I OSK 2034/06

I OSK 2034/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Paweł Tarno
Janina Antosiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Marzenna Linska - Wawrzon
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 957/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-09-21
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 215 ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie NSA del. WSA Marzenna Linska-Wawrzon Jan Paweł Tarno Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 957/06 w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 21 września 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 957/06, oddalił skargę M. R. na decyzję Wojewody M., w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył ustalenia organów, treść wydanych w tej sprawie decyzji oraz własną ocenę ich legalności stwierdzając, co następuje.
Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2, oznaczona dawną hip. [...], stanowiąca własność S. M. C., objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.[...] W. (Dz. U. Nr 50, poz. 279) zw. dalej dekretem z 26 października 1945 r., przeszła na własność Gminy m.[...] W., a następnie na własność Państwa.
Spadek po S. M. C., zmarłym [...] 1976 r. nabył M. Z. R., co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w B. z [...] października 1981 r. – [...].
W dniu 29 marca 1982 r. M. R. wystąpił do Urzędu Dzielnicowego W. [...], z wnioskiem o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Decyzją z [...] listopada 1982 r. wydaną z upoważnienia Naczelnika Dzielnicy W, [...], pozostawiono wniosek ten bez rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji powołał się na brak przepisów wykonawczych w zakresie odszkodowań za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. oraz brak podstaw do zastosowania w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości przepisu art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64). W wyniku wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] lutego 1983 r. Prezydent m. [...] W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 1982 r. Wyrokiem z dnia 28 czerwca 1983 r. sygn. I SA 664/83, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę M. R. na decyzję organu drugiej instancji. Pismem z dnia 30 lipca 2003 r. M. R. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., zażalenie na bezczynność Prezydenta m. [...] W., gdyż Kolegium nie rozpatrzyło jego wniosku z dnia 29 marca 1982 r. o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość, na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 16 marca 2004 r. sygn. akt I SAB 253/03 skargę uwzględnił i zobowiązał Prezydenta m. [...] W. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
Prezydent m. [...] W. rozpatrując żądanie odszkodowania, ustalił na podstawie dokumentów wcześniej zgromadzonych w sprawie oraz archiwalnych materiałów, że w dniu wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945 r.) przedmiotowa nieruchomość była niezabudowana. Biorąc pod uwagę Ogólny Plan Zabudowy m. [...] W. z dnia 11 sierpnia 1931 r. oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 1983 r., w którym Sąd wypowiedział się na temat przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości, Prezydent m. [...] W. stwierdził, że nieruchomość położona przy ul. [...] nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. Oznacza to, że nie został spełniony warunek wymagany przez art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Badając drugą przesłankę wynikającą z art. 215 ust. 2 wskazanej wcześniej ustawy, tj. ustalenie daty pozbawienia poprzedniego właściciela, bądź jego następcy prawnego, faktycznej możliwości władania przedmiotową działką, organ ustalił, że pozbawienie poprzednich właścicieli faktycznej możliwości władania przedmiotową działką nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r.
W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu, M. R. zakwestionował ustalenia organu pierwszej instancji.
Wojewoda M. decyzją z [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powołał się na wyrok NSA z dnia 28 czerwca 1983 r., w którym Sąd uznał za trafne stanowisko organów administracyjnych dotyczące braku podstaw prawnych do przyznania odszkodowania. Wskazał przy tym na przepis art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zgodnie z którym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
Nadto organ wskazał, że o przeznaczeniu przedmiotowej nieruchomości pod określonego rodzaju zabudowę przed dniem 21 listopada 1945 r. stanowił ogólny plan zabudowania m. [...] W.. Z parametrów tego planu, określonych dla danej strefy zabudowy terenu, na której znajdowała się sporna nieruchomość takich jak: liczba kondygnacji (4), powierzchnia zabudowy (50%), rodzaj zabudowy (zwarta) wynika, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Organ uznał, że wobec braku jednej z przesłanek niezbędnych do ustalenia odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie zachodzi potrzeba omawiania pozostałej przesłanki – ustalenia daty pozbawienia możliwości władania nieruchomością.
