I SA/Wa 2960/22

I SA/Wa 2960/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Magdalena Durzyńska /przewodniczący/
Mateusz Rogala
Monika Sawa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 55/24 - Wyrok NSA z 2025-11-20
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
art. 2,3 i 4
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, 77 § 1, art. 107 § 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2023 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 października 2022 r. nr DAP-WOSR-7280-75/2019/AP w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 25 października 2022 r. nr DAP-WOSR-7280-75/2019/AP Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (Minister/organ) po ponownym rozpatrzeniu odwołania K. J. utrzymał w mocy decyzję Wojewody O. z dnia 31 marca 2015 r., znak: IN.II-WS-7725-176/07, potwierdzającą K. J. w 1/5 części, S. K. w [...] części oraz B. S. w 7/120 części, prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości w miejscowości S., powiat [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej;
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 30 grudnia 1992 r. M. R. zwróciła się do Urzędu Rejonowego w O. o przyznanie rekompensaty "w zamian za mienie pozostawione w byłym ZSRR". Urząd Rejonowy w O. zarejestrował ww. wniosek pod nr [...] [k. 1]. Wnioskiem z dnia 14 stycznia 1992 r. O. J. zwrócił się do Urzędu Rejonowego w S. o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione w ZSRR, położone w S., gmina T., powiat L., województwo w. [k. 27]. B. S. w piśmie z dnia 5 grudnia 2007 r. skierowanym do O. Urzędu Wojewódzkiego wyraził wolę przystąpienia do sprawy dotyczącej potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczętej na wniosek jego ciotki M. R. [k. 7]. W dniu 24 czerwca 2008 r. S. K. dołączył do akt sprawy m. in.: oświadczenie wnioskodawcy z dnia 24 czerwca 2008 r. o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty, kserokopię swojego dowodu osobistego, zaświadczenie Prezydenta Miasta O. z dnia 7 kwietnia 2008 r. o zameldowaniu na pobyt stały M. K. [k. 15]. Wnioskiem z dnia 29 listopada 2008 r. K. J. zwrócił się do Wojewody O. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości w miejscowości S., powiat [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej [k.36].
Wojewoda O. decyzją z dnia 23 sierpnia 2012 r., znak: IN.VII-WS-7725-176/07, potwierdził K. J. w 1/5 części, S. K. w 5/48 części oraz B. S. w 7/120 części, prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości w miejscowości S., powiat [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej [k. 252]. Decyzja ta została uchylona decyzją Ministra Skarbu Państwa dnia 31 października 2012 r.,nr: DRiR-KK-580-550/11. Następnie Wojewoda O. decyzją z dnia 31 marca 2015 r., znak: IN.II-WS-7725-176/07, potwierdził K. J. w 1/5 części, S. K. w 59/480 części oraz B. S. w 7/120 części, prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości w miejscowości S., powiat [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej [k. 479]. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia 2 czerwca 2015 r., znak: DRiR.580.370.2015.KP, uchylił z kolei decyzję Wojewody O. z dnia 31 marca 2015 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 352/16, uchylił decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 2 czerwca 2015 r., znak: DRiR.580.370.2015.KP, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 277/17, oddalił skargę kasacyjną Ministra Skarbu Państwa od tego wyroku.
W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz. U. poz. 2260). Właściwym do rozpoznania sprawy stał się Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zaś po wejściu w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy na podstawie art. 16 tej ustawy zastosowano przepisy kpa w brzmieniu dotychczasowym. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 10 kwietnia 2019 r. zwrócił się do Centrum Personalizacji Dokumentów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o udostępnienie danych osobowych K. S., które udostępniono przy piśmie z 16 maja 2019r., a pismem z dnia 11 kwietnia 2019 r., znak: DAP-WOSR-7280- 75/2019/AP, do Urzędu Stanu Cywilnego w C. o przekazanie odpisu skróconego aktu zgonu W. S., który otrzymał przy piśmie z dnia 26 kwietnia 2019 r., znak: USC.5362.2240.2019. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w wykonaniu wytycznych zawartych w powołanych wyżej wyrokach podjął czynności zmierzające do ponownego przesłuchania świadka K. S. na okoliczność powierzchni nieruchomości pozostawionej przez A. J. w miejscowości S., powiat [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jednak Prezydent Miasta C. w piśmie z 16 lipca 2019 r., poinformował, że na podstawie art. 82 pkt 1 k.p.a., K. S. nie może zeznawać w charakterze świadka ze względu na zły stan zdrowia a w kolejnych pismach przesłał dokumenty potwierdzające te okoliczności – oświadczenie opiekuna córki oraz notatki pracownika z przyprowadzenia wywiadu. K. J. w piśmie z dnia 4 grudnia 2019 r. wniósł o uznanie jako dowodu w sprawie na okoliczność wielkości pozostawionego majątku operatu szacunkowego z dnia 23 czerwca 2014 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego S. K. W związku z powzięciem przez Ministra informacji, że zmarł B. S. Minister podjął czynności zmierzające do ustalenia jego następców prawnych. Wojewoda O. przy piśmie z dnia 15 stycznia 2020 r., znak: IN.II-WS-7725-176/07, przekazał poświadczone za zgodność z oryginałem przez organ wojewódzki dokumenty przedłożone przez spadkobierców S. K., które wpłynęły do O. Urzędu Wojewódzkiego w dniu [...] listopada 2017 r., tj.: akt poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] listopada 2017 r., Repertorium [...], zgodnie z którym spadek po S. K., zmarłym w dniu [...] listopada 2017 r. w O., nabyli: żona A. K., syn B. K. oraz syn A. K., kserokopie dowodów osobistych: A. K. oraz A. K., kserokopię paszportu B. K., oświadczenia z dnia 14 listopada 2017 A. K. oraz A. K. o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty, oświadczenie z dnia 14 listopada 2017 r. B. K. o miejscach zamieszkania na obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz oświadczenie z dnia 14 listopada 2017 r. B. K. dotyczące wskazania A. K. jako osoby uprawnionej do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości w miejscowości S., powiat [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z dnia 28 stycznia 2020 r., znak: DAP-WOSR-7280- 75/2019/AP, wezwał K. J., A. K. oraz A. K., do przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku po B. S. albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza, w terminie 30 dni od dnia otrzymania ww. pisma. Strony nie przedłożyły do akt sprawy dokumentu do którego przedłożenia zostały wezwane. K. J. pełnomocnictwem z dnia 28 stycznia 2020 r. upoważnił swojego syna O. J. do reprezentowania go przed organami administracji w sprawie dotyczącej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości w miejscowości S., powiat [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W toku dalszej korespondencji Minister ustalił, że jedynym spadkobiercą B. S. jest A. B., który jednak nie złożył dokumentów poświadczających dziedziczenie w związku z czym Minister postanowieniem z dnia 28 września 2020 r., znak: DAP-WOSR-7280-75/2019/AP, zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze na mocy art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a, a postanowieniem z dnia 5 listopada 2020 r., znak: DAP-WOSRFR-7281-74/2020/EZ, utrzymał je w mocy.
Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2022 r. organ podjął zawieszone postępowanie gdyż K. J. złożył prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] lutego 2022 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po B. S., zmarłym w dniu [...] lutego 2019 r. w O. i ostatnio stale tam zamieszkałym na podstawie ustawy nabył wnuk A. B. w całości.
Minister wskazał, że w toku postępowania administracyjnego, w zakresie ustalenia jaki majątek pozostawiony został przez A. J. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, zgromadzony został następujący materiał dowodowy:
1. oświadczenia W. S. (taka pisownia nazwiska w ww. dokumencie) i J. S. z dnia [...] listopada 1990 r., nie zawierające klauzuli o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia oraz niezawierające informacji, czy świadkowie byli osobami bliskimi w stosunku do właściciela pozostawionej nieruchomości, z podpisem poświadczonym notarialnie; zgodnie z oświadczeniami A. J. była właścicielką gospodarstwa rolnego położonego w S., gmina T., powiat L., województwo [...], w skład którego wchodził: dom mieszkalny, drewniany, parterowy na podmurówce, tynkowany, składający się z 7 izb, kryty blachą; leśniczówka drewniana 2-izbowa, kryta gontem; stajnia wraz z wozownią, drewniana; spichlerz zbożowy murowany; 2 studnie; stodoła kryta gontem; sad owocowy o powierzchni 0,5 ha z około 100 sztukami drzew; łąki o powierzchni 10 ha; 2 stawy rybne o powierzchni 80 ha i powierzchni 50 ha; młyn wodno-parowy, drewniany, kryty blachą wraz z urządzeniami - 4 pary walców, silnik spalinowy na gaz - generator i inne; ziemia orna o powierzchni 300 ha, las mieszany o powierzchni 60 ha, narzędzia rolnicze - 2 maszyny młockarskie, 2 żniwiarki, kosiarka, zgrabiarka [k. 29, k. 30];
2. uwierzytelniona kserokopia zaświadczenia z Państwowego Archiwum Obwodu W. z dnia [...] lutego 2009 r., [...], z którego wynika, że według stanu na dzień 1 lipca 1938 r. A. J. posiadała działkę gruntu o powierzchni [...] ha we wsi S., powiat [...], województwo [...] [k. 62];
3. "Szkic części majątku S. w gminie T., w pow. L. położonego własność, A. J.", sporządzony w 1927 r. [k. 16];
4. oświadczenia K. S. oraz W. S. z dnia [...] grudnia 2009 r., złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, zawierające informację, że świadkowie w stosunku do właściciela pozostawionej nieruchomości nie byli osobami bliskimi, z podpisem poświadczonym notarialnie; zgodnie z oświadczeniami A. J. była właścicielką gospodarstwa rolnego położonego w S., gmina T., powiat L., województwo [...], w skład którego wchodził: dom mieszkalny, drewniany, parterowy na podmurówce, tynkowany, składający się z 7 izb, kryty blachą; leśniczówka drewniana 2-izbowa, kryta gontem; stajnia wraz z wozownią, drewniana; spichlerz zbożowy murowany; 2 studnie; stodoła kryta gontem; sad owocowy o powierzchni 0,5 ha z około 100 sztukami drzew; łąki o powierzchni 10 ha; 2 stawy rybne o powierzchni 80 ha i powierzchni 50 ha; młyn wodno-parowy, drewniany, kryty blachą wraz z urządzeniami - 4 pary walców, silnik spalinowy na gaz - generator i inne; ziemia orna o powierzchni 300 ha; las mieszany o powierzchni 60 ha; narzędzia rolnicze - 2 maszyny młockarskie, 2 żniwiarki, kosiarka, zgrabiarka [k. 88, k. 90];
5. uwierzytelniona kserokopia pierwszego wypisu aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 1929 r., Rep. Nr [...], dotyczącego udzielenia przez A. J., mężowi W. J., pełnomocnictwa do zarządzania i rozporządzania należącą do niej nieruchomością ziemską "[...]", gminy T., powiatu L. [k. 37];
6. akta personalno-odznaczeniowe z okresu międzywojennego dotyczące W. J., nadesłane przez Centralne Archiwum Wojskowe, w których znajduje się m. in. życiorys W. J., męża A. J. oraz dokument "[...]" [k. 52];
7. protokoły z przesłuchań w dniu 21 czerwca 2011 r. w Urzędzie Miasta C. świadków K. S. oraz W. S. na okoliczność pozostawienia przez A. J. nieruchomości w miejscowości S., powiat L., województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz rodzaju i powierzchni tej nieruchomości. Z protokołów wynika, że K. S. w odpowiedzi na pytanie skąd dokładnie posiada wiedzę na temat powierzchni pozostawionychgruntów oraz ilości i powierzchni budynków, a także prośbę o ponowne opisanie przedmiotowej nieruchomości stwierdziła, że: "szczegółowej wiedzy na ten temat nie posiada", natomiast W. S. stwierdził, że: "dokładnie nie pamięta powierzchni gruntów ani zabudowań". K. S. wskazała, że pamięta, iż znajdował się tam duży dom mieszkalny, zabudowania gospodarcze, drewniany młyn wodny, stawy rybne, duży sad przy domu, duży las mieszany, którego powierzchni nie pamięta. W. S. oświadczył, że pamięta, iż znajdowały się tam stawy rybne, młyn, zabudowania gospodarcze, murowany, duży parterowy dom o około 7 izbach, las, którego powierzchni nie pamięta, duży sad przy domu [k. 147-149].
Minister wskazał także, że w aktach sprawy znajduje się uwierzytelniona kserokopia zaświadczenia nr [...] Polsko-Radzieckiej Komisji Mieszanej do Spraw Ewakuacji dotyczącego repatriacji A. J. [k. 66],
Minister podał, że w toku postępowania administracyjnego, do akt postępowania przedłożono następujące dowody dotyczące postępowań spadkowych:
1. postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] lipca 1993 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po A. J. zmarłej w dniu 11 kwietnia 1980 r. w O., ostatnio stale zamieszkałej w O. nabyli: O. J., M. K., H. J., J. Z., M. R., każdy po 1/5 części spadku [k. 3];
2. postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] listopada 1983 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po M. K. zmarłej w dniu [...] sierpnia 1983 r. w O., ostatnio stale zamieszkałej w O., na podstawie ustawy nabyli: mąż A. K. w 4/16 części oraz dzieci: W. K., S. K., R. S., B. S., każdy po 3/16 części spadku [k. 55];
3. postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po O. J. zmarłym w dniu [...] lutego 1998 r. w S., ostatnio stale zamieszkałym w S., na podstawie ustawy nabył syn K. J. w całości [k. 22];
4. postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] kwietnia 2010 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po A. K. zmarłym w dniu [...] maja 1987 r. w P., ostatnio stale zamieszkałym w O., na podstawie ustawy nabyli: syn S. K. oraz syn W. K., każdy po 1/2 części spadku. Zgodnie z ww. postanowieniem spadek po W. K. zmarłym w dniu [...] marca 2003 r. w O., ostatnio stale zamieszkałym w O., na podstawie ustawy nabyli: brat S. K., brat B. S. oraz bratanek M. S., każdy po 1/3 części spadku [k. 94];
5. akt poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] listopada 2012 r., Repertorium A Nr [...], zgodnie z którym spadek po R. S., ostatnio zamieszkałym w G., zmarłym w dniu [...] marca 1991 r. w G., nabyli na mocy ustawy: żona E. S. oraz syn M. S., po 1/2 części spadku każde z nich [k. 276];
6. akt poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] listopada 2017 r., Repertorium A Nr [...], zgodnie z którym spadek po S. K., ostatnio zamieszkałym w O., zmarłym w dniu 4 listopada 2017 r. w O., nabyli na mocy ustawy: żona A. K., syn B. K. oraz syn A. K., po 1/3 części spadku każde z nich;
7. postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] lutego 2022 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po B. S. zmarłym w dniu [...] lutego 2019 r. w O., ostatnio stale zamieszkałym w O., na podstawie ustawy nabył wnuk A. B. w całości.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy Minister przypomniał, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. Na podstawie art. 9 ww. ustawy, organem wyższego stopnia w sprawach dotyczących potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez obywateli polskich na terenach niewchodzących obecnie w skład Rzeczypospolitej Polskiej jest minister właściwy do spraw administracji publicznej. Minister odwołał się także do treści art. 153 ppsa wskazując, że jest związany oceną prawną przedmiotowej sprawy oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyrokach sądów administracyjnych zapadłych w niniejszej sprawie. Minister przypomniał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 września 2016 r., wskazał, że: "W ocenie sądu, w realiach niniejszej sprawy, do organu drugiej instancji należało ponowne rozpatrzenie sprawy i należy za uzasadnione stanowisko Skarżącego, zgodnie z którym A. J. pozostawiła majątek o powierzchni około 300 ha czy też uznać należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na poczynienie takich ustaleń a powierzchnia majątku wynosiła [...] ha. Sąd wskazuje w tym miejscu, że skarżący konsekwentnie (poczynając od pisma z dnia 31 października 2011 r. a na skardze wniesionej do tutejszego sądu kończąc) podnosił zarzut nie powiadomienia go o terminie przesłuchania świadków w dniu 21 czerwca 2011 r. wyjaśniając, że powiadomienie go o terminie przesłuchania i umożliwienie mu zadawania świadkom pytań doprowadziłoby do wyjaśnienia wątpliwości co do powierzchni pozostawionego majątku. Zaniechanie przeprowadzenia tego dowodu uznać należy za naruszenie przepisów postępowania. Organ drugiej instancji nie dostrzegł go jednak ani wydając w dniu 31 października 2012 r. decyzję o uchyleniu decyzji Wojewody z dnia 23 sierpnia 2012 r. i przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpoznania ani w zaskarżonej do sądu decyzji z dnia 2 czerwca 2015 r. Sqd podkreśla w tym miejscu, że uchybienie to mogło być sanowane przez organ drugiej instancji poprzez przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków w trybie art. 136 k.p.a. Jednocześnie, zwrócić należy uwagę na fakt, że skarżący wprost wskazał w skardze, że nie dysponuje już żadnymi innymi dowodami. W ocenie sądu oznacza to, że jedynym dowodem, który może być jeszcze przeprowadzony jest przesłuchanie świadków, to jest K. S. i W. S. (po uprzednim ustaleniu, czy jeden ze świadków pozostaje przy życiu, z uwagi na informacje wskazane na rozprawie przez pełnomocnika Skarżącego), a czynność ta może być dokonana przez organ drugiej instancji w trybie art. 136 k.p.a. Następnie organ zobowiązany będzie do ponownej oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego i rozstrzygnięcia sprawy." Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 grudnia 2018 r., oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.
Mając na uwadze powyższe wytyczne Minister ustalił na podstawie przesłanego przez Urząd Stanu Cywilnego w C. przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], odpisu skróconego aktu zgonu [...], że jeden ze świadków w sprawie, tj. W. S. zmarł w dniu [...] marca 2016 r, zaś K. S. z uwagi na stan zdrowia nie może być ponownie przesłuchana "ponieważ od 7 lat jest osobą niepełnosprawną, po udarze mózgu, niechodzącą, niemówiącą. Wezwanie odebrała opiekunka." (oświadczenie córki w aktach). Okoliczności te zostały potwierdzone przez pracownika Urzędu Miasta C. w notatkach służbowych z [...] lipca 2019 r. i [...] lipca 2019 r w aktach) oraz wypisie z aktu notarialnego z dnia 17 października 2017 r., Repertorium A numer [...], zawierającego pełnomocnictwo K. S. (jak wynika z tego dokumentu mającej pełną zdolność do czynności prawnych, będącej osobą niemą) dla jej córki B. P. m. in. do: "reprezentowania mocodawczym, działania na jej rzecz i w jej imieniu oraz występowania wobec wszelkich władz, urzędów (...). Akt odczytany, przyjęty i podpisany zaś K. S. oświadczyła, że nie może pisać z powodu przebytego udaru i zamiast podpisu złożyła pod tym aktem tuszowy odcisk kciuka prawej ręki, a obok tego odcisku K. L. (...) wypisała jej imię i nazwisko oraz złożyła swój podpis.";
Minister z uwagi na powyższe okoliczności odstąpił od przesłuchania w charakterze świadków W. S. i K. S.
Biorąc pod uwagę ocenę prawną i wytyczne zawarte w powołanych wyżej wyrokach Minister dokonał oceny materiału dowodowego i uznał, że oświadczenia W. S. (taka pisownia nazwiska w ww. dokumencie) i J. S. z dnia [...] listopada 1990 r. nie mogą stanowić dowodów na pozostawienie przez A. J. nieruchomości w miejscowości S., powiat [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz dowodów co do ich rodzaju i powierzchni. Oświadczenia W. S. i J. S. z dnia 12 listopada 1990 r. nie spełniają bowiem wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdyż zostały złożone z podpisem notarialnie poświadczonym, zamiast przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie bądź w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Notariusz potwierdził jedynie własnoręczność podpisów tych świadków. Minister wskazał, że na powyższe wskazuje treść klauzul poświadczeniowych sporządzonych przez notariusza. Aby oświadczenia świadków spełniły ustawowo określone wymogi, świadkowie winni w obecności notariusza wskazać, jakie posiadają informacje na temat nieruchomości położonych w miejscowości S., powiat [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a następnie notariusz winien sam spisać słowa świadków i potwierdzić, że oświadczenia faktycznie złożono przed nim (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1009/11 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1188/12). Ponadto oświadczenia W. S. i J. S. z dnia [...] listopada 1990 r., nie zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składnie fałszywych zeznań, co również narusza art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Minister odwołał się to stanowiska wyrażonego w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, w tym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1009/11, w którym stwierdzono, iż: "Skoro przepis ten wymaga, aby oświadczenia świadków zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia i oświadczenia te w niniejszej sprawie nie zostały złożone pod takim rygorem, to oznacza, że oświadczenia takie nie mogq stanowić podstawy ustaleń faktycznych w niniejszej w sprawie". Z oświadczeń W. S. i J. S. z dnia 12 listopada 1990 r. nie wynika też czy świadkowie nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 i Nr 281, poz. 2782) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty, co również narusza art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. W oświadczeniach tych wskazano jedynie, że świadkowie byli sąsiadami O. J., syna A. J.
Minister po analizie oświadczeń K. S. oraz W. S. z dnia [...] grudnia 2009 r. stwierdził również, że nie mogą one stanowić dowodów na pozostawienie przez A. J. nieruchomości w miejscowości S., powiat [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz dowodów co do ich rodzaju i powierzchni. Oświadczenia K. S. oraz W. S. z dnia 14 grudnia 2009 r., nie spełniają bowiem wymogu określonego w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdyż zostały złożone z podpisem notarialnie poświadczonym, zamiast przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie bądź w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Notariusz potwierdził jedynie własnoręczność podpisów tych świadków. Na powyższe wskazuje treść klauzul poświadczeniowych sporządzonych przez notariusza.
Minister wskazał, że w przypadku ustalania za pomocą oświadczeń świadków faktu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz rodzaju i powierzchni takiej nieruchomości wymogi dotyczące tych świadków określone w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. muszą zostać spełnione, co wynika z treści art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., zgodnie z którym dopiero w przypadku braku dokumentów, tj. urzędowego opisu mienia, czy też orzeczenia wydanego przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny możliwe jest ustalanie ww. okoliczności za pomocą zeznań świadków, którzy muszą spełnić określone w tym przepisie wymogi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1334/12). Oświadczenia niespełniające ustawowych wymagań mogą stanowić dowód w sprawie, gdyż ustawa zabużańska nie wyłącza zastosowania Kodeksu postępowania administracyjnego, ale oświadczenia te, w sytuacji gdy mają na celu wykazanie pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, rodzaj i powierzchnię tych nieruchomości, mogą zostać potraktowane jedynie jako dowód uzupełniający. Nie mogą zaś one stanowić jedynego dowodu na tę okoliczność (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt I OSK 371/13 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1787/13).
Odnosząc się do treści protokołów z przesłuchań w dniu 21 czerwca 2011 r. w Urzędzie Miasta C. świadków K. S. oraz W. S. na okoliczność pozostawienia przez A. J. nieruchomości w miejscowości S., powiat [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz rodzaju i powierzchni tych nieruchomości, Minister wskazał, że świadkowie w odpowiedzi na pytanie skąd dokładnie posiadają wiedzę na temat powierzchni pozostawionych gruntów oraz ten został rozstrzygnięcie, czy uznać ilości i powierzchni budynków, a także prośbę o ponowne opisanie przedmiotowej nieruchomości, nie wskazali powierzchni pozostawionych gruntów ani powierzchni pozostawionych budynków. W odpowiedzi na ww. pytanie K. S. stwierdziła, że: "szczegółowej wiedzy na ten temat nie posiada", natomiast W. S. stwierdził, że: "dokładnie nie pamięta powierzchni gruntów ani zabudowań". K. S. wskazała, że pamięta, iż znajdował się tam duży dom mieszkalny, zabudowania gospodarcze, drewniany młyn wodny, stawy rybne, duży sad przy domu, duży las mieszany, którego powierzchni nie pamięta. W. S. oświadczył, że pamięta, iż znajdowały się tam stawy rybne, młyn, zabudowania gospodarcze, murowany, duży parterowy dom o około 7 izbach, las, którego powierzchni nie pamięta, duży sad przy domu. Minister uznał, że świadkowie podczas przesłuchania w dniu 21 czerwca 2011 r. w Urzędzie Miasta C. nie potwierdzili zatem informacji dotyczących powierzchni pozostawionych gruntów, którą określili w oświadczeniach złożonych niewiele ponad półtora roku wcześniej w dniu 14 grudnia 2009 r. na 300 ha gruntów ornych. Świadkowie podczas ww. przesłuchania potwierdzili natomiast w sposób spójny informacje zawarte w oświadczeniach z dnia 14 grudnia 2009 r. dotyczące pozostawienia pozostałych składników nieruchomości. Minister podał, że w aktach postępowania znajduje się natomiast dokument o charakterze urzędowym, tj. uwierzytelniona kserokopia zaświadczenia z Państwowego Archiwum Obwodu W. z dnia [...] lutego 2009 r., [...], z którego wynika, że według stanu na dzień 1 lipca 1938 r. A. J. posiadała działkę gruntu o powierzchni [...] ha we wsi S., powiat [...], województwo [...]. Ww. dokument o charakterze urzędowym określa powierzchnię pozostawionej nieruchomości na rok i dwa miesiące przed wybuchem drugiej wojny światowej, a zatem na okres zbliżony do wybuchu wojny. Z kolei analizując dowód w postaci "Szkicu części majątku S. w gminie T., w pow. L. położonego, własność A. J.", Minister wskazał, że dowód ten dokumentuje, iż część majątku S. była własnością A. J. (ze szkicu wynika, że właścicielkami pozostałych części majątku S. była O. S. oraz O. R.). Na szkicu znajduje się tabela, z której wynika, że łączna powierzchnia przedstawionego na nim majątku wynosiła [...] ha [...] m2. Jednakże szkic ten został sporządzony w 1927 r., a zatem określa powierzchnię majątku na 12 lat przed wybuchem II wojny światowej. Na podstawie tego dowodu nie można stwierdzić bezspornie jaka była powierzchnia majątku S. należącego do A. J. w momencie wybuchu II wojny światowej. Szkic majątku może stanowić zatem jedynie dowód o charakterze posiłkowym wskazujący, że A. J. była właścicielką części majątku S. Ponadto szkic ten został przedłożony do akt sprawy w formie kopii. Odnosząc się do dowodu w postaci akt personalno-odznaczeniowych z okresu międzywojennego dotyczących W. J., męża A. J., nadesłanych przez Centralne Archiwum Wojskowe Minister wskazał, że w aktach tych znajduje się m. in. życiorys W. J. Z życiorysu tego wynika, że: "W roku 1909, 1 lutego ożeniłem się z A. z domu K. Mieszkam obecnie w majątku S., gminy T., powiatu L., przestrzeni [...] dziesięcin i zajmuje się gospodarstwem (...). Rodzina moja składa się z matki [...] lat, żony i 5 dzieci i zamieszkuje obecnie razem ze mną w majątku." Zawarta w ww. dowodzie wzmianka o majątku S. określa powierzchnię tego majątku. Jednakże, zdaniem Ministra, z ww. dowodu, tj. życiorysu będącego dokumentem o charakterze prywatnym, bez daty jego sporządzenia nie można bezspornie wywieść jaka była powierzchnia majątku Sadów należącego do A. J. w okresie mającym kluczowe znaczenie dla postępowania, tj. w chwili wybuchu II wojny światowej. W ww. aktach personalno-odznaczeniowych znajduje się również dokument "Stan służby", gdzie w punkcie 6 "Jaki majątek posiada sam, rodzice lub żona" jest wzmianka o majątku S., ale bez określenia jego powierzchni. Ww. dowodom można zatem przypisać, w ocenie organu, jedynie charakter uzupełniający na okoliczność tego, że A. J. była właścicielką majątku S. Minister podał, że kolejnym dowodem dotyczącym majątku A. J. jest uwierzytelniona kserokopia pierwszego wypisu aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 1929 r., Rep. Nr [...], dotyczącego udzielenia przez A. J., mężowi W. J., pełnomocnictwa do zarządzania i rozporządzania należącą do niej nieruchomością ziemską "[...]", gminy T., powiatu [...]. Dokument ten dotyczy nieruchomości ziemskiej "[...]", nie zawiera on informacji o powierzchni i składnikach majątku. Dowód ten dokumentuje zatem, zdaniem Ministra że A. J. była właścicielką nieruchomości ziemskiej "[...]". Ww. dowód nie stanowi jednak dowodu na powierzchnię majątku pozostawionego w miejscowości S.
Minister wskazał, że z akt postępowania wynika także, że Wojewoda O. pismem z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...], wystąpił do Archiwum Akt Nowych w W., Archiwum Państwowego w K. i Archiwum Państwowego w O. o odnalezienie dokumentów potwierdzających pozostawienie przez A. J. nieruchomości w miejscowości S. Archiwum Państwowe w K. pismem z dnia 21 czerwca 2013 r. i Archiwum Akt Nowych w W. pismem z dnia 4 lipca 2013 r., poinformowały o nieodnalezieniu dokumentacji potwierdzającej pozostawienie ww. nieruchomości. Archiwum Państwowe w O. przy piśmie z dnia 9 lipca 2013 r. przesłało uwierzytelnioną kserokopię karty ewidencyjnej A. J. z dnia [...] września 1947 r., jednocześnie informując że nieodnaleziono materiałów dotyczących pozostawienia mienia w miejscowości S. Organ podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 352/16, zwrócił uwagę na fakt, że skarżący wprost wskazał w skardze na decyzję organu II instancji, że nie dysponuje już żadnymi innymi dowodami w przedmiotowej sprawie. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną od tego wyroku stwierdził, że: "Zgodzić się też trzeba z Sądem Wojewódzkim, który uznał za uzasadnione stanowisko Wojewody, a sprowadzające się do poglądu, że przesłuchanie którejkolwiek ze stron postępowania w celu ustalenia składników pozostawionej nieruchomości było nieuzasadnione, gdyż wiedza ich, ze względu na młody wiek stron w chwili repatriacji właścicielki pozostawionej nieruchomości (B. S. - 8 lat, S. K. 2 lata) była niewystarczająca, a pozostałe strony urodziły się na obecnym terytorium państwa polskiego. Niezależnie także od powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie w tym miejscu zwrócić uwagę, że zgodnie z orzecznictwem tegoż Sądu w kwestii dotyczącej m. in. powierzchni gruntu pozostawionego poza granicami Państwa Polskiego, zeznania świadków (w dodatku spełniających szczególne wymagania) mogą stanowić dowód, ale dopiero, gdy brak jest wskazanych w art. 6 ust. 4 ustawy zabużańskiej dokumentów. Jeśli zaś takie dokumenty są, organ nie może ustalać wielkości powierzchni nieruchomości "zabużańskiej" w oparciu o dowód z przesłuchania świadków ani tym bardziej w oparciu o dowód z przesłuchania strony (np. wyroki: z 2 marca 2017 r.l OSK 1454/16, z 3 października 2017 r.l OSK 3066/15,16 listopada 2017r. I OSK3508/15). Ponadto podnieść też trzeba, że z treści art. 6 w/w ustawy wynika, że obowiązek wykazania faktu pozostawienia nieruchomości, ich rodzajów i powierzchni ustawodawca generalnie nałożył na wnioskodawcę (np. wyroki z 11 maja 2017 r. I OSK 1748/15 i z 17 października 2017 r. I OSK 3458/15). (...) w analizowanym przypadku praktycznie postępowanie dowodowe było zakończone i tylko należało dokonać jego oceny. Z tych też powodów nietrafnie podnoszono, że Sąd Wojewódzki, wydając zaskarżony wyrok, nie uwzględnił zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.)."
Reasumując ocenę wszystkich dowodów dotyczących nieruchomości pozostawionej przez A. J. w miejscowości S., powiat [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, Minister uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że A. J. była właścicielką nieruchomości położonej w miejscowości S., powiat [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej o powierzchni 219,3 ha. Minister uznał w związku z tym, że Wojewoda O. w decyzji z dnia 31 marca 2015 r., znak: IN.II-WS-7725-176/07, prawidłowo potwierdził K. J. w 1/5 części, S. K. w 59/480 części oraz B. S. w 7/120 części, prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości w miejscowości S., powiat [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. J. (skarżący), zaskarżając Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: art. 7, 8 , 10, 12, 77 oraz 80 kpa w związku z przekroczeniem przez organ swobodnej oceny dowodów - mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz rażące naruszenie art. 79 kpa i naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i interpretacje art. 6 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, ze zm).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości,
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
skarga jest niezasadna bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.
Stosownie do treści art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje co do zasady właścicielowi nieruchomości, o ile spełnia on wymagania określone w pkt 1 i 2 powołanego przepisu, tj. był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz posiada obywatelstwo polskie. W przypadku śmierci właściciela prawo do rekompensaty przysługuje natomiast wszystkim lub niektórym spadkobiercom (art. 3 ust. 2 ustawy). Przesłanki temuszą być spełnione kumulatywnie by ubiegający się o rekompensatę mogli zrealizować swoje prawo. Brak spełnienia jednej z nich powoduje wydanie przez organ decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty (art. 7 ust. 2 ustawy). Z uwagi na tak ukształtowane przesłanki uzyskania prawa do rekompensaty, w postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem o przyznanie takiego prawa kluczowa jest kwestia, kto był właścicielem pozostawionej nieruchomości. Tylko bowiem właściciel lub jego spadkobierca może być beneficjentem prawa do rekompensaty, które - zgodnie z wyraźną dyspozycją art. 4 ustawy - jest niezbywalne. Spadkobierca obowiązany jest do udokumentowania wskazanych wyżej przesłanek dowodami, o których mowa w art. 6 ustawy z 8 lipca 2005 r. Zaznaczyć także należy, że koniecznym jest przy tym wskazanie, że postępowanie w tym przedmiocie wszczynane jest na wniosek strony (art. 5 ust. 1 ustawy), a ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na jednostce ubiegającej się o to prawo (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 742 i z 27 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK Sygn. akt I SA/Wa 660/19 900/12). To ona, zgodnie z art. 6 ustawy, winna dołączyć do wniosku dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Dowodami tymi mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów Republiki Białorusi, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw (art. 6 ust. 4 ustawy). W przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy:
1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej;
2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 z późn. zm.) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty (art. 6 ust. 5 ustawy). Wszystkie powołane wyżej dowody spadkobierca obowiązany jest złożyć wraz z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty lub na wezwanie organu (art. 6 ust. 1 i 6 tej ustawy).
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że A. J. była właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości S., powiat l., województwo w. Nie jest kwestionowana również przesłanka posiadania przez nią obywatelstwa polskiego. Istota sprawy polega wyłącznie na tym, że – zdaniem skarżącego - rekompensata ta została ustalona w oparciu o zaniżoną powierzchnię pozostawionego majątku. Przy czym skarżący nie przedstawił dowodów, które pozwalałyby na przyjęcie, że powierzchnia nieruchomości pozostawionej przez A. J. przekraczała 219,3 ha. Sąd podkreśla przy tym, że ciężar dowodzenia faktów mających wpływ na ustalenie tej przesłanki nie spoczywa wyłącznie na organie, bo w tej materii należy oczekiwać co najmniej istotnego współdziałania strony w poszukiwaniu środków dowodowych i prezentacji racji, co wynika nie tylko z brzmienia art. 6 ustawy z 8 lipca 2005 r., ale i z obecnie obowiązującej regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2016 r. sygn. akt II GSK 3721/16). Nie można przerzucać całego ciężaru dowodowego w tego rodzaju postępowaniach na organ, bo zasadą jest obowiązek wykazania relewantnych okoliczności faktycznych przez stronę, ergo działanie organu mające umocowanie w regułach postępowania administracyjnego ma tylko charakter uzupełniający (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 742/10; z 6 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1295/13). Zatem skutki niewykazania wymaganych ustawą faktów i przesłanek spornego uprawnienia muszą co do zasady obciążać stronę.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, organy wnikliwie i rzetelnie prowadziły postępowanie dowodowe. W toku postępowania administracyjnego, w zakresie ustalenia jaki majątek pozostawiony został przez A. J. poza obecnymi granicami Polski, zgromadzony został następujący materiał dowodowy:
1. oświadczenia J. S. i W. S. z dnia 12 listopada 1990 r., sporządzonych w formie pisemnej,
2. uwierzytelniona kserokopia zaświadczenia z Państwowego Archiwum Obwodu W. z 2 lutego 2009 r. nr 53/1-19, z którego wynika, że według stanu na dzień 1 lipca 1938 r. A. J. posiadała działkę gruntu o powierzchni [...] ha,
3. szkic majątku Sady sporządzonego w 1927 r.,
4. oświadczenia K. S. oraz W. S. z dnia 14 grudnia 2009 r. sporządzone w formie pisemnej, z podpisem notarialnie poświadczonym, zawierające klauzulę o pouczeniu o odpowiedzialności karnej oraz informację, że w stosunku do właściciela składający oświadczenia nie byli osobami bliskimi,
5. uwierzytelniona kserokopia aktu notarialnego obejmującego pełnomocnictwo udzielone przez A. J. jej mężowi, W. J. do zarządzania jej majątkiem, z 25 stycznia 1929 roku,
6. akta personalno-odznaczeniowe z okresu międzywojennego dotyczące W. J., nadesłane przez Centralne Archiwum Wojskowe,
7. protokoły przesłuchania 21 czerwca 2011 r. w Urzędzie Miasta C. świadków: K. S. i W. S.
8. uwierzytelniona kserokopia zaświadczenia nr [...] Polsko-Radzieckiej Komisji Mieszanej do spraw Ewakuacji dotyczącego repatriacji A. J.
Organy zarówno Wojewoda a następnie Minister wyjaśnili przyczyny dla których nie uznały za dowód oświadczeń z 12 listopada 1990 r J. S. i W. S. (z uwagi nie zachowanie formy wymaganej ustawą z 8 lipca 2005 r.), uwierzytelnionej kserokopii aktu notarialnego obejmującego pełnomocnictwo udzielonego przez A. J. jej mężowi (ponieważ brak jest informacji o powierzchni majątku), szkicu majątku S. (jako sporządzonego w 1927 r., a nie na dzień opuszczenia majątku), akt personalnych W. J. (z uwagi na brak w nich informacji o powierzchni i składzie majątku), oświadczeń świadków K. i W. S. z dnia 14 grudnia 2009 r. (bowiem w toku przesłuchania przeprowadzonego w dniu 21 czerwca 2011 r. świadkowie ci nie pamiętali powierzchni gruntów). W wyroku z dnia 22 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że jedynym dowodem, który może być jeszcze przeprowadzony jest przesłuchanie świadków, to jest K. S. i W. S. Jednakże ponowne przesłuchanie świadków okazało się niemożliwe do przeprowadzenia. W. S. zmarł, zaś stan zdrowia K. S. – osoby niepełnosprawnej, nie mówiącej i nie piszącej nie pozwalał na przeprowadzenie tej czynności, co zostało przez organ wnikliwie wyjaśnione i w uzasadnieniu decyzji opisane. Sąd dokonaną przez organy ocenę materiału dowodowego podziela bez konieczności jej powielania. Sąd podkreśla przy tym, że oświadczenia świadków K. i W. S. z dnia 14 grudnia 2009 r., wbrew stanowisku skarżącego, nie zostały złożone przed notariuszem lecz, jak zasadnie wskazały organy, przed notariuszem został potwierdzony tylko ich podpis. Podpis ten natomiast został złożony pod przygotowanymi, jednakowej treści oświadczeniami, co nie może potwierdzać, że w dacie ich składania osoby te pamiętały jaka była powierzchnia tego majątku. Zauważyć należy, że zeznając dwa lata później pamiętali jakie były składniki tego majątku, a nie potrafili określić jego powierzchni. Organy ostatecznie za dowód określający stan nieruchomości na dzień jej pozostawienia oraz potwierdzający okoliczności opuszczenia byłego terytorium RP przyjęły następujące dokumenty:
1) uwierzytelnioną kserokopię zaświadczenia z Państwowego Archiwum Obwodu W. z 2 lutego 2009 r. nr 53/1-19 oraz protokoły z przesłuchania z 21 czerwca 2011 r. w Urzędzie Miasta C. świadków: K. S. i W. S., z którego wynika, że A. J. pozostawiła w miejscowości S., pow. [...], woj. [...], gospodarstwo o łącznej powierzchni [...] ha, w tym duży sad (bez określenia powierzchni, ilości i rodzaju nasadzeń), duży las mieszany (bez określenia powierzchni, ilości i wieku drzew), 2 stawy rybne (bez określenia powierzchni) oraz zabudowania:
- duży dom mieszkalny, bez określenia materiałów z jakich został wybudowany, powierzchni i roku budowy
- zabudowania gospodarcze, bez określenia ilości, rodzaju, materiałów z jakich zostały zbudowane, powierzchni i roku budowy,
- młyn, bez określenia materiałów z jakich został wykonany, powierzchni i roku budowy,
2) uwierzytelnioną kserokopię zaświadczenia nr [...] Polsko-Radzieckiej Komisji Mieszanej do spraw Ewakuacji dotyczącego repatriacji A. J.
Organy w decyzji wyjaśniły także, że pismem z 10 czerwca 2013 r. wystąpiły do Archiwum Akt Nowych, Archiwum Państwowego w K. i Archiwum Państwowego w O. o odnalezienie dokumentów potwierdzających pozostawienie przez A. J. nieruchomości w miejscowości S. Archiwum Państwowe w K. pismem z 21 czerwca 2013 r. i Archiwum Akt Nowych pismem z 4 lipca 2013 r. poinformowały o nieodnalezieniu dokumentacji potwierdzającej pozostawienie ww. nieruchomości. Archiwum Państwowe w O. przy piśmie z 9 lipca 2013 r. przesłało uwierzytelnioną kserokopię karty ewidencyjnej Pani A. J. z 11 września 1947 r., jednocześnie informując o nieodnalezieniu materiałów dotyczących pozostawienia mienia w miejscowości S. Te okoliczności zostały już ustalone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 września 2016 r. i są dla Sądu na podstawie art. 153 ppsa obecnie wiążące.
Więżące jest również stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznające skargę kasacyjną do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w którym wskazano, że "zgodzić się też trzeba z Sądem Wojewódzkim, który uznał za uzasadnione stanowisko Wojewody, a sprowadzające się do poglądu, że przesłuchanie którejkolwiek ze stron postępowania w celu ustalenia składników pozostawionej nieruchomości było nieuzasadnione, gdyż wiedza ich, ze względu na młody wiek stron w chwili repatriacji właścicielki pozostawionej nieruchomości (B. S. - 8 lat, S. K. 2 lata) była niewystarczająca, a pozostałe strony urodziły się na obecnym terytorium państwa polskiego. Niezależnie także od powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie w tym miejscu zwrócić uwagę, że zgodnie z orzecznictwem tegoż Sądu w kwestii dotyczącej m. in. powierzchni gruntu pozostawionego poza granicami Państwa Polskiego, zeznania świadków (w dodatku spełniających szczególne wymagania) mogą stanowić dowód, ale dopiero, gdy brak jest wskazanych w art. 6 ust. 4 ustawy zabużańskiej dokumentów. Jeśli zaś takie dokumenty są, organ nie może ustalać wielkości powierzchni nieruchomości "zabużańskiej" w oparciu o dowód z przesłuchania świadków ani tym bardziej w oparciu o dowód z przesłuchania strony (np. wyroki: z 2 marca 2017 r. I OSK 1454/16, z 3 października 2017 r. I OSK 3066/15, 16 listopada 2017r. I OSK 3508/15). Ponadto podnieść też trzeba, że z treści art. 6 w/w ustawy wynika, że obowiązek wykazania faktu pozostawienia nieruchomości, ich rodzajów i powierzchni ustawodawca generalnie nałożył na wnioskodawcę (np. wyroki z 11 maja 2017 r. I OSK 1748/15 i z 17 października 2017 r. I OSK 3458/15).
Biorąc pod uwagę treść dokumentacji zgromadzonej w sprawie, w ocenie Sądu, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji prawidłowo uznał na podstawie oceny całokształtu materiału dowodowego, że A. J. pozostawiła majątek poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej w miejscowości S. o powierzchni 219.3 ha . Ze zgromadzonych w sprawie dowodów w żaden sposób nie można wywieść, jak żąda tego skarżący, aby A. J. na dzień opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej była właścicielką mienia o powierzchni przekraczającej 219,3 ha.
Organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły przy tym stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz uzasadniły swoje orzeczenie (art. 107 § 1 i 3 kpa). Zaskarżona decyzja w sposób precyzyjny wyjaśnia wątpliwości co do powierzchni majątku oraz przyczyny odmowy wiarygodności poszczególnym dowodom. Wyjaśnia również z jakich przyczyn ponowne przesłuchanie świadków nie było możliwe. Nie budzi również wątpliwości, że strony nie przedłożyły i nie dysponowały żadnymi nowymi dowodami w sprawie. W ocenie Sądu treść skargi stanowi wyłącznie polemikę z dokonaną przez organy oceną,
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji
-----------------------
Strona #/16