ministra Komunikacji z 14 lipca 1986 r. oraz pod pas drogowy dróg publicznych lokalnych miejskich - ul. [...], ul. [...], ul. [...] zaliczonych do kategorii dróg miejskich uchwałą nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 28 lutego 1989 r. w sprawie zaliczenia ulic do kategorii dróg lokalnych miejskich w miastach - [...], [...] i [...]. Następnie zgodnie z art. 103 ust 3 i 4 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) drogi wojewódzkie stały się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogami publicznymi powiatowymi nr [...] oraz nr [...]. Natomiast drogi lokalne miejskie zostały objęte rozporządzeniem nr [...] Wojewody [...] z 30 grudnia 1998 r. w sprawie zaliczenia dróg na terenie Gminy [...] do kategorii dróg lokalnych miejskich.
Wobec powyższego organ stwierdził, że również 27 października 2000 r. działki nr [...]i nr [...] zajęte były pod drogi publiczne.
Skoro działki te 5 grudnia 1990 r. zajęte były pod drogi wojewódzkie oraz drogi miejskie, a 27 października 2000 r. drogi powiatowe oraz drogi miejskie, a więc drogi zaliczone na podstawie ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych do jednej z kategorii tych dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych [art 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.)], to nie mogły one podlegać uwłaszczeniu, jako grunt objęty prawami osób trzecich – zarządcy drogowego.
Ponadto zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie z uwagi na fakt, iż drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego, co wynika bezpośrednio z art. 2a ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i znajduje swoje potwierdzenie w orzeczeniach sądowych, które Minister powołał.
Ustalenie, że działki nr [...]i nr [...] były 27 października 2000 r. zajęte pod pas drogi publicznej, uniemożliwia wydanie przez organ decyzji uwłaszczającej [...] tymi działki w trybie art. 34 ustawy.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego Minister wskazał, że zgodnie z art. 7 kpa w postępowaniu administracyjnym co do zasady na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek wyczerpującego zbadania wszelkich okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, tj. ustalenie stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym.
Nie znaczy to jednak, że strona zainteresowana korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem powinna zrezygnować z aktywności dowodowej, zwłaszcza w sytuacjach, w których ocena materiału dowodowego nie jest w pełni jednoznaczna.
Wprawdzie przepis art 7 kpa nakłada na organy administracji obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jednakże nie może to oznaczać obciążenia organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności w sytuacji gdy strona, nawet pomimo wezwań organu nie przedstawia żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń.
Skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 15 grudnia 2022 r. złożyły [...] SA w [...].
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a) art. 7 oraz art. 8 w zw. z art. 85 kpa, poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
b) art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego:
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy z 8 września 2000 r., poprzez odmowę stwierdzenie nabycia na rzecz Spółki [...] SA z dniem 27 października 2000 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak prawidłowo wskazał organ materialnoprawną podstawę decyzji stanowią art. 34 i 35 ust. 1 i 2 ustawy o komercjalizacji oraz § 2 wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 3 stycznia 2001 r., które określa sposób potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe [...] gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach.
Zgodnie z art. 34 ustawy o komercjalizacji, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...].
Z art. 34 ust. 1 ustawy wynikają zatem trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby [...] mogły zostać uwłaszczone, tj:
1) przysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności do gruntu;
2) posiadanie przez [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. gruntu;
3) brak dokumentów o przekazaniu [...] gruntów w formie prawem przewidzianej.
Przy czym przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji.
W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła zarówno 5 grudnia 1990 r., jak i 27 października 2000 r. własność Skarbu Państwa. Tym samym, spełniona została pierwsza z przesłanek uwłaszczenia, określonych w art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji.
Na poparcie spełnienia przesłanki posiadania gruntu 5 grudnia 1990 r. skarżąca przedłożyła: decyzję z 11 grudnia 1986 r. o opłatach oraz wyciąg ze środków trwałych z 7 lipca 2008 r.
Prawidłowo organ wskazał, że decyzja z 11 grudnia 1986 r. ustalająca opłaty za zarząd nie potwierdza posiadania przez [...] przedmiotowej nieruchomości zgodnie z § 2 ust 1 pkt 7 rozporządzenia z 3 stycznia 2001 r. Z treści tej umowy nie wynika jakich działek dotyczy. Nie można więc ustalić, czy przedmiotowa nieruchomość była objęta treścią decyzji. Ponadto decyzja z 11 grudnia 1986 r. nie potwierdza czy [...] faktycznie ponosiło opłaty z tytułu użytkowania lub zarządu nieruchomością na datę 5 grudnia 1990 r. Natomiast wyciąg z wykazu środków trwałych z 7 lipca 2008 r. nie może zostać uznany za dowód przesądzający o posiadaniu przez [...] działki nr [...], ponieważ został sporządzony wg stanu na 7 lipca 2008 r. Nie potwierdza więc stanu zaistniałego 5 grudnia 1990 r.
Ponadto, co istotne działki 5 grudnia 1990 r. stanowiły drogi publiczne i były w zarządzie właściwych organów drogowych. Należy podzielić stanowisko Ministra i Wojewody, że zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie z uwagi na fakt, że drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego.
Własność dróg publicznych nie może być przypisana innym podmiotom niż podmioty publicznoprawne wymienione w ustawie o drogach publicznych. Nie można więc na takich gruntach ustanowić prawa użytkowania wieczystego. Drogi te bowiem, jak podkreśla się w orzecznictwie stanowią rzeczy wyłączone z powszechnego obrotu (por. uchwała SN z 13 października 2006 r., sygn. akt III CZP 72/06, wyrok NSA z 12 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 361/08).
Z wyżej omówionych przyczyn zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stwierdzić przy tym należy, że organy rozpatrzyły całokształt materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa) i dokonały prawidłowej oceny przesłanek uwłaszczenia w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko (art. 8 i art. 107 § 3 kpa). Podnieść należy, że z przepisów kpa normujących postępowanie dowodowe nie można wywodzić, że organy zobowiązane są w nieskończoność do poszukiwania dowodów służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy strona ich nie przedstawia. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (por. wyrok NSA z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 3719/17).
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.