I SA/Wa 3167/21

I SA/Wa 3167/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-06-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-12-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak /sprawozdawca/
Iwona Ścieszka
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 508/23 - Wyrok NSA z 2026-02-17
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), asesor WSA Iwona Ścieszka, Protokolant referent stażysta Radosław Fijałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi J. W. i D. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ujawnienia w wojewódzkim rejestrze prawa do rekompensaty oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 3 listopada 2021 r., nr DAP-WOSRFR-7280-131/2021/MK, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpoznaniu odwołania J. W. i D. W., utrzymał w mocy decyzję Wojewody Łódzkiego z 7 września 2021 r., nr GN-III.7541.1.2021.KC, o odmowie ujawnienia w wojewódzkim rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z 16 lutego 2021 r. J. W. i D. W. wystąpili, na podstawie art. 7 ust. 3 w związku z art. 19 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, o ujawnienie w wojewódzkim rejestrze prawa do rekompensaty. Do powyższego wniosku załączyli (i) orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w [...] nr [...] z 14 października 1947 r., znak: L.dz [...], z którego wynika, że dr. W. B., syn J. ur. [...] października 1904 r. pozostawił w [...], województwo [...], majątek nieruchomy, (ii) podanie B. W. z 5 stycznia 1948 r. do Oddziału PUR w [...] o przydzielenie nieruchomości poniemieckiej położonej w [...] przy ul. [...], (iii) świadectwo wydane przez Sąd Grodzki w [...] Oddział Ksiąg Wieczystych o uregulowaniu prawa własności nieruchomości w mieście [...] przy ul. [...] oznaczonej nr porządkowym miejskim (hipotecznym) [...] na rzecz M. G., które zostało wydane dla adw. B. W., (iv) pismo Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Powiatowy Oddział w [...] z 23 lutego 1948 r., L. dz. [...], o przyznaniu B. W. poniemieckiego obiektu położonego w [...] przy ul. [...] oraz (v) kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] Wydział I Cywilny z 9 września 2020 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po B. W., s. J. i T., zmarłym w dniu [...] lipca 1976 r. w [...] ostatnio stale zamieszkałym w [...], z którego wynika, że spadek po ww. nabyli żona D. W. oraz syn J. W. po 1/2 części każde z nich.
Decyzją z 7 września 2021 r. Wojewoda Łódzki odmówił J. W. i D. W. ujawnienia w rejestrze wojewódzkim wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyli J. W. i D. W.
Decyzją z 3 listopada 2021 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody Łódzkiego z 7 września 2021 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 7 ust. 3 oraz art. 6 ust. 3 ustawy z 8 lipca 2005 r. i wskazał, że powołana ustawa przewiduje dwa tryby postępowania, w zależności od tego czy strona lub jej poprzednik prawny realizowali prawo do rekompensaty. W przypadku, gdy nastąpiła realizacja tego prawa osoba zainteresowana przyznaniem rekompensaty powinna złożyć wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty (art. 5 ust. 1 ustawy). Natomiast gdy dana osoba posiada zaświadczenie lub decyzję potwierdzającą prawo do rekompensaty, ale prawo to nie było realizowane, złożyć należy wniosek o ujawnienie w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty (art. 7 ust. 3).
Organ podniósł, że w niniejszej sprawie strony wystąpiły, na podstawie art. 7 ust. 3 w związku z art. 19 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy, o ujawnienie w wojewódzkim rejestrze prawa do rekompensaty. W piśmie z 23 kwietnia 2021 r. oraz odwołaniu strony stwierdziły, że odpowiedni dokument poświadczający prawo B. W. do rekompensaty za mienie pozostawione w [...], woj. [...], został przedłożony, a jest nim orzeczenie nr [...] z [...] października 1947 r. wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny Oddział w [...].
Organ przywołał treść art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. i wskazał, że zaświadczenie czy też decyzja, na podstawie której strona żąda ujawnienia prawa do rekompensaty w rejestrze wojewódzkim, musi określać wartość pozostawionej nieruchomości. Tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest określenie wysokości rekompensaty i umieszczenie na ww. dokumentach stosownych adnotacji, zgodnie z art. 7 ust. 4 w zw. art. 13 ust. 1 i 2 ww. ustawy.
W ocenie Ministra, wskazany przez strony dokument w postaci orzeczenia nr [...] z [...] października 1947 r. nie może stanowić podstawy do ujawnienia prawa do rekompensaty w rejestrze wojewódzkim na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Dokument ten nie określa bowiem wartości pozostawionej nieruchomości.
Organ zaznaczył również, że przepisy odrębne, o których mowa w art. 7 ust. 3 powołanej ustawy nie odnoszą do tych, w oparciu o które były wydawane orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. Państwowy Urząd Repatriacyjny nie był nigdy właściwym organem w sprawach potwierdzania prawa rekompensaty za mienie pozostawione na [...]. Zajmował się przede wszystkim rozmieszczaniem repatriantów i organizacją ich osadnictwa na ziemiach polskich, na co wskazywał wprost art. 2 pkt d dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 7 października 1944 r. o utworzeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. Wydawane przez ten urząd orzeczenia nie potwierdzały prawa do rekompensaty, lecz określały jedynie składniki mienia nieruchomego pozostawionego przez repatrianta na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na podstawie regulacji prawnych obowiązujących po zakończeniu wojny osoby posiadające takie orzeczenia mogły ubiegać się przyznanie na własność nieruchomości wraz z zaliczeniem na poczet ceny sprzedaży wartości mienia pozostawionego na byłym terytorium państwa polskiego.
Z kolei w obecnie obowiązującej ustawie z 8 lipca 2005 r. orzeczenie Państwowego Urzędy Repatriacyjnego zostało wymienione jako jeden z dowodów na pozostawienie nieruchomości, na podstawie którego możliwe jest potwierdzenie prawa do rekompensaty.
Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego, nie można uznać aby w niniejszej sprawie istniała podstawa do ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty.
Minister dodał, że Wojewoda Łódzki nieprawidłowo przyjął, że pismo stron z 16 lutego 2021 r. stanowiło również wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożony w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. Treść tego wniosku i powołana w nim przez profesjonalnego pełnomocnika podstawa prawna jednoznacznie wskazują na tryb w jakim wniosek ten powinien być wyłącznie rozpoznawany. Wobec powyższego, organ odwoławczy podzielił zarzuty, że Wojewoda naruszył art. 5 ust. 1 ustawy poprzez jego zastosowanie w sprawie. Zdaniem Ministra, powyższe uchybienie organu pierwszej instancji nie ma jednak wpływu na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Wojewoda odniósł się bowiem do kwestii związanych z brakiem podstaw do ujawnienia w rejestrze wybranej formy rekompensaty.
Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że złożenie w terminie zakreślonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty nie stanowi warunku dla ujawnienia w rejestrze wojewódzkim prawa do rekompensaty w trybie art. 7 ust. 3 ww. ustawy. Warunkiem niezbędnym jaki musi być w tym przypadku spełniony jest bowiem przedłożenie prawidłowego zaświadczenia lub decyzji i brak realizacji wynikającego z nich prawa do rekompensaty. Tak więc, zdaniem organu, bez znaczenia dla sprawy pozostają podnoszone w odwołaniu rozważania dotyczące złożenia w terminie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyli J. W. i D. W. zarzucając tej decyzji rażące naruszenie:
1) art. 7 ust. 3 w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy 8 lipca 2005 r. poprzez ich bezpodstawne niezastosowanie w sprawie i utrzymanie w mocy decyzji Wojewody Łódzkiego odmawiającej ujawnienia w rejestrze wybranej przez skarżących formy realizacji prawa do rekompensaty, pomimo że skarżący przedstawili dokument poświadczający prawo B. W. do rekompensaty za mienie pozostawione w [...] woj. [...], którym jest orzeczenie nr [...] z 14 października 1947 r. wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny Oddział w [...]
