I SA/Wa 3052/21

I SA/Wa 3052/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-06-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Ścieszka
Łukasz Trochym /przewodniczący/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 422/23 - Wyrok NSA z 2026-02-19
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 157 par. 1 i 2, art. 158 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) asesor WSA Iwona Ścieszka, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] września 2021 r., nr [...] Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, po rozpatrzeniu wniosku A. sp. z o.o. w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją tego organu z [...] marca 2021 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z [...] marca 1999 r., nr [...] w części objętej pkt 4 i pkt 5, utrzymał w mocy decyzję z [...] marca 2021 r.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda Małopolski, działając na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm., dalej jako "ugn") oraz § 11 i 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 ze zm.), decyzją z [...] marca 1999 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w K. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w K., obr. [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha wraz z odpłatnym nabyciem prawa własności budynku kina "[...]", chodnika i placu betonowego znajdujących się na ww. gruncie. Ponadto w pkt 4 decyzji Wojewoda Małopolski zobowiązał Państwową Instytucję Filmową "[...]" lub jego następcę prawnego do zapłaty należności w wysokości 1.805.596 zł z tytułu nabycia prawa własności budynku kina i budowli znajdujących się na ww. gruncie, a w pkt 5 wyznaczył miesięczny termin na zaspokojenie wierzytelności określonej w pkt 4, licząc od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna i ustalającym, iż po bezskutecznym upływie terminu wierzytelność wymieniona w pkt 4 podlega zabezpieczeniu hipotecznemu na użytkowaniu wieczystym gruntu. Decyzja Wojewody została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] października 2000 r., nr [...].
Pismem z 17 grudnia 2012 r. A. sp. z o.o. w K. wystąpiła, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z [...] marca 1999 r. w części objętej pkt 4 i pkt 5. W przedmiotowym wniosku podniesiono, że decyzja Wojewody Małopolskiego została wydana z naruszeniem postanowień art. 49 ustawy o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1590 ze zm.) oraz art. 235 Kodeksu Cywilnego w zw. z art. 60 ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.).
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z [...] marca 2021 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z [...] marca 1999 r. w części dotyczącej pkt 4 i pkt 5 decyzji.
Spółka A. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] marca 2021 r. Podniosła, że decyzja Wojewody Małopolskiego w pkt 4 i pkt 5 pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa, a zatem spełnia przesłanki przewidziane w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Podniesiono, że wobec zmiany właściciela nieruchomości z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. brak było podstaw materialnoprawnych do ustalenia w decyzji Wojewody, iż wierzytelność z tytułu zapłaty za budynki przysługuje nadal Skarbowi Państwa, a w konsekwencji brak było podstaw materialnoprawnych do ustanowienia zabezpieczenia hipotecznego na rzecz Skarbu Państwa.
Rozpoznając ponownie sprawę Minister wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 kpa i w związku z tym wymaga jednoznacznego ustalenia zaistnienia przesłanki nieważności określonej w art. 156 § 1 kpa.
W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji obowiązkiem organu jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 kpa, co oznacza, że w tym postępowaniu organ nie jest władny rozpatrywać sprawy co do istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym. Organ nadzoru działa jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej.
Minister wskazał, że stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z orzecznictwem sądowym o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki społeczne i gospodarcze, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki zaś, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok NSA z 14 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2525/10). Ponadto przesłanka rażącego naruszenie prawa stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa, a charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana z punktu widzenia wymagań praworządności Organ nadzoru analizując, czy wystąpiły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, określone w art. 156 § 1 kpa, jest zobowiązany do zbadania stanu faktycznego i prawnego decyzji z daty jej wydania.
Minister podał, że A. sp. z o.o. w K. jest następcą prawnym uwłaszczonej państwowej osoby prawnej, tj. [...] w K..
Organ nadzoru wyjaśnił, że oceniana w niniejszym postępowaniu nieważnościowym decyzja Wojewody Małopolskiego z [...] marca 1999 r. została wydana na podstawie art. 200 ugn. Zgodnie z tym przepisem grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Ponadto w myśl art. 200 ust. 4 ustawy, uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.
Minister podniósł, że analizie pod względem zgodności z prawem podlega wyłącznie część decyzji Wojewody z 31 marca 1999 r., która dotyczy zobowiązania Państwowej Instytucji [...] "[...]" lub jego następcy prawnego do zapłaty należności w wysokości 1.805.596 zł z tytułu nabycia prawa własności budynku kina "[...]" i budowli znajdujących się na uwłaszczonym gruncie (pkt 4 decyzji) oraz wyznaczenia miesięcznego terminu na zaspokojenie wierzytelności określonej w pkt 4 licząc od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna i ustalenia, iż po bezskutecznym upływie terminu wierzytelność wymieniona w pkt 4 podlega zabezpieczeniu hipotecznemu na użytkowaniu wieczystym gruntu (pkt 5 decyzji).
Organ nadzoru wyjaśnił, że zgodnie z art. 200 ust. 1 pkt 1 ugn, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych. Natomiast zgodnie z treścią art. 200 ust. 1 pkt 3 ugn organ wydający decyzję uwłaszczeniową ustala w niej, m.in. kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności.
W toku postępowania uwłaszczeniowego Wojewoda ustalił, że budynek kina "[...]", posadowiony na działce nr [...] wybudowany był ze środków budżetu państwa i środków własnych instytucji, natomiast chodnik i plac zostały zrealizowane w całości ze środków budżetowych. Ustalenia w tym zakresie zostały poczynione przez Wojewodę na podstawie opinii biegłych księgowych mgr A. K. i dra J. K. z 2 października 1991 r. Wobec ustalenia, iż ww. obiekty nie były wybudowane lub nabyte w całości ze środków własnych Instytucji [...] w K., nabycie budynku kina i budowli w postaci chodnika i placu nastąpiła odpłatnie, zgodnie z art. 200 ust. 1 pkt 1 ugn.
W celu ustalenia opłaty z tytułu nabycia prawa własności budynku kina oraz chodnika i placu rzeczoznawca majątkowy – D. S. sporządziła [...] listopada 1998 r. operat szacunkowy określający wartość nieruchomości zabudowanej, w tym wartość budynku kina "[...]" oraz wartość budowli, położonych na działce nr [...]. Podstawę prawną dokonanej przez rzeczoznawcę wyceny stanowiły przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lipca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 1998 r. Nr 98, poz. 612).
Stosownie do treści art. 135 ust. 4 ugn przy określaniu wartości budynków lub ich części, budowli, urządzeń infrastruktury technicznej i innych urządzeń szacuje się koszt ich odtworzenia, z uwzględnieniem stopnia zużycia. Natomiast w myśl art. 151 ust. 2 ugn wartość odtworzeniowa nieruchomości jest równa kosztom jej odtworzenia z uwzględnieniem stopnia zużycia.
Natomiast zgodnie z § 12 rozporządzenia podejście kosztowe stosuje się do określania wartości odtworzeniowej nieruchomości, o której mowa w art. 150 ust. 1 pkt 2 ugn.
Przy metodzie kosztów odtworzenia określa się, ile wyniosłyby koszty odtworzenia części składowych gruntu przy zastosowaniu tej samej technologii, której użyto do wzniesienia lub powstania tych części składowych (§15 ust. 1 rozporządzenia).
Zgodnie z § 16 ust. 3 rozporządzenia przy użyciu techniki elementów scalonych koszty odtworzenia lub zastąpienia określa się na podstawie ilości scalonych elementów robót budowlanych oraz cen scalonych elementów tych robót.
Jak wynika z treści operatu szacunkowego z [...] listopada 1998 r. określenie wartości budynku kina, a także wartości budowli (chodnika, placu betonowego, cokołu ogrodzeniowego) dokonano z zastosowaniem podejścia kosztowego, metodą kosztów odtworzenia, przy użyciu techniki elementów scalonych. Przy tym wartość odtworzeniowa budynku kina została określona z uwzględnieniem stopnia zużycia technicznego obiektu (poszczególnych jego elementów) według stanu na 5 grudnia 1990 r.
Mając na uwadze powyższe przepisy Minister uznał, że operat szacunkowy z [...] listopada 1998 r. spełnia wymogi formalne określone w ww. przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz w rozporządzeniu z 7 lipca 1998 r.
W myśl art. 200 ust. 1 pkt 3 ugn w decyzji uwłaszczeniowej ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności. Natomiast stosownie do treści art. 200 ust. 2 ugn wierzytelności z tytułu nabycia własności budynków, innych urządzeń i lokali przez osoby, o których mowa w ust. 1, podlegają zabezpieczeniu hipotecznemu na użytkowaniu wieczystym gruntów lub wyodrębnionych częściach tych gruntów, które te osoby nabyły. Hipoteka powstaje z dniem wpisu do księgi wieczystej. Wpis hipoteki następuje po bezskutecznym upływie terminu na zaspokojenie wierzytelności, wyznaczonego w decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn.
W ocenie Ministra Wojewoda Małopolski w pkt 5 decyzji z 31 marca 1999 r. prawidłowo wyznaczył termin na zaspokojenie wierzytelności określonej w pkt 4 decyzji, liczony od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna oraz wskazał, iż w przypadku bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu na zaspokojenie wierzytelności podlega ona zabezpieczeniu hipotecznemu na użytkowaniu wieczystym gruntu.
Organ nadzoru podał, że wnioskodawczyni podnosi, że 1 stycznia 1999 r., a więc przed dniem wydania decyzji uwłaszczeniowej z 31 marca 1999 r., Województwo Małopolskie, na podstawie art. 60 ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nabyło z mocy prawa własność działki nr [...]. Na potwierdzenie powyższego załączono do akt sprawy kopię decyzji Wojewody Małopolskiego z [...] sierpnia 2002 r., [...], która, jak wynika z umieszczonej na niej prezentacie stała się ostateczna [...] września 2002 r. oraz stanowiła podstawą wpisu prawa własności Województwa w księdze wieczystej nr [...].
Zdaniem wnioskodawczyni wynagrodzenie za budynki posadowione na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste powinno przysługiwać jednostce samorządu terytorialnego, która z mocy prawa przejęła to mienie. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, że decyzja uwłaszczeniowa w części określającej warunki sposobu nabycia własności budynków oraz innych urządzeń i lokali ma charakter konstytutywny.
Odnosząc się do powyższych zarzutów Minister podkreślił, że decyzje uwłaszczeniowe wydawane na podstawie art. 200 ust. 1 ugn mają charakter deklaratoryjny, tj. potwierdzają jedynie to, co nastąpiło z mocy prawa 5 grudnia 1990 r., a zatem ta data jest relewantna dla oceny stanu faktycznego i prawnego danej sprawy administracyjnej. Pomimo, że decyzje wydawane w trybie art. 200 ust. 1 ugn mają charakter deklaratoryjny, to również zawierają w sobie elementy konstytutywne, choć dotyczy to wyłącznie tej części decyzji, która określa warunki korzystania z nieruchomości przez użytkownika wieczystego, takie jak, m.in. ustalenie stawki opłaty rocznej.
Organ wydając decyzję w trybie art. 200 ugn w zakresie dotyczącym ustalenia obowiązku zapłaty za budynki znajdujące się na uwłaszczonym gruncie oraz ustalenia podmiotu uprawnionego do odbioru tej zapłaty bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny istniejący 5 grudnia 1990 r.
Z art. 200 ust. 1 pkt 1 ugn jednoznacznie wynika, że wyłącznie okoliczność wybudowania lub nabycia ze środków własnych budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na uwłaszczonym gruncie przez uwłaszczane państwowe lub komunalne osoby prawne wyłącza obowiązek zapłaty z tytułu nabycia tych budynków, innych urządzeń i lokali na rzecz ówczesnego właściciela przedmiotowej nieruchomości. Późniejsza zmiana właściciela uwłaszczanej nieruchomości nie może zatem prowadzić do wygaśnięcia obowiązku zapłaty z tytułu nabycia budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na uwłaszczonym gruncie.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby Województwo Małopolskie poniosło jakiekolwiek nakłady na realizację budynku kina "[...]" oraz innych budowli znajdujących się na działce nr [...].
Z opinii biegłych księgowych z 2 października 1991 r. bezsprzecznie wynika, że budynek kina został zrealizowany ze środków budżetu państwa oraz środków własnych instytucji, natomiast chodnik i plac zostały zrealizowane w całości ze środków budżetowych.
Zatem, podniesione przez wnioskodawczynię stanowisko, że wynagrodzenie za budynki powinno przysługiwać Województwu Małopolskiemu Minister uznał za całkowicie bezpodstawne. Prowadziłoby to do obejścia dyspozycji art. 200 ust. 1 pkt 1 ugn, jako że Państwowy Instytut [...] w K. nabyłby z mocy prawa nieodpłatnie prawo własności budynku kina i innych budowli pomimo, że nie zbudował ani nie kupił ich od Skarbu Państwa.
W ocenie organu nadzoru brak jest podstaw do zastosowania art. 200 ust. 3 ugn zgodnie z którym wierzytelności z tytułu nabycia własności budynków, innych urządzeń i lokali wygasają z chwilą: 1) przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa, 2) wydania zarządzenia o prywatyzacji bezpośredniej na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych.
Państwowa Instytucja [...] w K. na mocy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 25 listopada 1998 r. w sprawie określenia wykazu instytucji i jednostek organizacyjnych podległych lub podporządkowanych właściwym ministrom i centralnym organom administracji rządowej, wojewodom i innym terenowym organom administracji rządowej albo przez nich nadzorowanych, przekazywanych określonym jednostkom samorządu terytorialnego (Dz.U. z 1998 r. Nr 147, poz. 965), wydanego na podstawie art. 147 ust. 2 i 3 ustawy z 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668), została przekazana małopolskiemu województwu samorządowemu, a tym samym stała się samorządową instytucją filmową. Następnie w wyniku komercjalizacji, na mocy aktu notarialnego z [...] lutego 2004 r. Rep. A Nr [...] Samorządowa Instytucja [...] w K. przekształciła się w A. Sp. z o.o. w K., której wyłącznym udziałowcem jest jednostka samorządu terytorialnego - Województwo Małopolskie.
Państwowa Instytucja [...] w K. nie przekształciła się w spółkę z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa, a zatem wierzytelność z tytułu nabycia własności budynku kina "[...]" i budowli znajdujących na uwłaszczonym gruncie ustalona w pkt 4 decyzji Wojewody Małopolskiego z [...] marca 1999 r. nie mogła wygasnąć na podstawie art. 200 ust. 3 pkt 1 ugn.
Podsumowując Minister uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż kwestionowana decyzja Wojewody Małopolskiego z [...] marca 1999 r., nr [...], w częściach objętych pkt 4 i pkt 5 obarczona jest którąkolwiek z wad nieważnościowych z art. 156 § 1 kpa.
Skargę na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z [...] września 2021 r. złożyła A. spółka z o.o w K..
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 49 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;
- art. 235 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 60 ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1988 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;
- art. 7 kpa, poprzez niedostatecznie wnikliwe rozpatrzenie stanu faktycznego i bezpodstawne założenie, że przepis art. 200 ust. 3 pkt 1 ugn nie stanowi podstawy do wygaszenia obowiązku skarżącej wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu nabycia własności budynków;
- art. 7a kpa, poprzez nie zastosowanie zasady, że wątpliwości powinny być zawsze rozstrzygane na korzyść strony odnośnie zastosowania przepisu art. 200 ust. 3 pkt 1 ugn;
- art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez jego nie zastosowanie,
Mając na względzie wskazane zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z [...] marca 1999 r. w części objętej pkt 4 oraz pkt 5 tej decyzji. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uczestnik postępowania Prezydent Miasta Krakowa pismem z 26 maja 2022 r. pozostawił skargę do uznania Sądu. Uczestnik postępowania Województwo Małopolskie pismem z 5 czerwca 2022 r. wniosło o uwzględnienie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Z zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w art. 16 § 1 kpa wynika, że przepisy, na podstawie których możliwe jest wzruszenie ostatecznej decyzji, nie mogą być w żadnym przypadku interpretowane rozszerzająco.
Istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bezsporne ustalenie wyłącznie kwestii, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Oznacza to, że w postępowaniu nadzorczym nie można rozpatrywać sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu toczącym się w trybie zwykłym.
Jak słusznie wskazał Minister w postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ ogranicza się tylko do zbadania przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa, a zatem koncentruje swoje zainteresowanie przede wszystkim na poszukiwaniu wad materialnoprawnych, gdyż w postępowaniu nadzorczym są rozpoznawane kwestie prawne, a organ nadzoru działa jako organ kasacyjny.
Skoro stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji wynikającej z art. 16 kpa, to może ono mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy (oczywisty) przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa.
W kwestii rażącego naruszenia prawa wypowiadano się już wielokrotnie w judykaturze i piśmiennictwie. Rażące naruszenie prawa, to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Jendrośka "Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym", PiP 1986, nr 1, s. 69 i n.), gdy jest tak głęboko niezgodne ze stosowaniem prawa obowiązującego, że stanowi zaprzeczenie samej istoty unormowania zawartego w określonych przepisach prawnych (wyrok NSA z 8 IV 2008 r., sygn. akt II OSK 368/07, lex nr 468745). Rażące naruszenie prawa oznacza naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego lub procesowego (patrz: B. Adamiak, op. cit., s. 71). Chodzi tu o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyroki NSA: z 13 XII 1988 r., II SA 981/88, ONSA 1988/2/96, z 21 X 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993/1/23). O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa decydują takie przesłanki, jak: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, a także skutki, które wywołuje decyzja.
Prawidłowo wskazał Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, że decyzja Wojewody Małopolskiego z [...] marca 1999 r. w części objętej pkt 4 oraz pkt 5 nie jest dotknięta wadami, o których mowa w art. 156 § 1 kpa, w tym wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja wydana została na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ugn, którego treść organ przytoczył.
Zważyć należy, że decyzja wydana na podstawie art. 200 ust. 1 ugn ma charakter deklaratoryjny, co do powstania z mocy prawa 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego. Potwierdza ona jedynie stan jaki zaistniał z mocy samego prawa. Nie tworzy więc nowego stanu prawnego, lecz stan ten potwierdza. Natomiast w części dotyczącej warunków korzystania z nieruchomości przez użytkownika wieczystego ma ona charakter konstytutywny (np. stawka opłaty rocznej). W decyzji Wojewoda stwierdza więc nabycie posadowionych na gruncie budynków, urządzeń i lokali odpłatnie lub nieodpłatnie w zależności od tego, czy były wybudowane lub nabyte ze środków własnych lub poprzedników prawnych, czy też nie (art. 200 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ugn) oraz określa zabezpieczenie wierzytelności z tytułu nabycia budynków, urządzeń i innych lokali w sposób określony w art. 200 ust 2 ugn. Otóż jeżeli zaistniały przesłanki stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego, to organ zobligowany był w decyzji zawrzeć rozstrzygnięcie w powyższych kwestiach. Tak też uczynił Wojewoda w pkt 4 i pkt 5 decyzji z 31 marca 1999 r.
Zważyć należy, że z art. 200 ust. 1 pkt 1 ugn wynika, że wyłącznie wybudowanie lub nabycie ze środków własnych budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na uwłaszczonym gruncie przez uwłaszczane państwowe lub komunalne osoby prawne wyłącza obowiązek zapłaty z tytułu nabycia tych budynków, innych urządzeń i lokali na rzecz ówczesnego właściciela przedmiotowej nieruchomości. Późniejsza zmiana właściciela uwłaszczanej nieruchomości nie może prowadzić do wygaśnięcia obowiązku zapłaty z tytułu nabycia budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na uwłaszczonym gruncie. Jak wynika z akt sprawy Województwo Małopolskie nie poniosło żadnych nakładów na uwłaszczoną działkę. Budynek kina, co wynika z opinii biegłych, został zrealizowany ze środków skarbu państwa oraz środków własnych instytucji, natomiast chodnik i plac zostały zrealizowane w całości ze środków budżetowych. Zatem wynagrodzenie za budynki nie może przysługiwać Województwu Małopolskiemu. Jak trafnie wskazał Minister prowadziłoby to do obejścia dyspozycji art. 200 ust. 1 pkt 1 ugn, gdyż Państwowy Instytut [...] nabyłby z mocy prawa nieodpłatnie prawo własności budynku kina i innych budowli pomimo, że nie zbudował ani nie kupił ich od Skarbu Państwa.
Prawidłowo wskazał Minister na brak podstaw do zastosowania art. 200 ust. 3 pkt 1 ugn. Państwowa Instytucja [...] nie przekształciła się w spółkę z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa. Wobec tego wierzytelność z tytułu nabycia własności budynku kina i budowli znajdujących na uwłaszczonym gruncie ustalona w pkt 4 decyzji Wojewody nie wygasła na podstawie art. 200 ust. 3 pkt 1 ugn.
Chybione są zarzuty dotyczące naruszenia art. 49 ustawy o samorządzie terytorialnym, art. 235 kodeku cywilnego w zw. z art. 60 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (w skardze błędnie wskazano rok 1988). Wojewoda tych przepisów nie stosował, bowiem kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja była wydana na podstawie art. 200 ugn i według stanu na 5 grudnia 1990 r.
Natomiast powołana przez skarżącą ustawa o samorządzie województwa weszła w życie 1 stycznia 1999 r. i nie dotyczy stanu prawnego zaistniałego 5 grudnia 1990 r. Przepis art. 49 tej ustawy stanowi o przekazaniu mienia Skarbu Państwa województwu na podstawie decyzji wojewody. Województwo nabywa mienie z dniem w którym decyzja o przekazaniu stała się ostateczna. Jest to więc odrębna decyzja, wydana na innej podstawie prawnej, niż kontrolowana postępowaniu nadzorczym decyzja uwłaszczeniowa. To samo dotyczy zarzutu naruszenia art. 235 kodeku cywilnego w zw. z art. 60 ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1998 r. Przepis art. 200 ust. 1 ugn nie pozostaje w sprzeczności z art. 235 kodeku cywilnego, gdyż obydwa te przepisy dotyczą nabycia budynków i innych urządzeń wzniesionych na gruncie Skarbu Państwa lub gruncie należącym do jednostek samorządu terytorialnego przez wieczystego użytkownika.
Natomiast art. 200 ust. 1 ugn, jako przepis szczególny, określa datę nabycia i kwestie odpłatności, w sytuacji, gdy obiekty nie były wybudowane przez użytkownika wieczystego.
W niniejszej sprawie nie miał także zastosowania przepis art. 60 ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1998 r. Jak wyżej wskazano jest to odmienna regulacja prawna. Dotyczy przejęcia mienia Skarbu Państwa z dniem 1 tycznia 1999 r. - na zasadach określonych w tym przepisie. Oceny tej nie zmienia wydanie przez Wojewodę Małopolskiego decyzji z [...] sierpnia 2002 r. na podstawie wyżej wskazanego przepisu.
Jak wyżej zaznaczono oceniając przesłanki z art. 200 ust. 1 ugn istotny jest stan faktyczny i prawny istniejący 5 grudnia 1990 r. Natomiast powołane w skardze przepisy prawa materialnego dotyczą innych regulacji prawnych i według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w innej dacie, niż 5 grudnia 1990 r.
Zważyć należy, że zarzuty skargi zmierzają do tego, że chociaż decyzja Wojewody Małopolskiego była wydana na podstawie art. 200 ust. 1 ugn i w pkt 1 stwierdzała nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzednika prawnego skarżącej (czego skarżąca nie kwestionuje), to jednakże skarżąca oczekuje, że pkt 4 i pkt 5 decyzji powinny być wydane na innych podstawach prawnych, czego przepis art. 200 ust. 1 ugn, ani inne przepisy tej ustawy nie przewidują. Co istotne skarżąca w złożonej skardze powołała szereg wyroków sądów administracyjnych dotyczących uwłaszczenia na podstawie art. 200 ust. 1 ugn, z których wynika, że decydujące znaczenie dla stwierdzenia uwłaszczenia ma stan prawny i faktyczny istniejący 5 grudnia 1990 r. Jednakże z powołanych orzeczeń skarżąca wywiodła wadliwe wnioski. Z omówionych powyżej przyczyn nie doszło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Organ nadzoru właściwie ustalił, dla potrzeb postępowania nadzorczego, stan faktyczny w sprawie, rozpatrzył cały materiał dowodowy konieczny do rozpoznania sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi kierował się wydając decyzję. Uzasadnił przy tym przekonująco swoje stanowisko. Prawidłowo też zastosował przepisy kpa, wobec czego zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 i 7a kpa są niezasadne.
Ze wszystkich powyższych przyczyn Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.