I SA/Wa 344/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2010-06-30
NSAnieruchomościWysokawsa
rekompensatanieruchomościmienie pozostawionegranicaII wojna światowaoperat szacunkowywznowienie postępowaniak.p.a.sąd administracyjny

WSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra Skarbu Państwa i Wojewody w sprawie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami kraju, uznając, że postępowanie wznowiono bezpodstawnie.

Sprawa dotyczyła odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Polski w związku z wojną w 1939 r. Po wydaniu decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, postępowanie zostało wznowione z urzędu z powodu błędów w operacie szacunkowym. Sąd administracyjny uznał jednak, że błąd w ocenie dowodu przez organ nie stanowi nowej okoliczności uzasadniającej wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., co doprowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Skarbu Państwa, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody uchylającą wcześniejszą decyzję potwierdzającą prawo J. O. do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Polski. Sprawa rozpoczęła się od wniosku J. O. o potwierdzenie prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami kraju na poczet ceny sprzedaży nieruchomości Skarbu Państwa. Początkowo Wojewoda wydał decyzję potwierdzającą prawo do rekompensaty, opierając się na operacie szacunkowym. Następnie jednak postępowanie zostało wznowione z urzędu, a Wojewoda uchylił swoją poprzednią decyzję, odmawiając potwierdzenia prawa do rekompensaty, powołując się na opinie kwestionujące prawidłowość operatu szacunkowego. Minister Skarbu Państwa utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. i Konstytucji. Sąd administracyjny uznał, że organy błędnie wznowiły postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ odmienna ocena znanych organowi dowodów nie stanowi nowej okoliczności uzasadniającej wznowienie. Sąd podkreślił, że błąd w ocenie dowodu nie jest tożsamy z brakiem wiedzy o tej okoliczności. W związku z tym, uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody, stwierdzając, że nie podlega ona wykonaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, odmienna ocena znanych organowi okoliczności i dowodów, jak również zmiana poglądów prawnych, nie stanowią przesłanki wznowienia postępowania przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymaga ujawnienia nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, ale nie były znane organowi. Błędna ocena dowodu, który był znany organowi, nie spełnia tej przesłanki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania, gdy ujawniono nowe okoliczności faktyczne lub dowody, które istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, ale nie były znane organowi.

k.p.a. art. 151 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozstrzygnięcie organu po wznowieniu postępowania (uchylenie lub odmowa uchylenia decyzji).

k.p.a. art. 151 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

pkt 2 - uchylenie decyzji.

k.p.a. art. 151 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

pkt 1 - odmowa uchylenia decyzji.

ustawa 'zabużańska' art. 2

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

ustawa 'zabużańska' art. 3 § 1

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

ustawa 'zabużańska' art. 3 § 2

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

ustawa 'zabużańska' art. 5 § 1

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

ustawa 'zabużańska' art. 5 § 2

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

ustawa 'zabużańska' art. 8 § 1

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Decyzja winna zawierać wskazanie waloryzacji na dzień wydania decyzji wartości nieruchomości pozostawionych.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

lit. c - uchylenie decyzji z powodu naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 75

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 64 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż odmienna ocena znanych organowi dowodów nie stanowi nowej okoliczności.

Odrzucone argumenty

Organy administracji prawidłowo wznowiły postępowanie z urzędu z powodu błędów w operacie szacunkowym, które istniały w dacie wydania pierwotnej decyzji, ale nie były znane organowi.

Godne uwagi sformułowania

Odmienna ocena znanych organowi okoliczności lub dowodów nie stanowi przesłanki wznowienia postępowania. Błędna ocena okoliczności faktycznej nie jest tym samym co brak wiedzy o tej okoliczności.

Skład orzekający

Jolanta Dargas

przewodniczący sprawozdawca

Agnieszka Miernik

sędzia

Przemysław Żmich

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w szczególności rozróżnienie między nową okolicznością a odmienną oceną znanych dowodów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z rekompensatą za mienie pozostawione poza granicami państwa, ale zasady interpretacji k.p.a. są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z prawem do rekompensaty za mienie utracone w wyniku działań wojennych, a jej rozstrzygnięcie opiera się na precyzyjnej wykładni przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Czy błąd organu w ocenie dowodu pozwala na wznowienie postępowania? Sąd administracyjny wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 344/10 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2010-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-02-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Miernik
Jolanta Dargas /przewodniczący sprawozdawca/
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 145 par. 1 pkt 5,  art. 75,  art. 151 par. 1 pkt 2 i  pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1  lit. c i  art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Minister Skarbu utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. [...] uchylającą w całości decyzję ostateczną Wojewody [...] z dnia [..] sierpnia 2005 r. nr [..] stwierdzającą, że J. O. jest uprawniony w całości do zaliczenia na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Państwa Polskiego, określonej w operacie szacunkowym na kwotę [...] zł oraz odmawiającą J. O. - potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości, w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącej [...] o powierzchni [...] ha z zabudowaniami, położony w m. [...] powiat[...], województwo [..], której współwłaścicielami na dzień 1 września 1939 r. byli I. O. i M. O.
Minister Skarbu Państwa w uzasadnieniu decyzji podał, iż w dniu [...] czerwca 2005 r. J. O. złożył do Wojewody [...]wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] potwierdził posiadanie przez J. O. w całości uprawnienia do zaliczenia na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego w miejscowości [...], powiat [...], województwo[...], stanowiącej zabudowaną nieruchomość ( [...]), będącą własnością I. i M. małż. O. oszacowaną zgodnie z operatorem szacunkowym z dnia [...] lipca 2005 r. na kwotę [...] zł.
Minister ustalił, iż J. O. jako spadkobierca testamentowy M. O. został ustanowiony przez pozostałych spadkobierców jako osoba, na której rzecz ma nastąpić zaliczenie wartości mienia pozostawionego na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa.
W dniu 3 października 2005 r. J. O. złożył do [...] Urzędu Wojewódzkiego wniosek dotyczący ujawnienia w rejestrze i wskazał jako formę rekompensaty zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej na poczet ceny sprzedaży nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa. Na powyższym wniosku znajduje się adnotacja, z której wynika, że "Na oryginale decyzji odnotowano wybraną formę realizacji i określono wysokość rekompensaty tj. [...] zł."
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r.
Minister podał, że z pisma Polskiej Federacji [..] z dnia [...] lutego 2006 r. wynika, iż Komisja Arbitrażowa Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych przyjęła i zarejestrowała sprawę dokonania oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dotyczącego określenia wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego A. S. w dniu [...] lipca 2005 r. Z opinii Komisji z dnia [...] maja 2006 r. wynika, że "opiniowany operat szacunkowy w dacie jego sporządzenia nie może stanowić podstawy do wydania przez wojewodę decyzji potwierdzającej prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego na poczet sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa, gdyż zawiera błędy dyskwalifikujące, stanowiące odstępstwa od przepisów prawa i standardów zawodowych, mające istotny wpływ na określoną wartość nieruchomości."
Wojewoda [...] pismem z dnia [...] czerwca 2006 r. wezwał J. O. do przedstawienia nowego operatu szacunkowego. Z operatu szacunkowego z dnia [...] października 2006 r. sporządzonego przez J. P. – rzeczoznawcę majątkowego posiadającego uprawnienia nr [..] wynika, że wartość przedmiotowej nieruchomości wynosi [...] zł.
Z opinii komisji [...] przy Polskiej Federacji [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. wynika, że "opracowany operat szacunkowy, w dacie jego sporządzenia nie powinien stanowić podstawy określenia wartości nieruchomości, służącej do ustalenia rekompensaty za mienie pozostawione za terenie położonym poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej."
Z postanowienia z dnia [....] marca 2008 r. sygn. akt [...] Prokuratura Prokuratury Okręgowej w S. wynika, iż umorzono śledztwo w sprawie usiłowania wyłudzenia w latach [...] r. w S. mienia wielkiej wartości w kwocie [...] zł tytułem rekompensaty za pozostawione nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej na szkodę Skarbu Państwa tj. o przestępstwo z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk – wobec tego, że czynu nie popełniono.
Następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. Wojewoda [...] stwierdził, że J. O. spełnił wymogi o których mowa w art. 2, art.3 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) i wezwał wnioskodawcę do wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty oraz do doręczenia operatu szacunkowego.
Wojewoda [...] pismem z dnia [...] lipca 2009 r. wyznaczył termin do dnia [...] września 2009 r. na sporządzenie aktualnego operatu szacunkowego .
Ustalono, że strona postępowania nie przedstawiła nowego operatu szacunkowego. Decyzją z dnia [..] września 2009 r. nr [...]Wojewoda [...] działając na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz art. 20, art. 7 ust. 2, art. 8 ust. 1 pkt 1,2 i 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej uchylił w całości ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. oraz odmówił J. O. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości, w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, że "strona postępowania poinformowała, że nie wykona ponownego operatu szacunkowego i w związku z tym żąda wydania decyzji w oparciu o operat szacunkowy stanowiący podstawę wydania uchylonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r."
Organ powołał się również na opinie Komisji [...] przy Polskiej Federacji [...] z których wynika, że dowód w postaci operatu szacunkowego z dnia [...] lipca 2005 r. nie mógł stanowić podstawy do wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. jak również do wydania nowej decyzji.
Także drugi operat szacunkowy z dnia [...] października 2006 r. dostarczony przez stronę nie może być podstawą do określenia wartości rekompensaty za pozostawione mienie,
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł J. O. podnosząc, że organ I instancji wydając postanowienie o wznowieniu postępowania naruszył art. 124 § 2 kpa w zw. z art. 149 § 1 kpa, a następnie wydając decyzję naruszył art. 7, 77, 107 § 1 i 3 oraz art. 80 kpa.
Rozpatrując odwołanie organ II instancji uznał, iż nową okolicznością faktyczną uzasadniającą wznowienie postępowania jest to, że Wojewoda [...] wydając decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 r. oparł się na operacie szacunkowym, który w chwili jego sporządzenia nie mógł stanowić podstawy ustaleń faktycznych w zakresie wartości nieruchomości i w konsekwencji podstawy wydania decyzji. Powołana okoliczność zdaniem Ministra istniała więc w chwili wydania spornej decyzji, jednak nie była organowi znana. Okoliczność ta jest w ocenie organu II instancji istotna, ponieważ wpływa na treść decyzji, która w myśl art. 8 ust. 1 ustawy "zabużańskiej" winna zawierać wskazanie waloryzacji na dzień wydania decyzji wartości nieruchomości pozostawionych
Błędnie ustalona wartość wpływa tym samym nie tylko na treść samej decyzji, ale również na zakres prawa do rekompensaty.
Odnosząc się do drugiego punktu decyzji organ II instancji stwierdził, iż organ I instancji nie może potwierdzić prawa do rekompensaty bez złożenia przez stronę postępowania operatu szacunkowego lub w oparciu o operat szacunkowy, który zgodnie z opinią Komisji [..] nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty.
Reasumując Minister uznał, iż organ I instancji ocenił w sposób prawidłowy całokształt materiału dowodowego.
Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. O. zarzucając jej naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, art. 5 ust. 3 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. oraz art. 7,8,75 § 1 i 77 § 1, 78 § 1 i 80 kpa.
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do zastosowania przez organy obu instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 5 kpa, gdyż przeprowadzone postępowanie co do przyczyn wznowienia w istocie wykazało, iż przesłanki w tym przepisie wymienione nie mogły stanowić przyczyn wznowienia postępowania, w związku z czym w ocenie skarżącego decyzje obu instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa.
Zdaniem skarżącego analiza istnienia przesłanek wznowienia postępowania wskazuje, iż w dniu wydania decyzji ostatecznej nie istniały nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które nie były znane organowi, a postępowanie wznowiono po to, aby przesłanki zawarte w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 kpa wykreować poprzez ponowną ocenę już ustalonych faktów i zebranych w sprawie dowodów.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie jako całkowicie bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosowanie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo.
Podnieść należy, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, która zakończona została decyzją ostateczną pozostającą pod szczególną ochroną zasady trwałości decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 kpa. Dlatego wznowienie może nastąpić jeżeli postępowanie, w którym ta decyzja zapadła dotknięte było kwalifikowaną wadliwością wskazaną w przepisach kpa. W przedmiotowej instytucji przejawia się również wyraźnie aspekt o charakterze materialnoprawnym, tj. możliwość ponownego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.
W rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wznowione z urzędu. Wszczęcie postępowania o wznowienie postępowania rozpoczyna nowe postępowanie administracyjne w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym (instancyjnym). Enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 kpa podstawy wznowienia postępowania nakazuje organom dokonywanie ich precyzyjnej interpretacji zwłaszcza, że wznowienie postępowania jest szczególnym, nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych.
Podstawę wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie stanowił art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
Przepis ten może mieć zastosowanie, gdy wypełnione są łącznie trzy przesłanki.
Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne i dowody istotne dla sprawy są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie tych nowych okoliczności faktycznych, czy nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej.
Trzecią przesłanką jest, że nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.
Pojęcie dowodu wynika przy tym z art. 75 kpa. Natomiast przez okoliczności faktyczne należy rozumieć zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa, a tym bardziej wykładni prawa.
Z powyższych ustaleń wynika, że nowe okoliczności o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mający przy tym wpływ na status prawny strony tj. zakres jej praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia.
Jak wynika z analizy akt niniejszej sprawy postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] wznowiono z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. stwierdzającą, że J. O. jest uprawniony w całości do zaliczenia na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego, określonej w operacie szacunkowym na kwotę [..] zł, a jako podstawę prawną wznowienia wskazano przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Na skutek przyjęcia, że powyższa przesłanka wystąpiła w tej sprawie organy administracyjne doprowadziły w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa do uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [..] sierpnia 2005 r. oraz odmowy J. O. potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonych decyzji bada ustalenia poczynione przez organy administracyjne związane wyłącznie z przesłanką określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a więc czy wystąpiły w sprawie nowe dowody albo też nowe okoliczności, które istniały w dacie orzekania w postępowaniu zwykłym, ale organ orzekający dowodami tymi nie dysponował.
W rozpoznawanej sprawie wznowienie postępowania zostało spowodowane faktem zakwestionowania przez Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa wartości, na którą oszacowane zostało pozostawione mienie.
Organ I instancji w wyniku wznowionego postępowania pismem z dnia 9 lutego 2006 r. wystąpił o dokonanie oceny prawidłowości operatu szacunkowego z dnia [..] lipca 2005 r. do Komisji [...] przy Polskiej Federacji [...] w W. Przy piśmie z dnia [...] maja 2006 r. przekazana została opinia z dnia [..] maja 2006 r., w której stwierdzono, iż "opiniowany operat szacunkowy, w dacie jego sporządzenia nie może stanowić podstawy do wydania przez wojewodę decyzji potwierdzającej prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa, gdyż zawiera błędy dyskwalifikujące, stanowiące odstępstwa od przepisów prawa i standardów zawodowych mające istotny wpływ na określoną wartość nieruchomości."
W ocenie organów orzekających w niniejszej sprawie negatywna opinia w zakresie jednego z dowodów służących jako podstawa do wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [..] sierpnia 2005 r., mającego kluczowe znaczenie dla określenia wartości przysługującego stronie prawa, stanowi podstawę do uchylenia ww. decyzji i ponownego orzeczenia w przedmiotowej sprawie, a tą nową okolicznością faktyczną uzasadniająca wznowienie postępowania jest to, że Wojewoda [....] wydając decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 r. oparł się na operacie szacunkowym, który przecież w chwili jego sporządzenia nie mógł stanowić podstawy czy ustaleń faktycznych w zakresie wartości nieruchomości i w konsekwencji podstawy wydania decyzji.
W ocenie organów powołana okoliczność istniała w chwili wydania decyzji, jednak nie była organowi znana, a okoliczność ta jest istotna, gdyż błędnie ustalona wartość wpływa nie tylko na treść decyzji, ale również na zakres prawa do rekompensaty.
Taki pogląd w ocenie Sądu orzekającego jest błędny, gdyż Wojewoda [...] wydając decyzję ostateczna z dnia [...] sierpnia 2005 r. oparł się na operacie szacunkowym z dnia [...] lipca 2005 r., którego oceny winien dokonać tak jak każdego innego dowodu przeprowadzonego w toku postępowania. Przyjmując tenże operat za podstawę ustalenia wartości pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej mienia, organ uznał go za sporządzony prawidłowo.
Fakt nierzetelnej analizy akt sprawy ujawnionej po wydaniu decyzji ostatecznej nie oznacza, że okoliczność wadliwie ustalona a wynikająca z posiadanego przez organ materiału dowodowego nie może być traktowana jako nieznana, pozwalająca na wznowienie postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Błędna ocena okoliczności faktycznej nie jest tym samym co brak wiedzy o tej okoliczności. Dlatego też odmienna a nawet błędna ocena dowodu, który istniał i był znany organowi nie może stanowić uzasadnienia wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. (por. wyroki NSA z dnia 27 września 2006 r. sygn. akt II OSK 1128/05 oraz z dnia 4 września 2007 r. sygn. akt I FSK 1120/06).
Za nową okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi okoliczności i dowodów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego.
W doktrynie i orzecznictwie ustalony jest pogląd, że odmienna ocena znanych organowi okoliczności lub dowodów, jak i zmiana poglądów prawnych nie stanowią przesłanki wznowienia postępowania przewidzianej w tym przepisie (por. B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz." Wyd. C.H. Beck, W-wa 2000, Nr 582-584).
Z tych też względów organ nie miał podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Wojewoda [...] powinien zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 kpa po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego co do przyczyn wznowienia oraz rozstrzygnięcia istoty sprawy wydać decyzję, w której winien odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej.
Z uwagi na brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa Wojewoda [...] jednak zastosował przepis art. 151 § 1 pkt 2 kpa uchylając decyzję ostateczną, błędnie stwierdzając podstawę do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa i wydając nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Minister Skarbu Państwa zaś jako organ odwoławczy błędnie utrzymał w mocy decyzje organu I instancji wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji obu instancji z powodu rażącego naruszenia prawa należy wyjaśnić, iż o "rażącym naruszeniu prawa" zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki ekonomiczne lub gospodarcze, które wywołuje decyzja.
W niniejszej sprawie w ocenie Sądu te przesłanki nie zostały spełnione gdyż odmienna ocena, czy wykładania przepisu art. 145 § 1 pkt 5 kpa, dokonana przez organy nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI