I SA/WA 345/22

I SA/Wa 345/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący/
Jolanta Dargas /sprawozdawca/
Magdalena Durzyńska
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1806/23 - Wyrok NSA z 2025-03-19
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
art. 5 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2022 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 25 listopada 2021 r. nr KKU-132/21 w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez gminę z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody Śląskiego
z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nabycia
prawa własności nieruchomości.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] Wojewoda Śląski stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb: [...], oznaczonej w ewidencji gruntów na ark. Mapy [...] działkami: nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha, objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...], [...].
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że opisana w sentencji decyzji nieruchomość, ujawniona jest jako własność Skarbu Państwa w księdze wieczystej
nr [...] prowadzonej w Sądzie Rejonowym w [...] Wydział [...]. Podstawą wpisu Skarbu Państwa w tej księdze
było oświadczenie Starosty [...] [...]z dnia [...] września 2010 r. z treści którego wynika, że przedmiotowa nieruchomość była ewidencjonowana jako własność Skarbu Państwa od czasu założenia katastru nieruchomości. Aktualność treści księgi wieczystej nr [...], zweryfikowano w systemie Elektronicznych Ksiąg Wieczystych na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości na dzień wydania decyzji. Ponadto z wyjaśnienia
Wójta Gminy [...] zawartego w piśmie [...]z dnia [...] maja 2021 r. wynika, że przedmiotowa nieruchomość zapisana była pierwotnie w [...], w której jako właściciela wpisano w 1927 roku Skarb Państwa Polskiego ("[...]"). Powyższe ustalenia wskazują, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa w dniu 27 maja 1990 r.
Wojewoda podniósł, iż decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., powołując art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2000 r. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.) stwierdził nabycie
z dniem 27 października 2000 r. przez [...] w [...],
prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa położonego w Gminie [...] obręb [...] w tym działek nr: [...] i [...]
(obecnie odpowiednio [...]). Na podstawie ww. decyzji w księdze wieczystej [...] wpisano prawo użytkowania wieczystego na rzecz [...] S.A. w odniesieniu do działek nr: [...] i [...]. Decyzja ta
nie ma jednak wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie podejmowane w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Złożenie wniosku uwłaszczeniowego w oparciu
o ww. przepis prawa oznacza, że wnioskodawca nie legitymował się dokumentami potwierdzającymi ustanowienie prawa zarządu na rzecz istniejącego przed 1990 r. poprzednika prawnego. Również przeprowadzone postępowanie wykazało,
że [...] nie legitymowały się w dniu 27 maja 1990 r. tytułem prawnym
do nieruchomości.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyły [...] S.A.
w [...].
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrując sprawę wskazała, że podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy
z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie
mienie ogólnonarodowe (państwowe).
Komisja podkreśliła, że decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej
z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący
w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), tj. w dniu 27 maja 1990 r.
Organ II instancji wskazał, że bezsporne jest w niniejszej sprawie, że opisana
na wstępie nieruchomość, w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, co potwierdza księga wieczysta nr [...] prowadzona,
w Sądzie Rejonowym w [...] [...], [...] Wydział [...].
Kolejną kwestią niezbędną do wyjaśnienia przyczyn komunalizacji mienia na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) jest ustalenie,
czy przedmiotowe mienie w dniu 27 maja 1990 r. należało do rad narodowych
i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Dla ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego niezbędne jest wyjaśnienie, co należy rozumieć pod pojęciem "należące do". "Należenie" jest kategorią prawną odmienną
od stanu faktycznego wyrażanego w pojęciach typu "posiadanie", "władanie", "dysponowanie" - co jest prawnie obojętne dla komunalizacji. Toteż pojęcie "należenie" trzeba rozumieć w kategoriach prawnych, zwłaszcza gdy mienie takie nie "należało" faktycznie do określonych organów samorządowych.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami
i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm.)
grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste były zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej.