2) art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie oraz niezbadanie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności niezbadanie podania B. W. z 5 stycznia 1948 r., w którym przedstawiając orzeczenie nr [...] z z [...] października 1947 r. wystąpił on do Oddziału PUR w [...] o przydzielenie mu w zamian za mienie pozostawione w [...] nieruchomości poniemieckiej położonej w [...] przy ul. [...] oraz niezbadanie pisma z 23 lutego 1948 r. Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Powiatowego Oddziału w [...], w którym Urząd ten przyznał B. W. poniemiecki obiekt położony w [...] przy ul. [...] (nr hipoteczny [...]) po byłym właścicielu tytułem odszkodowania za mienie pozostawione określone w orzeczeniu odszkodowawczym nr [...] z [...] października 1947 r. jako dokumentu poświadczającego prawo B. W. do rekompensaty za mienie pozostawione w [...] woj. [...] i wartość tego prawa,
3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy decyzja Wojewody Łódzkiego 7 września 2021 r. odmawiająca ujawnienia w wojewódzkim rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty J. W. i D. W. była błędna i powinna zostać uchylona.
Powołując się na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Łódzkiego w całości.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący przedłożyli organowi odpowiedni dokument poświadczający prawo B. W. do rekompensaty, którym jest orzeczenie PUR z 14 października 1947 r. W ocenie skarżących, przedmiotowe orzeczenie określało wartość mienia pozostawionego w [...] woj. [...]. Na jego podstawie bowiem, po rozpatrzeniu podania B. W. z 5 stycznia 1948 r., pismem z 23 lutego 1948 r. Państwowy Urząd Repatriacyjny Powiatowy Oddział w [...] przyznał B. W. poniemiecki obiekt położony w [...] przy ul. [...] (nr hipoteczny [...]) po byłym właścicielu tytułem odszkodowania za mienie pozostawione, powołując się właśnie na orzeczenie odszkodowawcze w postaci orzeczenia nr [...] z [...]października 1947 r.
Skarżący wskazali, że prawo to nie zostało jednak do dnia dzisiejszego zrealizowane. Pismo z 5 stycznia 1948 r. PUR Oddziału w [...] o "przyznaniu" B. W. poniemieckiego obiektu położonego w [...] przy ul. [...] (nr hipoteczny [...]) nie było bowiem nigdy zrealizowane, a wręcz było niewykonalne.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 7 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2097), dalej zwanej "ustawą" lub "ustawą z 8 lipca 2005 r.".
Stosownie do art. 7 ust. 3 ustawy, osoby, które posiadają zaświadczenia lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały prawa do rekompensaty, występują do wojewody, który wydał decyzję, lub do wojewody właściwego ze względu na siedzibę starosty, który wydał zaświadczenie lub decyzję, z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1, wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty zgodnie z art. 13 ust. 1. W przypadku wyboru świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu osoba uprawniona wskazuje numer rachunku bankowego.
Z kolei art. 7 ust. 4 ustawy stanowi, że na decyzji lub zaświadczeniu, o których mowa w ust. 3, wojewoda zamieszcza adnotację o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty oraz o wysokości rekompensaty, określonej zgodnie z art. 13. W myśl tego ostatniego przepisu, prawo do rekompensaty jest realizowane w jednej z następujących form: 1) zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej na poczet: a) ceny sprzedaży nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa albo b) ceny sprzedaży prawa użytkowania wieczystego przysługującego Skarbowi Państwa, albo c) opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych stanowiących własność Skarbu Państwa i ceny sprzedaży położonych na nich budynków oraz innych urządzeń lub lokali, albo d) opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, o którym mowa w przepisach odrębnych albo 2) świadczenia pieniężnego wypłacanego ze środków Funduszu Rekompensacyjnego, o którym mowa w art. 16.
Z powołanych regulacji jasno wynika, że dotyczą one tylko tych osób, które legitymują się dokumentem (zaświadczeniem lub decyzją) potwierdzającym prawo do rekompensaty wydanym na podstawie odrębnych przepisów, a prawo to w ogóle nie zostało zrealizowane. Tylko te osoby uprawnione są do złożenia wniosku o ujawnienie w rejestrze wojewódzkim wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty.
