I SA/WA 160/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję Ministra, uznając, że skarżący miał interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, mimo wpisu Skarbu Państwa do księgi wieczystej.
Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1996 r., twierdząc, że decyzja wywłaszczeniowa, stanowiąca podstawę nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa, została później unieważniona. Minister odmówił stwierdzenia nieważności, powołując się na wpis do księgi wieczystej. WSA uchylił decyzję Ministra, uznając, że skarżący, jako następca prawny poprzedniego właściciela, ma interes prawny w sprawie, a decyzja Ministra naruszała prawo, nieprawidłowo odmawiając stwierdzenia nieważności.
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1996 r., która przeniosła własność nieruchomości ze Skarbu Państwa na Gminę. Skarżący, będący spadkobiercą jednego ze współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości, argumentował, że decyzja wywłaszczeniowa, będąca podstawą nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa, została później stwierdzona nieważnością decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. W konsekwencji, skarżący uważał, że decyzja komunalizacyjna jest wadliwa i powinna zostać unieważniona. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji początkowo umorzył postępowanie, a następnie, po ponownym rozpatrzeniu, uchylił własną decyzję i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, opierając się na wpisie do księgi wieczystej wskazującym Skarb Państwa jako właściciela w dacie komunalizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra, uznając, że skarżący posiadał interes prawny do bycia stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Sąd podkreślił, że chociaż organy administracji są związane wpisami do księgi wieczystej, to unieważnienie decyzji wywłaszczeniowej mogło stanowić podstawę do wzruszenia decyzji komunalizacyjnej, a Minister nieprawidłowo odmówił stwierdzenia jej nieważności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, następca prawny poprzedniego właściciela ma interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, nawet jeśli w dacie komunalizacji wpis w księdze wieczystej wskazywał Skarb Państwa jako właściciela.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że unieważnienie decyzji wywłaszczeniowej tworzy nową sytuację prawną, która może uzasadniać interes prawny strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Organ administracji nie jest związany wpisem do księgi wieczystej w sposób absolutny, jeśli istnieją dowody na wadliwość pierwotnego tytułu prawnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji.
k.p.a. art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy umorzenia postępowania.
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania.
u.k. art. 18 § 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę komunalizacyjną
Podstawa prawna komunalizacji mienia.
u.k. art. 5 § 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę komunalizacyjną
Podstawa prawna komunalizacji mienia.
u.k.w.h. art. 3 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Domniemanie wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Dz.U. 2023 poz 259 art. 145 § 1
pkt 1 lit a i c
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 132
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny dowodów.
u.k.w.h. art. 10
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Powództwo o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Unieważnienie decyzji wywłaszczeniowej jako podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Skarżący jako następca prawny poprzedniego właściciela ma interes prawny w sprawie. Organ administracji nie jest bezwzględnie związany wpisem do księgi wieczystej w kontekście badania interesu prawnego strony.
Odrzucone argumenty
Organ administracji jest związany wpisem do księgi wieczystej i nie może dokonywać odmiennych ustaleń prawnych. Brak wykazania przez skarżącego prawa własności w dacie komunalizacji. Decyzja komunalizacyjna jest deklaratoryjna i potwierdza stan prawny istniejący w dacie jej wydania.
Godne uwagi sformułowania
Organ jest związany treścią księgi wieczystej do czasu jej prawomocnego wzruszenia. Domniemanie wiary publicznej wynikające z wpisu w księdze wieczystej. Organ administracyjny nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Sąd podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2022 r. (sygn. akt I SA/Wa 2591/21, LEX nr 3348900), że zarówno postępowanie prowadzone w trybie zwykłym, jak i w trybie nadzwyczajnym, wymaga od organu administracji ustalenia, czy z wnioskiem inicjującym postępowanie wystąpiła strona postępowania, tj. określony podmiot posiadający interes prawny.
Skład orzekający
Jacek Mrozek
przewodniczący-sprawozdawca
Monika Sawa
członek
Anna Milicka-Stojek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej w sytuacji unieważnienia pierwotnej decyzji wywłaszczeniowej, pomimo wpisu do księgi wieczystej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komunalizacją mienia i unieważnieniem decyzji wywłaszczeniowych. Interpretacja związania organów administracji wpisami do ksiąg wieczystych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii prawnej związanej z własnością nieruchomości, komunalizacją i unieważnieniem decyzji administracyjnych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.
