I SA/WA 3198/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-03-31
NSAAdministracyjneŚredniawsa
świadczenie pielęgnacyjnespecjalny zasiłek opiekuńczyopieka nad niepełnosprawnymdata przyznania świadczeniaustawa o świadczeniach rodzinnychTrybunał KonstytucyjnyK 38/13prawo rodzinnesamorządowe kolegium odwoławcze

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty uchylenia poprzedniego świadczenia, a nie od daty złożenia wniosku.

Skarżący domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku, podczas gdy wcześniej pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało świadczenie od daty uchylenia poprzedniego zasiłku. Sąd administracyjny uznał, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego było możliwe dopiero od miesiąca, w którym wpłynęła decyzja uchylająca poprzednie świadczenie, a nie od daty złożenia wniosku.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku. Skarżący, Z. P., sprawował opiekę nad swoją niepełnosprawną matką i wcześniej pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy. Po rezygnacji z tego zasiłku złożył wniosek o świadczenie pielęgnacyjne. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanki wieku powstania niepełnosprawności oraz negatywną przesłankę zbiegu świadczeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało świadczenie pielęgnacyjne, jednakże od daty uchylenia poprzedniego zasiłku, a nie od daty złożenia wniosku. Skarżący zaskarżył decyzję SKO w części dotyczącej daty początkowej przyznania świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego było możliwe dopiero od miesiąca, w którym wpłynęła prawomocna decyzja uchylająca poprzednie świadczenie (specjalny zasiłek opiekuńczy), a nie od daty złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Sąd podkreślił, że decyzja uchylająca poprzednie świadczenie miała skutki na przyszłość, a zbieg świadczeń był niedopuszczalny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje od miesiąca, w którym wpłynęła prawomocna decyzja uchylająca poprzednie świadczenie (specjalny zasiłek opiekuńczy), a nie od daty złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego było możliwe dopiero od miesiąca, w którym wpłynęła decyzja uchylająca poprzednie świadczenie, ponieważ decyzja ta miała skutki na przyszłość, a zbieg świadczeń był niedopuszczalny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

uśr art. 17 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

uśr art. 17 § ust. 1a

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

uśr art. 17 § ust. 1b

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

uśr art. 17 § ust. 5 pkt 1 lit. b

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

uśr art. 24 § ust. 2 i 4

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

uśr art. 27 § ust. 5 pkt 2 i 3

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

uśr art. 32 § ust. 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 110 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.r.o. art. 128

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwe dopiero od miesiąca, w którym wpłynęła prawomocna decyzja uchylająca poprzednie świadczenie (specjalny zasiłek opiekuńczy), a nie od daty złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne.

Odrzucone argumenty

Świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane od daty złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, nawet jeśli wcześniej pobierano inny zasiłek opiekuńczy.

Godne uwagi sformułowania

przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego było możliwe dopiero od października 2021 r. nie ma znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego sama data złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. decyzje wydane w tym trybie mają charakter konstytutywny i rodzą skutki prawne na przyszłość

Skład orzekający

Elżbieta Lenart

przewodniczący

Magdalena Durzyńska

członek

Przemysław Żmich

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji rezygnacji z innego świadczenia opiekuńczego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany jednego świadczenia opiekuńczego na inne i momentu, od którego świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu świadczeń opiekuńczych i momentu ich przyznania, co jest istotne dla wielu osób sprawujących opiekę. Wyjaśnia praktyczne konsekwencje zmiany jednego świadczenia na inne.

Kiedy naprawdę dostaniesz świadczenie pielęgnacyjne? Sąd wyjaśnia kluczową datę.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 3198/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Lenart /przewodniczący/
Magdalena Durzyńska
Przemysław Żmich /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1855/22 - Postanowienie NSA z 2023-09-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 16,  ust. 5 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 111
art. 24 ust. 2 i 4,  art. 23 ust. 4 pkt 3 lit. f
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 111
art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3, art. 32 ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. P., decyzją z [...] listopada 2021 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 21 i 22, art. 17 ust.1, art. 17 ust. 1a, art. 17 ust. 1b i ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) – dalej zwanej "uśr" oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U. z 2014 r. poz. 1443), a także obwieszczenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 4 listopada 2020 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2021 (M.P. z 2020 r. poz. 1031), uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy w K. z [...] lipca 2021 r. nr [...] i orzekło o przyznaniu Z. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną matką H. P.: 1. w wysokości [...] zł za okres od [...] października 2021 r. do [...] października 2021 r., 2. w wysokości miesięcznej [...] zł w okresie od [...] listopada 2021 r. bezterminowo (na czas nieokreślony).
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wójt Gminy w K. decyzją z [...] lipca 2021 r. odmówił Z. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką H. P. legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. z [...] marca 2020 r. nr [...], stanowiącym, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności.
Zgodnie z ustaleniami organu I instancji Z. P. nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. Ponadto z rodzinnego wywiadu środowiskowego z [...] czerwca 2021 r. wynika, że Z. P. zamieszkuje sam z matką. Syn pomaga niepełnosprawnej matce w czynnościach życia codziennego, tj. przygotowywanie i podawanie posiłków, pranie, sprzątanie, pomoc przy czynnościach związanych z higieną osobistą.
Na podstawie zebranego w sprawie materiału organ I instancji uznał, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b uśr.
Ponadto, organ I instancji ustalił, że Z. P. ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę w związku z czym zachodzi negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył Z. P. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem odwołującego się jego niepełnosprawna matka potrzebuje opieki, ze względu na swój stan zdrowia. Skarżący podniósł, że orzeczenie organu I instancji jest niezgodne z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Ponadto wskazał, że organ I instancji pominął treść art. 27 ust. 5 uśr zgodnie z którym strona może dokonać wyboru świadczenia dla siebie korzystnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] listopada 2021 r. uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy w K. z [...] lipca 2021 r. i orzekło o przyznaniu Z. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną matką H. P.: 1. w wysokości [...] zł za okres od [...] października 2021 r. do [...] października 2021 r., 2. w wysokości miesięcznej [...] zł w okresie od [...]listopada 2021 r. bezterminowo (na czas nieokreślony). W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a, art. 17 ust. 5 uśr oraz art. 128 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
Następnie wskazał, że organ I instancji uznał, że nie została spełniona przesłanka wieku powstania niepełnosprawności określona w art. 17 ust. 1b uśr. Podstawą odmownej decyzji dla organu I instancji było orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z [...] marca 2020 r. na podstawie którego organ uznał, że daty powstania niepełnosprawności H. P. nie da się ustalić. Zważywszy na wskazaną okoliczność organ I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie zachodzi negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z czym odmówił Z. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką H. P.
SKO w [...] wskazało, że zgodnie z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 art. 17 ust. 1b uśr w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Według art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wraz z publicznym ogłoszeniem wyroku przepisy uznane za niezgodne z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej tracą domniemanie konstytucyjności. W razie stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisu prawnego z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej wskazana przez Trybunał Konstytucyjny regulacja prawna traci moc obowiązującą w zakresie stwierdzonej niezgodności. Trybunał Konstytucyjny derogując, w powołanym wyżej zakresie, art. 17 ust. 1b uśr nie odroczył utraty mocy obowiązującej wskazanego przepisu.
Wobec czego w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium określonego w art. 17 ust. 1b uśr. Skutkuje to tym, że we wskazanym przypadku świadczenie pielęgnacyjne przysługuje niezależnie od momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki
Zatem data powstania niepełnosprawności H. P. nie mogła stanowić samoistnej podstawy wydania decyzji odmownej.
Dalej SKO w [...] podało, że strona pismem z [...] października 2021 r. ([...] października 2021 r. - data wpływu) poinformowała organ, że złożyła oświadczenie o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Następnie przy piśmie z [...] listopada 2021 r. ([...] listopada 2021 r. - data wpływu) skarżący załączył decyzję wydaną przez Wójta Gminy w K. z [...] października 2021 r. nr [...] o uchyleniu decyzji z [...] listopada 2020 r. nr [...] ustalającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką H. P. w okresie od [...] listopada 2020 r. do [...] października 2021 r. Kolegium zauważyło, że decyzja została uchylona od dnia wydania decyzji uchylającej tj. [...] października 2021 r.
Zdaniem organu odwoławczego ze wszystkich wyżej wskazanych dowodów, w tym z wywiadu środowiskowego z [...] czerwca 2021 r. i oświadczeń strony, wynika, że skarżący spełnia niezbędne warunki do skutecznego ubiegania się o przedmiotowe świadczenie. Z dokumentacji sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący sprawuje faktyczną i stałą opiekę nad niepełnosprawną matką w związku z czym zaprzestał wykonywania pracy. H. P. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z [...] marca 2021 r. Skarżący nie pozostaje w zatrudnieniu (stosunek zatrudnienia Z. P. ustał [...] stycznia 2019 r.), nie nabył prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej. Ponadto Z. P. nie ma ustalonego prawa do zasiłku, prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego (zgodnie z dokumentacją sprawy prawo to ustało [...] października 2021 r.), świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna. Na osobę wymagającą opieki inna osoba nie ma ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury, prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego, prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna. Osoba wymagająca opieki nie została umieszczona w placówce zapewniającej całodobowa opiekę.
Wobec tego Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie nie zaistniały negatywne przesłanki, które uśr wymienia w art. 17 ust. 5.
Z tego względu Kolegium orzekło o uchyleniu kwestionowanej decyzji organu I instancji z [...] lipca 2021 r. w całości i w tym zakresie orzekło, co do istoty sprawy.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 uśr prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c uśr. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, co do zasady, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony.
SKO w [...] zaznaczyło, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. zasiłku dla opiekuna. Nie można zatem w tym samym okresie posiadać prawa do obu świadczeń. Art. 27 ust. 5 uśr potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń zgodnie z wyborem. Nie jest zatem możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu rezygnacja z dotychczas pobieranego zasiłku dla opiekuna.
Wynika z tego, że osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera specjalny zasiłek dla opiekuna, powinna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania jednego z tych świadczeń.
Z. P. zrezygnował z specjalnego zasiłku opiekuńczego, co skutkowało wydaniem przez Wójta Gminy w K. decyzji z [...] października 2021 r. o uchyleniu decyzji z [...] listopada 2020 r. ustalającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką H. P. w okresie od [...] listopada 2020 r. do [...] października 2021 r. Decyzja ta została uchylona od dnia wydania decyzji uchylającej, tj. [...] października 2021 r.
Zgodnie natomiast z art. 24 ust. 2 uśr prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentarni, a zatem w sprawach wymagających rezygnacji ze specjalnego zasiłku dla opiekuna od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję uchylającą przyznane świadczenie.
W przedmiotowej sprawie z wnioskiem o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia skarżący zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. [...] czerwca 2021 r. (data wpływu wniosku do organu l instancji). Matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z [...] marca 2020 r., które zostało wydane na stałe.
Zgodnie z dokumentacją sprawy skarżący do [...] października 2021 r. otrzymywał specjalny zasiłek opiekuńczy w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką H. P.
Mając na względzie powyższe regulacje Kolegium wskazało, że przedmiotowe świadczenie przysługuje począwszy od [...] października 2021 r. (od miesiąca, w którym strona przedstawiła decyzję uchylającą przyznane świadczenie) bezterminowo (na czas nieokreślony).
Dalej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 3-3d uśr kwota świadczenia pielęgnacyjnego podlega corocznej waloryzacji od dnia 1 stycznia. Obwieszczeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 4 listopada 2020 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego z roku 2021 (M.P. z 2020 r. poz. 1031) ustalono, że wysokość świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2021 wynosi [...] zł.
Nadto zgodnie z art. 17 ust. 4 uśr kwotę świadczenia pielęgnacyjnego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.
Biorąc powyższe pod uwagę Kolegium orzekło o przyznaniu Z. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką H. P.: 1. w wysokości [...] zł za okres od [...] października 2021 r. do [...] października 2021 r., 2. w wysokości miesięcznej [...] zł w okresie od [...] listopada 2021 r. bezterminowo (na czas nieokreślony).
Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2021 r. Z. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w części w jakiej zaskarżona decyzja nie przyznała wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] czerwca 2021 r do [...] października 2021 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego: 1. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego; 2. art. 27 ust. 5 uśr poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o: 1. uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2021 r. w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie, co do istoty sprawy poprzez przyznanie Z. P. świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] czerwca 2021 r. ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania; 2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; 3. skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie sprzeciwiło się rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym. Wniosło o oddalenie skargi i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Nie jest sporne pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...], a Z. P. to, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji skarżący spełniał przesłanki z art. 17 ust. 1 uśr do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe matką H. P. i że w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie występowały przeszkody do przyznania tego rodzaju świadczenia, w szczególności wymienione w art. 17 ust. 1b i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr.
Sporne między stronami postępowania sądowoadministracyjnego jest jedynie to, od jakiej daty Z. P. powinno przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne.
Zdaniem Sądu trafnie wskazało SKO w [...], że skoro Wójt Gminy w K. decyzją z [...] października 2021 r., w oparciu o art. 155 i art. 108 § 1 kpa w zw. z art. 32 ust. 2 uśr, uchylił z rygorem natychmiastowej wykonalności, na wniosek Z. P., swoją decyzję z [...] listopada 2020 r. o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, to przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego było możliwe dopiero od października 2021 r.
Zgodnie z art. 24 ust. 2 i 4 uśr prawo do świadczeń rodzinnych (świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, na czas nieokreślony, jeżeli orzeczenie ustalające znaczny stopnień niepełnosprawności zostało wydane na stałe. Z przepisu tego wynika, że nie ma znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego sama data złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. By bowiem świadczenie mogło być przyznane muszą być złożone w sprawie także dokumenty potwierdzające spełnianie warunków do przyznania lub ustalenia wysokości świadczenia rodzinnego będącego przedmiotem wniosku, o których mowa w art. 23 ust. 4 pkt 3 lit. f uśr. Takim dokumentem umożliwiającym wykazanie przez stronę braku negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 uśr, tj. braku zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego z innym świadczeniem opiekuńczym - specjalnym zasiłkiem opiekuńczym z art. 16a uśr, jest wprowadzona do obrotu prawnego (doręczona stronie) i wykonalna decyzja uchylająca decyzję przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy (art. 110 § 1 i art. 108 § 1 kpa w zw. z art. 32 ust. 2 uśr).
Wobec tego, że decyzja kasacyjna Wójta Gminy w K. z [...] października 2021 r. była natychmiast wykonalna (prawidłowo wypełniony dokument, o którym mowa w art. 24 ust. 2 uśr), to najwcześniej od 26 października 2021 r.(daty wydania tej decyzji) możliwe było przyznanie Z. P. świadczenia pielęgnacyjnego, a nie od miesiąca złożenia samego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (czerwca 2021 r.), jak tego domagał się skarżący.
Trzeba wskazać, że decyzja kasacyjna Wójta Gminy w K. z [...] października 2021 r., wydana na podstawie art. 155 kpa, nie orzekała o uchyleniu decyzji z [...] listopada 2020 r. z mocą wsteczną (ex tunc). Decyzje wydane w tym trybie mają charakter konstytutywny i rodzą skutki prawne na przyszłość (por. np. wyrok NSA z 20 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 1217/13; wyrok NSA z 12 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1988/15).
Poza tym trafnie wskazało SKO w [...], że nie jest możliwa sytuacja, aby przyznać stronie świadczenie pielęgnacyjne w formie natychmiast wykonalnej decyzji (art. 32 ust. 1d uśr) od dnia złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli w obrocie prawnym funkcjonuje i jest realizowana natychmiast wykonalna wcześniej wydana decyzja przyznająca wnioskodawcy specjalny zasiłek opiekuńczy z tego samego tytułu (rezygnacji/niepodejmowania pracy zarobkowej przez osobę obciążoną obowiązkiem alimentacyjnym celem opieki nad krewnym niepełnosprawnym w stopniu znacznym). Sąd zwraca uwagę, że regulacja z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr stoi temu na przeszkodzie. Poza tym na przeszkodzie podwójnej realizacji obu świadczeń (przynajmniej czasowej) stałby art. 28 uśr, który nie przewiduje możliwości wstrzymania wypłaty wcześniej przyznanego i realizowanego świadczenia rodzinnego w przypadku przyznania innego świadczenia rodzinnego z tego samego tytułu, które także musiałoby podlegać realizacji.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, że SKO w [...] wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo zastosowało art. 138 § 1 pkt 2 kpa, a orzekając, co do istoty sprawy, zasadnie ustaliło Z. P. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od [...] października 2021 r.
Na marginesie Sąd wskazuje, że zaskarżona decyzja SKO w [...] nie orzeka o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] czerwca 2021 r. do [...] października 2021 r. Wobec tego uchylenie tej decyzji przez Sąd zgodnie z zakresem zaskarżenia skargą (w części nieistniejącego rozstrzygnięcia) byłoby niemożliwe. Sąd zwraca uwagę, że decyzja zasadniczo może być zaskarżona w części, ale musi to być taka część jej osnowy, która została w decyzji sformułowana i ma charakter na tyle odrębny i samodzielny, że może być objęta zakresem zaskarżenia w skardze, a taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI