I SA/Wa 391/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę PKP S.A. na decyzję Ministra Rozwoju, uznając, że tryb zmiany decyzji uwłaszczeniowej z art. 154 k.p.a. nie miał zastosowania, gdyż decyzja ta stwierdzała nabycie prawa użytkowania wieczystego, a nie była decyzją uznaniową.
Skarga dotyczyła odmowy zmiany decyzji uwłaszczeniowej PKP S.A. z 2015 r. Skarżąca domagała się zmiany oznaczenia nieruchomości, powołując się na art. 154 k.p.a. Organy administracji i Sąd uznały, że decyzja uwłaszczeniowa, mająca charakter deklaratoryjny i stwierdzająca nabycie prawa z mocy prawa, nie może być zmieniona w trybie art. 154 k.p.a., który dotyczy decyzji, na mocy których strona nie nabyła prawa lub decyzji uznaniowych. Sąd podkreślił, że ochrona prawa własności wymaga ścisłego stosowania przepisów, a ewentualne wady decyzji uwłaszczeniowej powinny być dochodzone w innych trybach nadzwyczajnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą zmiany decyzji z 2015 r. stwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa prawa własności gruntu i przez PKP S.A. prawa użytkowania wieczystego. Skarżąca domagała się zmiany oznaczenia nieruchomości w decyzji uwłaszczeniowej, powołując się na art. 154 k.p.a. Organy administracji uznały, że decyzja uwłaszczeniowa, wydana na podstawie art. 37a ustawy o komercjalizacji PKP, ma charakter deklaratoryjny i potwierdza nabycie prawa z mocy prawa, w związku z czym nie może być zmieniona w trybie art. 154 k.p.a., który dotyczy decyzji, na mocy których strona nie nabyła prawa lub decyzji uznaniowych. Sąd podzielił to stanowisko, podkreślając, że decyzja stwierdzająca nabycie prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A. nie jest decyzją, której zmiana mogłaby nastąpić na podstawie art. 154 k.p.a. Sąd zaznaczył, że ochrona konstytucyjnie chronionego prawa własności wymaga ścisłego stosowania przepisów, a ewentualne wady decyzji uwłaszczeniowej, takie jak nieprawidłowy podział działki czy wątpliwości co do faktycznego wykorzystania gruntu pod infrastrukturę kolejową, powinny być dochodzone w innych trybach nadzwyczajnych, a nie w trybie art. 154 k.p.a. Sąd wskazał, że w interesie społecznym leży ochrona prawa własności przed nieuprawnionym odjęciem go właścicielowi, co w tym przypadku przeważyło nad słusznym interesem PKP S.A. w uporządkowaniu oznaczenia nieruchomości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja stwierdzająca nabycie prawa z mocy prawa, która ma charakter deklaratoryjny i na podstawie której strona nabyła prawo, nie może być zmieniona lub uchylona w trybie art. 154 k.p.a.
Uzasadnienie
Tryb z art. 154 k.p.a. nie ma zastosowania do decyzji, na mocy których strona nabyła prawo, ani do decyzji o charakterze związanym, a jedynie do decyzji, na mocy których strona nie nabyła prawa lub decyzji uznaniowych. Decyzja uwłaszczeniowa PKP S.A. stwierdzała nabycie prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa, co wyłącza zastosowanie art. 154 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 154 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony. Nie ma zastosowania, gdy strona nabyła prawo z decyzji lub gdy decyzja ma charakter związany.
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" art. 37a § ust. 1 i ust. 2
Określa przesłanki nabycia przez Skarb Państwa prawa własności gruntów i przez PKP S.A. prawa użytkowania wieczystego tych gruntów z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r.
Pomocnicze
k.p.a. art. 155
Kodeks postępowania administracyjnego
Podobnie jak art. 154 k.p.a. normuje instytucję zmiany lub uchylenia decyzji ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony.
k.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Tryb stwierdzenia nieważności decyzji.
k.p.a. art. 145 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Tryb wznowienia postępowania.
Dz.U. 2023 poz 259 art. 151
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja uwłaszczeniowa PKP S.A. ma charakter deklaratoryjny i stwierdza nabycie prawa z mocy prawa, co wyklucza zastosowanie art. 154 k.p.a. do jej zmiany. Tryb art. 154 k.p.a. nie służy kontroli legalności decyzji uwłaszczeniowej ani usuwaniu jej wad, a jedynie ocenie interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Ochrona prawa własności przed nieuprawnionym odjęciem jej właścicielowi jest ważniejsza niż słuszny interes PKP S.A. w uporządkowaniu oznaczenia nieruchomości w sytuacji niejednoznaczności.
Odrzucone argumenty
Art. 154 k.p.a. nie ogranicza możliwości zmiany lub uchylenia decyzji wyłącznie do decyzji uznaniowych. Rozstrzygnięcia organów obu instancji nie są uzasadnione interesem społecznym i słusznym interesem strony. W słusznym interesie stron postępowania uwłaszczeniowego jest uchylenie decyzji Wojewody z 10 grudnia 2015 r. w celu przeprowadzenia postępowań uwłaszczeniowych w oparciu o prawidłowe oznaczenie nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
decyzja o charakterze deklaratoryjnym, potwierdzająca jedynie stan zaistniały z mocy prawa właściwy organ administracji publicznej ma obowiązek wydać deklaratoryjną decyzję zawsze, ilekroć wystąpią przesłanki do jej wydania decyzja uwłaszczeniowa PKP S.A. wydana w tym trybie nie może podlegać uchyleniu/zmianie na podstawie art. 154 k.p.a., lecz jeśli jest wadliwa, powinna podlegać ocenie w postępowaniu nadzorczym w trybie art. 156 § 1 k.p.a., bądź w trybie art. 145 § 1 k.p.a. analiza tego przepisu [art. 154 k.p.a.] nie daje podstaw do ograniczenia jego zastosowania wyłącznie do decyzji uznaniowych decyzje uznaniowe ze swej istoty są bardziej "predestynowane" do uchylania lub zmiany na podstawie art. 154 i art. 155 k.p.a., ale brak jest podstaw do kategorycznego wyłączenia takiej możliwości w odniesieniu do decyzji związanych decyzja Wojewody Mazowieckiego z 10 grudnia 2015 r., nr 4752/2015, nie jest decyzją, której zmiana lub uchylenie mogłoby nastąpić na podstawie art. 154 k.p.a. właściwy organ nie dokonuje bowiem kontroli decyzji ostatecznej pod kątem jej zgodności z prawem w interesie społecznym leży bowiem ochrona prawa własności przed nieuprawnionym odjęcie go właścicielowi
Skład orzekający
Łukasz Trochym
przewodniczący sprawozdawca
Przemysław Żmich
sędzia
Nina Beczek
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 154 k.p.a. w kontekście decyzji uwłaszczeniowych i innych decyzji stwierdzających nabycie prawa z mocy prawa. Granice stosowania trybu zmiany decyzji ostatecznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uwłaszczeniem PKP S.A. na podstawie art. 37a ustawy o komercjalizacji PKP. Interpretacja art. 154 k.p.a. może być szersza w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie administracyjnym – możliwości zmiany decyzji uwłaszczeniowej. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy k.p.a. w kontekście ochrony prawa własności i nabycia praw z mocy prawa.
“Czy można zmienić decyzję o uwłaszczeniu PKP? Sąd wyjaśnia granice prawa.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 391/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-05-22 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-02-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Łukasz Trochym /przewodniczący sprawozdawca/ Nina Beczek Przemysław Żmich Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 2713/23 - Wyrok NSA z 2025-10-14 Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), Sędziowie sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Nina Beczek, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2023 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 grudnia 2022 r. nr DO-II.7610.217.2022.KC w przedmiocie odmowy zmiany decyzji oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 15 grudnia 2022 r., nr DO-II.7610.217.2022.KC, Minister Rozwoju i Technologii (dalej również jako "Minister/organ") utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego (dalej również jako "Wojewoda/organ I instancji") z 28 września 2022 r., nr 3085/2022, odmawiającą zmiany decyzji Wojewody Warszawskiego z 10 grudnia 2015 r., nr 4752/2015, stwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności zabudowanego gruntu, zajętego pod część linii kolejowej [...], położonego w powiecie [...], gminie O., oznaczonego jako działka projektowana nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...] oraz stwierdzającej nabycie z tym samym dniem przez Polskie Koleje Państwowe S.A. prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu wraz z prawem własności budynków, budowli i urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Zaskarżona decyzja Ministra została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84 poz. 948 ze zm.), decyzją z 10 grudnia 2015 r., nr 4752/2015, stwierdził nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności zabudowanego gruntu, zajętego pod część linii kolejowej [...], położonego w powiecie [...], gminie O., oznaczonego jako projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...] oraz stwierdzającej nabycie z tym samym dniem przez Polskie Koleje Państwowe S.A. prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu wraz z prawem własności budynków, budowli i urządzeń znajdujących się na tym gruncie. W ww. decyzji Wojewoda zatwierdził również podział działki nr [...] o pow. [...] ha na projektowane działki nr [...] (droga) o pow. [...] ha oraz [...] (teren kolejowy) o pow. [...] ha, uwidoczniony na "Mapie Sytuacyjnej nieruchomości niehipotekowanej, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne: nr [...] obręb J. i [...] obręb M. z projektowanym podziałem", przyjętej do kolejowego zasobu dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej w dniu [...] sierpnia 2013 r., pod nr. [...]. Pismem z 7 grudnia 2016 r. Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej również jako "PKP S.A./Skarżąca") wniosła, na podstawie art. 154 k.p.a., o zmianę ww. decyzji Wojewody Mazowieckiego z 10 grudnia 2015 r., nr 4752/2015, w zakresie oznaczenia nieruchomości podlegającej uwłaszczeniu, tj. w miejsce działki projektowanej nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], wpisanie działek ewidencyjnych nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...]. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wyjaśniła, iż ww. decyzją uwłaszczeniową z 10 grudnia 2015 r., Wojewoda zatwierdził podział działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...]. Natomiast inną decyzją tego samego organu, czyli decyzją z 24 listopada 2015 r., nr 424/111/2015 o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla inwestycji pn. przebudowa linii kolejowej nr [...] od km [...] do km [...] w ramach projektu modernizacja linii obwodowej w W. (odc. [...]) - prace przygotowawcze, Wojewoda zatwierdziła podział m. in. działki nr [...] z obrębu [...] na działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...]. Wobec powyższego Skarżąca wyjaśniła, że obecne działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] i [...][...] w istocie odpowiadają projektowanej działce nr [...], objętej decyzją Wojewody Mazowieckiego z 10 grudnia 2015 r., nr 4752/2015. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Skarżącej Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., decyzją z 28 września 2022 r., nr 3085/2022, odmówił zmiany ostatecznej decyzji z 10 grudnia 2015 r., nr 4752/2015. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Skarżąca. Decyzją z 15 grudnia 2022 r., nr DO-II.7610.217.2021.KC, Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody z 28 września 2022 r., nr 3085/2022. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wyjaśnił, że tryb określony w art. 154 k.p.a. nie jest właściwy do rozstrzygnięć o charakterze związanym, przy wydawaniu których organ pozostaje ściśle związany przepisami prawa. Dopuszczalna jest natomiast możliwość wzruszenia w trybie art. 154 k.p.a. decyzji uznaniowych. Następnie organ wyjaśnił, że decyzja Wojewody Mazowieckiego 10 grudnia 2015 r. została wydana na podstawie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Minister podniósł następnie, że decyzja uwłaszczeniowa stwierdzająca nabycie z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntu przez Skarb Państwa oraz prawa użytkowania wieczystego gruntu przez PKP S.A., na podstawie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r., ma charakter deklaratoryjny, ponieważ prawo własności oraz prawo użytkowania wieczystego, o których mowa w tym przepisie powstaje ex lege z dniem 1 czerwca 2003 r., zaś wydana w tym przedmiocie decyzja administracyjna jedynie potwierdza ten fakt. Oznacza to, zdaniem organu, że właściwy organ administracji publicznej ma obowiązek wydać deklaratoryjną decyzję zawsze, ilekroć wystąpią przesłanki do jej wydania, a decyzja ta nie naruszy praw osób trzecich. A zatem, decyzja o uwłaszczeniu PKP S.A. wydana w tym trybie nie może, jak stwierdził następnie organ, podlegać uchyleniu/zmianie na podstawie art. 154 k.p.a., lecz jeśli jest wadliwa, powinna podlegać ocenie w postępowaniu nadzorczym w trybie art. 156 § 1 k.p.a., bądź w trybie art. 145 § 1 k.p.a. Mając zatem na uwadze powyższe, tj. że decyzja Wojewody Mazowieckiego z 10 grudnia 2015 r., nr 4752/2015, wydana została w trybie art 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" i ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający jedynie stan zaistniały z mocy prawa, Minister uznał, że w sprawie nie może mieć zastosowania przepis art. 154 § 1 k.p.a. W skardze na ww. decyzję Skarżąca zarzuciła decyzji Ministra oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody z 28 września 2022 r., nr 3085/2022, rozstrzygnięcie niniejszej sprawy niezgodnie z literalnym brzmieniem art. 154 k.p.a. W ocenie Skarżącej, przepis ten nie określa wprost, czy dopuszczalność wzruszenia ostatecznych decyzji przez ich uchylenie bądź zmianę, dotyczy wyłącznie decyzji o charakterze uznaniowym, czy również decyzji o charakterze związanym - przepisy k.p.a. nie różnicują bowiem decyzji administracji pod kątem zastosowania trybu uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Skarżąca podniosła również, że rozstrzygnięcia organów obu instancji nie są uzasadnione interesem społecznym i słusznym interesem strony. Sprawa niniejsza dotyczy uwłaszczenia, które nabyło przedsiębiorstwo państwowe PKP - poprzednik prawny Skarżącej - z mocy ustawy, a które okazało się być - w świetle dokumentów i opracowań geodezyjnych dokonanych obecnie - nieuprawnione w tak określonych granicach ewidencyjnych poszczególnych działek. W tych okolicznościach, zdaniem Skarżącej, w słusznym interesie stron postępowania uwłaszczeniowego jest uchylenie decyzji Wojewody z 10 grudnia 2015 r., nr 4752/2015 w celu przeprowadzenia postępowań uwłaszczeniowych w oparciu o prawidłowe oznaczenie nieruchomości. Mając powyższe na uwadze Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji organów obu instancji oraz o przyznanie od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuję: w ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek niektóre z podniesionych w niej zarzutów okazały się słuszne. Pomimo jednak częściowo błędnych uzasadnień decyzje organów obu instancji odpowiadają prawu. Zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Z kolei w myśl jego § 2 w przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji. Wbrew jednak stanowisku zaprezentowanemu przez organy obu instancji, analiza tego przepisu nie daje podstaw do ograniczenia jego zastosowania wyłącznie do decyzji uznaniowych, dlatego zarzuty skargi w tym zakresie uznać należy za zasadne. W doktrynie prawa administracyjnego podkreśla się bowiem, że decyzje uznaniowe ze swej istoty są bardziej "predestynowane" do uchylania lub zmiany na podstawie art. 154 i art. 155 k.p.a., ale brak jest podstaw do kategorycznego wyłączenia takiej możliwości w odniesieniu do decyzji związanych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1959/21 oraz wskazany w tymże wyroku komentarz do art. 154 k.p.a. (w:) H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, LEX on-line, teza 10). Jak zgodnie wskazuje literatura przedmiotu jak i orzecznictwo sądów administracyjnych art. 154 k.p.a. (podobnie jak art. 155 k.p.a.) normuje instytucję zmiany lub uchylenia decyzji ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony. Czynnikiem różnicującym jest istnienie lub brak prawa nabytego przez stronę z decyzji podlegającej weryfikacji. Zastosowanie art. 154 jest możliwe jedynie wówczas, gdy żadna ze stron postępowania nie nabyła prawa z decyzji. Nie będzie zatem możliwe zastosowanie art. 154 w sytuacji, gdy w sprawie występują strony o sprzecznych interesach, przynajmniej jedna z nich bowiem będzie mogła wywodzić swoje prawo z decyzji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lipca 1999 r., sygn. akt I SA 1644/98, LEX nr 48558, oraz Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, opublikowano LEX/el. 2021). Pojęcie "nabycie praw" użyte w art. 154 i 155 k.p.a. rozumie się szeroko, przyjmując, że każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabyła prawa" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2003 r., sygn. akt IV SA 3205/01, LEX nr 794688). Jak natomiast wynika z akt sprawy, w decyzji której zmiany (uchylenia jak z kolei podniesiono w skardze) domaga się Skarżąca, czyli decyzji Wojewody Mazowieckiego z 10 grudnia 2015 r., nr 4752/2015, Wojewoda stwierdził m.in. nabycie z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez PKP S.A. (a nie jak błędnie podnosi w skardze pełnomocnik Skarżącego – Przedsiębiorstwo Państwowe "Polskie Koleje Państwowe") prawa użytkowania wieczystego gruntu, zajętego pod część linii kolejowej [...], położonego w powiecie [...], gminie O., oznaczonego jako działka projektowana nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...]