I SA/WA 346/05

I SA/Wa 346/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Pryca /przewodniczący/
Maria Tarnowska /sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi A. i Z. N. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę
Uzasadnienie
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E. D. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] orzekającej, iż decyzja Starosty W. z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, w prawo własności na rzecz A. i Z. N. została wydana z naruszeniem prawa - uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. oraz stwierdził nieważność decyzji Starosty W. z dnia [...] lutego 2003 r.
W uzasadnieniu organ podał, że decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Starosta W. orzekł o odpłatnym przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] m2, na rzecz A. i Z. N.
Pismem z dnia 25 lutego 2004 r. Starosta W. zwrócił się do Wojewody [...] o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2003 r., wskazując, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 z późn. zm.).
Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Wojewoda [...] stwierdził, iż decyzja Starosty [...] wydana została z naruszeniem prawa, podając w uzasadnieniu, iż w przedmiotowej sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne z uwagi na fakt, iż A. i Z. N. odpłatnie nabyli prawo własności nieruchomości, które zostało ujawnione w księdze wieczystej.
Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. odwołanie wniosła E. D., spadkobierczyni byłego właściciela nieruchomości.
Z ustaleń organu wynika, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, organ odmawia wydania decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, jeżeli toczy się postępowanie administracyjne dotyczące prawidłowości nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego.
Bezspornym jest, iż w dniu wydania decyzji przez Starostę [...], przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi toczyło się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] maja 1961 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1961 r. nr [...] orzekającej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego, w którego skład wchodziła m.in. działka nr [...].
Postępowanie dotyczące oceny legalności powyższych decyzji zostało zakończone wydaniem przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z dnia [...] marca 2004 r. nr [...].
Zdaniem organu, w związku z powyższym, wystąpiła przesłanka określona w art. 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, uniemożliwiająca dokonanie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a zatem należało stwierdzić, iż decyzja Starosty W. z dnia [...] lutego 2003 r. wydana została z naruszeniem prawa, tj. art. 3 ustawy, które to naruszenie należy uznać za rażące, bowiem w przedmiotowej sprawie zachodzi oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. (wyrok NSA z dnia 4 grudnia 1986 r. sygn. akt IV SA 716/86, publ. Monitor Prawniczy - Zestawienie Tez 1999/11; wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r. sygn. akt V SA 86/92, V SA 436-466/92, publ. ONSA 1993/1 poz. 23; wyrok NSA z dnia 25 listopada 1997 r. sygn. akt III SA 1201/96, publ. Vademecum Przedsiębiorcy Podatnika 1998/5).
Zdaniem organu, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa, natomiast, stosownie do art. 156 § 2 kpa, nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Wbrew twierdzeniom organu wojewódzkiego, zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odpłatnego nabycia własności nieruchomości przez dotychczasowych użytkowników wieczystych, jak również ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej nie można uznać za nieodwracalne skutki prawne, co potwierdza także orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 30 września 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 2651/2000, publ. ONSA 2004/1 poz. 18).
Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli Z. i A. N., zarzucając, że ani w chwili zakupu nieruchomości w dniu 6 marca 1995 r. ani w chwili wydawania decyzji przez Starostę W. w lutym 2003 r., nie wiedzieli o toczącym się w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi postępowaniu dotyczącym tej nieruchomości. Dopiero 6 września 2003 r. spadkobierczyni byłego właściciela E. D. przesłała skarżącym kserokopię decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2003 r., z której dowiedzieli się o toczącym się w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi postępowaniu dotyczącym tej nieruchomości. W związku z powyższym, w sytuacji skarżących nastąpił nieodwracalny skutek prawny, ze względu na ochronę osób trzecich na podstawie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych oraz zasady ochrony obrotu prawnego i nabycia prawa w dobrej wierze.
Skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i ponownego rozpatrzenia sprawy.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga jest bezzasadna. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest stwierdzenie nieważności decyzji Starosty W. z dnia [...] lutego 2003 r. przekształcającej prawo użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. i stwierdził nieważność decyzji Starosty W. z dnia [...] lutego 2003 r. przekształcającej prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w G. przy ul.[...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2 w prawo własności, na rzecz A. i Z. N.
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 z późn. zm.), organ odmawia wydania decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, jeżeli toczy się postępowanie administracyjne dotyczące prawidłowości nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że w dniu wydania decyzji przez Starostę W. toczyło się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] maja 1961 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1961 r. orzekającej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego, w którego skład wchodziła m.in. działka nr [...], i zostało ono zakończone wydaniem przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z dnia [...] marca 2004 r.
Prawidłowo organ uznał, że decyzja Starosty W. z dnia [...] lutego 2003 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności, wydana została z naruszeniem art. 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r., które to naruszenie należy uznać za rażące, ponieważ istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją z dnia [...] lutego 2003 r.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa, natomiast stosownie do art. 156 § 2 kpa, nie stwierdza nieważności decyzji, jeśli decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Sąd podziela stanowisko organu, że odpłatnego nabycia własności nieruchomości przez dotychczasowych użytkowników wieczystych oraz ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej nie można uznać za nieodwracalne skutki prawne, ponieważ nie doszło do odpłatnego nabycia (przeniesienia własności) nieruchomości przez osobę trzecią. Nie ma tutaj zatem zastosowania rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, wyrażona w art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którą w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe; zasada ta chroniłaby ewentualnych nabywców nieruchomości w dobrej wierze, i to nabywających ją odpłatnie, ponieważ rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych albo dokonanych na rzecz nabywcy działającego w złej wierze, stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. Rozstrzygnięcie stwierdzające nieważność decyzji będącej podstawą wpisu ma ten skutek, że w wyniku odpadnięcia podstawy wpisu zostanie on wykreślony, w konsekwencji czego przywrócony zostanie poprzedni wpis. Ponieważ skutek prawny nadaje się do zniesienia w drodze czynności organu administracji, dokonanej w ramach jego kompetencji, nie stanowi to zatem nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, wywołanego decyzją o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 1999 r. Nr 65, poz. 746).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.