I SA/Wa 375/07

I SA/Wa 375/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-07-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-03-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Sobielarska /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Nowicka
Tomasz Wykowski
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 175 poz 1459
art.  1 i 3  ust.  3
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Monika Nowicka asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Agnieszka Dauter-Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2007 r. sprawy ze skargi B. B., M. B., J. B., D. B., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. solidarnie na rzecz skarżących B. B., M. B., J. B., D. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących B. B., M. B., J. B., D. B. kwoty po 245 (dwieście czterdzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania J. i D. B. oraz B. i M. B., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2006 r., nr [...] o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], opisanej w księdze wieczystej KW nr [...], przysługującego M. i B. małżonkom B. do ½ części oraz D. i J. małżonkom B. do 1/ 2 części ww. nieruchomości.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Prezydent W. po rozpatrzeniu wniosku M. i B. małżonków B. oraz D. i J. małżonków B., decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...] odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...].
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż nieruchomość objęta wnioskiem stanowi własność W. zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. nr 41, poz. 361 ze zm.) oraz na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1992 r., nr [...]. Na mocy umowy z dnia [...] lutego 1983 r., rep. [...] nr [...] zawartej w wykonaniu ostatecznej decyzji Naczelnika [...] z dnia [...] stycznia 1983 r., powyższa nieruchomość została oddana na lat 40 w użytkowanie wieczyste skarżącym. Z treści umowy wynika, że nieruchomość była zabudowana pawilonem usługowym.
Prezydent W. podniósł, że w dniu 13 października 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. nr 175, poz. 1459), która uchyliła ustawę z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Z zapisów nowej ustawy wynika, że do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997 r. i nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ww. ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności mogą wystąpić osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę. Skoro więc nieruchomość będąca przedmiotem wniosku jest zabudowana budynkiem warsztatowo – usługowym, nie został spełniony warunek o którym mowa w art.1 ust. 1 ww. ustawy.
Mając na uwadze powyższe Prezydent W. wydał decyzję odmowną.
Od powyższej decyzji M. i B. małżonkowie B. oraz D. i J. małżonkowie B. wnieśli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wnosząc o jej uchylenie. Strony podniosły, że pozostają w niejasnej sytuacji prawnej. Z uzasadnienia decyzji Prezydenta wynika bowiem, że powodem odmowy jest zmiana stanu prawnego, to jest wejście w życie nowych przepisów mniej korzystnych dla wnioskodawców. Tymczasem jak wskazali zainteresowani, wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności złożyli już wcześniej i wówczas poinformowani zostali, że nie mógł on być uwzględniony z powodu zgłaszanych przez byłych właścicieli roszczeń do nieruchomości. Zdaniem odwołujących się nowa ustawa dopuszcza możliwość uwzględnienia wniosku, bowiem oprócz określenia "nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe" posługuje się kategorią "nieruchomości przeznaczone pod tego rodzaju zabudowę".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prowadząc postępowanie odwoławcze podkreśliło na wstępie, że istotnie odwołujący się wystąpili z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w czasie, gdy obowiązywała ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r., nr 1290, poz. 1299 ze zm.). Ustawa ta została następnie uchylona, a w życie weszła ustawa z dnia 29 lipca 2005 r., zatem w dacie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji wyłączną podstawą do orzekania w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności były przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Organ odwoławczy podniósł, że uwadze Prezydenta W. w trakcie rozpatrywania sprawy umknęło to, że jak wynika z odpisów z księgi wieczystej (z różnych okresów) prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, w rubryce "sposób korzystania" widnieje zapis, że działka gruntu położona w W. przy ul. [...] będąca w wieczystym użytkowaniu skarżących przeznaczona jest pod zabudowę domem mieszkalnym. Oznaczałoby to, że organ pierwszej instancji orzekł o odmowie przedwcześnie, bowiem nie przeprowadził w tym zakresie szczegółowych wyjaśnień, nie przeprowadził analizy treści odpisów z księgi wieczystej, przyjmując, że skoro na gruncie wzniesiono budynek warsztatowo – usługowy, to wyklucza to, dokonanie przekształcenia. W ocenie Kolegium zapisy księgi wieczystej nie świadczą o braku możliwości dokonania takiego przekształcenia.
Jednak pomimo tego uchybienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że decyzja Prezydenta W. powinna zostać utrzymana w mocy z uwagi na treść art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. zgodnie z którym decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie może naruszać praw osób trzecich.
Organ odwoławczy podkreślił, że w aktach administracyjnych sprawy znajdują się dokumenty wskazujące na to, że grunt objęty wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wchodzi w skład dawnej nieruchomości hipotecznej o nazwie "[...]", co do której były właściciel złożył wniosek w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz. 279) o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Wniosek ten nie został do tej pory rozpatrzony.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym na uchwałę z dnia 27 stycznia 2000 r. (sygn. akt III ZP 14/99, OSNP 2000/8/294) jak również na orzecznictwo sądowe powstałe na tle stosowania art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. uznało, że pojęcie "nie narusza praw osób trzecich" ma chronić m. in. osoby, które złożyły wniosek w trybie dekretu o przyznanie prawa własności czasowej. Rozpoznanie ich sprawy ma pierwszeństwo przed innymi postępowaniami dotyczącym kwestii uwłaszczenia na tym gruncie. Sformułowanie pierwszeństwo mieści się w pojęciu "nie narusza praw osób trzecich", a skoro tak, to nie jest dopuszczalne dokonanie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności z uszczerbkiem dla uprawnień przysługujących osobom, które złożyły wniosek na podstawie art. 7 dekretu i który to wniosek do chwili obecnej nie został rozpoznany. W przeciwnym razie doszłoby do przekształcenia z naruszeniem praw osób trzecich co godziłoby w konstytucyjną zasadę ochrony prawa własności i innych praw majątkowych do których zalicza się prawo użytkowania wieczystego.