“Nieważność decyzji komunalizacyjnej: Czy wpis do księgi wieczystej zawsze chroni?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 160/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-06-30 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-01-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Milicka-Stojek Jacek Mrozek /przewodniczący sprawozdawca/ Monika Sawa Symbol z opisem 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę Hasła tematyczne Komunalizacja mienia Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art 145 par 1 pkt 1 lit a i c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Mrozek (spr.), sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Anna Milicka-Stojek, Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 listopada 2022 r. nr DAP-WN-727-90/2022/KKW w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz A. P. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Decyzją nr DAP-WN-727-90-2022-KKW z dnia 17 listopada 2022 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako: "Minister", "Organ"), po rozpatrzeniu wniosku A. P. (dalej jako: "skarżący") z dnia 25 lipca 2022 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją tego organu nr DAP-WPK-727-1-259/2021/Kpu z dnia 6 lipca 2022 r., na mocy której umorzono postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Kieleckiego nr GG.V-7413/1/328/96 z dnia 22 listopada 1996 r., stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie nieruchomości gruntowej o powierzchni [...] ha, oznaczonej w ewidencji gruntów miasta [...] obrębu [...] ark. [...] numerem działki [...], dla której Sąd Rejonowy [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgi wieczyste nr [...], w części dotyczącej działki nr [...], uchylił w całości zaskarżoną decyzję i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Kieleckiego z dnia 22 listopada 1996 r., nr GG.V-7413/1/328/96, w części dotyczącej działki nr [...]. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżący wystąpił do Ministra z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody Kieleckiego z dnia 22 listopada 1996 r. w części dotyczącej działki nr [...]. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją nr [...] z dnia [...] października 1999 r., utrzymaną w mocy decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2000 r., stwierdził nieważność decyzji Wojewody Kieleckiego nr GKM.IV-74/33/74 z dnia 10 września 1974 r. oraz poprzedzającą ją decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] maja 1974 r. w przedmiocie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2005 r. wydanym w sprawach o sygn. akt: I SA 835/00 i I SA 887/00 umorzył postępowanie sądowe w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji z dnia [...] marca 2000 r., co zdaniem skarżącego oznacza, że przywrócone zostało prawo własności do działki nr [...] (obecnie działki nr [...]). W związku z tym, Minister wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] listopada 1996 r. W celu wyjaśnienia stanu prawnego organ pismem nr [...] z dnia [...] listopada 2021 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych o wskazanie, kto i na jakiej podstawie prawnej ujawniony był jako właściciel nieruchomości w dniu komunalizacji z mocy prawa, tj. [...] maja 1990 r. w księdze wieczystej nr [...]. W odpowiedzi na to pismo Sąd Rejonowy w [...] w piśmie nr [...] z dnia [...] listopada 2021 r. poinformował, że działka nr [...] położona w [...] powstała z podziału działki nr [...] i stanowi część działki hipotecznej o nr [...]. Sąd podał, że z treści wpisu w wersji "papierowej" księgi wieczystej KW [...] (aktualny nr [...]) w dacie [...] maja 1990 r. wynika, że właścicielem działki hipotecznej [...] jest Skarb Państwa na podstawie decyzji wywłaszczeniowej nr [...] z dnia [...] maja 1974 r. wydanej przez Prezydenta Miasta [...]. Decyzją z dnia 6 lipca 2022 Minister umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Kieleckiego z dnia 22 listopada 1996 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ podkreślił, że wpis do księgi wieczystej jest orzeczeniem sądu cywilnego, którego treść wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Z tej przyczyny organ administracyjny nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Z tych względów, zważywszy na wyżej wskazaną treść księgi wieczystej, brak jest podstaw do przyjęcia, że właścicielem spornej nieruchomości w dacie komunalizacyjnej nie był Skarb Państwa, co miałoby uzasadniać rażącą niezgodność z prawem tej decyzji. Przeciwnie, dane ujawnione w księdze wieczystej wskazują, że w dacie komunalizacji to Skarb Państwa był właścicielem nieruchomości. Organ administracji orzekający w ramach postępowania nadzwyczajnego dotyczącego badania legalności decyzji komunalizacyjnej nie jest władny do oceny prawidłowości wpisu prawa własności w księdze wieczystej. Dlatego też, mając na uwadze fakt, że skarżący nie wykazał, że posiadał tytuł o charakterze prawnorzeczowym do spornej nieruchomości, organ stwierdził, że nie legitymuje się on przymiotem strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Kieleckiego z dnia 22 listopada 1996 r. Skoro zatem skarżący nie wykazał, że postępowanie to dotyczy jego interesu prawnego, to tym samym, nie posiada on legitymacji do zainicjowania postępowania w trybie art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), zwany dalej "k.p.a.". Jeżeli więc na jakimkolwiek etapie postępowania administracyjnego okaże się, że w istocie żądanie nie pochodziło od strony, wówczas organ winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. Skarżący pismem z dnia 25 lipca 2022 r. złożył do Ministra wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia 6 lipca 2022 r. W uzasadnieniu skarżący powołując się na treść decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 1999 r. zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 28 k.p.a., wnosząc o jej uchylenie i unieważnienie decyzji Wojewody Kieleckiego z dnia 22 listopada 1996 r., w części objętej wnioskiem nieważnościowym. Zdaniem skarżącego, prawomocna decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z mocą ex tunc stwierdziła nieważność decyzji wywłaszczeniowej i spowodowała powstanie nowej sytuacji prawnej, w której z chwilą jej prawomocności Gmina Miasto [...] utraciła swój pierwotny i podstawowy tytuł prawny do nieruchomości, którym się wcześniej legitymowała na podstawie decyzji wywłaszczeniowej. Odpadła więc podstawa prawna aby wywłaszczone działki mogły podlegać komunalizacji, gdyż decyzja wywłaszczeniowa jest nieważna. Skarżący zwrócił przy tym uwagę, że Sąd wieczystoksięgowy nie jest władny do badania zgodności z prawem oraz usunięcia z obrotu prawnego decyzji komunalizacyjnych. Sąd ten nie ma zatem możliwości stwierdzenia ich nieważności, które może być stwierdzone tylko w postępowaniu administracyjnym. Minister decyzją z dnia 17 listopada 2022 r. uchylił w całości własną decyzję z dnia 6 lipca 2022 r. oraz odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Kieleckiego z dnia 22 listopada 1996 r., w części dotyczącej działki nr [...]. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym – gdy z obrotu prawnego zostały wyeliminowane decyzje wywłaszczeniowe będące podstawą do wydania kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej – spadkobierca jednego ze współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości ma interes prawny (służy mu przymiot strony) w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej w odniesieniu do objętych tą decyzją gruntów wchodzących w skład wywłaszczonej nieruchomości. Organ podkreślił, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym istnieje utrwalona linia orzecznicza (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 358/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1760/20) – którą podziela organ odwoławczy – że w przypadku ustalenia ostateczną decyzją administracyjną, iż w danej sprawie nie istniały przesłanki do przejęcia nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13), a tym samym Skarb Państwa nie nabył własności danej nieruchomości – to następca prawny przeddekretowego właściciela nieruchomości ma interes prawny i może żądać stwierdzenia nieważności zapadłej w sprawie decyzji komunalizacyjnej. Według organu, wyżej wskazane orzecznictwo, aczkolwiek odnoszące się do przepisów dekretu o reformie rolnej, dotyczy analogicznej sytuacji jak ta, która zaistniała w przedmiotowej sprawie, tj. wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego będącego podstawą decyzji komunalizacyjnej. Zdaniem organu, w takich sytuacjach przyjąć należy, że wnioskodawca legitymujący się ostateczną decyzją stwierdzającą nieważność rozstrzygnięcia, na podstawie którego wydano decyzję komunalizacyjną, nie musi w celu udowodnienia interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej niejako dodatkowo wykazywać, że przysługiwało mu prawo własności danej nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w z dnia 22 października 2021 r. (sygn. akt I OSK 515/21), w którym stwierdzono, że strona wnosząca o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej ma prawo wykazywać swój interes prawny wszelkimi dostępnymi jej dowodami, co nie oznacza, że w tym postępowaniu administracyjnym organ rozstrzyga spory o własność. Organ administracji dokonuje bowiem jedynie oceny, czy przedstawione przez stronę dowody pozwalają na uznanie jej interesu prawnego do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Uznanie takiego podmiotu na podstawie przedłożonych dokumentów nie prowadzi do obalenia wpisu w księdze wieczystej, do czego wyłącznie uprawniony jest sąd powszechny. Ponadto organ zaznaczył, że decyzje wydawane na podstawie przepisów ustawy komunalizacyjnej są decyzjami o charakterze deklaratoryjnym, które stwierdzają stan faktyczny i prawny istniejący w dacie ich wydania. Decyzja komunalizacyjna nie jest zatem źródłem nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości, a tylko potwierdza ten fakt i umożliwia temu podmiotowi skuteczne powoływanie się w obrocie cywilnoprawnym na przysługujący mu tytuł. W postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy komunalizacyjnej, właściwy organ bada, czy podlegające mu mienie stanowiło własność Skarbu Państwa na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, tj. na dzień 27 maja 1990 r. i w tym zakresie jest związany wpisem tego prawa do księgi wieczystej. Z kolei wzruszenie aktu, na podstawie którego dokonano takiego wpisu do księgi wieczystej, jak i następnie samego wpisu, nie może nastąpić w postępowaniu nadzorczym w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Organy administracji nie mają zatem możliwości, aby w toku postępowań, jakie się przed nimi