I SA/Wa 306/21

I SA/Wa 306/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-11-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-02-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj
Anna Wesołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Bożena Marciniak
Symbol z opisem
6292 Przymusowy zarząd państwowy
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1017/22 - Wyrok NSA z 2023-05-12
I OSK 1047/22 - Wyrok NSA z 2025-05-07
II SA/Gl 1573/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-02-18
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Bożena Marciniak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lutego 2020 r. [...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz Gminy [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] lutego 2020 r. wydaną po rozpoznaniu wniosku [...] Sp. z o.o. (dalej "wnioskodawca) Minister Rozwoju stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej, w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: [...] w [...] gm. [...] pow. [...] .
Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Minister Rozwoju wskazał art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i 2 k.p.a.
Następnie wyjaśnił, że z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego, może wystąpić jedynie osoba będąca stroną, w rozumieniu art. 28 k.p.a., tj. każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój obowiązek bądź interes prawny. Taki interes w przedmiotowej sprawie posiada właściciel przedsiębiorstwa, nad którym ustanowiono przymusowy zarząd państwowy, po udokumentowaniu prawa własności do tego mienia w dacie ustanowienia przymusowego zarządu.
Minister wskazał, że na podstawie całokształtu materiału dowodowego sprawy ustalono, iż prawo własności do przedsiębiorstwa objętego postępowaniem oraz nieruchomości, na której było ono zorganizowane, przysługiwało osobie prawnej prowadzonej pod firmą: [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] , której udziałowcami byli: P. K. i P. K.
W celu wykazania interesu prawnego wnioskodawca załączył do wniosku odpis z Krajowego Rejestru Sądowego Nr [...] , w którym ujawniono dane o wcześniejszej rejestracji ww. spółki w "[...] ".
Minister wyjaśnił następnie, że zarządzeniem z [...] sierpnia 1949 r. Minister Przemysłu Lekkiego, działając w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej ustanowił, na podstawie art. 1 ust. 3 i art. 2 Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. U. R.P. Nr 21, poz. 67, dalej: "dekret z 16 grudnia 1918 r."), przymusowy zarząd państwowy nad przedmiotowym przedsiębiorstwem, powierzając jego wykonanie Wydziałowi Powiatowemu w [...] .
Objęcie poszczególnych składników majątkowych przedmiotowego przedsiębiorstwa, przez przymusowego zarządcę państwowego - Zarząd Miejski w [...] , nastąpiło protokołem zdawczo- odbiorczym z dnia 5 stycznia 1950 r., w treści którego wskazano, iż przejmowane grunty stanowią: "teren na którym położony jest przejmowany obiekt, leżący nad szosą [...] i obejmujący łącznie z glinianką oraz terenem, na którym mieszczą się zabudowania [...] wielkości [...] ha".
Następnie [...] grudnia 1968 r. Minister Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych wydał orzeczenie znak: [...] w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa [...] .
Zgodnie z treścią ww. orzeczenia, przedmiotowe przedsiębiorstwo przeszło na własność Państwa w całości wraz ze wszystkimi składnikami majątkowymi ujętymi w protokole zdawczo-odbiorczym z przekazania przedsiębiorstwa przymusowemu zarządcy państwowemu, sporządzonym w dniu 2 stycznia [winno być 5 stycznia] 1950 r., według stanu w dniu 8 marca 1958 r.
Odnosząc się do podnoszonej we wniosku nieważnościowym okoliczności objęcia przymusowym zarządem państwowym przedsiębiorstwa "[...] w [...] gm. [...] , powiat [...] , podczas gdy właścicielami całego przedsiębiorstwa, jak i też nieruchomości, na których to przedsiębiorstwo było prowadzone była [...] sp. z o.o., której właścicielami, jako wspólnicy byli P. K. i B. W. ", co stanowić może o rażącym naruszeniu prawa – organ wskazał, że analiza znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wskazuje, iż przymusowym zarządem państwowym objęte zostało przedsiębiorstwo stanowiące własność spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, której udziałowcami byli P. K. i B. W. . Wskazanie w ocenianej decyzji jedynie dzierżawców przedsiębiorstwa, stanowi wadliwość, lecz nie o charakterze rażącym, bowiem treść ww. zarządzenia w sposób dostateczny określa, jakie przedsiębiorstwo, w znaczeniu przedmiotowo-funkcjonalnym, zostało objęte pod przymusowy zarząd państwowy.
Minister wskazał, że zarządzenie z [...] sierpnia 1949 r., jako podstawę prawną powołuje przepisy dekretu z 16 grudnia 1918 r. Powołany dekret stanowił, że przymusowy zarząd państwowy ustanawia się nad przedsiębiorstwami nieczynnymi albo zagrożonymi bezruchem, jeśli ich uruchomienie lub utrzymanie w ruchu leżało w interesie Państwa. Wymienione przesłanki musiały zachodzić kumulatywnie - brak jednej z nich wykluczał możliwość ustanowienia nad przedsiębiorstwem przymusowego zarządu państwowego.
W związku z tym należało w pierwszej kolejności rozważyć, czy funkcjonowanie przedmiotowego przedsiębiorstwa leżało w interesie Państwa (w rozumieniu art. 1 ust. 3 ww. dekretu), a dopiero w następnej kolejności - czy groził mu bezruch bądź było w bezruchu. W ocenie organu, przedsiębiorstwo oznaczone jako "[...] w [...] gm. [...] pow. [...] ", nie mogło być uznane za przedsiębiorstwo o podstawowym, czy też strategicznym znaczeniu dla gospodarki narodowej, którego utrzymanie miałoby bezpośredni związek z interesem Państwa. Nie była to bowiem cegielnia dużych rozmiarów, a jedynie przedsiębiorstwo o lokalnym zasięgu, którego głównym profilem produkcji był wyrób cegły palonej. Wypał cegły odbywał się w piecu kręgowym systemu Hoffmanna o 22 komorach, każda z nich mieściła 5000 sztuk cegły palonej, wydajność dzienna zakładu wynosiła 7000 sztuk. Powyższe ustalenia wynikają m.in. z załącznika Nr 1 do protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 23 września 1963 r., stanowiącego "Opis nieruchomości [...] tow. z ogr. por. w [...] , w chwili wydania Zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r. w sprawie ustanowienia zarządu państwowego, reprezentowali prawa jakoby właściciele Ob.Ob. M. P. i M. M. , dokonany w dniu 1 stycznia 1950 r. na podstawie spisu z natury", w treści którego wskazano dodatkowo na okoliczność niekorzystnego położenia cegielni, tj. 5 km od miasta [...] i 12 km od najbliższej stacji kolejowej w [...] , "(...) koło zakładu biegnie wyłącznie jedna droga łącząca [...] i [...] . Jedyną możliwością zbytu produktów z zakładu jest szlak rzeczny w postaci rzeki [...] , przepływającej obok zakładu - oddalonej około 100 mtr. Rzeka [...] posiada charakter najdogodniejszego zbytu dlatego, że wysyłki wagonowe ze względu na poważne oddalenie od zakładu do stacji kolejowej powoduje kolosalny wzrost kosztów transportu". Dodatkowo, jak wynika z protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 5 stycznia 1950 r., przedmiotowa cegielnia prowadziła swoją działalność w jednym, głównym budynku wraz z przybudówką, w którym mieścił się piec Hoffmana oraz dysponowała maszynownią, halą prasową, kotłownią, kuźnią, mieszkaniem maszynisty nad kotłownią i sześcioma szopami suszarnianymi z kompletnym urządzeniem (rusztowaniami), w tym jedną niewykończoną piętrową szopą suszarnią i jedną szopą - pakownią w stanie kompletnego zniszczenia nienadającą się do użytku.
Wskazane okoliczności, nie mogły zatem, w ocenie organu, stanowić podstawy do uznania interesu Państwa w objęciu cegielni przymusowym zarządem państwowym.
Podsumowując organ uznał, że zarządzenie z [...] sierpnia 1949 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k p a. Przy wydawaniu tej decyzji organ w sposób rażący naruszył przepisy dekretu o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego, błędnie przyjmując, że spełnione zostały łącznie dwie przesłanki warunkujące ustanowienie przymusowego zarządu państwowego nad ww. cegielnią.
Organ uznał również, że analizowane zarządzenie nie wywoływało skutków rzeczowych, a jedynie ograniczało prawo swobodnego dysponowania tym przedsiębiorstwem przez jego właściciela. Miało też w założeniu charakter odwracalny i nie oznaczało upaństwowienia przedsiębiorstwa, czy jakiejkolwiek zmiany stosunków własnościowych. Tym samym nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.
Po rozpoznaniu wniosku Gminy [...] (Gmina) o ponowne rozpoznanie sprawy Minister Rozwoju Pracy i Technologii (Minister) decyzją z [...] grudnia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2020 r.
Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3, art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1, art. 158 § 1 k.p.a.
W uzasadnieniu Minister podtrzymał w pełni stanowisko wyrażone w decyzji z [...] lutego 2020 r. Podkreślił, że ocena spełniania przesłanki z art. 1 pkt 3 dekretu z 16 grudnia 1918 r. podlegać musi ścisłej (zawężającej) interpretacji, z uwagi na charakter i cel tego przepisu. Organ podzielił tu stanowisko Sądu Najwyższego, zawarte w uzasadnieniu uchwały z 8 grudnia 1987 r. (sygn. akt III CZP 47/87), zgodnie z którym omawiana regulacja została wprowadzona w szczególnych warunkach i polegała na zastosowaniu tymczasowego reżimu prawnego przez ustanowienie przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwami przemysłowymi o istotnym znaczeniu dla gospodarki, takimi jak np. kopalnie, fabryki, zakłady, których uruchomienia lub utrzymania w działalności wymagał interes państwowy.
Wskazał, że oczekiwana przez Gminę wykładnia dekretu poprzez pryzmat wdrażania tzw. planu 3-letniego (przyjętego ustawą z dnia 2 lipca 1947 r. o Planie Odbudowy Gospodarczej) doprowadziłaby do dokonania wykładni rozszerzającej, która powinna być uznana w świetle przedstawionego przez organ stanowiska judykatury, jak i wobec statuowanych przez Konstytucję zasad państwa prawa, za wykładnię o charakterze contra legem.
Odnosząc się do podnoszonego przez Gminę zarzutu naruszenia art. 28 k.p.a. w związku z niedopuszczeniem w charakterze strony Skarbu Państwa, a w związku z powyższym, naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie udziału w postępowaniu Skarbowi Państwa i w konsekwencji wystąpienie wady kwalifikowanej postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Minister wyjaśnił, że organ orzekający, ustalając stan faktyczny i prawny sprawy, analizował interes prawny w szczególności pod kątem jego aktualności i bezpośredniości na dzień wydania niniejszej decyzji, a także, jako II instancja, w odniesieniu do stanu na dzień wydania zaskarżonej decyzji.
Wskazał, że interes prawny w przedmiotowej sprawie posiadali i posiadają nadal właściciel znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, legitymujący się prawem własności do niego w dacie bezpośrednio poprzedzającej nacjonalizację oraz aktualny właściciel nieruchomości, na której posadowione było to przedsiębiorstwo, tj. wnioskodawca i Gmina - oba te podmioty brały aktywny udział w postępowaniu prowadzącym do wydania zaskarżonej decyzji.
Minister wyjaśnił, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym zwrócono się do Starosty [...] o udzielenie szczegółowych wyjaśnień (obejmujących lata 1949 - 2019) odnośnie do stanu i losu prawnego oraz faktycznego w szczególności mienia nieruchomego - nieruchomości położonej w [...] o łącznej pow. [...] ha [...] m2,uregulowanej w księdze wieczystej [...] Tom I k. 7 ciąg dalszy KW [...], składającej się z działki Nr [...] o pow. [...] ha [...] m2, nr rej. grunt. [...], działki Nr [...] o pow. [...] m2, nr rej. grunt. [...], według opisu i mapy sporządzonej w dniu 9 grudnia 1961 r. za nr ks. zam. [...] przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] oraz działki Nr [...] o pow. [...] ha [...] m2, nr rej. grunt. 1, według opisu i mapy sporządzonej w dniu 19 grudnia 1964 r., za nr ks. zam. [...] przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] - ze wskazaniem dokumentów (aktów notarialnych, decyzji administracyjnych) potwierdzających rozporządzenie tą nieruchomością w ww. okresie.
W odpowiedzi Starosta wskazał, że wzmiankowana nieruchomość odpowiada obecnym działkom nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha (łączna powierzchnia nieruchomości [...] ha) zapisanym obecnie w księdze wieczystej nr [...] oraz księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] IV Wydział Ksiąg Wieczystych, a w ewidencji gruntów i budynków prowadzonym dla obrębu [...] jako właściciel przedmiotowej nieruchomości wpisana jest Gmina [...] . Starosta przekazał jednocześnie wypis z rejestru gruntów dla działek nr [...] i nr [...], obręb [...] , gm. [...] oraz mapę ewidencyjną dla działek nr [...] i nr [...], obręb [...] , gm. [...] .
Wobec uzyskania powyższych informacji organ, pismem z 5 czerwca 2019 r., na podstawie art. 61 § 4 w związku z art. 157 § 2 k.p.a., zawiadomił Gminę o prowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia z [...] sierpnia 1949 r.
W odpowiedzi na powyższe pismo, Gmina [...] , uznając swój status strony postępowania, nadesłała odpisy decyzji Wojewody [...] ([...] i [...]), wydane na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ((Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm., dalej "ustawa z 10 maja 1990 r."), w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, stwierdzające odpowiednio nabycie przez Gminę [...] działki nr [...] i działki nr [...] - obie położone w [...].
Minister wyjaśnił następnie, że na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego w tym wyjaśnień samej Gminy uznać należało, że jest ona właścicielem nieruchomości wchodzących w skład przedsiębiorstwa objętego zarządzeniem z 16 sierpnia 1949 r.
W konsekwencji organ uznał, że wbrew twierdzeniom Gminy status strony nie przysługuje w przedmiotowej sprawie Staroście [...] . Dodał również, że Starosta miał wiedzę o toczącym się postępowaniu a pomimo to nie przystąpił do niego w charakterze strony.
Podsumowując Minister uznał, że decyzja z [...] lutego 2020 r. była prawidłowa.
Gmina wniosła na powyższą decyzję skargę do tutejszego sądu podnosząc w niej zarzut naruszenia :
1) art. 1 pkt 3 dekretu poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe;
2) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz przeprowadzenie postępowania dowodowego niewłaściwie;
3) art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 k.p.a. poprzez jego szeroką wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie;
4) art. 6 k.p.a. i 7 Konstytucji RP w związku z powyższymi naruszeniami.
Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzjo oraz poprzedzającej ją decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Gmina wskazała, że nie można podzielić stanowiska organu, iż przedmiotowe przedsiębiorstwo miało charakter wyłącznie lokalny i było małych rozmiarów. Podniosła że protokół, na który powołuje się Organ został sporządzony 14 lat później niż zarządzenie objęte postępowaniem nadzorczym. W związku z tym mógł z niego wynikać inny stan niż rzeczywisty stan nieruchomości według 1949 r. i w tym celu też wymagane było poczynienie ustalenia na podstawie wcześniejszych dokumentów.
Gmina podkreśliła również, że oceny przedsiębiorstwa objętego przymusowym zarządem jako istotnego dla interesu Państwa, należało dokonać z uwzględnieniem ówczesnego stanu prawnego i warunków społeczno-gospodarczych w szczególności w oparciu o obowiązującą wówczas ustawę z dnia 2 lipca 1947 r. o Planie Odbudowy Gospodarczej. Zarządzenie będące przedmiotem niniejszego postępowania zostało wydane w chwili obowiązywania Planu 3-letniego, a tym samym wpisywało się w jego postanowienia. Ocena Ministra w zakresie przedmiotowego zarządzenia nie powinna wszak ograniczać się do treści samego dekretu, ale także innych przepisów. Plan 3-letni już w art. 2 stanowi, że: "Przedmiotem Planu są zadania i środki ich osiągnięcia w zakresie produkcji, inwestycji, konsumpcji, zatrudnienia, gospodarki materiałowej, obrotu towarowego z zagranicą, gospodarki finansowej oraz wzrostu i podziału dochodu narodowego". Treść tego przepisu jednoznacznie wskazywała w ocenie Gminy, że podstawowymi celami była produkcja i inwestycje (zresztą wymienione jako pierwsze). Przemysł ceglany wpisywał w jeden i drugi cel, gdyż po pierwsze ówczesne władze nastawione były na własną produkcję i to wszelkimi środkami, w tym przy pomocy małych przedsiębiorstw (zob. art. 4 lit. f Planu 3-letniego) i po drugie inwestycje budowlane (w tym mieszkaniowe) nie mogły się odbywać bez przemysłu ceglanego (zob. m. in. art. 51 Planu 3- letniego). Niezależnie od tego, Plan 3-letni zakładał podniesienie stopy życiowej pracujących warstw ludności powyżej poziomu przedwojennego (art. 3), a także zwiększenie udziału przemysłu i usług ogólnej produkcji, tworząc podstawy do zwiększenia rezerw pracy (art. 5). Oznacza to, że za interes Państwa nie można uważać jedynie tego, co było przedmiotem działalności przedsiębiorstwa objętego zarządem przymusowym. W przypadku cegielni w [...] takim interesem była nie tylko produkcja cegły, ale także stworzenie nowych miejsc pracy. Jak wynika z art. 47 ust. 2 i 3 Planu 3- letniego w interesie Państwa była również odbudowa nieczynnych lub prawie nieczynnych zakładów, a do takich ówcześnie należała cegielnia w [...] .
Gmina nie podzieliła stanowiska organu, jakoby produkcja cegły w [...] nie mogła stanowić interesu Państwa. Wskazała, że ówczesny ustawodawca uznał tego typu artykuł za "ważniejszy artykuł przemysłowy" (zob. art. 28 Planu 3-letniego). Założeniem Planu 3-letniego była produkcja cegły w całym kraju na poziomie 937,9 min szt. w 1949 r. (w roku, w którym wydano kontrolowane zarządzenie). Te okoliczności wskazują, że produkcja cegły wówczas była w interesie Państwa i to jako całokształt produkcji w kraju.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 21 września 2021 r. mając na uwadze treść art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), uznając rozpoznanie sprawy za konieczne, z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Strony zostały poinformowane o treści powyższego zarządzenia oraz o możliwości zajęcia dodatkowego stanowiska w sprawie.
Gmina pismem z 8 października 2021 r. podtrzymała i uzupełniła argumentację przedstawioną w skardze.
Minister w pismach z 30 września i 5 października 2021 r. zwrócił uwagę na teść art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491, dalej "ustawa o zmianie k.p.a.").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Skarga jest zasadna, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z [...] lutego 2020 r. naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze.
W obu decyzjach naruszony został art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego a w konsekwencji przedwczesne uznanie, że wnioskodawcy oraz Gminie przysługiwał przymiot strony niniejszego postępowania. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, mogło bowiem prowadzić do rozpoznania wniosku złożonego przez podmiot nie mający przymiotu strony.
Sąd podziela w pełni stanowisko przytoczone przez organ pierwszej instancji, zgodnie z którym w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności zarządzenia wydanego na podstawie art. 1 ust. 3 dekretu z 16 grudnia 1918 r. stronami postępowania jest podmiot, którego dotyczyło zarządzenie oraz obecny właściciel nieruchomości.
W decyzji z [...] lutego 2020 r. organ prawidłowo ustalił, że przedsiębiorstwo objęte zarządzeniem prowadzone było przez Spółkę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] . Organ przedwcześnie jednak uznał, że wnioskodawca niniejszego postępowania jest podmiotem tożsamym z właścicielem przedsiębiorstwa.
Minister uznał, że interes prawny wnioskodawcy potwierdza dołączony do wniosku odpis z Krajowego Rejestru Sądowego w którym ujawniono dane o wcześniejszej rejestracji spółki w [...] .
Jak wynika z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym, które sąd uznaje za powszechnie znane w rozumieniu art. 106 § 4 p.p.s.a., rejestracja Spółki [...] Sp. z o.o. w KRSie dokonana została wpisem z 14 grudnia 2017 r.
Rzeczywiście, w KRSie figuruje również informacja o wcześniejszej rejestracji Spółki w [...] , to jest w dawnym rejestrze handlowym. W dziale 1 rubryce 1 wskazano : "[...] ".
Należy jednak zwrócić uwagę na brzmienie art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 770 z późn. zm., dalej "ustawa z 20 sierpnia 1997 r." ). Zgodnie z powołanym przepisem, podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1 (to jest ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym), które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy i które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. W przypadku gdy wniosek o wpis złożony przed dniem 1 stycznia 2016 r. został po tej dacie zwrócony, odrzucony, oddalony albo postępowanie o wpis zostało umorzone, skutki określone w cytowanym przepisie oraz przepisach art. 9 ust. 2b-2g i 2i powstają z dniem następującym po dniu zwrotu, odrzucenia, oddalenia wniosku albo umorzenia postępowania. Jednym ze skutków wynikających z braku przerejestrowania spółki do KRSu albo też ze zwrócenia odrzucenia lub oddalenia wniosku jest nieodpłatne nabycie przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 2016 r. mienia podmiotów, o których mowa w art. 9 ust. 2a ustawy z 20 sierpnia 1997 r.
Z danych zawartych w KRSie wynika, że umowa spółki [...] Sp. z o.o. została sporządzona w [...] [...] kwietnia 1914 r. Następnie aktem notarialnym z [...] sierpnia 2014 r. uchylono dotychczasową treść umowy spółki w jej miejsce uchwalono nowe brzmienie umowy spółki. Kolejnym aktem notarialnym z [...] października 2017 r. dokonano zmiany § 11 umowy spółki.
Z danych zawartych w KRSie nie wynika natomiast, czy wniosek o przerejestrowanie spółki [...] Sp. z o.o. z Rejestru Handlowego do Krajowego Rejestru Sądowego wpłynął przed dniem 31 grudnia 2015 r. czy też po tej dacie. Informacji tych nie ma również w aktach administracyjnych sprawy. Nie wiadomo również, czy wniosek ten był skuteczny, czy też został zwrócony, odrzucony, oddalony, ewentualnie czy postępowanie o wpis zostało umorzone, Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynika bowiem kiedy złożony został wniosek skutkujący dokonaniem wpisu Spółki do KRSu w dniu [...] grudnia 2017 r.
Okoliczność kiedy złożony został wniosek o wpis spółki do Krajowego Rejestru Sądowego skutkujący dokonaniem wpisu z [...] grudnia 2017 r. ma tymczasem podstawowe znaczenie dla ustalenia czy wnioskodawca jest tożsamy z podmiotem objętym zarządzeniem z [...] sierpnia 1948 r.
Jeżeli bowiem wpis z [...] grudnia 2017 r. dokonany został na podstawie wniosku złożonego po dniu 1 stycznia 2016 r. wówczas zastosowanie winien znaleźć art. 9 ust. 2a ustawy z 20 sierpnia 1997 r. zgodnie z którym podmiot podlegający wpisowi do KRSu, który nie dopełnił formalności związanych z przerejestrowaniem do dnia 31 grudnia 2015 r. uznaje się za wykreślony z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. W takiej sytuacji podmiot wpisany do KRSu na skutek wniosku złożonego po dniu 1 stycznia 2016 r. nawet w razie tożsamości brzmienia firmy nie może być uznany za tożsamy ze spółką, której dotyczyło zarządzenie z [...] sierpnia 1949 r. Oznaczałoby to że podmiotowi temu nie przysługuje interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności zarządzenia z [...] sierpnia 1949 r-
Jak już wskazano, kwestia ta ma podstawowe znaczenie dla rozpoznania sprawy. Jeżeli bowiem wniosek o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności złożony został przez podmiot nie mający interesu prawnego, wówczas organ winien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, a jeżeli postępowanie to zostało wszczęte, decyzję o jego umorzeniu.
Kolejną okolicznością, która nie została przez organ wyjaśniona, to kwestia podmiotu, któremu obecnie przysługuje prawo własności nieruchomości.
Organy obu instancji uznały, że prawo własności nieruchomości przysługuje skarżącej Gminie. Ustalenia te poczynione zostały jak wynika z decyzji organu drugiej instancji, na podstawie informacji uzyskanych od Starosty, a dotyczących treści wpisów w ewidencji gruntów oraz od samej Gminy, która powołała się na fakt wydania decyzji komunalizacyjnych na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. obejmujących działki nr [...] i [...] .
Tymczasem jak wynika z treści wpisów w księgach wieczystych prowadzonych dla nieruchomości obejmujących powyższe działki (z których wydruki znajdują się w aktach administracyjnych sprawy) jako właściciel powyższych działek wpisany jest Skarb Państwa. Sąd przypomina w tym miejscu, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie takie, wynikające z faktu dokonania odpowiedniego wpisu w księdze wieczystej nie może być obalone w ramach postępowania administracyjnego w drodze postępowania dowodowego prowadzonego przez organ. Domniemanie to nie może również zostać obalone na skutek złożenia przez dany podmiot (w tym przypadku przez Gminę) oświadczenia, że przysługuje mu prawo własności do nieruchomości.
Podsumowując wskazać należy, że w niniejszym postępowaniu organy przedwcześnie uznały, że wnioskodawcy przysługuje przymiot strony. Organy postąpiły również wadliwe ustalając krąg stron postępowania z pominięciem treści wpisów w księdze wieczystej, z których wynika, że prawo własności do nieruchomości przysługuje Skarbowi Państwa. Podkreślić należy, że braku tego nie sanuje, wbrew twierdzeniom organu, fakt posiadania przez właściwego Starostę wiedzy o toczącym się postępowaniu.
W tej sytuacji, zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja z [...] lutego 2020 r. podlegać musiały uchyleniu jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie ustaliły bowiem prawidłowo ani tego, czy wnioskodawcy przysługuje przymiot strony ani tego, kto powinien być stroną postępowania. Ustalenie czy wnioskodawcy przysługiwał przymiot strony wymagało bowiem sprawdzenia, kiedy złożony został wniosek skutkujący dokonaniem wpisu z [...] grudnia 2017 r.
Odnosząc się do treści pism Ministra złożonych w toku postępowania sąd wskazuje, że przepisy ustawy o zmianie k.p.a. nie obowiązywały w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. Tym niemniej, rozpoznając ponownie sprawę organ będzie musiał je uwzględnić co oznacza, że w razie ustalenia, iż wnioskodawcy rzeczywiście przysługiwał przymiot strony organ zobowiązany będzie do zbadania, czy zachodzą przesłanki pozwalające na umorzenie postępowania z uwagi na brzmienie art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie k.p.a.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] lutego 2020 r.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Gminy zwrot wpisu sądowego oraz kosztów zastępstwa procesowego.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści uzasadnienia.