Uprawnieniu wskazanych osób odpowiada z kolei obowiązek organu ujawnienia w rejestrze jedynie wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty, skoro prawo to zostało już wcześniej ustalone. W takim przypadku organ dokonuje ujawnienia w powyższym rejestrze wskazanej we wniosku formy realizacji prawa niejako automatycznie, bez potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego obejmującego ustalenie osoby uprawnionej, wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami RP czy wartości nabytego mienia. W dalszej kolejności organ wylicza wysokość rekompensaty zgodnie z zasadami określonymi w art. 13 ustawy, a następnie zamieszcza na decyzji lub zaświadczeniu adnotację o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty i wysokości tej rekompensaty (art. 7 ust. 4 ustawy).
Powołane regulacje znajdą zatem zastosowanie wyłącznie wtedy gdy wnioskodawca posiada i przedkłada organowi konkretny dokument, to jest zaświadczenie lub decyzję potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów. Dokument ten musi określać aktualną wartość nabytych uprzednio praw do nieruchomości. Wartość ta pozwala bowiem organowi prowadzącemu postępowanie ustalić czy wartość nabytej nieruchomości odpowiada w pełni kwocie, do której osoby uprawnione mogą obecnie realizować uprawnienia, a w konsekwencji potwierdzić lub odmówić przyznania wnioskowanego uprawnienia. Zatem tylko spełnienie powyższych wymogów, poprzez przedłożone organowi dokumenty, umożliwia określenie wysokości rekompensaty i umieszczenie na tych dokumentach stosownych adnotacji, o których mowa art. 7 ust. 4 w związku z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy.
W niniejszej sprawie składając do organu wniosek w trybie art. 7 ust. 3 ustawy skarżący przedłożyli orzeczenie nr [...] z 14 października 1947 r. wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny Oddział w [...]. Jak jednak trafnie uznał organ odwoławczy, przedmiotowe orzeczenie nie potwierdza prawa do rekompensaty. Orzeczenie to stwierdza jedynie jakie składniki majątkowe pozostawił repatriant B. W. na byłym terytorium RP. Dokument ten nie określa również wartości nabytych uprzednio praw do nieruchomości. Zgodnie bowiem z niebudzącą wątpliwości treścią art. 7 ust. 3 i 4 ustawy aktualna wartość nabytych uprzednio praw do nieruchomości musi zostać określona w samym zaświadczeniu lub decyzji potwierdzających prawo do rekompensaty wydanych na podstawie odrębnych przepisów. Powyższego wymogu ustawowego przedłożony dokument nie spełnia. Braku tego nie sanuje też podnoszona w skardze okoliczność, że wartość nieruchomości potwierdzają załączone do wniosku z 16 lutego 2021 r. podanie B. W. z 5 stycznia 1948 r. oraz pismo Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Powiatowego Oddziału w [...] z 23 lutego 1948 r.
Ponadto, w art. 7 ust. 3 ustawy mowa jest o zaświadczeniu lub decyzji wydanych na podstawie "odrębnych przepisów". Jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy, przez użyte w powołanej normie sformułowanie "przepisy odrębne" należy rozumieć przepisy regulujące sposób i tryb realizacji uprawnień zabużańskich. Nie chodzi tu natomiast o przepisy, w oparciu o które były wydawane orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego.
Wobec powyższego uznać trzeba, że przy wydawaniu zaskarżonych rozstrzygnięć organy nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego (tj. art. 7 ust. 3 w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r.). Sąd nie dopatrzył się również podniesionego w skardze naruszenia przepisów postępowania (tj. art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Analiza zebranego materiału dowodowego potwierdza, że organy podjęły przy rozpoznawaniu sprawy wszelkie niezbędne czynności dla wyjaśnienia, czy spełnione zostały przewidziane w art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z 8 lipca 2005 r. przesłanki uprawniające do wydania decyzji o ujawnieniu w rejestrze wojewódzkim wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty. Zdaniem Sądu, przeprowadzona przez organy ocena zebranej dokumentacji nie nosi cech dowolności, a przyjęte stanowisko zostało należycie uzasadnione poprzez wskazanie dowodów, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcia oraz przyczyn, dla których organy nie podzieliły argumentacji skarżących.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) orzekł jak sentencji.