I SA/Wa 377/17

I SA/Wa 377/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-05-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Pirogowicz
Iwona Kosińska
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Sygn. powiązane
I OSK 2133/17 - Wyrok NSA z 2018-05-30
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2017 r. sprawy ze skarg Gminy [...] i Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargi.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu wniosku I. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z [...] nr [...] uchylił decyzję z [...] w jej punkcie 1 oraz stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z [...] nr.[...] w zakresie objętym jego punktem 1.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Wojewódzki Urząd Ziemski w [...] orzeczeniem z [...] nr [...] uznał, iż nieruchomość objęta [...] księgi gruntowej gm. Kat. [...] powiatu [...] o pow. [...] ha, stanowiąca własność W. i A. małżonków F. - nie podpada pod działanie dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.). Orzeczeniem z [...] nr.[...] Minister Rolnictwa uchylił orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z [...] oraz orzekł, że nieruchomości ziemskie stanowiące własność lub współwłasność A. i W. małżonków F. podpadają pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z [...] wystąpiła I. S.
Decyzją z [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z [...] w punkcie 1 oraz stwierdził nieważność tego orzeczenia w jego punkcie 2.
I. S. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i uchylenie zaskarżonej decyzji w pkt. 1, tj. w części odmawiającej stwierdzenia nieważności punktu 1. orzeczenia Ministra Rolnictwa z [...]. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 101 ust. 1 pkt b) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 z późn. zm.) w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51) oraz w zw. z art. 2 ust. 1 lit e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, a ponadto naruszenie art. 6, 7, 8 i 12 § 1 kpa.
Rozpoznając przedmiotową sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że objęty badaniem pkt 1 orzeczenia Ministra Rolnictwa z [...] stanowił o uchyleniu, w trybie art. 101 ust. 1 pkt b) rozporządzenia z 22 marca 1928 r. orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z [...]. Orzeczenie to nie zostało odnalezione, nie mniej o jego istnieniu oraz treści wnioskować można w sposób pewny z opisu zawartego w uchylającym je orzeczeniu Ministra Rolnictwa.
Organ nadzoru podkreślił, że na podstawie art. 101 ust. 1 pkt b) rozporządzenia możliwe było uchylenie, jako nieważnej każdej decyzji, która wydana została bez jakiejkolwiek podstawy prawnej. Wskazana przesłanka uchylenia rozumiana jest w ten sposób, że w obowiązującym powszechnie prawie brak jest przepisu pozwalającego na rozstrzygnięcie danej sprawy decyzją administracyjną, a także, że brak jest przepisu dopuszczającego takie rozstrzygnięcie, jakie przyjęto w danej sprawie, przy czym sprzeczność z prawem można oceniać tylko w odniesieniu do wyraźnego, niebudzącego wątpliwości przepisu prawa materialnego. Pojęcie "braku jakiejkolwiek podstawy prawnej" obejmuje również "rażące naruszenie prawa" w takim rozumieniu, jakie przyjęte jest na gruncie obecnie obowiązującego kpa (por. wyrok NSA z 1 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 610/10).
Minister wskazał, że orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...], którego przedmiotem była nieruchomość objęta [...] księgi gruntowej gm. kat. [...] o pow. [...] ha, oparte zostało na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zgodnie z tym przepisem pod działanie dekretu podpadały nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej bądź 50 ha użytków rolnych. Nieruchomości ziemskie spełniające przesłanki wymienione w tym artykule przechodziły na własność Państwa z mocy samego prawa. Uchylenie orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w trybie art. 101 ust. 1 pkt b) rozporządzenia możliwe byłoby zatem wówczas, gdyby wykazane zostało, że nieruchomość objęta [...] miała w rzeczywistości powierzchnię większą niż wymagana przez art. 2 ust. lit. e) dekretu, bądź też, że nieruchomość ta stanowiła w rzeczywistości część większej nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym, przekraczającej swoją powierzchnią wspomniane normy obszarowe.
Organ nadzoru wyjaśnił, że w badanym orzeczeniu Ministra Rolnictwa przyjęto, iż nieruchomość objęta [...] księgi gruntowej gm. kat. [...], będąca współwłasnością A. i W. małżonków F. stanowiła tylko część majątku nieruchomego tych osób. Powierzchnię rzeczonej nieruchomości zsumowano z powierzchniami innych gruntów należących do małżonków F., w rezultacie czego uznano, że ogólny obszar nieruchomości stanowiący własność lub współwłasność małżonków F. wynosi [...] ha, z tego nier. [...] o pow. [...] ha stanowiąca las przejęta została przez władze leśne.
Minister podkreślił, że przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu podlegały te nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, które stanowiły własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych. Podstawowym wyznacznikiem określonej nieruchomości ziemskiej, której powierzchnia brana jest pod uwagę w kontekście art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu jest zatem osoba właściciela. Jedna nieruchomość ziemska może być własnością jednej osoby, może być własnością kilku osób - ale nie może być własnością jednocześnie jednej oraz kilku osób. Badanie normy obszarowej ustalonej wskazanym przepisem może dotyczyć tylko takiej części powierzchni ziemi, której status właścicielski jest jednolity. Za niedopuszczalne Minister uznał łączenie powierzchni dowolnych nieruchomości tylko na tej podstawie, że jednym ze współwłaścicieli jest osoba będąca równocześnie współwłaścicielem "podstawowej" nieruchomości, której dotyczy postępowanie.
Taka niedopuszczalna metodologia została zastosowana w orzeczeniu Ministra Rolnictwa z [...]. Organ nadzoru podniósł, że orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego odnosiło się do nieruchomości objętej [...], stanowiącej współwłasność małżonków A. i W. F. (co potwierdza również zaświadczenie Sądu Rejonowego w [...], Dz. Odp.[...]). Nieruchomość ta została "połączona" z pięcioma innymi nieruchomościami o innym statusie właścicielskim. W ocenie organu nadzoru, o ile można by rozważać zasadność sumowania powierzchni nieruchomości objętej [...] z powierzchniami innych nieruchomości będących współwłasnością małżonków F., o tyle niemożliwa jest taka operacja w stosunku do nieruchomości stanowiących odrębną własność bądź to W. F., bądź to A. F., bądź też współwłasność W. F. i innych osób. Poza tym sumowane powierzchnie dotyczyły w jednym przypadku jedynie udziału w nieruchomości (2/6 części obj. [...] gm. kat. [...], pow [...[, tj. około [....] ha), a ponad to odnosiły się do nieruchomości położonych w różnych miejscowościach i różnych powiatach. Minister wskazał, że jeżeli, mimo to nieruchomości takie miałyby być traktowane jak jedna nieruchomość, to wymagało to stosownego udokumentowania i uzasadnienia. Zdecydowanie niewystarczająca jest ogólna i niczym niepoparta informacja, że jednolite kierownictwo i jedność gospodarcza nadaje tym nieruchomościom charakter obszarniczy. Zdaniem organu nadzoru, nie jest także możliwe doliczenie powierzchni odpowiadającej udziałowi w nieruchomości. Sam udział we współwłasności, jako wyrażający zakres praw przysługujących na równi z pozostałymi współwłaścicielami wobec jednej niepodzielonej nieruchomości nie może być przedmiotem przejęcia w trybie dekretu. Udział nie odnosi się do konkretnej części nieruchomości, nie może być objęty we władanie ani rozparcelowany w wykonaniu reformy rolnej. Minister uznał, że wskazane uchybienia w decyzji Ministra Rolnictwa z [...] noszą cechy rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W efekcie czego za wadliwą uznał ocenę dokonaną w swojej decyzji z [...].
Skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] wniosły: Gmina [...] i Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [....].
Skarżąca Gmina [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 107 § 1 kpa w zw. z art. 140 kpa oraz art. 156 kpa
Skarżący Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] zaskarżonej decyzji zarzuciło:
- naruszenie przepisów postępowania dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, tj. art. 145 § 1 pkt 4 kpa, polegające na tym, iż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie: -- art. 10 § 1 kpa, polegające na braku umożliwienia skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, poprzez brak zawiadomienia go o wszczęciu postępowania, wydaniu decyzji w pierwszej instancji oraz o złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy;
-- art. 7 w zw. z art. 77 kpa, polegające na braku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, skutkujące niewyjaśnieniem okoliczności faktycznych istotnych dla załatwienia sprawy w zakresie istnienia przesłanek uznania nieruchomości za podlegającą przeznaczeniu na cele reformy rolnej;
-- art. 107 § 3 kpa, polegające na niedostatecznym i niepełnym uzasadnieniu decyzji, z którego nie wynika jasno w jaki sposób doszło do ustalenia stanu faktycznego będącego podstawą do wydania decyzji;
- naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na treść decyzji, tj. art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, poprzez błędną ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, że za nieruchomość ziemską nie może zostać uznany obszar, który częściowo należał do majątku osobistego małżonków, a częściowo do ich majątku wspólnego.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji z [...].