Organ powołał się na art. 38 ust. 2 ustawy gruntowej, zgodnie z którym dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości
między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Analogiczne regulacje dotyczące obowiązku formalnego przekazania terenu państwowego m.in. przedsiębiorstwom państwowym w prawną formę władania zwaną zarządem (użytkowaniem) występowały również we wcześniejszym
stanie prawnym (por. art. 3 ust. 1 i 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, czy też art. 3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.
o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Stanu powyższego nie zmienił przejściowy art. 80 ust. 1
ustawy gruntowej (w brzmieniu z dnia 27 maja 1990 r.), zgodnie z którym grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Przepis ten odnosił się w istocie do analogicznego do zarządu z ustawy gruntowej formy władztwa przedsiębiorstw państwowych, w ramach zasady jednolitej własności Skarbu Państwa, w postaci "użytkowania". Użytkowania tego nie można sprowadzać wbrew literalnemu brzmieniu ww. przepisu i ww. zasadzie do "użytkowania" stricte w znaczeniu cywilistycznym, czy też faktycznego władztwa (posiadania), którego nie można utożsamiać z użytkowaniem. Powyższe potwierdza ugruntowane orzecznictwo sądowe. W jednobrzmiących tezach uchwał z 27 lutego 2017 r., sygn. akt 1 OPS 2/16,
oraz z 26 lutego 2018 r., sygn. akt I OPS 5/17, NSA przyjął, że "pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa (...) bez udokumentowanego prawa
w sposób określony wart. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 z późn. zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu (...) maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191,
z późn. zm.)". Z treści uchwal wynika jednoznacznie, że nieruchomości pozostające
we władaniu przedsiębiorstwa (...) nie są nieruchomościami "należącymi
do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego", o ile prawo do tych nieruchomości może być udokumentowane
w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia (...) kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, tj. decyzją organu administracji publicznej,
na mocy której (...) uzyskała grunt państwowy w zarząd albo umową, zawartą
za zezwoleniem organu, o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umową o nabyciu nieruchomości.
Z akt sprawy nie wynika zaś, ażeby w formie prawem przewidzianej, przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz spółki [...] S.A.,
a tylko wówczas nieruchomość ta nie należałaby do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Żadnego z tytułów prawnych wskazanych
w ww. art. 38 ustawy o gospodarce gruntami skarżąca spółka nie przedstawiła. Faktyczne władanie mieniem przez skarżącą bądź przez jej poprzedników prawnych
nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację, która w trybie ww. przepisu ustawy komunalizacyjnej następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r., tym bardziej, że wydana decyzja komunalizacyjna ma jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdza przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę.
Powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego Komisja podniosła, że przepisy ustawy o przedsiębiorstwie państwowym [...], jako aktu o charakterze ogólnym (abstrakcyjnym), nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości, ale mogły stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia. Z kolei akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa [...] oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie,
których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i również nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości,
lecz mogły stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. [...] nie wykazało zaś,
aby dysponowało takim indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości. Ponadto przepis art. 7 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "[...]", stanowi w sposób ogólny, że "wszelkie nieruchomości przeznaczone do użytku kolei, stanowią z chwilą nabycia ich przez przedsiębiorstwo [...] własność Skarbu Państwa, a przedsiębiorstwo to zatrzymuje je w swoim użytkowaniu i zarządzie. Nie można skutecznie twierdzić, by powstanie
tego prawnorzeczowego tytułu po stronie [...] następowało z mocy prawa,
bez potrzeby konkretyzacji tej normy w akcie administracyjnym.
Komisja wskazała również, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania
art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), zgodnie z którym składniki mienia ogólnonarodowego, o których mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, nie stają się mieniem komunalnym jeżeli służą wykonaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej. Wykaz przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponad wojewódzkim określa rozporządzenie Rady Ministrów
z dnia 9 lipca 1990 r. o tym samym tytule (Dz. U. Nr 51, poz. 301). W rozporządzeniu tym brak jest przedsiębiorstwa państwowego [...]. [...] w dniu 27 maja 1990 r. nie wykonywały zadań należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej.
Fakt, iż organem założycielskim przedsiębiorstwa był minister nie oznacza,
że wykonywane przez nie zadania należą do właściwości organów administracji rządowej (vide: wyrok NSA z 13.05.2008 r., sygn. akt I OSK 760/07, Lex nr 505356).
Jednocześnie Komisja wskazała, iż komunalizacja określonej nieruchomości
(na dzień 27 maja 1990 r.) i uwłaszczenie prawem użytkowania
(na dzień 5 grudnia 1990 r.) nie pozostają ze sobą w konflikcie czasowym,
ale także rzeczowym, ponieważ ustawodawca wprowadzając uwłaszczenie uwzględnił zajście komunalizacji z mocy prawa ponad pół roku wcześniej. Toteż niezrozumiałym może być kwestionowanie komunalizacji poprzez pryzmat przepisów uwłaszczeniowych (nawet z powołaniem na wydanie w indywidualnych przypadkach decyzji uwłaszczeniowych, komunalizacja bowiem choćby z przyczyn czasowych ma w ocenie KKU pierwszeństwo przy ocenie stanu prawnego nieruchomości),
zamiast podejmowania działań ukierunkowanych na uwłaszczenie przedsiębiorstwa
w ww. trybie oraz we właściwym czasie na mieniu skomunalizowanym. Z punktu widzenia bowiem uwłaszczenia prawem użytkowania wieczystego, to czy właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa czy też gmina wydaje się nie posiadać istotnego znaczenia (poza kwestią właściwości), o ile przedsiębiorstwo państwowe
podjęło właściwe czynności w stosownym czasie ku temu.
Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły [...] S.A. w [...] zarzucając jej:
naruszenie przepisów postępowania, tj.:
art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 ab initio k.p.a.
poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy
z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym
i ustawę o pracownikach samorządowych (t.j. Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.)
w związku z art. 11 ust. 1 poprzez bezzasadne przyjęcie, że Gmina [...]
z dniem 27 maja 1990 r. nabyła prawo własności nieruchomości, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie jest wystarczający dla dokonania
takiego ustalenia, nadto w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wyłączenia możliwości komunalizacji, stąd nieruchomość nie mogła stać się mieniem komunalnym w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca spółka wniosła
o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie
kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej
pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1
ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach
danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów, Sąd uznał skargę
za niezasadną.
W toku postępowania administracyjnego zakończonego zakwestionowaną decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej stwierdzono, że Gmina [...] nabyła
z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie, prawo własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb: [...], oznaczonej
w ewidencji gruntów na ark. [...] działkami: nr [...] o powierzchni [...] ha
i nr [...] o powierzchni [...] ha, objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...], [...] Wydział [...].
Nabycie to nastąpiło na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
- Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę
o pracownikach samorządowych, a wynikało z ustalenia, że przedsiębiorstwu państwowemu [...] S.A. nie przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo zarządu
tej nieruchomości, a to oznacza, że jako składnik mienia państwowego należała
ona wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.
Zdaniem Sądu stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej jest prawidłowe
i znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa.
W myśl art. 5 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające (...), jeżeli dalsze przepisy
nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące
do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy
(tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Zgodnie
z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, podzielanym
przez skład orzekający w niniejszej sprawie, użyte w tym przepisie sformułowanie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu
w sensie prawnym, a nie faktycznym (vide wyrok NSA z 23 lutego 2010 r.,
I OSK 593/09, Lex nr 595433; wyrok WSA w Warszawie z 7 grudnia 2010 r.,
I SA/Wa 1109/10 Lex nr 750573). W tym stanie rzeczy samo faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy następowała z mocy prawa z dniem jej wejścia w życie, tj. 27 maja 1990 r.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przedsiębiorstwo państwowe [...] (poprzednik prawny skarżącej spółki)
nie dysponowało żadnym indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby na niej zarząd bądź użytkowanie.
Potwierdza to pośrednio sama skarżąca, która do takiego dokumentu się nie odwołuje.
Należy jednak zauważyć, że sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo
z nieruchomości co do zasady tego prawa zarządu nie kreował i nie kreuje.
Zarząd ów (dziś trwały zarząd) jest bowiem prawną forma władania nieruchomością. Dla oceny kwestii jego istnienia (jako przeszkody komunalizacji) mają znaczenie
dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy oraz obowiązujące wówczas przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych pod określonym tytułem prawnym. Obowiązująca w tym czasie ustawa
z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
- jak zasadnie podniosła Komisja - przewidywała powstanie zarządu w ściśle określony sposób. Stosownie do jej art. 38 ust. 2 mogło to więc nastąpić w drodze:
1) decyzji terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd,
2) zawartej za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości
między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) względnie umowy o nabyciu nieruchomości. Tylko zatem dysponowanie przez [...] tego rodzaju tytułem prawnym świadczyłby, że nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do rad narodowych
i terenowych organów administracji państwowej i z tego powodu nie podlegała komunalizacji z mocy prawa. Tymczasem jak już zaznaczono, tego rodzaju indywidualnym aktem skarżąca nie dysponuje.
To natomiast, że przy ustaleniu przysługiwania przedsiębiorstwu państwowemu
prawa zarządu w odniesieniu do pozostającego w jego dyspozycji mienia nieruchomego decydujące znaczenie odgrywa okoliczność, czy legitymuje się ono decyzją
o ustanowieniu prawa zarządu (użytkowania), względnie stosowną umową,
jeszcze przed 2017 r. było niemal powszechnie przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Pojawiające się niekiedy odmienne zapatrywania na to zagadnienie (czego przykładem może być pogląd sformułowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2010 r., I OSK 1401/09, Lex nr 745005) miały charakter odosobniony. Ostatecznie kwestia ta rozstrzygnięta została w dwóch uchwałach składów 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16 (ONSAiWSA 2017/4/59) oraz z 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17 (ONSAiWSA 2018/3/42),
w których stwierdzono, że "Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy
z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych
i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę
o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych". Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że od czasu uchylenia ustawą z 1960 r. o kolejach rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 1926 r. (ze zmianami)
o utworzeniu przedsiębiorstwa " [...] ", nie został uchwalony żaden akt prawny przyznający [...] nabycie prawa zarządu ex lege.
Skład orzekający w sprawie pogląd wyrażony w uchwałach i przedstawioną
na jego poparcie argumentację podziela.
Sąd podziela także stanowisko przyjęte w orzecznictwie sądowym, że o tytule prawnym do konkretnie oznaczonej nieruchomości nie mogą stanowić akty ogólne regulujące status przedsiębiorstwa w sytuacji, gdy nie zostało ustalone, aby zostały wydane decyzje uprawnionych organów państwowych o przekazaniu nieruchomości
w zarząd lub użytkowanie przedsiębiorstwa. Akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa [...] oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych
i nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego.
Dodać należy, że zgodnie z art. 6 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie
ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie
lub użytkowanie wieczyste. To natomiast, że terenowym organem administracji państwowej, o którym mowa w tym przepisie jest organ stopnia podstawowego, przesądza art. 3 ust. 2 przywołanej ustawy stanowiąc, iż ilekroć w ustawie jest mowa
o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej
do spraw geodezji i gospodarki gruntami. Brak zatem tytułu prawnego [...]
w dniu 27 maja 1990 r. do stanowiącej własność państwową spornej nieruchomości, potwierdzonego decyzją administracyjną względnie umową, o których mowa
w art. 38 ust. 2 u.g.g., oznacza - jak stwierdzono w uchwałach z 2017 i 2018 r.
- że należała ona wówczas w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r.
do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.
Sąd podziela również argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji,
że w sprawie niniejszej nie znajduje zastosowania przepis art. 11 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej.
Dodać należy, że decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., Wojewoda Śląski powołując art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r.
o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego
"Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2000 r. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.) stwierdził nabycie z dniem 27 października 2000 r. przez [...]
w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa położonego w Gminie [...] obręb [...] w tym działek nr: [...] i [...] (obecnie odpowiednio [...] i [...]). Decyzja ta pozostaje jednak bez wpływu
na prawidłowość rozstrzygnięcia.
W wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt K 30/03 Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie stwierdził, że art. 1 pkt 9 i art. 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r.
o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami
(Dz.U. Nr 80, poz. 720) nie dotyczy komunalizacji z mocy prawa, o której mowa
w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej (OTK-A 2005, nr 4, poz. 35).
Wskazać należy, iż art. 1 pkt 19 ustawy nowelizującej z dnia 28 marca 2003 r. został wprowadzony do powołanej wyżej ustawy z dnia 8 września 2000 r. przepis art. 34a
w następującym brzmieniu: "Grunty, o których mowa w art. 34,
z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym
i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.)".
Odesłanie do art. 34 oznacza, że omawiany przepis (art. 34a) dotyczy gruntów będących nadal własnością Skarbu Państwa, co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej
i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Grunty te stały się z dniem wejścia w życie ustawy z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego.
Prawidłowe rozumienie powyższych przepisów z uwzględnieniem stanowiska Trybunału oznacza więc, iż przepisy art. 34 i 34a nie dotyczą gruntów,
których komunalizacja nastąpiła z mocy prawa (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej), lecz gruntów o których mowa w art. 5 ust. 3 i 4 tej ustawy
(por. wyrok NSA z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1417/11).
Wobec powyższego zasadnie Komisja uznała, że w sprawie niniejszej wystąpiły wszystkie materialnoprawne przesłanki warunkujące komunalizację przedmiotowej nieruchomości. Stąd zarzut naruszenia przez nią art. 5 ust. 1 pkt 1
ustawy z 10 maja 1990 r., oparty na kwestionowaniu "należenia" w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomości do terenowego organu administracji stopnia podstawowego oraz tezie
o przynależeniu jej wówczas (w ramach zarządu) do [...], uznać należy za chybiony. Nie doszło również do naruszenia wskazanych w skargach zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego jak też przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).