toczą, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych jakie wynikają z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie wynikające z art. 3 ust. 1 u.k.w.h., mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której w istocie rzeczy organy administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny, bo wydawałby rozstrzygnięcia w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2020 r. (sygn. akt I OSK 2202/19). Zasada wyrażona w art. 3 u.k.w.h. wyklucza więc jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym zapisów w księdze wieczystej. Domniemania wynikające z przepisów tej ustawy nie pozwalają organom administracji na podważanie ich prawidłowości i weryfikowania ich treści. Wpisami w księdze wieczystej organy administracji są związane. Wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu nacjonalizacyjnego czy ustalenie, że nieruchomość nie została znacjonalizowana w ramach dekretu o reformie rolnej, nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, o ile prawa Skarbu Państwa były ujawnione w księdze wieczystej – por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2016 r. (sygn. akt I OSK 2100/14) i z 29 kwietnia 2019 r. (sygn. akt I OSK 3703/18). Minister zatem po dokonaniu analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, stanął na stanowisku, że kwestionowana decyzja Wojewody Kieleckiego z dnia 22 listopada 1996 r., w części objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności nie jest dotknięta żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., co skutkowałoby koniecznością wyeliminowania tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Uwzględniając fakt, że w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej właścicielem nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej nr [...] był Skarb Państwa przyjąć należało, że wydając kwestionowaną decyzję Wojewoda Kielecki działał w oparciu o wpis jawny prawa własności w księdze wieczystej, którym był związany. Na tej podstawie nie sposób zarzucić organowi wojewódzkiemu, że wydając ww. decyzję w kontrolowanej części rażąco naruszył przepisy ustawy komunalizacyjnej. Na powyższą decyzję Ministra skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie i poprzedzającej ją decyzji z dnia 6 lipca 2022 r. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: 1. Naruszenie przepisów tj. art. 1 pkt 1, art. 2, art. 6, art. 8 § 1, art. 16 § 1, art. 19, art. 20, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; 2. Niezastosowanie się organu do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12 w sprawie skutków prawnych wynikających ze stwierdzenia nieważności decyzji; 3. Błędny pogląd organu, że sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nie może być rozstrzygana przez organ nadzorczy, gdyż działki skarżącego objęte decyzją komunalizacyjną zostały ujawnione w księdze wieczystej jako własność Gminy [...]; 4. Błędne twierdzenie, że organy administracji nie mają możliwości, aby w toku postępowań jakie przed nimi się toczą, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych jakie wynikają z wpisów dokonanych w księdze wieczystej; 5. Błędne twierdzenie, że sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej powinna być rozstrzygana przez sąd powszechny, co jest sprzeczne z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego Izby Cywilnej z 9 października 2007 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 46/07; 6. Nietrafne powoływanie się na szereg spraw administracyjnych rzekomo analogicznych do sprawy skarżącego, których rozstrzygnięcie ma uzasadniać skarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej pomimo, że są spełnione wszystkie przesłanki do zastosowania normy prawnej określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., której organ nadzorczy ma obowiązek zastosować, a tego nie chce czynić odmawiając bezprawnie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej; 7. Nie uwzględnienie skutków prawnych jakie wywołuje sankcja nieważności, których zdaniem skarżącego organ celowo pomija pomimo wiążącej prawomocnej decyzji Prezesa UMiRM w [...] z [...] października 1999 r. stwierdzającej nieważność decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości Prezydenta Miasta [...] z [...] maja 1974 r. tj., że ta decyzja ma konsekwencje prawne pozbawienia podstawy tej decyzji wywłaszczeniowej do wywoływania skutków prawnych uznanych przez przepisy prawa od chwili jej wydania, co oznacza bezskuteczność prawną z mocą wsteczną (ex tunc); 8. Zanegowanie oczywistych okoliczności, że z chwilą uprawomocnienia się decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w [...] z [...] października 1999 r., stwierdzającej nieważność decyzji wywłaszczeniowej Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 1999 r., skarżący nabył z tej decyzji prawa do wywłaszczonych nieruchomości, które były przedmiotem tej decyzji, podczas gdy skarżący z tego nabycia prawa, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ma prawo żądać i oczekiwać od organu nadzorczego stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody Kieleckiego z dnia 22 listopada 1996 r. r., znak GG.-V-7413/1/328/96 w części dotyczącej działki nr [...]; 9. Sprzeczność w ustaleniu stanu faktycznego i prawnego polegającą na tym, że interes prawny określony w art. 28 k.p.a. organ wywodzi z samego faktu wniesienia przez stronę skargi o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej a jednocześnie odmawia stwierdzenia nieważności, albowiem twierdzi, że doprowadziłoby to do obalenia wpisu w księdze wieczystej, do czego uprawniony jest sąd powszechny. Sama decyzja stwierdzająca nieważność decyzji komunalizacyjnej nie obala wpisu w księdze wieczystej, tak samo jak nie obala wpisu w księdze wieczystej decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wywłaszczeniowej Prezydenta Miasta [...]; 10. Błędne przyjęcie przez organ, że skoro na podstawie skarżonej decyzji komunalizacyjnej dokonano wpisu do księgi wieczystej to nie może nastąpić wzruszenie w postępowaniu nadzorczym, gdyż wynikająca z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. zasada jawności materialnej zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa własności wpisanego do księgi wieczystej wiąże organy administracji i sąd administracyjny aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przed sądem powszechnym przez osobę posiadającą w tym interes prawny, co jest sprzeczne z uchwałą siedmiu sędziów Sądu Najwyższego Izby Cywilnej z 9 października 2007 r. w sprawie sygn. akt III CZP 46/07; 11. Błędne przyjęcie, że z dokonanej przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy kwestionowana decyzja Wojewody Kieleckiego z dnia 22 listopada 1996 r. nie jest dotknięta żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1-7 k.p.a., albowiem Wojewoda działał w oparciu o wpis jawny prawa własności w księdze wieczystej, co zdaniem skarżącego w momencie wydania tej decyzji była ona faktycznie zgodna z prawem, ale organ nadzorczy miał obowiązek, którego zaniechał, przeanalizowania na nowo (aktualnie) jakie skutki prawne powstały z chwilą uprawomocnienia się decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w [...] z [...] października 1999 r. stwierdzającej nieważność decyzji wywłaszczeniowej Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 1999 r. i jakie prawa w związku z tym nabył skarżący i czy w związku z tym zaistniały podstawy zastosowania się organu do uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2012 r. w sprawie skutków prawnych wynikających ze stwierdzenia nieważności decyzji, która to uchwała pozostaje w sprzeczności z powoływaną przez organ istniejącą utrwaloną rzekomo linią orzeczniczą na zasadzie analogii; 12. Pominięcie wniosku skarżącego z dnia 12 sierpnia 2021 r. cyt.: "...aby postępowanie było prowadzone w oparciu o stan faktyczny i prawny jaki został ustalony w aktach sprawy, która już była prowadzona o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 22 czerwca 1999 r. Nr ABN.I\/-7413/1/164.99, w części dotyczącej działek [...] które zostało zakończone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2009 r. o sygn. akt I SA/Wa 614/09 stwierdzającym wydanie zaskarżonej decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z naruszeniem prawa", które zdaniem sądu cyt... "niemożność wznowienia postępowania w niniejszej sprawie nie stanowi przeszkody do ewentualnego stwierdzenia nieważności tejże decyzji". Pominięcie tego wniosku jest wymowne w świetle powoływania się na rzekomo analogiczne sprawy mające uzasadniać odmowę. Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł, że w jego ocenie, na gruncie obowiązujących przepisów prawa oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego, możliwe jest stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej – bez uprzedniej zmiany w trybie postępowania cywilnego wpisu w księdze wieczystej, na mocy którego w dacie komunalizacji nieruchomość objęta decyzją komunalizacyjną stanowiła własność Skarbu Państwa. Zdaniem skarżącego fakt wyeliminowania z obrotu prawnego (po wydaniu decyzji komunalizacyjnej) decyzji wywłaszczeniowej, na podstawie której sporna nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa (co było podstawą dokonania komunalizacji) jest wystarczający do unieważnienia decyzji komunalizacyjnej – bez konieczności dokonania uprzedniej zmiany wpisu prawa własności w księdze wieczystej. W odpowiedzi na skargę Minister ustosunkowując się do argumentów skarżącego ponownie stanął na stanowisku, że wydanie decyzji unieważniającej zapadłą w sprawie decyzję wywłaszczeniową, może jedynie stanowić podstawę do wszczęcia postępowania cywilnego w sprawie zmiany wpisu prawa własności nieruchomości w księdze wieczystej, po zmianie którego możliwe będzie dopiero stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Innymi słowy – bez uprzedniej zmiany w procesie cywilnym wpisu w księdze wieczystej – nie ma możliwości skutecznego wzruszenia decyzji komunalizacyjnej na podstawie przepisów k.p.a. o stwierdzeniu nieważności. Organ wskazał, iż w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej właścicielem nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej nr [...] był Skarb Państwa, zaś Wojewoda Kielecki wydając kwestionowaną decyzję działał w oparciu o wpis jawny prawa własności w księdze wieczystej, którym był związany. Zdaniem organu, na tej podstawie nie sposób zarzucić organowi wojewódzkiemu, że wydając ww. decyzję w kontrolowanej części rażąco naruszył przepisy ustawy komunalizacyjnej, zaś decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 listopada 2022 r., potwierdzono, że ww. decyzja komunalizacyjna nie jest dotknięta żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., co skutkowałoby koniecznością wyeliminowania rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe okoliczności organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem analizy Sądu była decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr DAP-WN-727-90-2022-KKW z dnia 17 listopada 2022 r., w której uchylił w całości własną decyzję nr DAP-WPK-727-1-259/2021/Kpu z dnia 6 lipca 2022 r., mocą której umorzono postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Kieleckiego nr GG.V-7413/1/328/96 z dnia 22 listopada 1996 r., stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie nieruchomości gruntowej o powierzchni [...] ha w części dotyczącej działki nr [...], a następnie po uprzednim uznaniu skarżącego jako strony postępowania odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Wojewody Kieleckiego. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, bowiem uchyla prawidłową decyzję z 6 lipca 2022 r. Sąd podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2022 r. (sygn. akt I SA/Wa 2591/21, LEX nr 3348900), że zarówno postępowanie prowadzone w trybie zwykłym, jak i w trybie nadzwyczajnym, wymaga od organu administracji ustalenia, czy z wnioskiem inicjującym postępowanie wystąpiła strona postępowania, tj. określony podmiot posiadający interes prawny. Złożenie wniosku, w tym wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, obliguje organ do ustalenia, czy pod względem formalnoprawnym (m.in. również podmiotowym) taki wniosek kwalifikuje się merytorycznie do rozpoznania. Konieczność taka wynika z treści art. 157 § 2 w związku z art. 61a § 1 k.p.a. Jest to tzw. wstępny etap rozpoznawania wniosku. Jeżeli z oczywistych względów na tym etapie postępowania wynika, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony, organ powinien odmówić wszczęcia postępowania. Natomiast w przypadku, gdy ustalenie przymiotu strony wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, organ administracji powinien wszcząć postępowanie w sprawie i dopiero wówczas, gdy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustali, że wnioskodawca nie posiada interesu prawnego, powinien umorzyć postępowanie z uwagi na brak przymiotu strony. W tym drugim przypadku decyzja zapada na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W niniejszej sprawie zachodzi druga z opisanych sytuacji. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ w uzasadnieniu decyzji z dnia 6 lipca 2022 r. zasadnie uznał, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w domaganiu się rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym, stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, a także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2241/10, LEX nr 1138119; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 373/07, LEX nr 485360). Niekiedy stroną postępowania nieważnościowego jest podmiot, który wprawdzie nie był stroną w postępowaniu zwykłym, jednak ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. do bycia nią w postępowaniu nadzorczym. Interes, o jakim mowa w art. 28 k.p.a., może wynikać nie tylko z normy prawa materialnego administracyjnego, ale także z normy prawa materialnego należącej do każdej gałęzi prawa, w tym również do prawa cywilnego. W okolicznościach tej sprawy, decyzja Wojewody Kieleckiego nr GG.V-7413/1/328/96 z dnia 22 listopada 1996 r., na mocy której Gminie [...] od dnia [...] stycznia 1996 r. zostało przekazane mienie państwowe nieodpłatnie na własność Gminy [...] (tj. działka [...] w obr. [...]) objęte wnioskiem o stwierdzenie nieważności, została wydana na podstawie przepisów art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę komunalizacyjną. Dla komunalizacji w trybie tej ustawy decydujące znaczenie ma stan prawny istniejący w dacie komunalizacji. W ocenie Sądu, organ I instancji w decyzji z dnia 6 lipca 2022 r. prawidłowo zanegował interes prawny skarżącego. Przede wszystkim skarżący nie wykazał prawa własności ww. nieruchomości w dacie komunalizacji a tylko ten moment jest istotny z punktu widzenia możliwości wzruszenia decyzji komunalizacyjnej. Zasadnie zatem organ zanegował prawo skarżącego do skutecznego zainicjowania postępowania nadzorczego. Wykazanie interesu prawnego leży po stronie skarżącego, nie można wobec tego postawić organowi I instancji zarzutu, że nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wbrew stanowisku skarżącego, organ uwzględnił w ustaleniu stanu faktycznego sprawy i prawidłowo wskazał, że Wojewoda Kielecki wydając kwestionowaną decyzję z dnia 22 listopada 1996 r. działał na podstawie danych ujawnionych w księdze wieczystej, które korzystały z zasady rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. W ocenie Sądu, pomimo zakwestionowania w decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] października 1999 r. prawa własności Skarbu Państwa do przedmiotowej nieruchomości, orzeczenie to nie stanowi automatycznie podstawy do wzruszenia ostatecznej decyzji komunalizacyjnej ani domniemania wiary publicznej ksiąg wieczystej, gdyż nie stanowi podstawy do zmiany wpisu w księgach wieczystych pomimo, że wywołuje skutek ex tunc. Zdaniem Sądu, organ I instancji zasadnie wskazał, że nie jest uprawniony do ingerowania w kognicję sądów powszechnych i zastępowania tego sądu w ocenie przesłanek prawidłowości przejścia prawa własności. Organ jest związany treścią księgi wieczystej do czasu jej prawomocnego wzruszenia. Organ prawidłowo uznał, że na dzień wydania decyzji komunalizacyjnej to Skarb Państwa był ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel przedmiotowej nieruchomości. Tym wpisem organ był związany. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma zasada domniemania wiary publicznej wynikająca z wpisu w księdze wieczystej. Stosownie bowiem do treści art. 3 ust. 1 u.k.w.h. domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zasada, że prawo jawne wpisane jest do księgi wieczystej zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym uzasadnia domniemanie, że prawo wpisane istnieje, przysługuje podmiotowi oznaczonemu we wpisie, treść prawa jest zgodna z wpisem a prawo to ma pierwszeństwo wynikające z wpisu. Ponadto domniemanie to dotyczy także prawa, które wygasło, a nie zostało wykreślone z księgi wieczystej (tak: I. Heropolitańska, A. Drewicz-Tułodziecka, K. Hryćków-Mycka, P. Kuglarz, Ustawa o księgach wieczystych i hipotece oraz przepisy związane. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2017, komentarz do art. 3). Sąd podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2018 r. (sygn. akt I OSK 1675/17, LEX nr 2619519) gdzie wskazano, że jedynym sposobem wzruszenia domniemania prawnego z art. 3 u.k.w.h., w myśl którego prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, jest przeprowadzenie postępowania przed sądem powszechnym m.in. z powództwa o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 10 u.k.w.h., powództwa o ustalenie, czy w postępowaniu o zasiedzenie (patrz np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt V CSK 450/12, LEX nr 1415129). Analogiczny pogląd w tej kwestii prezentowany jest w piśmiennictwie – S. Rudnicki, przyjął, że domniemania wynikające z ksiąg wieczystych "są wzruszalne, ich obalenie wymaga przeprowadzenia dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, albo w każdym innym postępowaniu sądowym jako przesłanka rozstrzygnięcia sprawy" (vide: S. Rudnicki, Własność nieruchomości, Wyd. Prawne. LexisNexis, Warszawa 2007, str. 283). Stanowisko to zostało powszechnie zaakceptowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym, skoro domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, to z tej przyczyny organ administracyjny nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Wpis do księgi wieczystej – po myśli art. 6268 § 6 k.p.c. – jest bowiem orzeczeniem sądu cywilnego, którego treść wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Z tej przyczyny organ administracyjny nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 1999 r. (sygn. akt IV SA 2338/98, LEX nr 47173), a który to pogląd podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie, zasada wyrażona w art. 3 u.k.w.h. wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach. Wyjaśnić bowiem w tym miejscu wypada, że wprawdzie w orzecznictwie Sądu Najwyższego istnieje pewna rozbieżność poglądów w omawianej materii, ale dotyczy ona jedynie tego, czy domniemanie, wynikające z wpisu do księgi wieczystej (art. 3 u.k.w.h.) może być obalone tylko w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (vide: uchwała 7 sędziów z dnia 10 lutego 1951 r., sygn. akt I C 741/50, OSN 1951, poz. 2; uchwała z dnia 20 marca 1969 r., sygn. akt III CZP 11/69, OSNCP 1977, z. 12, poz. 228, uchwała z dnia 26 kwietnia 1977 r., sygn. akt III CZP 25/77, OSNCP 1977, z. 12, poz. 228, uchwała z dnia 13 stycznia 2011 r. sygn. akt III CZP 123/10 OSNC 2011/9/96 oraz wyroki: z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt III CKN 325/00, LEX nr 52385 i z dnia 4 marca 2011 r., sygn. akt I CSK 340/10, LEX nr 785271), czy też przeprowadzenie tego rodzaju przeciwdowodu może nastąpić również w innym postępowaniu sądowym (vide: uchwała z dnia 26 marca 1993 r., sygn. akt III CZP 14/93, OSNC 1993, z.11, poz. 96). Podkreślić zatem w tym miejscu wypada, że kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu, wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego. Przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 u.k.w.h., mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której w istocie rzeczy organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny, bo wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych. Sytuacja taka nie jest zaś oczywiście prawnie dopuszczalna (patrz np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2100/14, LEX nr 2106421, z dnia 10 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 755/05, LEX nr 269975, z 23 czerwca 2006 r. sygn. akt I OSK 1010/05, LEX nr 266309, z dnia 21 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1630/07, LEX nr 542609). Sąd podziela także stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 17 czerwca 2016 r. (sygn. akt I OSK 2453/14, LEX nr 2106457) w brzmieniu: "Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu przywołanej uchwały z dnia 9 października 2007 r., decyzja komunalizacyjna, jakkolwiek ma charakter deklaratoryjny, to wykazuje cechy orzeczenia konstytutywnego. Organ orzekający w tej materii bada czy podlegające jej mienie stanowi własność Skarbu Państwa. Jest związany wpisem tego prawa do księgi wieczystej. Po uprawomocnieniu się decyzji komunalizacyjnej zagadnienie to jest przesądzone. Co prawda możliwe jest wzruszenie aktu, na podstawie którego dokonano wpisu do księgi wieczystej, a następnie samego wpisu, lecz nie może to nastąpić w tym postępowaniu i nie w wyniku działań organu nadzoru". Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skoro na dzień wydania decyzji komunalizacyjnej 22 listopada 1996 r. w księdze wieczystej dla skomunalizowanej nieruchomości istniał wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, istotnym staje się fakt prawny, że wynikająca z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. zasada jawności materialnej, czyli domniemanie iuris tantum zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa własności Skarbu Państwa, wpisanego do księgi wieczystej, wiąże wszystkich także organy administracji i Sąd administracyjny, aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przez osobę, posiadającą w tym interes prawny przed sądem powszechnym. Tym samym Wojewoda Kielecki wydając kwestionowaną decyzję w oparciu o wpis w księdze wieczystej nie naruszył prawa, a zarzuty skargi uznać należy za nieuzasadnione. W niniejszej sprawie należy także podnieść, że skarżący podjął próbę wyeliminowania decyzji komunalizacyjnej z obrotu prawnego i wnioskiem z dnia 8 czerwca 2000 r. wystąpił do Wojewody Świętokrzyskiego o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją komunalizacyjną twierdząc, iż bez własnej winy nie brał udziału w tym postępowaniu, a jest następcą prawnym poprzednich właścicieli części skomunalizowanego tą decyzją mienia (kilku działek) i przed jej wydaniem wystąpił o jego zwrot. Jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 października 2009 r. (sygn. akt I SA/Wa 614/09, LEX nr 573401) uchylił wydane w tym postępowaniu wznowieniowym decyzje obu organów, pozostawiając tym samym w obrocie prawnym decyzję komunalizacyjną. Sąd w tej sprawie ustalił, że skarżący nie był w dniu komunalizacji stroną tego postępowania, gdyż nie posiadał żadnego tytułu prawnego do komunalizowanych nieruchomości – w związku z czym organ nieprawidłowo orzekł o wznowieniu postępowania, uznając niesłusznie, że zaistniała dyspozycja z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd stwierdził ponadto, że decyzja komunalizacyjna nie była uwarunkowana żadną inną decyzją, a jej wydanie nie było uzależnione od wcześniejszego wydania innej decyzji. Decyzja ta potwierdzała jedynie stan prawny zaistniały na nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. Żadne inne orzeczenie nie wchodziło "w skład jej podstawy prawnej". Nie była nią z pewnością decyzja wywłaszczeniowa z 1974 r., nie była ona wydana na potrzeby komunalizacji – odnosi się ona jedynie do tej samej nieruchomości. Decyzja komunalizacyjna nie była też bezpośrednim następstwem wydania decyzji wywłaszczeniowej. Nie ma między nimi związku na tyle adekwatnego, aby stanowiło to podstawę wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. A sformułowana uwaga Sądu w powyżej zacytowanym uzasadnieniu, na którą powołuje się skarżący, że niemożność wznowienia postępowania w niniejszej sprawie, nie stanowi przeszkody do ewentualnego stwierdzenia nieważności tejże decyzji, wskazuje na odrębność obu trybów postępowania nadzwyczajnego (wznowieniowego i nieważnościowego) posiadających odmienne przesłanki niezbędne do wszczęcia każdego z tych postępowań. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko uznając, że skarżący nie posiada przymiotu strony także w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Kieleckiego z dnia 22 listopada 1996 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie nieruchomości gruntowej w części dotyczącej działki nr [...] w obrębie [...]. Mając powyższe na uwadze, Sąd ocenił jako nieprawidłową zaskarżoną decyzję z 17 listopada 2022 r. wydaną w ponownym postępowaniu prowadzonym przez Ministra, uwzględniającą przymiot skarżącego jako strony oraz odmawiającą stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 stycznia 2023 roku (sygn. akt I SA/Wa 2579/22, LEX nr 3564151), postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 k.p.a., stąd też ustalenie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Przesłanki stwierdzenia nieważności zostały w powyższym przepisie wyliczone wyczerpująco, zatem nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Organ rozpatrując sprawę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie rozstrzyga jej ponownie merytorycznie, lecz orzeka tylko w kwestii wadliwości kontrolowanego aktu administracyjnego. Działa więc jako organ kasacyjny i w oparciu o zamknięty materiał dowodowy (tj. ten materiał, który posłużył do wydania badanego orzeczenia), weryfikuje kwestionowany akt administracyjny na podstawie ówczesnego stanu prawnego, m.in. ujawnionego wpisu w księdze wieczystej spornej nieruchomości, w której jako właściciel wpisany był Skarb Państwa. Zatem nie można było w tej sprawie wydać orzeczenia innego niż umarzającego postępowanie. W świetle powyższych ustaleń Sąd stwierdził, że organ swoim orzeczeniem naruszył art. 105 § 1 i 28 k.p.a. oraz art. 7 i art. 80 k.p.a., które nakładają na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 132 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Na powyższe koszty składa się wpis sądowy w kwocie [...]zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie [...]zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa [...]zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI