I SA/Wa 2981/22

I SA/Wa 2981/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-06-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący/
Jolanta Dargas /sprawozdawca/
Magdalena Durzyńska
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1367/24 - Wyrok NSA z 2026-02-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi B. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 9 listopada 2021 r. nr KO C 4473/Pd/21 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 listopada 2021 r. nr KOC/4473/Pd/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy postanowienie tego samego organu z dnia 29 czerwca 2021 r. nr KO C/2560/Pd/21 odmawiające wszczęcia postępowania.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Postanowieniem z dnia 29.06.2021 r. sygn. KO C 2560/Pd/21 Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia 5.11.1998 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oznaczonej jako działki o numerach [...],[...],[...] i [...] z obrębu [...], położonej w W., przy ul. [...], wydanej na wniosek Wojskowego Zarządu [...] w W. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący nie są stronami w przedmiotowej sprawie, gdyż nie mają jakichkolwiek praw rzeczowych (np. własność, użytkowanie wieczyste) do działek objętych ww. podziałem, a tylko posiadanie takich praw legitymowałoby do wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności ww. podziału. Podniesiono też, że: "Uprawnienie do żądania nabycia tego garażu na własność oraz oddania w użytkowanie wieczyste gruntu niezbędnego do korzystania z tego garażu, o którym mowa w art. 211 ustawy o gospodarce nieruchomościami/, nie wystarcza do uznania za stronę postępowania podziałowego dotyczącego terenu, na którym znajdują się takie garaże. Interes taki mógłby się pojawić dopiero z chwilą zrealizowania owego uprawnienia - właściciel garażu i użytkownik wieczysty części dzielonej nieruchomości gruntowej mógłby wtedy próbować doprowadzić do usunięcia z obrotu prawnego wcześniejszej decyzji "podziałowej."
Od ww. postanowienia skarżący wnieśli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że nie zgadzają się z ww. postanowieniem.
Kolegium rozpatrując ponownie sprawę wskazało, że kwestionowanie
ww. decyzji podziałowej może nastąpić żądaniem jedynie mających rzeczowe prawo do nieruchomości objętej podziałem (interes prawny), na co wskazuje m.in. orzecznictwo powołane w zaskarżonym postanowieniu (np. cyt. wyrok NSA z 09.03.2011 r. sygn. akt
I OSK 669/10, LEX nr 824454). Skarżący ani w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonego postanowienia, ani we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy,
nie wykazali takiego interesu.
Wskazanie, że strony złożyły wniosek w trybie art. 211 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który nie został dotychczas rozpatrzony, nie stwarza jeszcze legitymacji do kwestionowania ww. decyzji podziałowej; dopiero uzyskanie prawa własności garażu i użytkowania wieczystego części nieruchomości, której dotyczył podział, wskazywałoby na interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności podziałowej. Stąd wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest niezasadny, a zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i należało utrzymać je
w mocy.
Skargę na postanowienie Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł B. R. zarzucając mu:
1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. i art. 61a § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia,
2. naruszenie art. 7, 8, 9, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, nieinformowanie skarżącego w sposób wyczerpujący o okolicznościach mogących mieć wpływ na jego sytuację, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego,
co w konsekwencji doprowadziło do wydania postanowienia niezawierającego dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy,
3. naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżący nie ma interesu prawnego
do zaskarżenia decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia 5 listopada 1998 r.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego, a także
o przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, które nie zostały uiszczone w całości ani w części, według norm przepisanych i jego podwyższenie o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według obowiązującej stawki podatku na podstawie ustawy o podatku od towarów
i usług.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy skarżący miał przymiot strony do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia 5 listopada 1998 r. zatwierdzającej podział nieruchomości.
Stosownie do treści art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W sytuacji,
gdy żądanie nie pochodzi od strony lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
O statusie strony decyduje brzmienie przepisów prawa materialnego. Aby stwierdzić istnienie interesu prawnego należy ustalić związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie
w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie prawa materialnego. Interes prawny musi być ponadto aktualny, a zatem uzasadniony okolicznościami
i zdarzeniami, które wystąpiły lub nadal trwają. Od tak pojętego interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje oparcia
w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego (zob. uchwała NSA
z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OPS 1/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W myśl art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny. Udział właściciela nieruchomości w postępowaniu dotyczącym bezpośrednio jego praw majątkowych wynika z uprawnień właścicielskich, o których mowa w art. 140 k.c.
Z normy tej bierze się jego interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. do udziału
w postępowaniu administracyjnym dotyczącym podziału przedmiotu jego prawa własności. Skoro skarżący nie ma do nieruchomości podlegającej podziałowi żadnego tytułu prawnorzeczowego, to nie może zastać uznany za stronę postępowania podziałowego. Przesądza o tym brak interesu prawnego, o którym mowa
w art. 28 k.p.a. Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 k.p.a., w konsekwencji czego nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania. A to, konsekwentnie prowadzi do wniosku o prawidłowości orzeczenia w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej i tym samym o bezzasadności zarzutu naruszenia tego przepisu. Wielokrotnie
już podnoszono w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że interes prawny w postępowaniu podziałowym posiadają, co do zasady, wyłącznie właściciel, względnie użytkownik wieczysty nieruchomości podlegającej podziałowi, tj. osoby które dysponują tytułem prawnym do dzielonej nieruchomości. Konsekwencją tego uregulowania jest, że osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu przedłożonego projektu podziału, nie mając w tym interesu prawnego, a co najwyżej interes faktyczny (vide: wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., I OSK 1002/17, LEX nr 2403749; wyrok NSA
z dnia I OSK 2922/20, publ: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd powyższy zasługuje na akceptację i znajduje wyraz również w doktrynie (vide: J. Borkowski, Komentarz,
[w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2016, s. 215; E. Bończak–Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2014, s. 602; M. Wolanin, Komentarz,
[w:] J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2015, s. 518).
Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący nie był i nie jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości objętej podziałem. Nie był także stroną postępowania podziałowego. Żądając stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej, swój interes prawny wywodzi z faktu wystąpienia z roszczeniem na podstawie
art. 211 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Jak słusznie podniosło Kolegium, okoliczność, że skarżący złożył wniosek
w trybie art. 211 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który nie został dotychczas rozpatrzony, nie stwarza jeszcze legitymacji do kwestionowania ww. decyzji podziałowej. Dopiero bowiem uzyskanie prawa własności garażu i użytkowania wieczystego części nieruchomości, której dotyczył podział, wskazywałoby na interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej.
Sytuacja ta wyraźnie wskazuje na interes faktyczny, jednak Sąd nie dopatrzył się naruszenia żadnego przepisu prawa materialnego, z którego skarżący mógłby wywodzić interes prawny do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności omawianej w sprawie decyzji podziałowej.
Udział właściciela nieruchomości w postępowaniu dotyczącym jego praw majątkowych wynika z uprawnień właścicielskich, o których mowa w art. 140 k.c.
Z normy tej bierze się jego interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. do udziału
w postępowaniu administracyjnym dotyczącym podziału przedmiotu jego prawa własności. Słusznie zatem organy nie dopatrzyły się naruszenia art. 28 k.p.a. Skoro bowiem skarżący do nieruchomości podlegającej podziałowi nie ma żadnego tytułu prawnorzeczowego, to nie może zostać uznany za stronę postępowania podziałowego. Przesądza o tym brak interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Podmiot,
dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia
ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 k.p.a., w konsekwencji czego nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo
o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.