Skargę na powyższą decyzję wniósł M. R., domagając się stwierdzenia jej nieważności oraz decyzji Prezydenta m. [...] W. albo uchylenia decyzji drugiej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił sprzeczność interpretacji przepisu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami z art. 64 Konstytucji RP. Zarzucił jej także brak dowodu, wskazującego datę utraty przez byłego właściciela faktycznej możliwości władania działką. Wyjaśnił, iż działka przy ul. [...] była zabudowana trzema domami mieszkalnymi: frontowym czteropiętrowym, czteropiętrową oficyną poprzeczną i parterowym mieszkalno-gospodarczym budynkiem (stróżówka z wozownią). Wskazał, że jeżeli te budynki zostałyby zniszczone, zastosowanie miałby przepis art. 6 dekretu z 1945 r. Wniósł, aby Wojewoda M., działając w trybie autokontroli, uchylił decyzję Prezydenta m. [...] W. i orzekł co do istoty sprawy przyznając odszkodowanie za grunt w kwocie 2.897.000 zł i za dom jednorodzinny w kwocie 43.000 zł. Ponadto skarżący stwierdził, że wobec zmiany stanu prawnego dotyczącego odszkodowania za nieruchomości oraz ujawnienia nowych dowodów w sprawie, pogląd prawny wyrażony w wyroku NSA nie wiąże organów orzekających, a tym bardziej sądu.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę w wyniku dokonanej kontroli legalności decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał się na przepis art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zgodnie z którym przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania niż po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.
Zdaniem Sądu zasadnicze znaczenie w sprawie ma rozstrzygnięcie, czy przedmiotowa nieruchomość zabudowana była domem jednorodzinnym, albo czy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Jak ustalono w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym w niniejszej sprawie, nieruchomość położona przy ul. [...] w W., przed 1939 r. była ciasno zabudowana trzema domami mieszkalnymi: frontowym czteropiętrowym, czteropiętrową oficyną poprzeczną i parterowym mieszkalno-gospodarczym budynkiem (stróżówka z wozownią). W czasie działań wojennych w latach 1939-1945 budynki te uległy zniszczeniu.
Ustalenia powyższe zostały dokonane na podstawie materiałów dowodowych znajdujących się w aktach sprawy: dokumentu opracowanego przez Biuro Odbudowy Stolicy o sygnaturze S XVII 9 – na przedmiotowej nieruchomości znajdowały się budynki "stare, murowane, mieszkalne, wysokości 4 kondygnacje, budynek gospodarczy, wysokości 1 kondygnacyjny; doszczętnie wypalone i częściowo wyburzone; nie nadają się do odbudowy" (k-95), dokumentu sporządzonego podczas lustracji dokonanej przez Biuro Odbudowy Stolicy w 1945 r. – trzy budynki opisane jako a,b i c – o VI stopniu zniszczenia – według załączonej legendy określano tak budynki wypalone doszczętnie (k-96), fragmentu planu sytuacyjnego z 1945 r. na nieruchomości przy ul. [...] zaznaczono trzy budynki - według załączonej legendy frontowy budynek spalony w dużym procencie, lecz niecałkiem, pozostałe dwa budynki w głębi posesji wypalone doszczętnie (k-94). Dodatkowo w aktach sprawy znajdują się dokumenty dotyczące rozbiórki pozostałej ściany szczytowej oficyny poprzedniej i pozostałych murów po budynkach znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości (k-107 i k-110).
Sąd wskazał, że nieruchomość za którą były właściciel może żądać odszkodowania, podlega ocenie według jej stanu na dzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. [...] W., tj. na dzień 21 listopada 1945 r.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że część z zabudowy działki przetrwała wojnę i na nieruchomości pozostał budynek jednokondygnacyjny, będący stróżówką z wozownią, który co najmniej do 1954 r. był zamieszkany i użytkowany i przyjmując, że żądanie skarżącego dotyczy przyznania odszkodowania za tę część zabudowań, które określił jako dom jednorodzinny, Sąd stwierdził, iż nieruchomość przy ul. [...] zabudowana była budynkiem mieszkalnym, wielorodzinnym. Na tę zabudowę składały się dwa budynki mieszkalne czterokondygnacyjne i jeden mieszkalno-gospodarczy jednokondygnacyjny. W ocenie Sądu budynek jednokondygnacyjny był częścią zabudowy wielorodzinnej i fakt, że był on jednokondygnacyjny nie daje podstaw do uznania, że budynek ten nabył charakteru domu jednorodzinnego.