. Podstawę prawną wydania decyzji z 10 grudnia 2015 r. stanowił z kolei przepis art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84 poz. 948 ze zm., dalej również jako "ustawa"), zgodnie z którym grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu PKP S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A. stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem. Do gruntów, o których mowa w ust. 1, PKP S.A. przysługuje z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawo użytkowania wieczystego i prawo własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tych gruntach. Wyjaśnić należy zatem, że cytowany przepis określa trzy przesłanki, od których łącznego spełnienia uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntów, a przez PKP SA prawa użytkowania wieczystego tych gruntów i własności znajdujących się na nim naniesień. Są to: 1) zagospodarowanie w dniu 28 lutego 2003 r. gruntu infrastrukturą techniczną która stanowi linię kolejową; 2) władanie gruntem w tej dacie przez PKP SA oraz; 3) nie przysługiwanie Skarbowi Państwa, jednostce samorządu terytorialnego lub PKP SA prawa własności do tego gruntu. Mając powyższe na uwadze należy zatem stwierdzić, że decyzja Wojewody Mazowieckiego z 10 grudnia 2015 r., nr 4752/2015, niewątpliwie stanowi przykład decyzji administracyjnej, na podstawie której strona (w tym przypadku PKP S.A.) nabyła konkretne uprawnienie, tj. prawo użytkowania wieczystego gruntu położonego w W., oznaczonego jako działka projektowana nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], wraz z prawem własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Z treści skargi wynika, że również Skarżąca dostrzega tę okoliczność. Tak więc zarówno z punktu widzenia treści powyższego rozstrzygnięcia, jak i przepisu prawa materialnego, na podstawie którego je wydano decyzja Wojewody Mazowieckiego z 10 grudnia 2015 r., nr 4752/2015, nie jest decyzją, której zmiana lub uchylenie mogłoby nastąpić na podstawie art. 154 k.p.a. W tym zakresie zarzuty skargi okazały się zatem niezasadne. Z powyższych względów żądanie Skarżącej oparte na takiej podstawie prawnej (art. 154 k.p.a.) nie mogło więc zostać uwzględnione przez organy (organy były związane treścią żądania Skarżącej), które choć wprost tego nie wskazały w uzasadnieniach swoich decyzji, to jednak kierunkowo rozstrzygnęły niniejszą sprawę w sposób prawidłowy, poprzez odmowę zmiany decyzji Wojewody Mazowieckiego z 10 grudnia 2015 r., nr 4752/2015. Dodatkowo podnieść wypada, niezależnie pod powyższych rozważań, że wskazany przez Skarżącą tryb zmiany/uchylenia decyzji nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie jeszcze z innego powodu. Wskazać należy, że przewidziane w art. 37a ustawy, tzw. "uwłaszczenie", polega na stwierdzeniu nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu na rzecz PKP S.A. oraz prawa własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie. De facto stanowi ono więc formę wywłaszczenia. Przeznaczenie części nieruchomości na potrzeby prowadzenia ruchu kolejowego wiąże się z pozbawieniem osoby fizycznej własności nieruchomości. Oznacza to, że musi się dokonać na podstawie przepisów ustawy i w określonych granicach przestrzennych. Dlatego tak istotnym jest wyodrębnienie i skonkretyzowanie infrastruktury kolejowej znajdującej się w granicach wywłaszczanej nieruchomości, co zdaniem Sądu, musi być określone w sposób jednoznaczny, nie budzący żadnych wątpliwości. Konstytucyjnie chronione prawo własności nie może być bowiem wykładane rozszerzająco. Inaczej wkroczenie w prawo własności naruszałoby przepisy Konstytucji RP. Ograniczenie prawa własności poprzez odjęcie go właścicielowi musi odbywać się ściśle według obowiązujących przepisów prawa, co w praktyce oznacza, że tylko faktycznie istniejąca linia kolejowa na gruncie, pozwala na odjęcie właścicielowi jego prawa i ustanowienie własności (prawa użytkowania wieczystego) na rzecz podmiotu publicznego (w tym przypadku PKP S.A.). Do powyższego dodać wypada także, że w postępowaniu w trybie przepisu art. 154 k.p.a. właściwy organ nie dokonuje bowiem kontroli decyzji ostatecznej pod kątem jej zgodności z prawem, a zatem nie orzeka, czy organ, który ją wydał, rozstrzygnął sprawę zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa albo nie przekroczył granic przyznanego mu ustawą uznania administracyjnego, a zatem nie bada, czy decyzja jest wadliwa. Ocenia jedynie, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, co w równym stopniu dotyczy decyzji związanych, jak i uznaniowych. (por. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, opublikowano: LEX/el. 2022, teza 6). Jak wyjaśniła Skarżąca, decyzją z 24 listopada 2015 r., nr 424/III/2015 w sprawie ustalenia lokalizacji linii kolejowej, Wojewoda zatwierdził podział tej samej nieruchomości (czyli działki nr [...] o pow. [...] ha na projektowane działki nr: [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha), co w decyzji z 10 grudnia 2015 r., nr 4752/2015 – w której Wojewoda również zatwierdził podział działki nr [...] o pow. [...] ha na projektowane działki nr [...][...] (droga) o pow. [...] ha oraz [...] (teren kolejowy) o pow. [...] ha. Jeżeli zatem Skarżąca dostrzega w decyzji Wojewody Mazowieckiego z 10 grudnia 2015 r., nr 4752/2015, wady tkwiące w samej decyzji, jak podnoszona przez Skarżącą kwestia nieprawidłowego podziału działki ewidencyjnej nr [...] – co Skarżącą wywodzi z faktu uprzedniego wydania w dniu 24 listopada 2015 r. przez Wojewodę decyzji nr 424/III/2015 w przedmiocie podziału działki nr [...], to zdaniem Sądu, Skarżąca ma do dyspozycji dedykowane dla takich naruszeń inne tryby nadzwyczajne niż tryb z art. 154 k.p.a., których zainicjowanie winna rozważyć w takiej sytuacji, niezależnie od subiektywnych przekonań Skarżącej wyrażonych w skardze co do powodzenia takich działań. Kontrola decyzji wadliwych nie jest bowiem dopuszczalna w trybie art. 154 k.p.a. Końcowo Sąd pragnie wyjaśnić tylko, że jak już wskazano powyżej, niedozwolonym wkroczeniem w prawo własności osób trzecich, którym odejmowana jest własność nieruchomości jest sytuacja, w której decyzja administracyjna podjęta na podstawie wyżej powołanego przepisu art. 37a ustawy dotyczy gruntu wobec, którego zachodzą istotne wątpliwości co do jego faktycznego wykorzystania na cele związane z prowadzeniem ruchu kolejowego (zajęcie pod linie kolejową), czego przejawem jest chociażby, zdaniem Sadu, rozbieżność wspomnianych powyżej rozstrzygnięć Wojewody w zakresie podziału działki nr [...]. Jak wynika z akt sprawy działka nr [...] nie jest w całości zajęta pod infrastrukturę kolejową, co przyznała zresztą sama Skarżąca, wnosząc o umorzenie postępowania w zakresie części działki nr [...] (projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha) zajętej pod drogę gminną – ulicę [...] w O. (vide: pismo PKP S.A. z 30 lipca 2015 r. – w aktach sprawy). Ponadto, jak wynika z decyzji Wojewody z 24 listopada 2015 r., nr 424/III/2015, o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, przebudowa linii kolejowej nr [...] była prowadzona na projektowanych działkach nr: [...] o pow. [...] ha, [...]-cz. o pow. [...]ha, oraz [...]-cz. o pow. [...] ha (wszystkie powstałe z podziału działki nr [...]), co łącznie daje obszar o pow. [...] ha, a więc nie na całości terenu działki nr [...], której powierzchnia całkowita według danych ewidencyjnych wynosi [...] ha (vide: wypis z rejestru gruntów). Z decyzji z 24 listopada 2015 r., nr 424/III/2015, wynika również, że inwestycja nie objęła działek nr: [...] o pow. [...] ha (przypuszczalna droga publiczna) oraz [...] o pow. [...] ha. Nie ma zatem racji Skarżąca twierdząc w skardze, że obecne działki ewidencyjne nr: [...], [...][...], [...] i [...] odpowiadają projektowanej działce nr [...] uwidocznionej na ww. mapie podziałowej zaewidencjonowanej pod nr [...], objętej ww. decyzją Wojewody Mazowieckiego 10 grudnia 2015 r., nr 4752/2015. Tym bardziej, że na dowód powyższego Skarżąca nie przedstawiała jakiegokolwiek dowodu, chociażby w postaci opracowania synchronizacyjnego sporządzonego przez uprawionego geodetę. Wobec tego nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącej, według którego za zmianą (uchyleniem) decyzji Wojewody Mazowieckiego z 10 grudnia 2015 r. przemawia słuszny interes PKP S.A. jako strony postępowania uwłaszczeniowego w tym aby doprowadzić do uporządkowania kwestii oznaczenie dzielonej nieruchomości (działki nr [...]). W sytuacji bowiem niejednoznacznych wskazań co do zakresu zajętości infrastrukturą kolejową na działce nr [...] słuszny interes PKP S.A. musi ustąpić miejsca interesowi społecznemu – w interesie społecznym leży bowiem ochrona prawa własności przed nieuprawnionym odjęcie go właścicielowi. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI