I SA/Wa 3097/21

I SA/Wa 3097/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Marta Kołtun-Kulik /przewodniczący/
Nina Beczek /sprawozdawca/
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie sędzia WSA Przemysław Żmich asesor WSA Nina Beczek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w [...] delegowanego do Prokuratury Regionalnej w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 18 października 2021 r. nr KOC/3660/Go/21 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy orzeczeniem administracyjnym z 20 września 1962 r. nr [...] odmówiło przyznania prawa własności czasowej J. W. do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. [...], nr hip. [...] lit. [...] i jednocześnie stwierdziło, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Państwa.
Na skutek wniosku A. S. – pełnomocnika A. W. – o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 31 maja 2007 r. nr KOC/8/GO/07 stwierdziło nieważność przedmiotowego orzeczenia.
Następnie prokurator Prokuratury Regionalnej w W. wniósł, w trybie art. 184 § 1 i 2 kpa, sprzeciw od powyższej decyzji Kolegium.
Po rozpatrzeniu sprzeciwu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 20 kwietnia 2021 r. nr KOC/3507/Go/18 stwierdziło nieważność własnej decyzji z 31 maja 2007 r., z wyłączeniem części odnoszącej się do [...] działki gruntu nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa, której to nieważność stwierdzono już wcześniej decyzją Kolegium z 11 stycznia 2010 r. nr KOC/4509/Go/09.
Powyższa decyzja z 20 kwietnia 2021 r. została doręczona m.in. A. S., jako pełnomocnikowi A. W., w dniu 29 kwietnia 2021 r.
W piśmie z 18 czerwca 2021 r. aktualny pełnomocnik A. W. - radca prawny A. K., zwrócił się do Kolegium z wnioskiem o doręczenie mu decyzji z 20 kwietnia 2021 r.
Kolegium przesłało aktualnemu pełnomocnikowi A. W. żądaną decyzję, której odbiór potwierdzony został datą 29 czerwca 2021 r.
W dniu 24 czerwca 2021 r. (data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej) wniesiony został przez aktualnego pełnomocnika A. W. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, do którego dołączony został wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją z 20 kwietnia 2021 r.
Po rozpatrzeniu powyższego wniosku A. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z 20 kwietnia 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 18 października 2021 r. nr KOC/3660/Go/21 uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z 31 maja 2007 r.
Powyższa decyzja Kolegium z 18 października 2021 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez prokuratora Prokuratury Rejonowej Warszawa [...] w W. delegowanego do Prokuratury Regionalnej w W.
Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uchylenie decyzji Kolegium z 20 kwietnia 2021 r. i niestwierdzenie nieważności decyzji z 31 maja 2007 r., mimo że decyzja z 20 kwietnia 2021 r. nie została wydana z jakimkolwiek naruszeniem prawa, natomiast decyzja z 31 maja 2007 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a zwłaszcza z:
a) rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, poprzez zastosowanie tych przepisów i stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z 20 września 1962 r., mimo braku podstaw do stwierdzania nieważności wskazanego orzeczenia,
b) rażącym naruszeniem art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez niepodjęcie jakichkolwiek czynności, które były niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym niezebranie materiału dowodowego dotyczącego planu zabudowania obejmującego teren nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. [...] lit. [...], obowiązującego w chwili wydania wskazanego orzeczenia administracyjnego z 20 września 1962 r. i tym samym niewykonanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego poprzez niezawarcie w uzasadnieniu faktycznym decyzji okoliczności dotyczących planu zabudowania obejmującego teren wskazanej nieruchomości,
c) rażącym naruszeniem art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpoznania całego materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało nieuznaniem, że dla przedmiotowej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. [...] lit. [...], zostało wydane zaświadczenie lokalizacyjne nr [...], numer teczki [...], z którego wynikało, że nieruchomość przy ul. [...], hip. [...] lit. [...] została przeznaczona pod budowę Zespołu Mieszkaniowego "[...]", obejmującego teren położony w W. między ulicą [...], [...], [...] i [...], co skutkowało naruszeniem dyspozycji art. 54 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości,
d) rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, poprzez stwierdzenie nieważności wskazanego orzeczenia administracyjnego z 20 września 1962 r. w zakresie odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], hip [...], w części dotyczącej nieruchomości wchodzących w skład działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...], mimo że wymienione działki ewidencyjne w dniu wydania przez Kolegium decyzji 31 maja 2007 r., stanowiły i do chwili obecnej stanowią drogę publiczną, czyli nieruchomość, która z mocy prawa stanowi własność podmiotu publicznego, a tym samym w sprawie zachodziły nieodwracalne skutki prawne.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa, o stwierdzenie nieważności w całości decyzji Kolegium z 18 października 2021 r. wobec rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a także zastosowanie innych przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszeń prawa, zgodnie z przepisem art. 135 ppsa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o oddalenie skargi i rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym.
Skarżący i uczestnicy postępowania nie zażądali przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak nie z przyczyn wskazanych w treści skargi, a z powodów, które Sąd dostrzegł z urzędu, do czego jest uprawniony na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.).
Naruszenie jakiego dopuściło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a które uzasadniało uchylenie wydanej przez niego decyzji, dotyczy naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i polega na merytorycznym rozpoznaniu przez organ odwoławczy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego z uchybieniem terminu, bez uprzedniego rozpoznania wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który to wniosek o przywrócenie terminu złożony został wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 127 § 1 kpa i art. 129 § 2 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, które wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Stosownie zaś do treści art. 129 § 3 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzja organu pierwszej instancji z 20 kwietnia 2021 r. doręczona została ówczesnemu pełnomocnikowi A. W. – A. S. w dniu 29 kwietnia 2021 r. (k. 69 akt administracyjnych). Tymczasem aktualny pełnomocnik A. W. – radca prawny A. K. wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w dniu 24 czerwca 2021 r. (k. 19 akt administracyjnych). To oznacza, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony został z uchybieniem ustawowego czternastodniowego terminu, który upłynął w niniejszej sprawie bezskutecznie z dniem 13 maja 2021 r. Przy czym zauważyć należy, że aktualny pełnomocnik A. W., będący radcą prawnym, mając tego świadomość złożył do organu wraz wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy także wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Mimo powyższych okoliczności organ odwoławczy rozpoznał merytorycznie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przy czym analiza akt administracyjnych sprawy nie wskazuje, aby organ w jakikolwiek sposób rozpoznał wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na stronie 6 zaskarżonej decyzji z 18 października 2021 r., organ odwoławczy wskazał na kwestię zachowania terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przyjmując że "kwestionowana decyzja została ponownie skierowana do aktualnego pełnomocnika skarżącej, co umożliwiło złożenie w terminie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy" i przechodząc dalej do merytorycznego rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednakże zauważyć należy, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia został wniesiony w dniu 24 czerwca 2021 r., podczas gdy decyzja z 20 kwietnia 2021 r. została doręczona aktualnemu pełnomocnikowi w dniu 29 czerwca 2021 r. Zatem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony przed ponownym doręczeniem decyzji. Wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności jest przedwczesne i nie może wywoływać skutków prawnych. Podobnie jak ponowne doręczenie decyzji stronie (lub jej pełnomocnikowi na jego wniosek), której już wcześniej doręczono w sposób prawidłowy.
Należy podkreślić, że działanie organu wyższego stopnia rozpoczyna się od wstępnej fazy badania zaistnienia przesłanek formalnych dopuszczalności odwołania. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Jeżeli strona wnosząca wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, która uchybiła terminowi zwróci się do organu o jego przywrócenie - jak miało to miejsce w tej sprawie - wówczas organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności rozpoznać taki wniosek. Dopiero bowiem orzeczenie przez organ o przywróceniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umożliwia merytoryczne rozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w przeciwieństwie do orzeczenia o odmowie przywrócenia terminu. Istotne jest, że tylko pozytywny rezultat czynności wstępnych i stwierdzenie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie, bądź ewentualne przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy daje organowi odwoławczemu prawo i jednocześnie zobowiązuje do zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy jest bowiem zobowiązany uwzględnić z urzędu upływ terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co wiąże się z koniecznością uprzedniego zbadania skuteczności i daty doręczenia decyzji stronie, a także ewentualnego rozpatrzenia wniosku strony o przywrócenie terminu, jeżeli strona o to wnosi. Przepis art. 129 § 2 kpa ustanawia czternastodniowy termin do złożenia odwołania, który nie podlega ani wydłużeniu, ani skróceniu, może być on jedynie ewentualnie przywrócony na wniosek strony w trybie określonym w art. 58 i 59 kpa wyłącznie w drodze wydanego przez organ postanowienia.
W rozpoznawanej sprawie, mimo niebudzącego - w świetle akt sprawy - wątpliwości Sądu uchybienia przez stronę terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ odwoławczy nie rozpoznał wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, mimo że strona załączyła do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Zatem w sytuacji, gdy strona złoży po terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności - jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - wówczas organ odwoławczy jest zobligowany w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu i wydać w tej sprawie stosowne postanowienie. W zaistniałej sytuacji procesowej obowiązkiem organu odwoławczego w niniejszej sprawie było więc w pierwszej kolejności rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu. Organ obowiązku tego zaniechał, skutkiem czego doszło do naruszenia wskazanych wyżej przepisów. Rodzaj i charakter dalszych czynności winien zaś być uzależniony od treści rozstrzygnięcia w przedmiocie ostatnio wskazanego wniosku.
Jednocześnie wyjaśnić należy, że wskazane uchybienie w procedowaniu jakiego dopuścił się organ odwoławczy uniemożliwiło Sądowi dokonanie oceny zarzutów skargi, ocena ich przez Sąd byłaby bowiem wobec wadliwości przeprowadzonego przez organ postępowania odwoławczego przedwczesna, a nadto równoznaczna z zastąpieniem przez Sąd jurysdykcji zastrzeżonej organom administracyjnym, których działanie sąd administracyjny jedynie kontroluje pod względem zgodności z prawem, a których w rozstrzyganiu spraw nie zastępuje.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględni wyrażoną wyżej ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c tej ustawy.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 powołanej ustawy.