Nieruchomość przy ul. [...], z racji zniszczeń w czasie działań wojennych budynków znajdujących się na niej, nie mogła również stanowić przed dniem wejścia w życie dekretu z 1945 r., działki przeznaczonej pod budowę domu jednorodzinnego. W ocenie Sądu, nie ma potrzeby odwoływać się do planu zabudowania z 1931 r. skoro poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje fakt zabudowy nieruchomości przed 1945 r. w sposób zwarty dwoma budynkami czterokondygnacyjnymi i jednokondygnacyjnym.
Sąd nie podzielił poglądu skarżącego, że to wola właściciela decydowała o tym, czy stanowiąca jego własność działka, będzie przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, czy też pod inny rodzaj zabudowy. Takie rozumowanie prowadzi do wniosku, że przesłanka z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotycząca przeznaczenia działki obejmowałaby wszystkie działki budowlane, na których dopuszczone byłoby budownictwo mieszkaniowe.
Dodatkowo Sąd powołał się na ocenę wyrażoną w wyroku NSA z dnia 28 czerwca 1983 r. sygn. akt SA 665/93, w którym Sąd stwierdził, że w tej sprawie zostało ustalone ponad wszelką wątpliwość, iż nieruchomość przy ul. [...] nie należała do jednej z wymienionych kategorii nieruchomości (kategorii gospodarstw rolnych, działki pod budowę domu jednorodzinnego), ponieważ była ciasno zabudowana trzema budynkami, co wyklucza przeznaczenie terenu pod budowę domu jednorodzinnego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził także, że wobec braku jednej z przesłanek uzasadniających ustalenie odszkodowania, nie zachodziła potrzeba badania, czy występuje druga przesłanka.
Zdaniem Sądu art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesądza, że chodzi o zaspokojenie roszczeń tylko tych poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych, którzy spełniają wszystkie wymienione w nim przesłanki. Niespełnienie którejkolwiek z nich powoduje brak podstaw do odszkodowania. Dla byłych właścicieli niewymienionych w art. 215 ustawy, nie przewidziano możliwości ubiegania się o odszkodowanie za utracone grunty.
Z tych względów uznając decyzje za zgodne z prawem, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej ustawa P.p.s.a., oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. R., będący radcą prawnym i zaskarżając wyrok w całości zarzucił naruszenie prawa procesowego:
1) art. 135 w zw. z art. 145 § 1 ustawy P.p.s.a. przez niezastosowanie przez Sąd przewidzianego tą ustawą środka stwierdzenia nieważności kontrolowanych decyzji na skutek nierozpoznania w zaskarżonym wyroku zarzutu, że w postępowaniu administracyjnym nie oceniono poglądu, iż przeznaczenie gruntu po drugiej stronie ul. [...] pod budownictwo jednorodzinne spełnia ustawową przesłankę, że grunt "mógł być przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne", co do trzeciego budynku nie było orzeczenia władzy budowlanej uznającego, że ze względu na stan zniszczenia budynek nie nadaje się do naprawy i powinien ulec rozbiórce;
2) art. 1 ustawy P.p.s.a. przez niezastosowanie przez Sąd kontroli działalności administracji publicznej, a jedynie poczynienie przez Sąd własnych ustaleń lub powołanie ustaleń organów bez dokonania jednak ich kontroli,
3) art. 141 § 4 ustawy P.p.s.a. przez pominięcie zarzutów zamieszczonych w skardze, a odnoszących się do:
- pominięcia w postępowaniu administracyjnym dowodu że 5 października 1936 r. został zatwierdzony podział pod budownictwo jednorodzinne nieruchomości położonej po drugiej stronie ul. [...], co miało wpływ na treść decyzji, a niepowołanie tego zarzutu miało wpływ na treść wyroku;
- gołosłownego stwierdzenia w zaskarżonych decyzjach, że nieruchomość w dniu wejścia w życie dekretu z 21 listopada 1945 r. była niezabudowana, na skutek wady postępowania administracyjnego polegającej na niezwróceniu się do archiwum Urzędu Wojewódzkiego, w którym znajdował się dowód, że na nieruchomości przy ul. [...] znajdował się budynek, który przetrwał wojnę i co najmniej do 25 października 1954 r. był zamieszkały i użytkowany"
- nieodniesienie się do zarzutu niezastosowanie art. 6 dekretu.