Uwzględniając powyższe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2006 r., nr [...].
Na powyższą decyzję B. i M. B. oraz D. i J. B. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności poprzez uznanie, że decyzja przekształcająca naruszałaby prawa osób trzecich, naruszenie art. 77 kpa poprzez niewskazanie dowodów na podstawie których oparto rozstrzygnięcie oraz naruszenie art. 97 § 1 ust. 4 kpa poprzez niezawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Strony wskazały, że ich wątpliwości budzą ustalenia organu drugiej instancji, że były właściciel wystąpił o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, bo na tą okoliczność nie powoływał się organ pierwszej instancji. Ponadto brak jest precyzyjnego wskazania przez Kolegium, kto i kiedy złożył wniosek dekretowy oraz jaki organ, pod jaką sygnaturą tą sprawę rozpatruje. Skarżący podkreślili, że takie działanie stoi w sprzeczności z wynikającymi z przepisów obowiązkami organu administracji do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia i załatwienia sprawy, w tym również do przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Ponadto zdaniem skarżących Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. miało obowiązek zawieszenia postępowania do czasu zbadania zagadnienia wstępnego, którym był wynik postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu stron, iż w sprawie występuje zagadnienie wstępne o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, organ stwierdził, że przepis ten nie daje podstaw do zawieszenia postępowania jeżeli inne postępowanie, choćby istotne dla rozstrzygnięcia sprawy toczy się przed tym samym organem czyli Prezydentem W.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przy czym Sąd orzeka w oparciu o materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Analiza zebranego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że przy podejmowaniu decyzji doszło do naruszenia przez organy przepisów art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa.
Akta sprawy nie zawierają bowiem dowodów, które potwierdzałyby prawidłowość stanowiska zajętego przez organy obu instancji orzekających w sprawie.
Organ pierwszej instancji oparł swoją decyzję na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, z którego wynika, że o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności mogą wystąpić osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie tej ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę. Organ uznał w oparciu o powyższy przepis, że skoro nieruchomość będąca przedmiotem wniosku jest zabudowana budynkami warsztatowo-usługowym, to nie został spełniony warunek wynikający z powyższego przepisu.
Przy czym organ ten zupełnie nie przeanalizował znajdującego się w aktach sprawy odpisu z księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, z którego wynika wprost, że sporna działka przeznaczona jest pod zabudowę domem mieszkalnym, czyli spełniona została przesłanka wynikająca z art. 1 powyższej ustawy. Zatem odmowa przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z powyższego powodu była bezzasadna, jak słusznie zauważył organ odwoławczy.
Sąd nie podziela natomiast stanowiska organu odwoławczego zawartego w zaskarżonej decyzji, który uznał, że decyzja Prezydenta W. powinna zostać jednak utrzymana w mocy z uwagi na treść art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2007 r. zgodnie z którym decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie może naruszać prawa osób trzecich.
Zdaniem Sądu organ bezpodstawnie przyjął, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że co do gruntu objętego wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wchodzącego w skład dawnej nieruchomości hipotecznej o nazwie "[...]" został złożony przez byłego właściciela wniosek w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1994 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) o przyznanie prawa użytkowania wieczystego i wniosek ten nie został jeszcze rozpoznany.
Powyższe zdaniem organu uniemożliwia dokonanie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz skarżących.
W rozpatrywanej sprawie akta nie zawierają dokumentów, które potwierdzałyby prawidłowość stanowiska organu.
Wręcz odwrotnie z pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2004 r. nr [...] skierowanego do Urzędu W. Biura Gospodarki Nieruchomościami, Geodezji i Katastru Delegatury w [...], wynika wprost, że postępowanie z wniosku dawnego właściciela nie toczy się.
Fakt ten potwierdza również pismo Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] skierowane do powyższego urzędu, z którego wynika, że w prowadzonym od 1 stycznia 1994 r. systemie komputerowym rejestrującym wpływ tego rodzaju spraw do byłego Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast i obecnie do Ministerstwa Infrastruktury nie występuje nieruchomość [...] przy ul. [...], [...] ani [...] (system ten rejestruje nazwisko wnioskodawcy i adres nieruchomości).
Dlatego też dla oceny, czy prawidłowo organ odwoławczy orzekł w zaskarżonej decyzji powołując się na art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. konieczne jest dokładne ustalenie w oparciu o wszystkie dostępne dokumenty, czy rzeczywiście toczy się postępowanie administracyjne z wniosku dawnych właścicieli złożonego w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. dotyczącej przedmiotowej nieruchomości, co ma istotne znaczenie dla toczącej się sprawy o przekształcenie.
Oparcie się przez organ odwoławczy na bardzo lakonicznym piśmie Urzędu W. z dnia [...] lipca 2005 r., z którego wynika, że "w odniesieniu do nieruchomości [...] ozn. [...] Nr [...] wniosek złożony w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. nie został rozpatrzony do chwili obecnej" bez podania sygn. akt oraz kto i kiedy go złożył, uniemożliwia dokonanie przez Sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Słuszne jest zatem stanowisko skarżących, że przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy organ naruszył art. 7 i art. 77 kpa, bowiem organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpoznać cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), a postępowanie prowadzić w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa (art. 8 kpa).
W przedmiotowej sprawie postępowanie przed organami obu instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem wskazanych wyżej zasad postępowania, co mogło mieć wpływ na treść zaskarżonych decyzji. Uzasadnia to ich uchylenie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.