I SA/WA 3070/21

I SA/Wa 3070/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-31
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 178/24 - Postanowienie NSA z 2025-11-21
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), sędzia WSA Monika Sawa, Protokolant referent stażysta Kamila Lewikowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. F. oraz [...] w S. na decyzję Ministra Rozwoju Pracy i Technologii z dnia 15 września 2021 r. nr DO-IV.7613.38.2019.AD w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji i umorzenia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją nr DO-IV.7613.38.2019.AD z 15 września 2021 r., po rozpatrzeniu wniosku A. F. - działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik spadkobierców byłych właścicieli znacjonalizowanych nieruchomości oraz wniosku spółki [...] "[...]" spółka jawna [...] o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 31 marca 1970 r., nr [...], w części dotyczącej przejścia na własność Skarbu Państwa przedsiębiorstwa pn. "[...]":
1. odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 31 marca 1970 r. nr [...] w części dotyczącej przejęcia mienia przedsiębiorstwa prowadzonego pod firmą "[...]" [...] w [...], z wyłączeniem wymienionego w pkt 3 orzeczenia pakietu nieruchomości stanowiących współwłasność osób fizycznych, o ogólnej powierzchni 34 ha 7200 m2;
2. umorzył postępowanie z wniosku A. F. - działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik spadkobierców byłych właścicieli przejętych nieruchomości - o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa
i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 31 marca 1970 r. nr [...], w części dotyczącej przejścia na własność Skarbu Państwa mienia przedsiębiorstwa pn. "[...]", za wyjątkiem nieruchomości wymienionych w pkt 3 orzeczenia, stanowiących współwłasność osób fizycznych, o ogólnej powierzchni 34 ha 7200 m2.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawie.
Prezes Centralnego Urzędu [...] zarządzeniem z 29 czerwca 1951 r. ustanowił przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem pn. [...] w [...].
Zaś zarządzeniem z 3 maja 1956 r. Minister Przemysłu Drobnego i Rzemiosła zmienił zarządzenie z 29 czerwca 1951 r. poprzez powierzenie przymusowego zarządu nad ww. przedsiębiorstwem [...] Zakładom Terenowego Przemysłu [...].
Minister Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych orzeczeniem z 31 marca 1970 r., nr [...] orzekł o przejściu na własność Skarbu Państwa przedsiębiorstwa pn. [...] w [...] wraz z pakietem nieruchomości stanowiących współwłasność osób fizycznych, położonych w [...] o ogólnej powierzchni 34 ha 7200 m2, a zapisanych w księgach wieczystych nr hip. [...], KW Nr [...], nr hip. [...], KW Nr [...], nr hip. [...], KW Nr [...], nr hip. [...], KW Nr [...], nr hip. [...] oraz KW Nr [...], stanowiących działki nr [...] o pow. 6 ha 1100 m2, nr [...] o pow. 3 ha 2700 m2, nr [...] o pow. 21 ha 5900 m2, nr [...] o pow. 3 ha 2800 m2, nr [...] o pow. 1300 m2, nr [...] o pow. 2800 m2, nr [...] o pow. 400 m2, nr [...] o pow. 200 m2, oznaczone na planie i rejestrze pomiarowym sporządzonym w dniu 8 marca 1969 r. za nr [...] przez Powiatowe Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] oraz działki nr [...] o pow. 9409 m2 i nr [...] o pow. 1 ha 250 m2 oznaczone na planach i rejestrach pomiarowych sporządzonych 28 marca 1969 r. za nr [...] i nr [...] przez Powiatowe Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...].
Następnie Minister Gospodarki decyzją nr [...] z 30 grudnia 1998 r. - utrzymaną w mocy decyzją własną nr [...] z 24 marca 1999 r. - stwierdził nieważność:
- zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu [...] z 29 czerwca 1951 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: [...] w [...] w części dotyczącej nieruchomości oznaczonych nr [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...];
- zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z 31 października 1950 r. w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa: [...] w [...];
- orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z 7 sierpnia 1951 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. [...] w [...] w części dotyczącej nieruchomości oznaczonych nr [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...].