Nadto skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, polegające na niezastosowaniu do istniejącego na działce przy ul. [...] pojęcia domu jednorodzinnego, który przeszedł na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., uznaniu, że działka przy ul. [...] nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne i niewskazaniu dowodu jaki pozwolił uznać, że poprzedni właściciel był pozbawiony faktycznej możliwości władania.
Skarga kasacyjna domaga się zmiany wyroku polegającej na stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m. [...] W. względnie uchyleniu decyzji Wojewody.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona wywodzi, iż sądy administracyjne powołane są do oceny działalności organów administracji publicznej. Sprowadza się to do kontroli rozstrzygnięć pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej.
W zaskarżonym wyroku Sąd dokonał własnych ustaleń na podstawie części zgromadzonego materiału dowodowego, nie oceniając zaskarżonych decyzji w kontekście podniesionych w skardze zarzutów.
Za najistotniejszy zarzut uważa strona pominięcie w wyroku podniesionego w skardze zarzutu, pominięcia wadliwej wykładni art. 215 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami. W zaskarżonym wyroku Sąd nie wyjaśnił dlaczego uznał kontrolowane decyzje za prawidłowe w kontekście znajdującego się w aktach dowodu, że nieruchomość po drugiej stronie ul. [...] została przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne i podział gruntu pod taki sposób zagospodarowania został zatwierdzony w 1935 r.
Artykuł 215 powołanej ustawy wyraźnie odwołuje się do kryteriów obowiązujących przed wejściem w życie dekretu z 26 października 1945 r. "Pojęcie dom jednorodzinny" należy rozumieć w znaczeniu, jakie temu pojęciu wówczas nadawano. Dom jednorodzinny to budynek zaspokajający potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni czy liczby pomieszczeń. Ograniczenia takie wprowadzono w późniejszym okresie.
Pogląd wyrażony w wyroku sygn. 664/83 nie może mieć w tej sprawie zastosowania, gdyż w prowadzonym w 1983 r. postępowaniu nie został dopuszczony dowód z mapy Linde,a oraz z będących w aktualnie prowadzonym postępowaniu orzeczeń władzy budowlanej (art. 6 dekretu).
W 1983 r. nie obowiązywał art. 215 powołanej ustawy, a także nowa Konstytucja. W zaskarżonym wyroku Sąd nie odniósł się do pominięcia w postępowaniu administracyjnym dowodu z oświadczenia następcy prawnego byłego właściciela, że budynek jednorodzinny przetrwał wojnę i co najmniej do 5 kwietnia 1958 r. był wykorzystywany jako zaplecze i mieszkanie dozorcy na pobliskim placu budowy.
Sąd w zaskarżonym wyroku (str. 4 uzasadnienia) dokonał własnego ustalenia, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie przepis art. 215 ustawy o gospodarce. Następnie Sąd powołał (przepisał) ustalenia z postępowania administracyjnego wskazując jednocześnie na podstawie jakich dowodów zostały one dokonane. Niedokonano oceny kontrolowanych decyzji. Przytoczenie części ustaleń organów administracji, bez dokonania ich kontroli (oceny) – zdaniem skarżącego jest rażącym naruszeniem art. 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W zaskarżonym wyroku nie oceniono zawartego skardze zarzutu, że w postępowaniu administracyjnym wadliwie zinterpretowano zapis ogólnego planu zabudowania, przewidujący zabudowę zwartą 4 kondygnacje do wysokości 15 i 50% jako niebędącą zabudową jednorodzinną. Niewskazano jednak podstawy prawnej takiego poglądu.
W zaskarżonym wyroku Sąd nie ocenił wpływu na treść kontrolowanych decyzji braku rozpoznania przez organy administracji zawartego w opinii biegłego dowodu, że grunt po drugiej stronie ulicy (między ul. [...],[...] i [...]) został przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, a podział na działki zatwierdzony został 5 października 1936 r. i uwidoczniony jest na mapie z 1940 r. W zaskarżonym wyroku Sąd powtarzając za wyrokiem sygn. 64/83 jako własne ustalenie przyjął stwierdzenie, że grunt przy ul. [...] był ciasno zabudowany trzema domami mieszkalnymi, to jest frontowym czteropiętrowym, czteropiętrową oficyną poprzeczną i parterowym mieszkalno-gospodarczym budynkiem (stróżówka z wozownią).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Sąd odwoławczy na podstawie art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy wyznaczają zarzuty postawione w skardze kasacyjnej, chyba że zachodzi nieważność postępowania przed Sądem pierwszej instancji, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego sformułowania podstaw kasacyjnych, czemu służy wprowadzony w art. 175 § 1 ustawy P.p.s.a. przymus adwokacko-radcowski przy jej sporządzaniu.
Wniesiona w tej sprawie skarga kasacyjna chociaż odpowiada warunkom formalnym, przewidzianym w art. 176 ustawy to jednakże zarzuty w niej zawarte zostały sformułowane w sposób wadliwy, uniemożliwiający dokonanie oceny ich zasadności. Zastrzeżenie to odnosi się przede wszystkim do zarzutu naruszenia przepisów postępowania.
Zarzut naruszenia przepisów art. 135 ustawy P.p.s.a. powiązano z naruszeniem przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 tej ustawy, bez uwzględnienia, iż składa się on z trzech punktów traktujących o odmiennych podstawach orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Należało zatem wskazać, o którą konkretnie jednostkę redakcyjną chodzi, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny nie może w postępowaniu odwoławczym domyślać się, który z punktów wskazanego artykułu miał skarżący na uwadze, bądź też dokonywać interpretacji środka odwoławczego. Warunek prawidłowego przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody, zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis prawa skarżący miał na uwadze podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Przepis ten musi być wskazany wyraźnie (tak w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r. III CKN 29/97 OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96).
W skardze kasacyjnej nie wskazano konkretnego przepisu jak również zarzucając niestwierdzenie przez Sąd nieważności kontrolowanych decyzji nie wskazano, w oparciu o którą z przesłanek art. 156 § 1 k.p.a. Sąd pierwszej instancji winien to uczynić. Wywodów w tym przedmiocie nie zawiera także uzasadnienie skargi kasacyjnej.
Opisany w petitum skargi kasacyjnej zarzut w pkt a został sformułowany w sposób sugerujący istnienie wad w postępowaniu administracyjnym, jednakże nie wskazano, które przepisy postępowania naruszyły organy, czego miał nie dostrzec Sąd pierwszej instancji, a co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wadliwe, bo niepełne sformułowanie zarzutów uniemożliwia dokonanie - w oparciu o ten zarzut - kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia.
Jako chybiony ocenił Naczelny Sąd Administracyjny zarzut naruszenia art. 1 i art. 141 § 4 ustawy P.p.s.a. Wbrew zarzutom skargi Sąd pierwszej instancji dokonał kontroli legalności zaskarżonych decyzji, co w sposób wyraźny wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
Przepis art. 141 § 4 ustawy P.p.s.a. określa wymogi co do uzasadnienia wyroku, które winno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku elementy takie zawiera. Błędnie jednakże skarga kasacyjna zarzuca, iż Sąd poczynił własne ustalenia, skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny nie prowadził postępowania dowodowego, a jedynie oceniał legalność przeprowadzonego postępowania i wydanych decyzji. Przytoczenie ustaleń postępowania administracyjnego, które Sąd uznał za prawidłowe, nie może być poczytane za wadę postępowania sądowego mającą istotny wpływ na wynik sprawy. Zważyć przy tym należy, iż w postępowaniu administracyjnym zebrano obszerny materiał dowodowy, poddano go szczegółowej ocenie w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, odnosząc się do kwestii istotnych w tej sprawie jak: przeznaczenie nieruchomości pod zabudowę, stanu zagospodarowania działki, rodzaju zabudowy, okoliczności faktycznego władania nieruchomością.
