I SA/Wa 2998/22

I SA/Wa 2998/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący/
Anna Falkiewicz-Kluj /sprawozdawca/
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2619/23 - Wyrok NSA z 2024-11-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 października 2022 r. nr KOA/4294/Sr/22 w przedmiocie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 25 października 2022 r. Nr KOA/4294/Sr/22, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania D. B., dalej "Skarżąca", od decyzji Prezydenta L. z 12 września 2022r., nr OPS.SR/.4173-254/22, w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uchylił tę decyzję i orzekł o przyznaniu Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad siostrą U. S. w kwocie [...] zł miesięcznie od [...] września 2022 r. do [...] marca 2024 r.
Stan faktyczny i prawny przestawiał się w sposób następujący.
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad siostrą.
Decyzją z 10 maja 2022 r. Prezydent miasta L. odmówił jej przyznania świadczenia z uwagi na fakt, że niepełnosprawność siostry powstała po ukończeniu przez nią 18 roku życia. Poza tym Skarżący ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego do końca maja 2022 r., co wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jednoczenie organ wskazał, że nie ma innych przesłanek negatywnych uniemożliwiających uzyskanie świadczenia.
Odwołanie wniosła Skarżąca.
SKO rozpoznając sprawę ponownie nie zakwestionowało ustaleń organu I instancji w zakresie przesłanek rezygnacji z zatrudniania w celu sprawowania opieki oraz co do kwestii braku innych osób zobowiązanych do alimentacji. Nie stwierdziło także aby w tym zakresie zaszły zmiany, które mogłaby mień wpływ na prawidłowość ustalonego w sprawie stanu faktycznego.
Co do kwestii daty powstania niepełnosprawności wskazało na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. K 38/13, które stanowi podstawę do uznania, że niemożność ustalenia okresu powstania niepełnosprawności nie może być podstawą do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
SKO, powołując przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (D.U. 2020, poz. 111), dalej "ustawa o świadczeniach, wskazało, że na podstawie jej art. 24 ust. 2 prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przypadku wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach). Dlatego świadczenie zostało przyznane p od [...] września 2022 r. bowiem do końca sierpnia 2022 r. Skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy. Zatem do tego czasu występowała niedozwolona kumulacja świadczeń. Świadczenie przyznano do [...] marca 2024 r. albowiem na taki właśnie okres zostało wydane orzeczenie o niepełnosprawności.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
-art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach poprzez jego niezastosowanie i przyznanie Skarżącej świadczenia od [...] września 2022 r. a nie od miesiąca w którem złożono wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tj. od [...] lutego 2022 r.;
-art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego;
-art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach poprzez błędną interpretację i pominięcie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo do jednego ze świadczeń.
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części i zwrot kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej
pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1
ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach
danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji wydanej
przez organ pierwszej instancji, stanowiły przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
W ocenie Sądu podzielić należy stanowisko Kolegium w zakresie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, której niepełnosprawność powstała później niż przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej do 25 roku życia. W odniesieniu do kryterium określonego w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach, tj. kryterium daty powstania niepełnosprawności, zauważyć trzeba, że w punkcie 2 sentencji wyroku z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 (OTK-A 2014/9/10), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko wyrażone w jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego brak zmiany
przez ustawodawcę treści art. 17 ust. 1b ustawy zgodnie ze stanowiskiem
Trybunału Konstytucyjnego powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym,
przy rozpatrywaniu wniosków opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych
o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - wobec wynikającego z ww. wyroku
z 21 października 2014 r. wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia
z wyłączeniem tej części art. 17 ustawy, która została ostatecznie uznana
za niekonstytucyjną (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 14 czerwca 2017 r., I OSK 2920/16, Lex nr 2324296, 2 czerwca 2017 r.,
I OSK 108/12, Lex nr 1260038 oraz 26 maja 2017 r., I OSK 128/16, Lex nr 2305184).
Zatem w odniesieniu do osób wymagających opieki, przy dokonywaniu oceny spełnienia przesłanek do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie trzeciej sprawującej nad nimi opiekę, nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności. Oceny spełnienia przesłanek do nabycia prawa do tego świadczenia należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.
Na gruncie niniejszej sprawy ustalony stan faktyczny nie jest sporny w zakresie w jakim organ II instancji ustalił, że co do zasady Skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Spór pomiędzy organem a Skarżącą dotyczy natomiast daty od jakiej to świadczenie powinno być przyznane.
Sąd w tym składzie podziela w pełni ustalenia SKO o braku możliwości przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z datą wcześniejszą niż to przyjęto w zaskarżonej decyzji. Istotnie zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczenia ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Nie oznacza to jednak, że w każdym wypadku takie świadczenie będzie przyznane od tej daty. Ustawa w art. 17 ust. 5 lit 1 pkt b stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku opiekuna.
Niesporne jest w tej sprawie, że Skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, co w świetle tej regulacji wyklucza możliwość przyznania za ten sam okres świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis ten jest jasny i nie wymaga wykładni innej niż językowa. W takim wypadku gdy mamy do czynienia z jasną normą prawną, zgodnie z którą negatywną przesłanką do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie świadczenia opiekuńczego, brak jest podstaw do rozszerzania tej wykładni na systemową czy funkcjonalną. Zwrócić trzeba uwagę, że już we wniosku o przyznanie świadczenia z 14 lutego 2022 r. w pouczeniu wskazano na przesłanki negatywne co do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Na gruncie obecnego orzecznictwa sądowadministracyjnego przeważający jest pogląd, że pobieranie świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Warunkiem przyznania takiego świadczenia jest rezygnacja z tych innych świadczeń wg wyboru osoby zainteresowanej (por. wyrok NSA z 29 marca 2023 r., I OSK 960/22, wyrok WSA we Wrocławiu z 21 marca 2023 r., IV SA/Wr 523/22, wyrok WSA w Olsztynie z 21 marca 2023 r., II SA/Ol 147/23).
Sąd jednocześnie podziela pogląd, że co do zasady w przypadku gdy osoba pobiera inny zasiłek, rentę czy emeryturą powinna mieć prawo wyboru z którego świadczenia chce korzystać. Inicjatywa w tym zakresie spoczywa na stronie zainteresowanej. W tej sprawie analiza choćby wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (str. 2) wskazuje, że autor tego wniosku, zdawał sobie sprawę z konsekwencji pobierania zasiłku opiekuńczego, choć wadliwe wywodził, że nie jest to żadna przeszkoda do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd jest zdania, że w przypadku pobierania świadczenia opiekuńczego czy innego świadczenia wymienionego w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba uprawniona ma wybór z którego świadczenia chce korzystać a rolą organu jest takie skoordynowanie działań aby nie pozbawić takiej osoby dochodów z jednego ze świadczeń.
Jak wskazuje NSA w wyroku z 29 marca 2023 r., I OSK 960/22, warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest jasna a nie hipotetyczna rezygnacja z innego świadczenia wg wyboru osoby zainteresowanej – o czym stanowi art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach. Wyboru dokonuje się na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego a nie na etapie po wydaniu decyzji w tym przedmiocie. Gdyby bowiem przyjąć tok rozumowania skarżącej doszłoby do sytuacji w której strona posiadałaby dwie decyzje ostateczne ii teoretycznie mogłaby na ich podstawie egzekwować swe prawa. Jedną o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego a drugą o przyznaniu zasiłku opiekuńczego. Prawidłowa wykładnia przepisu art. 17 ust. 5 w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach, wbrew temu co wywodzi skarga, prowadzi do wniosku o braku podstaw do przyznania, obok pobieranego świadczenia np. opiekuńczego, innego świadczenia w sytuacji w której nie ma możliwości pobierania obu tych świadczeń jednocześnie. Rezygnacja z jednego z tych świadczeń właśnie na etapie postępowania o przyznanie drugiego z nich służy zapobieżeniu sytuacji w której osoba na rzecz której wydano obie decyzje mogłaby egzekwować obie z nich. Trzeba pamiętać, że organ związany jest ostatecznymi decyzjami (art. 110 § 1 kpa) i nie ma możliwości wyboru jednej z nich. Wybór należy do beneficjenta decyzji. Tym samym istnienie w obrocie prawnym decyzji o przyznaniu zasiłku opiekuńczego wyklucza wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego.
Zdaniem Sądu, ocena dokonana przez organ II instancji jest prawidłowa a zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji, która odpowiada prawu. Tym samym nie doszło do naruszenia przez organ wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego.
Z tych względów na podstawie art. 151 ppsa Sąd skargę oddalił.