Ponadto, ww. decyzją Minister Gospodarki stwierdził, że:
- zarządzenie Prezesa Centralnego Urzędu [...] z 29 czerwca 1951 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: [...] w [...] w części dotyczącej nieruchomości oznaczonych nr [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...];
[...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...];
[...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...];
[...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]
- orzeczenie Ministra Przemysłu Lekkiego z 7 sierpnia 1951 r. o przejściu na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. [...] w [...] w części dotyczącej nieruchomości oznaczonych nr [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...];
- zostały wydane z naruszeniem prawa.
Zaś Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 września 2002 r., sygn. akt IV SA 742/99 - po rozpoznaniu skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Gospodarki z 24 marca 1999 r., nr [...] - umorzył postępowanie sądowe w części dotyczącej działki nr [...] (pkt 1 wyroku) i oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 2 wyroku).
Następnie pismem z 30 sierpnia 2010 r. (data wpływu: 14 września 2010 r.) A. F. - działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik pozostałych spadkobierców znacjonalizowanych nieruchomości - złożył wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z dnia 31 marca 1970 r. w całości.
Postanowieniem z 16 czerwca 2011 r. Minister Infrastruktury zawiesił postępowanie z wniosku A. F. do czasu zapewnienia prawidłowej reprezentacji spółki jawnej pod firmą "[...]" [...] w [...], zaś postanowieniem z dnia 23 stycznia 2020 r. Minister Rozwoju podjął na wniosek spółki "[...]" zawieszone postępowanie.
Postanowieniem z 1 kwietnia 2021 r. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii zawiesił ww. postępowanie do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej stronie postępowania – M. W., a postanowieniem z 25 sierpnia 2021 r. Minister podjął zawieszone postępowanie.
Pismem z 15 sierpnia 2021 r. (data wpływu: 20 sierpnia 2021 r.) A. F. – działający jako wspólnik ujawniony do reprezentacji spółki "[...]" spółka [...] (a więc za spółkę) wystąpił o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z 31 marca 1970 r.
Po rozpatrzeniu powyższych wniosków Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z 15 września 2021 r., nr DO-IV.7613.38.2019.AD:
1. odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 31 marca 1970 r., nr [...] w części dotyczącej przejęcia mienia przedsiębiorstwa prowadzonego pod firmą "[...]" [...] w [...], z wyłączeniem wymienionego w pkt 3 orzeczenia pakietu nieruchomości stanowiących współwłasność osób fizycznych, o ogólnej powierzchni 34 ha 7200 m2,
2. umorzył postępowanie z wniosku A. F. - działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik spadkobierców byłych właścicieli przejętych nieruchomości, o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 31 marca 1970 r. nr [...], w części dotyczącej przejścia na własność Skarbu Państwa mienia przedsiębiorstwa pn. "[...]", za wyjątkiem nieruchomości wymienionych w pkt 3 orzeczenia, stanowiących współwłasność osób fizycznych, o ogólnej powierzchni 34 ha 7200 m2.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że przedmiotem rozstrzygnięcia jest orzeczenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 31 marca 1970 r., nr [...] - w części dotyczącej przejścia na własność Skarbu Państwa mienia przedsiębiorstwa pn. "[...]", za wyjątkiem nieruchomości wymienionych w pkt 3 orzeczenia, stanowiących własność osób fizycznych, o pow. ogólnej 34 ha 7200 m2.
Zaś stronami niniejszego postępowania nadzorczego są:
- spółka jawna pod firmą "[...]" [...]" - jako były właściciel znacjonalizowanego przedsiębiorstwa;
- Starosta [...] - jako podmiot reprezentujący Skarb Państwa w zakresie mienia przedsiębiorstwa, które przeszło na własność Skarbu Państwa na podstawie ww. orzeczenia nacjonalizacyjnego.
Minister zauważył, że stwierdzenie nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 k.p.a. Instytucja ta ma zastosowanie w sprawach, w których w sposób niebudzący wątpliwości wykazano zaistnienie jednej z ww. przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Wszelkie wątpliwości dotyczące zgodności z prawem kontrolowanej decyzji należy zatem interpretować na korzyść pozostawienia decyzji ostatecznej w obrocie prawnym celem zagwarantowania bezpieczeństwa obrotu prawnego. W przypadku niemożności odnalezienia lub niezachowania się w całości akt archiwalnych dotyczących kontrolowanego orzeczenia (decyzji) po upływie znacznego okresu czasu
(w rozważanym przypadku ponad 60 lat) ewentualne braki w materiale dowodowym należy interpretować na korzyść pozostawienia orzeczenia w obrocie prawnym. Nie można bowiem domniemywać zajścia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji
w przypadku braku niezbitych dowodów na ich zaistnienie.
Minister podkreślił, iż przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Do tego celu służy instytucja odwołania od decyzji, uregulowana w art. 127-140 k.p.a. Przedmiotem postępowania nadzorczego, prowadzonego w trybie art. 156 k.p.a. jest weryfikacja decyzji ostatecznej przez pryzmat przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a.
W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego stronami są poprzedni właściciele znacjonalizowanego mienia, ewentualnie ich następcy prawni oraz podmioty, którym obecnie przysługują do znacjonalizowanego mienia prawa rzeczowe o charakterze właścicielskim.
Minister wskazał, że pismem z 30 sierpnia 2010 r. (data wpływu: 14 września 2010 r.) A. F. - działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik pozostałych spadkobierców właścicieli znacjonalizowanych nieruchomości (wymienionych w pkt 3 orzeczenia z 31 marca 1970 r.) złożył wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z 31 marca 1970 r. w całości, którym to orzeczeniem znacjonalizowano majątek przedsiębiorstwa prowadzonego pod firmą "[...]" [...] w [...], wraz z pakietem nieruchomości stanowiących współwłasność osób fizycznych.
Przedsiębiorstwo to prowadzone było w formie spółki jawnej, która była zarejestrowana w Rejestrze Handlowym prowadzonym przez Sąd Okręgowy
w [...] pod nr [...]. Zgodnie z art. 82 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy - rzeczy i prawa, wniesione tytułem wkładu, a także nabyte lub uzyskane dla spółki w jaki bądź sposób
w czasie jej istnienia, stanowią majątek spółki.
Tym samym w dniu nacjonalizacji mienie przedsiębiorstwa (z wyłączeniem nieruchomości stanowiących współwłasność osób fizycznych) stanowiło własność spółki jawnej "[...]".
Postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w [...] z 2 sierpnia 2019 r., sygn. akt [...], spółka [...] została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego na podstawie art. 7 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, tj. przez przerejestrowanie ww. spółki jawnej "[...]" [...] w [...].
Zatem podmiotem legitymowanym do żądania stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 31 marca 1970 r. - w części dotyczącej przejścia na własność Skarbu Państwa mienia przedsiębiorstwa pn. "[...]" niestanowiącego nieruchomości - jest spółka "[...]" sp. j. [...]".
Zatem legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności powyższego orzeczenia z 31 marca 1970 r. - w części dotyczącej ww. mienia przedsiębiorstwa - nie mają spadkobiercy byłych właścicieli znacjonalizowanych nieruchomości.
W tej sytuacji Minister uznał, że wniosek A. F. - działającego
w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik pozostałych spadkobierców znacjonalizowanych nieruchomości o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 31 marca 1970 r., w części dotyczącej mienia przedsiębiorstwa stanowiącego własność spółki jawnej - został złożony przez podmioty nielegitymowane i dlatego też umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.
W dalszej części uzasadnienia wskazał, że pismem z 15 sierpnia 2021 r. (data wpływu: 20 sierpnia 2021 r.) A. F. - działający w imieniu spółki "[...]" spółka jawa [...] - zażądał stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia z 31 marca 1970 r.
W związku z tym podniósł, że spółka "[...]" [...] posiada niewątpliwie legitymację do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 31 marca 1970 r., nr [...] - w części dotyczącej przejścia na własność Skarbu Państwa mienia przedsiębiorstwa pn. "[...] (a więc mienia stanowiącego własność ww. spółki jawnej).
Orzeczenie to weszło do obrotu prawnego i wywołało skutki prawnorzeczowe - tym samym jest on zobligowany do zbadania jego legalności przez pryzmat przepisu art. 156 § 1 k.p.a.
Minister wskazał, że orzeczenie nacjonalizacyjne z 31 marca 1970 r. zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. Nr 11, poz. 37),
a zatem w świetle zgodności z przepisami ww. aktu prawnego oraz stanem faktycznym
i prawnym istniejącym w dacie orzekania należy oceniać kwestionowane orzeczenie.
Zgodnie z art. 2 ww. ustawy przedsiębiorstwa pozostające w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 8 marca 1958 r.) pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu z 16 grudnia 1918r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. Pr. P. P. Nr 21, poz. 67 ze zm.), przechodziły z mocy prawa na własność Państwa, chyba że nastąpił ich zwrot w trybie określonym w tej ustawie.
Zaś w myśl art. 9 ust. 2 tej ustawy podstawą do ujawnienia w księgach wieczystych, w rejestrach handlowych i innych rejestrach publicznych przejścia na własność Skarbu Państwa przedsiębiorstwa wraz ze wszystkimi jego składnikami majątkowymi, było orzeczenie ministra stwierdzające przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa.
Zatem kluczowe jest ustalenie, czy przedsiębiorstwo pn. "[...]" [...] w [...] w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. pozostawało pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r.
Minister wskazał, że zarządzeniem z 29 czerwca 1951 r. Prezes Centralnego Urzędu [...] ustanowił przymusowy zarząd państwowy nad ww. przedsiębiorstwem.
Dodał, że decyzją z 24 marca 1999 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję z 30 grudnia 1998 r., nr [...], Minister Gospodarki stwierdził nieważność zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu [...] z 29 czerwca 1951 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: [...] w [...] w części dotyczącej nieruchomości oznaczonych nr [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]. oraz stwierdził, że zarządzenie Prezesa Centralnego Urzędu [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...] z dnia 29 czerwca 1951 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: [...] w [...] w części dotyczącej nieruchomości oznaczonych nr [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; - zostało wydane z naruszeniem prawa.
Wskazał również, że ww. decyzja Ministra Gospodarki 24 marca 1999 r. utrzymującą w mocy decyzję z 30 grudnia 1998 r. ma charakter częściowy, tj. orzeka jedynie w zakresie dotyczącym nieruchomości na których prowadzone było przedmiotowe przedsiębiorstwo, a więc w odniesieniu do mienia wskazanego w pkt 3 orzeczenia z 31 marca 1970 r.
W sentencji ww. decyzji z 30 grudnia 1998 r. brak jest natomiast rozstrzygnięcia co do pozostałej części zarządzenia z 29 czerwca 1951 r. Zarządzenie o przymusowym zarządzie zostało pozostawione w obrocie prawnym w zakresie, w jakim organ nadzoru stwierdził jego wydanie z naruszeniem prawa (tj. w zakresie niektórych nieruchomości objętych pkt 3 orzeczenia z 31 marca 1970 r.) oraz w zakresie nieocenionym przez ten organ, tj. w zakresie mienia przedsiębiorstwa niewymienionego w pkt 3 orzeczenia
z 31 marca 1970 r. - a więc mienia niestanowiącego nieruchomości formalnie będących własnością osób fizycznych.
Następnie uznał, że skoro decyzją z 24 marca 1999 r., utrzymującą w mocy decyzję z 30 grudnia 1998 r., Minister Gospodarki stwierdził nieważność zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu [...] z 29 czerwca 1951 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: [...] w [...] tylko w części dotyczącej nieruchomości oznaczonych nr [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...] - to przedmiotowe zarządzenie w pozostałej części (w tym m. in dotyczącej majątku przedsiębiorstwa) nadal pozostaje w obrocie prawny i wywołuje skutki prawne.
W tej sytuacji Minister stwierdził, że w dniu 8 marca 1958 r., tj. w dniu wejścia
w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r., przedmiotowe przedsiębiorstwo znajdowało się pod zarządem państwowym (ustanowionym ww. zarządzeniem z 29 czerwca 1951 r.).
Zatem z mocy prawa mienie tego przedsiębiorstwa przeszło na własność Państwa zgodnie z ww. art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r.
Wskazał również, że z akt archiwalnych nie wynika jednocześnie, aby
ww. przedsiębiorstwo zostało zwrócone właścicielom przed dniem 8 marca 1958 r.,
(tj. dniem wejścia w życie ustawy).
W konsekwencji Minister stwierdził, iż orzeczenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 31 marca 1970 r. w zakresie mienia przedsiębiorstwa (a więc z wyłączeniem pkt 3 orzeczenia) nie zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 2 i art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Dodał, że w orzeczeniu tym - w kontrolowanej części - nie stwierdzono również wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 k.p.a.
Na powyższą decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sprecyzowaną pismem z 4 lipca 2022 r., wniósł A. F. - działający w imieniu własnym oraz w imieniu spółki [...], zarzucając zaskarżonej decyzji:
I. naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 105 § 1 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania o stwierdzenie nieważności, w części dotyczącej przejścia na własność Skarbu Państwa majątku przedsiębiorstwa [...] "za wyjątkiem nieruchomości wymienionych w punkcie 3 orzeczenia, stanowiących współwłasność osób fizycznych" oraz art.104 § 2 k.p.a. poprzez podzielenie decyzji na części według kryterium podmiotowego;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 156 k.p.a. w stopniu rażącym poprzez przyjęcie, że nie jest sprzeczna z prawem decyzja, której podstawą wydania była inna decyzja uznana prawomocnie za nieważną i niezgodną z prawem, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej pomimo istnienia oczywistych podstaw do jej wydania.
W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o:
1. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa,
ewentualnie, z ostrożności procesowej - na wypadek nieuznania przez Sąd,
że powyższe naruszenie prawa miało charakter rażący - wniósł o:
2. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,
3. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że zarzuty skargi są bezzasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w trybie nieważnościowym na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.
Postępowanie takie jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 k.p.a., stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia - a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum, lecz ma obowiązek rozpatrzyć sprawę
w granicach określonych przez ten przepis. Organ orzeka wyłączenie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek takiego orzeczenia - odmawia stwierdzenia nieważności decyzji.
Wśród przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. - ustawodawca wskazał także "rażące naruszenie prawa" (pkt 2 ww. § 1). W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że naruszenie może być uznane za rażące, gdy jest ono oczywiste i koliduje
z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W wyniku tego naruszenia powstają zatem skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować.
Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji, jako wydanej
z rażącym naruszeniem prawa, jest wyraźne wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony, przy czym nie wystarczy samo tylko stwierdzenie o tym, iż doszło do takiego naruszenia prawa. Organ zobowiązany jest do wykazania, że uchybienie jakim dotknięta jest kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja, ma charakter kwalifikowany i stanowi rażące naruszenie prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest wtedy, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu. Przy czym nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o jego przekroczenie w sposób jasny i niedwuznaczny. Tylko wówczas treść wadliwej decyzji
i czynności ją poprzedzające stanowią zaprzeczenie stanu prawnego.
Reasumując, z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde naruszenie prawa, a jedynie dyskwalifikujące decyzję w takim stopniu, iż niezbędne jest zniweczenie wszelkich jej następstw, w taki sposób, jakby gdyby od początku nie została wydana.
W postępowaniu nieważnościowym organ ogranicza się do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego, poczynionych w toku i na gruncie zwykłego postępowania. Oznacza to badanie ostatecznie zakończonej sprawy, na gruncie wyłącznie zgromadzonego tam materiału dowodowego, pod kątem naruszenia norm materialnych oraz procedury uregulowanej
w k.p.a., a także przepisów o charakterze procesowym zawartych w regulacjach obejmujących prawo materialne.
Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zaś zgodnie z art. 28 k.p.s.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Sąd uznał, że prawidłowe jest rozstrzygnięcie Ministra o umorzeniu postępowania z wniosku A. F. - działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik spadkobierców byłych właścicieli przejętych nieruchomości - o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 31 marca 1970 r. nr [...]w części dotyczącej przejścia na własność Skarbu Państwa mienia przedsiębiorstwa pn. "[...] w [...], za wyjątkiem nieruchomości wymienionych w pkt 3 orzeczenia, stanowiących współwłasność osób fizycznych, o ogólnej powierzchni 34 ha 7200 m2 (pkt 2 zaskarżonej decyzji).
Z akt sprawy wynika, że spółka jawna pod firmą "[...]" [...] w [...] była zarejestrowana w Rejestrze Handlowym prowadzonym przez Sąd Okręgowym w [...] pod nr [...]. Spółka ta nie została wykreślona z rejestru handlowego (zob. pismo Sądu Rejonowego [...] w [...] z 3 marca 2011 r., sygn. akt [...], skoroszyt, teczka 3).
Zgodnie art. 75 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia
27 czerwca 1934 r. Kodeks Handlowy (Dz. U. Nr 57, poz. 502, z późn. zm.)., dalej
jako k.h., spółką jawną jest spółka, która prowadzi we wspólnym imieniu przedsiębiorstwo zarobkowe w większym rozmiarze (art. 4), a nie jest inną spółką handlową.
W myśl art. 5 § 1 i 2 k.h. spółka handlowa jest kupcem rejestrowym (§ 1). Spółkami handlowymi są spółki jawne, spółki komandytowe, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne (§ 2). Art. 6 k.h. stanowi, że kupiec rejestrowy obowiązany jest wpisać się do rejestru handlowego.
Zatem Kodeks handlowy wymagał dla spółki jawnej obligatoryjnego wpisu do rejestru.
Stosownie do art. 79 § 1 k.h. wpis spółki do rejestru handlowego powinien obejmować:
1) firmę, siedzibę i przedmiot przedsiębiorstwa;
2) imiona i nazwiska wspólników oraz okoliczności, dotyczące zdolności wspólnika do działań prawnych;
3) imiona i nazwiska osób, które są uprawnione do reprezentowania spółki, i sposób tego reprezentowania;
4) zmiany powyższych danych.
Zgodnie z art. 81 i 82 k.h. spółka jawna może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana (art. 81). Rzeczy i prawa, wniesione tytułem wkładu, a także nabyte lub uzyskane dla spółki w jaki bądź sposób w czasie jej istnienia, stanowią majątek spółki (art. 82).
W myśl art. 84 § 1 i 2 k.h. prawo wspólnika do reprezentowania spółki rozciąga się na wszystkie czynności sądowe i pozasądowe, związane z prowadzeniem jakiegokolwiek przedsiębiorstwa handlowego, nie wyłączając zbywania i obciążania nieruchomości, ustanawiania i odwoływania prokury (§ 1). Prawa reprezentowania spółki nie można ograniczyć ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich (§ 2).
Zatem spółka jawna podlegała obowiązkowi wpisu do rejestru handlowego
i mogła samodzielnie występować w obrocie prawnym, mogła nabywać prawa i zaciągać zobowiązania. Przy tym nie posiadała osobowości prawnej.
Przedsiębiorstwo pn. [...] w [...] stanowiło własność spółki jawnej działającej pod firmą [...] w [...].
Z powołanego wyżej pisma Sądu Rejonowego [...] w [...] z 3 marca 2011 r. wynika, że spółka jawna nie została wykreślona z rejestru handlowego.
W dniu 1 stycznia 2001 r. weszła w życie ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037, ze zm.), dalej jako k.s.h.
Z dniem wejścia w życie ustawy tracą moc przepisy dotyczące spraw w niej unormowanych, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej (art. 610 k.s.h.). Istniejące w dniu wejścia w życie tego kodeksu spółki stały się odpowiednimi typami spółek handlowych unormowanych w kodeksie. W myśl 613 § 1 – 3 k.s.h. uprawnienia wspólników i akcjonariuszy spółek handlowych, nabyte przed dniem wejścia w życie ustawy, pozostają w mocy (§ 1). Treść tych uprawnień podlega przepisom dotychczasowym (§ 2). Do zmiany treści uprawnień i rozporządzeń uprawnieniami wspólników oraz akcjonariuszy dokonanych po wejściu w życie ustawy stosuje się
jej przepisy (§ 3). Spółka jawna została uregulowana w kodeksie spółek handlowych
w tytule II – Spółki osobowe, dziale I, w art. art. 22-85. Rozwiązanie spółki jawnej następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru (art. 84 § 2 k.s.h). W przypadku upadłości spółki jej rozwiązanie następuje po zakończeniu postępowania upadłościowego,
z chwilą wykreślenia z rejestru, a wniosek o wykreślenie z rejestru składa syndyk
(art. 85 § 1 k.s.h).
W dniu 1 stycznia 2001 r. weszła również w życie ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U z 1997 r. Nr 121, poz.769 ze zm.), która zlikwidowała rejestr handlowy i zastąpiła go rejestrem przedsiębiorców.
Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 770, ze zm.) podmiot podlegający obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, zgodnie z przepisami ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, wpisany do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy, jest obowiązany do złożenia wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców.
Art. 9 ust. 2 tej ustawy stanowi, że do czasu rejestracji, zgodnie z przepisami ustawy o Krajowym Rejestrze Sadowym, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2013 r., zachowują moc dotychczasowe wpisy w rejestrach sądowych.
Z akt sprawy wynika, że Sąd Rejonowy [...] w [...] postanowieniem z 2 sierpnia 2019 r., sygn. akt [...]wpisał spółkę [...] do Krajowego Rejestru Sądowego na podstawie art. 7 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym - poprzez przerejestrowanie ww. spółki jawnej [...] w [...].
Zatem legitymację do wystąpienia o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 31 marca 1970 r.,
w części dotyczącej mienia przedsiębiorstwa [...] w [...] - z wyłączeniem nieruchomości wymienionych w pkt 3 orzeczenia - posiada wyłącznie [...] spółka jawna [...] w [...].
W konsekwencji legitymacji tej nie posiadają spadkobiercy byłych właścicieli znacjonalizowanych nieruchomości.
W rezultacie czego postępowanie zainicjowane żądaniem skarżącego A. F. - działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik pozostałych spadkobierców znacjonalizowanych nieruchomości - dotyczącym stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 31 marca 1970 r. w części dotyczącej mienia przedsiębiorstwa stanowiącego własność spółki jawnej - jak prawidłowo stwierdził Minister - podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., z uwagi na brak stosownej legitymacji po stronie osób występujących z tym żądaniem.
Prawidłowe jest również rozstrzygnięcie Ministra dotyczące odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych
z 31 marca 1970 r., nr [...] w części dotyczącej przejęcia mienia przedsiębiorstwa pn. i [...] w [...], z wyłączeniem wymienionego w pkt 3 orzeczenia pakietu nieruchomości stanowiących współwłasność osób fizycznych, o ogólnej powierzchni 34 ha 7200 m2 (pkt 1 zaskarżonej decyzji).
Podstawą prawną wydania orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 31 marca 1970 r. była ustawa z dnia 25 lutego 1958 r.
o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym
(Dz. U. z 1958 r. Nr 11, poz. 37). Ustawa ta weszła w życie w dniu 8 marca 1958 r.
Zgodnie z art. 2 ww. ustawy przedsiębiorstwa pozostające w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu
z 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. Pr. P. P. Nr 21, poz. 67 ze zm.) przechodzą z mocy prawa na własność Państwa, chyba że nastąpi ich zwrot w trybie określonym w niniejszej ustawie. Art. 9 ust. 2 ustawy stanowi, że podstawą do ujawnienia w księgach wieczystych w rejestrach handlowych i innych rejestrach publicznych przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa oraz praw rzeczowych, stanowiących składnik majątkowy przyjętego przedsiębiorstwa, jest orzeczenie ministra stwierdzające przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa.
Z akt sprawy wynika, że Prezes Centralnego Urzędu [...] zarządzeniem z 29 czerwca 1951 r. w oparciu o przepisy dekretu Naczelnika Państwa
z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego
(Dz. U. RP Nr 21, poz. 67) w brzemieniu rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 25 maja 1927 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 437) ustanowił przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem pn. [...] w [...].
Następnie Minister Przemysłu Lekkiego w dniu 31 października 1950 r. wydał zarządzenie w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. [...] w [...], a orzeczeniem z 7 sierpnia 1951 r. Minister ten orzekł o przejęciu na własność Państwa tego przedsiębiorstwa w części dotyczącej określonych nieruchomości.
Zarządzenie Prezesa Centralnego Urzędu [...] z 29 czerwca 1951 r., jak również zarządzenie Ministra Przemysłu Lekkiego z 31 października 1950 r. i orzeczenie Ministra Przemysłu Lekkiego z 7 sierpnia 1951 r., były przedmiotem kontroli przez organ nadzoru – Ministra Gospodarki w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem W. B. i J. K..
W rezultacie przeprowadzonej kontroli Minister Gospodarki w decyzji
z 30 grudnia 1998 r. – utrzymanej w mocy decyzją własną z 24 marca 1999 r. - stwierdził nieważność zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu [...] z 29 czerwca 1951 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego
pn: [...] w [...] w części dotyczącej nieruchomości oznaczonych nr [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...] oraz stwierdził, że zarządzenie Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z 29 czerwca 1951 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: [...] w [...] w części dotyczącej nieruchomości oznaczonych nr [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...]; [...] KW [...] zostało wydane z naruszeniem prawa.
Nie bez znaczenia jest, że ww. decyzja Ministra Gospodarki z 24 marca 1999 r.,
nr [...], była przedmiotem oceny pod względem zgodności z prawem przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - który wyrokiem z 11 września 2002 r., sygn. akt IV SA 742/99, w pkt 1) umorzył postępowanie sądowe w części dotyczącej działki nr [...]; w pkt 2) oddalił skargę w pozostałym zakresie.
Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach
w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Jak słuszne wskazał Minister w zaskarżonej decyzji, Minister Gospodarki
w swoich prawomocnych i ostatecznych decyzjach z 30 grudnia 1998 r. i z 24 marca 1999 r. orzekł jedynie w zakresie dotyczącym nieruchomości, na których prowadzone było przedmiotowe przedsiębiorstwo, a więc w odniesieniu do mienia wskazanego
w pkt 3 kwestionowanego orzeczenia Minister Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 31 marca 1970 r.
Natomiast Minister Gospodarki nie wypowiedział się co do pozostałej części zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu [...] z 29 czerwca 1951 r.
Jak trafnie stwierdził Minister w zaskarżonej decyzji, zarządzenie z 29 czerwca 1951 r. zostało pozostawione w obrocie prawnym w zakresie, w jakim Minister Gospodarki stwierdził jego wydanie z naruszeniem prawa oraz w zakresie nieocenionym przez ten organ, tj. w zakresie mienia przedsiębiorstwa niewymienionego w pkt 3 kwestionowanego orzeczenia z 31 marca 1970 r.
W tej sytuacji zarządzenie Prezesa Centralnego Urzędu [...]
z 29 czerwca 1951 r., w części co do której Minister Gospodarki nie dokonał oceny,
a więc m.in. w części dotyczącej majątku przedsiębiorstwa pn. [...] w [...] - pozostaje w mocy i funkcjonuje w obrocie prawym, wywołując skutki prawne.
Uznać zatem należy, że ww. przedsiębiorstwo znajdowało się pond zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu z 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego w dniu wejście życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, tj. w dniu 8 marca 1958 r.
W konsekwencji zaktualizowała się przesłanka określona w art. 2 ustawy z 25 lutego 1958 r. i mienie przedsiębiorstwa przeszło z mocy prawa na własność Państwa.
Przy tym z akt sprawy nie wynika, aby przed dniem wejścia w życie ustawy
z 25 lutego 1958 r. przedsiębiorstwo to zostało zwrócone właścicielom - co stanowiłoby wyjątek pozwalający na zachowania przedsiębiorstwa przy właścicielach.
Zatem w realiach niniejszej sprawy Minister Rozwoju, Pracy i Technologii prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 31 marca 1970 r. w części dotyczącej przejęcia mienia przedsiębiorstwa pn. [...] w [...], z wyłączeniem wymienionego w pkt 3 orzeczenia pakietu nieruchomości stanowiących współwłasność osób fizycznych, o ogólnej powierzchni 34 ha 7200 m2.
Nie można bowiem uznać, że orzeczenie to w części dotyczącej przejęcia mienia przedsiębiorstwa obarczone jest kwalifikowaną prawną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W sprawie tej nie zachodzą również inne kwalifikowane wady wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 k.p.a.
Ponieważ w przedmiotowej sprawie zarzuty skargi nie mogły odnieść oczekiwanego skutku - dlatego też Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak
w sentencji wyroku.
Na marginesie Sąd pragnie nadmienić, że niniejsza sprawa dotyczy odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 31 marca 1970 r.
Natomiast w dniu 16 września 2021 r. weszła życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491), której art. 1 stanowi, że: "w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 156 § 2 otrzymuje brzmienie: "§ 2. Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.".
Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 ww. ustawy, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.