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
|Wyrokiem z 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2147/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, |
|stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania. |
|Sąd wskazał m.in., że dekret nie zawiera definicji pojęcia "nieruchomość ziemska". W orzecznictwie dla interpretacji tego terminu |
|stosuje się wykładnię wyrażoną w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990 r., sygn. akt W 3/89, w której stwierdzono, że |
|ustawodawca poprzez określenie nieruchomości przymiotnikiem "ziemska" miał na względzie te obiekty mienia nieruchomego, które mają |
|charakter rolniczy. |
|Sąd uznał, że dokonując pod kątem nieważnościowym kontroli orzeczenia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaniechał podjęcia wszelkich |
|czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Organ nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób |
|wyczerpujący całości materiału dowodowego istotnego dla jej rozstrzygnięcia. Pominął w swych rozważaniach fakt, że z dokumentów |
|zgromadzonych w aktach administracyjnych wynika, iż nieruchomości należące do małżonków F. położone w [...] oznaczone [...] o powierzchni |
|[...] ha oraz [...] o powierzchni [...] ha stanowiły las, a nieruchomość w [...] o powierzchni [...] ha była dzierżawiona. Tymczasem, przepisy |
|dekretu dotyczyły nieruchomości ziemskich, tj. nieruchomości o charakterze rolniczym, które są lub mogą być wykorzystywane do |
|prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej. Podstawą nacjonalizacji lasów był |
|natomiast dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa |
|(Dz. U. Nr 15, poz. 82, z późn. zm). Lasy i grunty leśne wchodzące w skład majątków ziemskich objętych dekretem o przeprowadzeniu |
|reformy rolnej nie przechodziły, co do zasady, na własność Państwa na podstawie tego dekretu, lecz podlegały przejściu na własność |
|Państwa z mocy prawa, jeśli spełniały kryteria określone w dekrecie o przejęciu lasów. |
|Sąd stwierdził, że orzekając w sprawie organ II instancji nie odniósł się do powyższych kwestii, nie przeprowadził postępowania |
|wyjaśniającego w przedmiocie prawidłowości rozstrzygnięcia dokonanego przez Ministra Rolnictwa w kontrolowanej decyzji z [...] w |
|kontekście wyżej wskazanych okoliczności dotyczących podpadania pod dekret o reformie rolnej lasów. |
|Niezależnie od powyższego Sąd zauważył, że rozważania organu nadzoru co do wydania orzeczenia z [...] z rażącym naruszeniem art. 2 ust.1 |
|lit. e) dekretu o reformie rolnej nie mogą być uznane za pełne i wystarczające, a w konsekwencji stanowiące wystarczającą podstawę do |
|rozstrzygnięcia sprawy. |
|Sąd podzielił zarzut skargi Nadleśnictwa [...] o naruszeniu przez organ w prowadzonym postępowaniu art. 10 kpa. |
|Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy|
|do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. |
|Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 3267/14 uchylił w całości zaskarżony wyrok i przekazał |
|sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. |
|Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd I instancji nie skontrolował dokonanej przez organ wykładni przepisu art. 2 ust.1 lit. e) |
|dekretu. Podniósł, że wbrew stanowisku Sądu I instancji, analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji pozwalała przyjąć, że organ dokonał |
|samodzielnej wykładni, mającej zastosowanie w sprawie normy, a także ocenił dopuszczalność zastosowania jej w okolicznościach |
|przedmiotowej sprawy. |
|Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że sąd winien ocenić dokonaną przez organ interpretację art. 2 ust.1 lit. e) dekretu, skoro |
|przepis ten był podstawą materialnoprawną badanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji z [...] Rozważenia wymagało, czy o przejęciu na |
|cele reformy mogło decydować zsumowanie powierzchni należących do każdego z małżonków z osobna z powierzchnią nieruchomości, |
|pozostających przedmiotem ich współwłasności, a także z powierzchnią odpowiadającą udziałowi we współwłasności nieruchomości jednego z |
|małżonków, która w pozostałej części stanowiła współwłasność osób trzecich. |
|Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle regulacji art. 2 ust.1 lit. e) dekretu nie powinna budzić wątpliwości |
|dopuszczalność zasady dodawania powierzchni poszczególnych nieruchomości należących do tego samego właściciela lub będących przedmiotem|
|współwłasności tych samych osób. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym był już wyrażany pogląd, że o łącznym rozmiarze nieruchomości w|
|rozumieniu tej normy decyduje kryterium własności i gospodarczego przeznaczenia, fakt położenia nieruchomości należących do tego samego|
|właściciela, bądź tych samych współwłaścicieli w różnych miejscowościach nie ma wpływu na taką ocenę, jeśli tylko nie budzi |
|wątpliwości, że nieruchomość ma charakter ziemski( por. wyrok NSA wydany w sprawie I OSK 619/08). |
|Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że zgodnie z art. 1 ust. 2 dekretu reforma rolna to upełnorolnienie istniejących i tworzenie |
|nowych gospodarstw rolnych oraz wydzielenie odpowiednich terenów na cele publiczne, a według art. 10 ust.1 tego dekretu, to podział |
|ziemi. Celu tego nie można było osiągnąć poprzez podział prawa do idealnych części nieruchomości ziemskich, nie jest możliwe bowiem by |
|ułamkowy udział we współwłasności określić obszarowo bądź granicami. Z tego też względu wejście Skarbu Państwa w miejsce |
|dotychczasowego współwłaściciela w ułamkowej części zdaje się tych kryteriów nie spełniać. Skoro cele dekretowe spełnia jedynie |
|przejęcie pełnych praw do nieruchomości, to nie sposób przyjąć, by udział we współwłasności miał samodzielne znaczenie z punktu |
|widzenia analizowanych norm obszarowych, by decydował o przejęciu w trybie dekretu z 1944r. |
|Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że podniesione w skardze Nadleśnictwa naruszenie art. 10 kpa zostało pominięte w |
|rozważaniach sądu I instancji w odniesieniu do administracyjnego postępowania pierwszoinstancyjnego. Ponownie rozpoznając |
|sprawę i mając na uwadze treść art. 190 zd. pierwsze ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: |
|Skargi nie są zasadne. Stosownie do art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, na cele reformy rolnej |
|przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych, jeżeli ich rozmiar łączny |
|przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województwa poznańskiego, pomorskiego i śląskiego,|
|jeżeli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. |
|Dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej nie dotyczył wszelkich nieruchomości, a jedynie nieruchomości ziemskich. Z art. 2 ust. 1 lit. |
|e) dekretu wynika, że na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadają celom wskazanym w|
|art. 1 ust. 2 dekretu. Tak więc nie chodzi tu o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich |
|kategorię, a mianowicie nieruchomości o charakterze rolniczym, które mogły służyć realizacji określonych celów, które zostały |
|wymienione w art. 1 ust. 2 dekretu. Państwo, aby te cele zrealizować, mogło przejąć tylko te nieruchomości ziemskie, które się do tego|
|nadawały. Przy wyjaśnianiu pojęcia "nieruchomości ziemskie" należy uwzględnić normatywne cele reformy rolnej, zwłaszcza w nawiązaniu do|
|art. 1 ust. 2 dekretu, który ustalał, dla realizacji jakich zamierzeń mają służyć nieruchomości przejmowane na potrzeby reformy rolnej.|
|Pogląd taki zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06.|
| |
|Użyty w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu zwrot "rozmiar łączny" nieruchomości ziemskiej nie odnosi się z osobna do każdej nieruchomości |
|ziemskiej mającej urządzoną odrębną księgę wieczystą lub odrębnie oznaczoną. Przyjęcie takiego stanowiska prowadziłoby do wniosku, że |
|pod dekret nie podpadałoby szereg nieruchomości, albowiem przeważnie składały się one z wielu działek niejednokrotnie o powierzchni |
|mniejszej niż 50 - 100 ha. Podkreślić należy, że dla podpadania pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu nie jest istotne, czy dla danej |
|nieruchomości była urządzona jedna, czy też kilka ksiąg wieczystych, istotne natomiast jest, że była to nieruchomość ziemska. Natomiast|
|o łącznym rozmiarze nieruchomości decyduje kryterium własności i gospodarcze przeznaczenie nieruchomości. |
|Minister dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Prawidłowo wskazał także, że wyznacznikiem nieruchomości |
|ziemskiej, której powierzchnia brana jest pod uwagę w kontekście art. 2 ust.1 lit. e) dekretu jest osoba właściciela. Naczelny Sąd |
|Administracyjny w wyroku z 8 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 3267/14, uchylającym wyrok Sądu I instancji wskazał, że nie powinna |
|budzić wątpliwości, dopuszczalność zasady dodawania powierzchni poszczególnych nieruchomości, jednakże należących do tego samego |
|właściciela lub będących przedmiotem współwłasności tych samych osób. |
|Odnosząc to do niniejszej sprawy podnieść należy, że orzeczenie Ministra Rolnictwa z [...] w pkt 2 wskazuje działki objęte księgami |
|gruntowymi, które, w ocenie tego organu, podpadają pod działanie dekretu o reformie rolnej. Jednakże jak wynika z akt |
|administracyjnych działki te stanowiły własność lub współwłasność następujących osób,: |
|-[...] – własność W. F. - zaświadczenie Sądu Rejonowego w [...] z [...] |
|-[...] – współwłasność W. F. i A. F. po 1/2 części - zaświadczenie Sądu Rejonowego w [...] z [...], |
|-[...] – współwłasność W. M. w 1/10 części, R. M. w 4/10 części, R. M. w 1/4 części i A. C. w 1/4 części –zaświadczenie Sądu |
|Rejonowego w [...] z [...], |
|-[...] – własność W. F. - zaświadczenie Sądu Rejonowego dla [...] z [...] i z [...], |
|-[...] – współwłasność W. F. w 1/18 części, J. F., W. K., S. F., F. F., H. F., M. F., E. F. w 1/18 części na rzecz każdego z nich – |
|zaświadczenie Sądu Rejonowego dla [...] z [...], |
|-[...] – własność A. F. – zaświadczenie Sądu Rejonowego w [...] z [...], |
|-[...] – własność A. F. – zaświadczenie Sądu Rejonowego w [...] z [...]. |
|Jak wynika z powyższych dokumentów jedynie działka [...] stanowiła współwłasność W. i A. F. po 1/2 części na rzecz każdego z nich. |
|Pozostałe działki stanowiły bądź odrębną własność każdego z małżonków lub współwłasność W. F. i innych osób (działka [...]) lub w ogóle |
|nie stanowiła własności małżonków F. (działka [...] ). |
|Prawidłowo wskazał organ nadzoru, że w orzeczeniu z [...] zsumowano powierzchnię nieruchomości należących do różnych właścicieli, w tym |
|ułamkowe udziały w nieruchomościach, w rezultacie czego uznano, że ogólny obszar nieruchomości stanowiącej własność lub współwłasność |
|małżonków F. wynosi ponad [...] ha. Tymczasem cele dekretowe spełniało jedynie przejęcie pełnych praw do nieruchomości, gdyż nie sposób |
|przyjąć aby udział we współwłasności miał samodzielne znaczenie z punktu widzenia norm obszarowych i decydował o przejęciu w trybie |
|dekretu z 1944 r. |
|Podnieść należy, że zgodnie z art. 1 ust 2 dekretu celem reformy rolnej było upełnorolnienie istniejących i utworzenie nowych |
|gospodarstw oraz wydzielenie terenów na cele publiczne, jednakże celu tego nie można było osiągnąć przez podział prawa do idealnej |
|części nieruchomości. Nie jest możliwe, by ułamkowy udział we współwłasności określić obszarowo i granicami. Jak wyżej wskazano cele |
|dekretowe spełniało jedynie przejęcie pełnych praw do nieruchomości. Stąd stanowisko zawarte w skardze Nadleśnictwa, że nie ma |
|przeszkód do uznania za nieruchomość ziemską podlegającą przejęciu na cele reformy rolnej nieruchomość stanowiącą wspólność małżeńską i|
|stanowiącą majątek odrębny małżonków jest, z wyżej wskazanych przyczyn, chybione. |
|Prawidłowo więc organ nadzoru decyzjami: z [...] i z [...] stwierdził nieważność orzeczenia z [...], gdyż nieruchomość objęta [...] miała pow.|
|[...] ha, a więc nie podlegała pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej. Wobec tego uchylenie w trybie art. 101 ust.1 lit. b |
|rozporządzenia z 22 marca 1922 r. orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z [...] i uznanie, że nieruchomość ta podpada pod |
|działanie dekretu o reformie rolnej rażąco naruszało przepis art. 2 ust. 1 lit e) dekretu. Wbrew zarzutom skarg nie ma przy tym |
|znaczenia jaki charakter miała ta nieruchomość, czy była rolą, lasem czy też innym gruntem, skoro z racji powierzchni nie mogła |
|podpadać pod działanie dekretu o reformie rolnej. |
|Prawidłowe jest stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi co do oceny pkt 2 orzeczenia z [...]. Wskazać także należy, że orzeczenie to |
|zostało wydane w postępowaniu nadzorczym. Przepis art. 101 rozporządzenia z 22 marca 1928 r. był odpowiednikiem obecnego art. 156 kpa. |
|W trybie nadzoru nie było podstaw do orzekania o podpadaniu nieruchomości ziemskiej pod działanie przepisu art. 2 ust.1 lit. e) |
|dekretu. Podstawę do orzekania w tym przedmiocie stanowił § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. |
|w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1945 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Postępowanie takie toczyło się w trybie |
|zwykłym. Natomiast zgodnie z art. 101 ust. 1 rozporządzenia z 22 marca 1928 r. władza nadzorcza mogła uchylić jako nieważną decyzję o |
|jakiej mowa w pkt a) –e) tego przepisu. Nie mogła orzekać co do istoty sprawy. Orzeczenie Ministra Rolnictwa z [...] naruszało więc |
|rażąco przepis art. 101 ust.1 rozporządzenia z 22 marca 1928 r. w zw. z § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. w zw. z art. 2 ust.1 lit |
|e) dekretu. |
|Z przyczyn wyżej omówionych chybione są zarzuty skarg odnośnie naruszenia przez organ nadzoru art. 2 ust.1 lit. e) dekretu oraz |
|przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Również niezasadne są zarzuty skargi Nadleśnictwa dotyczące naruszenia przez Ministra Rolnictwa i |
|Rozwoju Wsi przepisów art. 7, 77 i 107 § 3 kpa. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie konieczny do wydania |
|rozstrzygnięcia, zgromadził i ocenił dowody i wyjaśnił z jakich przyczyn uznał, że kontrolowane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie |
|zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. |
|Należy zgodzić się ze skarżącym Nadleśnictwem, że organ nadzoru naruszył przepis art. 10 kpa, bowiem nie zapewnił temu skarżącemu |
|czynnego udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z [...]. Podnieść jednakże należy, że jeżeli sąd administracyjny ustali, że |
|postępowanie dotknięte jest wadą określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, to powinien zbadać, czy w sprawie występują negatywne |
|przesłanki wznowienia, w tym ustanowiony w art. 146 § 2 kpa zakaz uchylenia decyzji w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania |
|mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Samo stwierdzenie, że postępowanie zakończone |
|zaskarżoną decyzją jest dotknięte wadliwością, stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania, nie może prowadzić automatycznie do |
|uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa. Sąd administracyjny nie może kontroli legalności decyzji zawęzić do |
|badania tzw. pozytywnych przesłanek wznowienia, a pomijać przesłanki negatywne. Naprawienie wadliwości proceduralnych nie zawsze wpływa|
|na merytoryczną treść decyzji (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2011, s. 567-568). |
|Automatyczne uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa bez badania, czy nie zachodzą również negatywne|
|przesłanki wznowienia może powodować jedynie nieuzasadnione przedłużanie postępowania, co nie jest bez znaczenia z punktu widzenia |
|normy zawartej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP tj. prawa do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (por. wyroki NSA z 4 XII |
|2012 r., sygn. akt I OSK 1389/11 i z 13 III 2012 r., sygn. akt II OSK 2298/11). |
|W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy, nawet po uchyleniu zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, w ponownym |
|postępowaniu zapadłaby decyzja stwierdzająca nieważność orzeczenia z [...] z przyczyn wyżej omówionych. Należy także zauważyć, że od |
|powiadomienia skarżącego Nadleśnictwa o toczącym się postępowaniu do czasu wydania zaskarżonej decyzji minęło ponad pięć miesięcy. |
|Skarżący w tym czasie nie zajął stanowiska w sprawie, nie przedstawił żadnych dowodów, które wskazywały by, że rozstrzygnięcie organu |
|nadzoru powinno być inne. Nie można także pomijać, że postępowanie w obydwu instancjach toczyło się przed tym samym organem, który ma |
|obowiązek ponownie rozpoznać sprawę. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy nie ma skutku dewolutywnego. W przypadku stwierdzenia przez |
|organ naruszenia art. 10 kpa, organ nie może uchylić swojej decyzji i przekazać sobie samemu sprawy do ponownego rozpoznania. Dlatego |
|sanowanie tego uchybienia skutkuje powiadomieniem o postępowaniu pominiętej strony. Tak postąpił organ nadzoru w niniejszej sprawie. |
|Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 ppsa. |
| |
| |
| |