Do tych ustaleń, którym z punktu widzenia reguł postępowania administracyjnego, jako poczynionych w oparciu o dokumenty archiwalne (powoływane i opisane zarówno przez organ administracyjny jak i Sąd) nie sposób mieć zastrzeżeń, tylko dlatego, że strona przeciwstawia im swoje twierdzenia, niepoparte konkretnymi dowodami.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd nie odniósł się wprawdzie do okoliczności podniesionej w skardze, że w dniu 5 października 1936 r. został zatwierdzony podział nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne – po drugiej stronie ulicy [...], jednakże ten mankament uzasadnienia nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy.
Strona powołuje się bowiem na dowód dotyczący innej nieruchomości, nie zaś tej, której dotyczyło postępowanie, co w sposób oczywisty nie mogło mieć znaczenia w tej sprawie. Tylko wówczas gdyby podział dotyczył nieruchomości przy ul. [...], okoliczność ta miałaby istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie jest trafny także zarzut nierozpoznania przez Sąd zarzutu skargi gołosłownego stwierdzenia w zaskarżonych decyzjach, że przedmiotowa nieruchomość była niezabudowana, czego przyczynę strona upatrywała w niezwróceniu się przez organy do archiwum i nieuwzględnieniu dowodu świadczącego, że na nieruchomości przy ul. [...] znajdował się budynek, który przetrwał wojnę i do 25 października 1954 r. był zamieszkany i użytkowany.
Sąd do tego zarzutu wprawdzie nie odniósł się wprost, jednakże prawidłowo podzielił ocenę organu, że ze względu na wysokość tego budynku (jednokondygnacyjny) i charakter zabudowy oraz budynku (stróżówka z wozownią) nie posiadał on cech domu jednorodzinnego w takim znaczeniu, jak to wynika z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego, skarga kasacyjna wymienia jako naruszony przepis art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, chociaż przepis ten składa się z dwóch ustępów, a w sprawie podstawę stanowił ust. 2, jedynie odwołujący się do ust. 1 w odniesieniu do dnia wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r.
Artykuł 215 ust. 2 nakazuje przepisy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosować odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel, bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Obu tych przepisów nie naruszył WSA skoro poczynione w postępowaniu administracyjnym ustalenia wskazywały na to, że budynek nie miał charakteru jednorodzinnego, w dniu wejścia w życie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania, tj. w dniu 5 kwietnia 1958 r. w ogóle już nie istniał (co potwierdzały dokumenty archiwalne na k. 94 i nast. oraz k.107 i 110 akt administracyjnych przytoczone przez Sąd oraz zaświadczenie lokalizacyjne z 30 czerwca 1956 r. nr 4593 wraz z załącznikiem, przywołane w uzasadnieniu decyzji Prezydenta z 7 lutego 2006 r., z którego wynika, że na tę datę na przedmiotowej działce nie było żadnej zabudowy).
Działka przy ul. [...] o pow. [...] m2 z powodów przytoczonych wyżej, jako posiadająca zwartą zabudowę wielorodzinną nie mogła w dniu 21 listopada 1945r. być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, z tych więc powodów nie odpowiadała warunkom określonym w art. 215 ust. 2, uprawniającym skarżącego do uzyskania odszkodowania. Nadmienić przy tym należy, iż decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] lutego 1995 r. wydaną na podstawie art. 160 k.p.a. zostało skarżącemu przyznane odszkodowanie za nieruchomość gruntową położoną przy ul. [...] w kwocie 325.316,30 zł, z uwagi na stwierdzoną uprzednio nieważność decyzji, odmawiających stronie przyznania prawa użytkowania wieczystego gruntu.
Z powyższych względów, uznając iż skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw, zaś zaskarżony wyrok odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.